Endokrin Sistem Farmakolojisi

$24$ yaşında kadın hasta, bir yıldır fokal nöbetler nedeniyle karbamazepin tedavisi almaktadır. Kontrasepsiyon amacıyla etinil östradiol ve levonorgestrel içeren kombine oral kontraseptif (KOK) kullanmaya başlayan hastada, tedavinin ikinci ayında lekelenme şeklinde ara kanamalar (breakthrough bleeding) ortaya çıkmış ve bir sonraki ayda hastanın gebe olduğu saptanmıştır. Bu hastada kontraseptif başarısızlığa neden olan temel farmakolojik etkileşim aşağıdakilerden hangisidir?

Polikistik over sendromu ($PKOS$) tanısı alan ve hirsutizm şikayeti nedeniyle tedavi başlanması planlanan $26$ yaşındaki kadın hastada tercih edilebilecek; androjen reseptörlerini kompetitif olarak bloke etmesinin yanı sıra, $17\alpha$-hidroksilaz ve $17,20$-liyaz gibi mikrozomal enzimleri inhibe ederek androjen sentezini de azaltan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Gebelikte luteal fazın devamlılığı için kritik öneme sahip olan progesteronun etkilerini reseptör düzeyinde kompetitif olarak engelleyen ve tıbbi abortus (gebelik sonlandırılması) amacıyla kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Osteoporoz ve Paget hastalığı tedavisinde kullanılan bifosfonat grubu ilaçlardan azot içermeyenlerin (örneğin etidronat, tiludronat) osteoklast aktivitesini inhibe etmedeki temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kombine oral kontraseptif ($KOK$) kullanımı planlanan $32$ yaşındaki sağlıklı bir kadında, ilaç seçimi sırasında venöz tromboemboli ($VTE$) riskini minimize etmek hedeflenmektedir. Bu amaçla, diğer progestin kuşaklarına göre en düşük $VTE$ riski ile ilişkilendirilen ve ikinci kuşak progestinler sınıfında yer alan ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Graves hastalığı tanısıyla antitiroid ilaç tedavisi başlanan bir hastada, tedavinin ikinci ayında sklera ikteri, yaygın kaşıntı ve idrar renginde koyulaşma gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde; alkalen fosfataz (ALP) ve gama-glutamil transferaz (GGT) düzeylerinde 4-5 kat artış saptanırken, alanin aminotransferaz (ALT) düzeyinin normalin üst sınırının hemen üzerinde olduğu görülüyor. Bu klinik tabloya neden olan ilaç ve gelişen hepatotoksisite tipi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Gebeliğinin 10. haftasında olan ve Graves hastalığı tanısı konulan bir hastada; hem plasentadan geçişinin Metimazol'e göre daha az olması hem de tiroid hormon sentezini inhibe etmesinin yanı sıra periferik dokularda tiroksinin ($T_4$) aktif form olan triiyodotironine ($T_3$) dönüşümünü engellemesi nedeniyle tercih edilen en uygun ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında Tip $2$ diyabet tanılı kadın hastanın poliklinik kontrolünde $HbA1c$ değeri $\%7,8$ ve glomerüler filtrasyon hızı (GFR) $25\ mL/dk/1,73\ m^2$ olarak saptanmıştır. Bu hastada, böbrek yetmezliği düzeyine rağmen doz ayarı yapılmaksızın kullanılabilecek olan oral antidiyabetik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenokortikosteroidlerin klinik kullanımları ve bu hormonların sentezini veya etkisini engelleyen ilaçlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$26$ yaşında bir kadın hasta, doğum kontrol yöntemi arayışı ile polikliniğe başvuruyor. Öyküsünde daha önce kullandığı kontraseptiflerin vücudunda belirgin şişkinlik ve ödem yaptığını, ayrıca yüzündeki sivilcelerin (akne) artmasından endişe ettiğini belirtiyor. Bu hastada, hem anti-androjenik özelliğiyle akne tedavisine yardımcı olan hem de anti-mineralokortikoid etkisiyle su-tuz tutulumuna bağlı ödem riskini minimize eden progestin türevi aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz dört yaşındaki bir gebe, doğum sonrası gelişen uterus atonisine bağlı şiddetli postpartum kanama (PPH) nedeniyle acil serviste değerlendirilmektedir. Hastanın tıbbi öyküsünde preeklampsi (kontrolsüz hipertansiyon) ve ağır bronşiyal astım bulunmaktadır. Bu hastanın farmakolojik yönetimiyle ilgili aşağıdaki klinik yaklaşımlardan hangisi, ilaçların etki mekanizması ve yan etki profili dikkate alındığında en doğrudur?

