Toksikoloji

Uzak Doğu seyahati sırasında bir restoranda fugu (balon balığı) tüketen $38$ yaşındaki bir erkek hastada, yemekten yaklaşık $30$ dakika sonra dudak ve ağız çevresinde uyuşma, parmak uçlarında parestezi, ilerleyici kas güçsüzlüğü ve solunum güçlüğü gelişiyor. Bu klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

30 yaşında bir hasta, yaklaşık $40$ dakika önce özkıyım amacıyla yüksek dozda zayıf bazik özellikteki bir ilaç ($pKa: 9.5$) ve bir miktar mobilya cilası (petrol distilatı) içmesi nedeniyle acil servise getiriliyor. Hastanın bilinci konfüze, kan basıncı düşük ($80/50$ $mmHg$) ve solunumu yüzeyeldir. Bu hastanın acil servisteki ilk basamak yönetimi ve genel tedavi prensipleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Evde temizlik yapıldığı sırada yanlışlıkla bir miktar gaz yağı (hidrokarbon) içtiği fark edilen bir çocuk acil servise getiriliyor. Bu hastanın acil yönetimi ve dekontaminasyon süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$35$ yaşında bir kadın hasta, depresif bir atak sonrası evde bulunan ve hipertansiyon tedavisi için kullanılan ilaçlarından yaklaşık $20$ adet içtikten $2$ saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; konfüzyon, kan basıncı $80/50$ mmHg, nabız $42$/dakika ve kan şekeri $55$ mg/dL saptanıyor. Elektrokardiyografide sinüs bradikardisi izlenen hastaya damar yolu açılıp sıvı resüsitasyonu ve $1$ mg atropin uygulanmasına rağmen klinik tabloda düzelme sağlanamıyor. Bu hastada beta reseptörlerinden bağımsız olarak intrasellüler $cAMP$ düzeylerini artırarak kontraktiliteyi ve kalp hızını artıran en uygun spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Alkol bağımlılığı tedavisinde kullanılan disülfiram, alkol tüketimi sonrası asetaldehit birikimine yol açarak hastada alkol kullanımına karşı caydırıcı bir etki oluşturur. Disülfiramın asetaldehit birikimine neden olan temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Akdeniz sahillerinde yakaladığı ve 'balon balığı' ($fugu$) türü olduğu bilinen bir balığı tükettikten yaklaşık $30$ dakika sonra ağız çevresinde parestezi, parmak uçlarında uyuşma, ataksi ve ilerleyici kas güçsüzlüğü şikayetleriyle acil servise başvuran bir hastada, bu tabloya neden olan tetrodotoksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Metabolik asidoz ve akut böbrek yetmezliği tablosuyla acil servise getirilen $48$ yaşındaki bir hastanın laboratuvar verileri şu şekildedir: Anyon açığı $32$ mEq/L ($N: 8$-$12$), osmolar açığı ise $6$ mOsm/kg $H_2O$ ($N < 10$). İdrar mikroskopisinde zarf (envelop) şeklinde kalsiyum okzalat kristallerinin izlendiği bu hastada, saptanan 'yüksek anyon açığı - normal osmolar açığı' profili aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanır?

65 yaşındaki bir hasta, şiddetli hipertansif kriz nedeniyle hastaneye yatırılıyor ve yüksek doz sodyum nitroprussid infüzyonuna başlanıyor. Tedavinin 36. saatinde hastada ani gelişen konfüzyon, ajitasyon ve metabolik asidoz tablosu gözleniyor. Kan gazı incelemesinde laktat düzeyinin belirgin arttığı saptanıyor. Bu klinik tablodan sorumlu olan toksinin detoksifikasyonunu hızlandırmak amacıyla sülfür donörü olarak görev yapan ve Rodanez (tiosülfat sülfürtransferaz) enziminin aktivitesini artıran ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kapalı alan yangınından kurtarılan bir hastanın fizik muayenesinde konfüzyon, taşipne ve cildinde belirgin parlak kırmızı (kiraz kırmızısı) renk değişikliği saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde karboksihemoglobin ($COHb$) düzeyi $\%30$, arteriyel kan gazında laktat düzeyi $12 mmol/L$ (Normal: $<2$) ve mikst venöz oksijen satürasyonu ($S_vO_2$) $\%92$ (Normal: $\%70-75$) bulunmuştur. Bu hastanın yönetimi ve patofizyolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Laboratuvar kazası sonrası acil servise getirilen ve nefesinde "acı badem" kokusu duyulan bir hastada siyanür zehirlenmesinden şüphelenilmiştir. Bu hastada siyanür iyonlarına doğrudan bağlanarak siyanokobalamin oluşturan ve methemoglobinemiye neden olmayan güncel antidot aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında bir erkek hasta, uykusuzluk tedavisi için reçete edilen alprazolam tabletlerinden çok sayıda içtikten $2$ saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde konfüzyon, ataksi ve dizartri saptanıyor; ancak pupillerin ışığa yanıtının normal olduğu ve yaşamsal bulgularının stabil seyrettiği gözleniyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılan spesifik antagonist aşağıdakilerden hangisidir?

