Parazitoloji

Parazit-konak ilişkilerinde konakların sınıflandırılması, parazitin ilgili konaktaki biyolojik aktivitesine göre yapılır. Bir parazitin yaşam döngüsü incelendiğinde; eşeysiz (aseksüel) çoğalmanın omurgalı bir canlıda, eşeyli (seksüel) üremenin ise paraziti taşıyan bir artropodun vücudunda gerçekleştiği saptanmıştır. Buna göre, söz konusu konakların parazitolojik rolleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

Yaban domuzu eti tüketiminden yaklaşık iki hafta sonra ateş, şiddetli kas ağrısı, bilateral periorbital ödem ve konjonktival hemoraji şikayetleriyle başvuran $45$ yaşındaki bir erkek hastanın laboratuvar incelemesinde eozinofili oranı $\%35$ ve serum kreatin fosfokinaz (CPK) düzeyi $1.500 \ U/L$ olarak saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan parazit ve tanısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karın ağrısı, splenomegali ve hematemez şikayetleri ile başvuran bir hastada yapılan tetkikler sonucunda portal hipertansiyona bağlı özofagus varis kanaması saptanmıştır. Karaciğer biyopsisinde granülomatöz inflamasyon merkezinde lateral dikeni (yan diken) bulunan, operkulumsuz yumurtalar izlenmiştir. Bu klinik tabloya yol açan etken parazit için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Filipinler'de iki yıl süreyle sağlık görevlisi olarak çalışan $29$ yaşındaki kadın hasta, yaklaşık üç aydır devam eden, günde $10$ kezden fazla tekrarlayan sulu diyare ve kısa sürede $15$ kg kilo kaybı şikayetleriyle Türkiye'ye dönüşünde hastaneye başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin pretibial ödem saptanan hastanın laboratuvar analizlerinde potasyum değeri $2.1$ mEq/L, albümin değeri ise $1.9$ g/dL olarak ölçülüyor. Dışkı mikroskopisinde her iki ucunda silik ve basık tıkaçları olan, kalın kabuklu yumurtalar ile hareketli larvalar gözleniyor. Bu hastadaki klinik tablonun tedavisiz vakalarda ağırlaşarak ölümcül seyretmesine yol açan temel parazitolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Kalabalık ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir barınakta kalan hastada, gövdede yoğun kaşıntı ve yaygın eritematöz papüller saptanmıştır. Deri muayenesinde ektoparazite rastlanmayan hastanın giysi kıvrımları ve dikiş yerleri incelendiğinde; küçük, kanatsız ve dorso-ventral basık erişkin artropodlar ile dikişlere yapışık yumurtalar gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit ve bu ektoparazitin vektörlük yaptığı hastalık eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

$5$ yaşında bir çocuk hasta; subfebril ateş, öksürük ve karın ağrısı şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde karaciğerin kosta yayını $3$ cm geçtiği (hepatomegali) ve akciğer bazallerinde yer yer raller olduğu saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde lökositoz ($24.000/mm^3$), belirgin eozinofili ($\%55$) ve poliklonal hipergamaglobulinemi izlenmiştir. Ayrıca yapılan serolojik testlerde hastanın kan grubundan bağımsız olarak anti-A ve anti-B izohemaglütinin titrelerinin normale göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. Öyküsünden çocuğun köpeklerin de girdiği bir parkta toprakla oynadığı ve pika (toprak yeme) alışkanlığı olduğu öğrenilmiştir.

