Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi

Organofosfatlı bir insektisite maruziyet sonrası acil servise getirilen ve akut kolinerjik kriz bulguları (aşırı salivasyon, miyozis, bradikardi) atropin ve pralidoksim tedavisiyle kontrol altına alınan 48 yaşındaki bir çiftçide; maruziyetten yaklaşık 60 saat sonra aniden boyun fleksörlerinde belirgin güçsüzlük, proksimal ekstremite zayıflığı ve solunum sıkıntısı gelişiyor. Fizik muayenede sekresyonların artmadığı ve miyozisin eşlik etmediği saptanıyor. Bu hastadaki yeni klinik tablo (İntermediate Sendrom) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Altmış beş yaşında, kronik böbrek yetmezliği olan bir hasta, kan basıncının $210/120$ mmHg olması üzerine acil servise getirilmiştir. Hastanın tedavisinde, vasküler düz kaslardaki dopamin $D_1$ reseptörlerini selektif olarak uyararak vazodilatasyon yapan ve aynı zamanda renal kan akımını artırıp natriürezi (sodyum atılımını) uyaran ilaç tercih edilmek istenmektedir. Bu klinik tabloda kullanılması en uygun olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Farmakolojik özellikleri incelenen direkt etkili bir kolinerjik agonist; vasküler endotel üzerindeki reseptörleri uyararak nitrik oksit aracılı vazodilatasyon yaparken, aynı zamanda otonomik gangliyonlar ve adrenal medulla üzerindeki reseptörleri de uyararak katekolamin salınımına yol açmaktadır. Bu ilacın oluşturduğu vasküler gevşeme atropin ile tamamen önlenebilirken, yüksek dozlarda gözlenen sempatik aktivasyon bulgularının atropine dirençli olduğu saptanmıştır. Bu farmakolojik profile sahip olan kolinerjik agonist aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında Myastenia Gravis tanılı bir hasta, günde $6$ kez $60\text{ mg}$ piridostigmin ($360\text{ mg/gün}$) kullanmaktadır. Son günlerde giderek artan kas güçsüzlüğü, solunum güçlüğü, aşırı tükürük salgısı, terleme ve şiddetli karın krampları nedeniyle acil servise başvurur. Fizik muayenede her iki gözde miosis, bradikardi ve ekstremitelerde yaygın kas fasikülasyonları izlenir. Ayırıcı tanı amacıyla hastaya $2\text{ mg}$ intravenöz "edrophonium" (Tensilon testi) uygulanır ve uygulama sonrasında hastanın kas güçsüzlüğünün daha da derinleştiği, solunum sıkıntısının arttığı gözlenir.

Bu klinik tablo ve altında yatan farmakolojik mekanizma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tarım ilacı maruziyeti sonrası gelişen aşırı salivasyon, bradikardi ve bronkore şikayetleriyle acil servise getirilen bir hastaya atropin tedavisi başlanmıştır. Tedavi sürecinde uygulanan dozun aşılması sonucu hastada "atropin zehirlenmesi" (antikolinerjik sendrom) tablosunun geliştiğinden şüphelenilmektedir. Bu hastada gözlenen atropin zehirlenmesini, hastanın başlangıçtaki kolinerjik kriz tablosundan ayırt etmede aşağıdakilerden hangisinin saptanması beklenir?

Kardiyovasküler regülasyonda sempatik sinir uçları ile renin-anjiyotensin sistemi arasındaki etkileşim, kan basıncının hem akut hem de uzun dönemli kontrolünde anahtar rol oynar. Sempatik sinir uçlarındaki presinaptik modülasyon ve kotransmisyon prensipleri dikkate alındığında, anjiyotensin II'nin nörotransmiter salınımı üzerindeki etkisi ve bu sürecin moleküler mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Genel anestezi uygulamalarında kas gevşemesi sağlamak amacıyla kullanılan aşağıdaki nöromusküler blokörlerden hangisi, kalp üzerindeki muskarinik ($M_2$) reseptörleri bloke edici (vagolitik) etkisi nedeniyle yan etki olarak belirgin taşikardiye yol açabilir?

Aşırı aktif mesane sendromu tanısı konulan bir hastada, mesane detrusor kasında bulunan $\beta_3$ adrenerjik reseptörleri selektif olarak uyararak mesane kapasitesini artıran ve idrar tutmayı kolaylaştıran ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tarım ilacı maruziyeti şüphesiyle acil servise getirilen $45$ yaşındaki erkek hastada yaygın miyozis, aşırı sekresyon artışı ve kas fasikülasyonları saptanıyor. Solunum yetmezliği gelişen hastaya entübasyon amacıyla hızlı ardışık indüksiyon protokolünde süksinilkolin uygulanıyor. İşlem sonrası hastanın nöromusküler blokajının beklenen süreden (yaklaşık $10$ dakika) çok daha uzun sürerek $4$ saat boyunca devam ettiği gözleniyor. Bu hastada süksinilkolin etkisinin bu denli uzamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Batın cerrahisi sonrası 3. günde bağırsak sesleri duyulmayan ve paralitik ileus tablosu gelişen bir hastada gastrointestinal motiliteyi artırmak hedeflenmektedir. Hastanın özgeçmişinde kontrolsüz hipertansiyon bulunduğu için, sempatik gangliyonları uyararak katekolamin salınımına ve vazokonstriksiyona yol açabilecek (belirgin nikotinik etkili) ajanlardan kaçınılmak istenmektedir.