Dedesine ait glimepirid ($2$ mg) tabletlerinden kazaen bir miktar içtiği öğrenilen $4$ yaşındaki bir çocuk, alımdan $3$ saat sonra derin hipoglisemi ($28$ mg/dL), taşikardi ve terleme şikayetiyle acil servise getiriliyor. İntravenöz $2$ mL/kg %$10$'luk dekstroz bolusuna hızlı klinik yanıt alınmasına rağmen, %$10$'luk dekstroz infüzyonu altında hastada $2$. saatte kan şekerinin tekrar $35$ mg/dL'ye düştüğü ve semptomların nüksettiği gözleniyor. Bu hastada dirençli hipoglisemiyi yönetmek ve insülin salınımını baskılamak amacıyla kullanılması gereken en uygun spesifik farmakolojik ajan ve temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında bir erkek hasta, otomobilinin bagajında bulduğu bir sıvıyı içtikten yaklaşık $4$ saat sonra bilinç değişikliği ve şiddetli karın ağrısı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde genel durumu orta, konfüzyonu mevcut ve hiperpneik olduğu gözleniyor. Yapılan tetkiklerinde arterial kan gazında $pH: 7.12$, $pCO_2: 24$ mmHg, $HCO_3^-: 8$ mEq/L saptanırken; serum biyokimyasında anyon açıklığı $24$ mEq/L ve ozmolar açık $35$ mOsm/kg olarak hesaplanıyor. İdrar mikroskopisinde bol miktarda zarf şeklinde kristaller izleniyor. Bu hastanın tedavisinde kullanılan ve toksik metabolitlerin (oksalik asit) birikimini azaltmak amacıyla, gliozilattan toksik olmayan yolaklara (glisin ve $\alpha$-hidroksi-$\beta$-ketoadipat) dönüşümü artırmak için fomepizole eklenmesi gereken kofaktörler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Tarım ilaçları hazırlarken kazara yüksek doz maruziyet öyküsü olan 35 yaşındaki bir çiftçi; şiddetli karın ağrısı, "pirinç suyu" şeklinde diyare ve nefesinde belirgin sarımsak kokusu şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hipotansif olduğu saptanan hastanın EKG'sinde $QT$ mesafesinin uzadığı gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan metal zehirlenmesinin tedavisinde kullanılması gereken en uygun şelatör aşağıdakilerden hangisidir?

Plastik ve poliüretan türevlerinin işlendiği bir fabrikada çıkan yangın sonrası acil servise getirilen 45 yaşındaki hastanın bilinci kapalıdır. Fizik muayenesinde cilt renginin parlak kırmızı olduğu, solunumunun yüzeysel ve hızlı olduğu saptanıyor. Arteriyel kan gazında $pH: 7.05$, $HCO_3^-: 10 mEq/L$, $PaO_2: 95 mmHg$ ve laktat düzeyi $18 mmol/L$ bulunuyor. Nabız oksimetresi ($SpO_2$) $\%98$ gösterirken, venöz kan gazında oksijen satürasyonu ($SvO_2$) $\%92$ olarak ölçülüyor. Bu klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması ve tedavide ilk tercih edilmesi gereken antidotlardan biri olan hidroksikobalaminin etki prensibi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

$45$ yaşında bir erkek hasta, beraber alkol aldığı arkadaşının ani görme kaybı yaşaması üzerine endişelenerek acil servise başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde hafif konfüzyon dışında belirgin bir patoloji saptanmıyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde; kan etanol düzeyi $180$ mg/dL, $pH: 7.36$, $HCO_3: 23$ mEq/L ve anyon açığı $12$ mEq/L ($N: 8-14$) olarak bulunuyor. Ancak hesaplanan ozmolar açığın (osmolar gap) $75$ mOsm/L ($N: <10$) olduğu saptanıyor. Bu hastanın klinik durumu ve yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Organofosfatlı insektisit zehirlenmelerinde, enzim-inhibitör kompleksinin pralidoksim gibi kolinesteraz reaktivatörlerine yanıt vermeyecek şekilde kalıcı hale gelmesine "yaşlanma" (aging) denir. Bu sürecin hızı, maruz kalınan ajanın kimyasal yapısına göre (örneğin soman için dakikalar, VX için günler) büyük değişkenlik gösterir.

Asetilkolinesteraz enziminde gerçekleşen bu "yaşlanma" sürecinin temelinde yatan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$18$ yaşında bir erkek, intihar amacıyla yaklaşık $20$ gram parasetamol aldıktan $4$ saat sonra acil servise getiriliyor. Hastaya karaciğer hasarını önlemek amacıyla $N$-asetilsistein tedavisi başlanmasına karar veriliyor. Bu hastada kullanılan $N$-asetilsistein'in temel terapötik etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında bir erkek hasta, yaklaşık $75$ dakika önce özkıyım amacıyla yüksek dozda zayıf asit karakterli bir ilaç ($pKa: 3.5$) ve bir miktar petrol distilatı (hidrokarbon) içtiği şüphesiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde bilinci konfüze, taşipneik ve oskültasyonda bilateral kaba ralleri mevcut olan bu hastanın acil yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uygun saklama koşullarında tutulmayan bayat orkinos tüketen $28$ yaşındaki bir erkek hastada, tüketimden yaklaşık $20$ dakika sonra yüzde ve boyunda ani kızarıklık (flushing), şiddetli baş ağrısı, çarpıntı, ürtiker benzeri döküntüler ve abdominal kramplar gelişiyor. Hastanın özgeçmişinde bilinen bir gıda alerjisi bulunmamaktadır. Acil serviste uygulanan antihistaminik tedavi ile semptomların hızla gerilediği gözleniyor. Bu hastadaki klinik tablodan (Skombroid zehirlenmesi) sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?