Tip $2$ diyabetes mellitus tanılı $54$ yaşında bir kadın hastanın tedavisinde kullanılan bir ajanın; periferik dokularda insülin direncini azaltmak amacıyla peroksizom proliferatörü ile aktive olan reseptör-gama (PPAR-$\gamma$) üzerinden etki gösterdiği bilinmektedir. Bu ilacın uzun süreli kullanımıyla ilişkili olarak mesane kanseri riskinde artış ve postmenopozal kadınlarda kemik kırığı insidansında yükselme saptanmıştır.

Bu özelliklere sahip olan oral antidiyabetik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

X-bağlı hipofosfatemi ($XLH$) ve tümör kaynaklı osteomalazi ($TIO$) gibi hipofosfatemik hastalıkların tedavisinde kullanılan, fibroblast büyüme faktörü-23 ($FGF-23$) aktivitesini hedefleyerek nötralize eden hümanize monoklonal antikor (burosumab) tedavisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$32$ haftalık bir gebe, düzenli uterus kontraksiyonları ve servikal efasman nedeniyle 'preterm eylem' tanısıyla hastaneye yatırılıyor. Hastanın tıbbi öyküsünde kontrolsüz tip 1 diyabetes mellitus ve Wolf-Parkinson-White (WPW) sendromuna bağlı paroksismal taşiaritmi atakları mevcuttur. Bu hastada, maternal güvenlilik profili ve mevcut komorbiditeleri göz önüne alındığında, tokoliz amacıyla öncelikle tercih edilmesi gereken ajanın etki mekanizması ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tip $2$ diyabetes mellitus tedavisi planlanan bir hastada, sıvı retansiyonu ve periferik ödem riskini artırarak konjestif kalp yetmezliğini alevlendirebilme potansiyeli nedeniyle, evre $III$ ve $IV$ kalp yetmezliği olanlarda kullanımı kontrendike olan ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Selektif östrojen reseptör modülatörleri (SERM), farklı hedef dokularda östrojen reseptörüne (ER) bağlandıklarında reseptörün üç boyutlu konformasyonunu farklı şekillerde değiştirirler. Bu yapısal değişim, reseptörün yüzeyinde dokuya özgü yardımcı proteinlerin (ko-regülatörler) bağlanacağı bölgelerin açılmasını veya kapanmasını belirleyerek ilacın agonist veya antagonist etkisini tayin eder.

Bu moleküler mekanizma ve SERM grubu ilaçların klinik özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Osteoklastların olgunlaşması ve aktivasyonu için gerekli olan RANK-ligandına (RANKL) bağlanarak kemik rezorpsiyonunu güçlü bir şekilde inhibe eden monoklonal antikor yapısındaki ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Postmenopozal dönemdeki vazomotor semptomları nedeniyle östrojen replasman tedavisi planlanan ve uterusun cerrahi olarak alınmadığı (intakt olduğu) bilinen bir hastada, tedavi rejimine mutlaka bir progestin eklenmesinin temel tıbbi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Akne vulgaris ve premenstrüel disforik bozukluk tanısıyla takip edilen genç bir erişkin hastaya, semptom kontrolü ve kontrasepsiyon amacıyla oral kontraseptif başlanması planlanmaktadır. Hastanın tıbbi kayıtları incelendiğinde, esansiyel hipertansiyon nedeniyle uzun süredir ramipril (bir anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü) kullandığı görülmektedir.

Mevcut antihipertansif tedavi göz önüne alındığında, aşağıdaki progestinlerden hangisini içeren kontraseptif preparatın tercih edilmesi, ilave antimineralokortikoid etkisine bağlı olarak ciddi hiperkalemi ve fatal aritmi riskini en fazla artırır?

Tip $2$ diyabetes mellitus ve ejeksiyon fraksiyonu azalmış kalp yetersizliği ($HFrEF$) tanısı olan $65$ yaşındaki erkek hastanın tedavisine kardiyovasküler mortaliteyi azalttığı bilinen empagliflozin eklenmiştir. Tedavinin $3$. ayındaki kontrollerde hastanın kan basıncında ve $HbA1c$ düzeyinde düşüş izlenirken; bazalde $\%41$ olan hematokrit değerinin $\%46$'ya yükseldiği saptanmıştır. SGLT-$2$ inhibitörlerinin bu laboratuvar değişikliğine yol açan temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?