Bu klinik tabloda, asetilkolinesteraz enzimine tam dirençli olması ve nikotinik reseptörler üzerinde agonist aktivitesinin bulunmaması (saf muskarinik etki) özellikleriyle en uygun 'kolin esteri' türevi aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom yetmezlik tanısı alan ve semptomatik ortostatik hipotansiyonu bulunan bir hastanın tedavisine; ön ilaç (prodrug) yapısında olan, aktif metaboliti olan "desglimidodrin" aracılığıyla selektif $\alpha_1$-adrenerjik reseptör agonisti etki gösteren bir ajan eklenmiştir. Bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Hipertiroidi öyküsü bulunan ve medikal tedaviye uyumu kötü olan 45 yaşındaki bir erkek hastaya, geçirdiği abdominal cerrahi sonrası gelişen postoperatif ileus tablosu nedeniyle betanekol tedavisi başlanmıştır. İlaç uygulamasını takiben hastada ani başlangıçlı çarpıntı gelişmiş ve çekilen EKG'de atriyal fibrilasyon saptanmıştır.

Bu hastada aritmi tablosunun tetiklenmesine neden olan, ilaca bağlı temel elektrofizyolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Nöromusküler blokör ajanların farmakokinetik özellikleri, yan etkileri ve eliminasyon yolakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

58 yaşında, hipertansiyon ve insüline bağımlı diyabet tanısı olan bir hastada son aylarda 'intermittent claudication' (aralıklı topallama) semptomları belirginleşmiştir. Bu hastanın hipertansiyon tedavisinde tercih edilebilecek; $\beta_1$ reseptörlerini selektif olarak bloke ederken, $\beta_2$ reseptörleri üzerinde parsiyel agonist etki göstererek periferik damar direncini azaltan ve hipoglisemi sonrası glukoz recovery (toparlanma) sürecini bozma riski en düşük olan ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Hipertansiyon ve benign prostat hiperplazisi ($BPH$) nedeniyle prazosin kullanan bir hasta ile sadece $BPH$ semptomları nedeniyle tamsulosin kullanan bir hasta karşılaştırıldığında, alfa adrenerjik blokajın klinik ve farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Otuz beş yaşındaki bir erkek hasta, vücut yüzey alanının \%40'ını etkileyen ciddi termal yanık yaralanmasından 15 gün sonra debridman için ameliyathaneye alınıyor. Hastaya genel anestezi indüksiyonu sırasında intravenöz yoldan depolarizan nöromusküler blokör uygulanıyor. İlaç uygulandıktan kısa bir süre sonra EKG'de sivri $T$ dalgaları ve genişlemiş $QRS$ kompleksleri gözleniyor ve hasta ventriküler fibrilasyona girerek kardiyak arrest oluyor.

Bu hastada gelişen ve EKG bulgularıyla da desteklenen akut komplikasyonun altında yatan temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Nöromusküler blokörlerin etki mekanizmaları ve klinik farmakolojisi göz önüne alındığında, bir asetilkolinesteraz inhibitörü olan neostigminin bu ilaçların etkisi üzerindeki etkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kolinerjik sinir uçlarında asetilkolin ($ACh$) sentez kapasitesini belirleyen en temel faktör, hücre dışı sıvıda bulunan kolin miktarından ziyade bu kolinin sinir terminaline giriş hızıdır. Bu giriş sürecini gerçekleştiren ve kolinerjik transmisyonun hız kısıtlayıcı (rate-limiting) basamağı olarak kabul edilen mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom gangliyonlardaki nöronal nikotinik ($N_N$) reseptörleri kompetitif olarak bloke eden ajanların (örneğin mekamilamin, trimetafan) klinik ve fizyolojik etkileri, hedef organlarda istirahat halinde bulunan 'baskın (dominant) otonomik tonusun' ortadan kaldırılması prensibine dayanır.

Buna göre, sağlıklı bir bireye sistemik yolla gangliyon blokörü uygulandığında aşağıdaki organ yanıtlarından hangisinin ortaya çıkması beklenmez?

Böbrek ve karaciğer yetmezliği olan bir hastada cerrahi kas gevşemesi amacıyla tercih edilen nöromusküler blokör ajanlardan atrakuryumun, organ fonksiyonlarından bağımsız olan 'Hoffman eliminasyonu' ile yıkıldığı bilinmektedir. Buna göre, aşağıdaki klinik durumlardan hangisi bu ilacın eliminasyon hızını azaltarak etki süresinin uzamasına neden olur?