Bu hasta için kesin tanı koymaya yönelik en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta; üç aydır devam eden aralıklı ateş, gece terlemesi, iştahsızlık ve karın şişliği şikayetleriyle enfeksiyon hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede sol kostayı $10$ cm geçen masif splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin: $8,5$ g/dL, lökosit: $2.500/mm^3$, trombosit: $85.000/mm^3$ ve total protein: $9,2$ g/dL (Albumin: $2,8$, Globulin: $6,4$) olarak bulunuyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve hastalığın immünopatogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$32$ yaşında, tarım işçisi olan bir erkek hasta; son $3$ aydır artan halsizlik, nefes darlığı ve çarpıntı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde belirgin konjonktival solukluk ve dilde düzleşme (atrofik glossit) saptanıyor. Laboratuvar bulgularında hemoglobin $8,2$ g/dL, MCV $70$ fL, serum demiri düşük ve eozinofil oranı $\%12$ olarak bulunuyor. Gaita mikroskobisinde $4-8$ blastomerli, ince kabuklu, oval yumurtalar izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$22$ yaşında bir erkek, inguinal bölgede şiddetli kaşıntı ve iç çamaşırında küçük kan lekeleri fark etmesi üzerine polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede kasık kılları üzerinde yengeç benzeri görünüme sahip artropodlar ve karın alt bölgesinde ağrısız, basmakla solmayan mavi-gri maküller ($taches$ $bleues$) saptanıyor. Bu tabloya yol açan ektoparazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitolojide parazitlerin biyolojik döngüleri ve gelişim evreleri dikkate alındığında; eşeyli üremenin (seksüel siklus) gerçekleştiği veya protozoonlar için gametlerin birleşerek (singami) zigot oluşturduğu konak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Tropikal bir bölge seyahati sonrası sağ ayak bileğinde şiddetli kaşıntılı, eritemli ve kıvrımlı (serpijinöz) karakterde, her gün yaklaşık $1-2$ cm ilerleyen bir deri lezyonu saptanan $26$ yaşındaki kadın hastada "Larva Migrans Kutanea" (LMC) tanısı konuluyor. Bu klinik tablo ve etkeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Batı Afrika seyahati sonrası polikliniğe başvuran $42$ yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde; ekstremitelerde şiddetli kaşıntı, hiperpigmente makülopapüler döküntüler ve kemik çıkıntıları üzerinde ağrısız subkutan nodüller saptanıyor. Oftalmolojik muayenede korneada 'noktasal keratit' (punctate keratitis) ve ön kamarada hareketli mikrofilerlerin izlendiği bu hastada, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Hayvancılıkla uğraşan ve özellikle domuz yetiştiriciliği yapılan bir bölgede yaşayan $32$ yaşındaki bir hasta; karın ağrısı, tenesmus ve kanlı-mukuslu ishal şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde; yaklaşık $50-100$ $\mu m$ boyutlarında, yüzeyi sillerle kaplı, karakteristik bir sitostomu ve böbrek şeklinde makronükleusu olan hareketli trofozoitler saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada enfeksiyona neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Karaciğerinde kistik bir lezyon saptanan hastanın yapılan radyolojik ve serolojik incelemeleri sonucunda kist hidatik ($Echinococcus \ granulosus$) tanısı konulmuştur. Bu parazitin insan vücudunda oluşturduğu kist yapısı, hem parazit hem de konak kökenli farklı tabakalardan meydana gelmektedir. Buna göre, kist yapısında yer alan tabakalardan hangisi tamamen konak dokusunun parazite karşı verdiği reaksiyon sonucu oluşan, bağ dokusu karakterindeki en dış tabakadır?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde parazitlerin yaşam döngüleri ve konak tercihleri, parazitin geçirdiği üreme tipi ve gelişim evresine göre sınıflandırılmaktadır. *Echinococcus granulosus* yaşam döngüsü dikkate alındığında, insanın bu döngüdeki rolü ve bu rolün tanımlanma gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Orta Amerika seyahatinden dönen bir hastanın kolunda, ortasında küçük bir delik bulunan, furonküle benzer ağrılı bir nodül saptanıyor. Muayene sırasında lezyonun orta kısmındaki açıklıktan zaman zaman hava kabarcıkları çıktığı fark ediliyor. Lezyon üzerine vazelin sürülerek solunumu engellenen ve daha sonra pensetle çıkarılan larvanın *Dermatobia hominis* olduğu saptanıyor. Bu parazitin yaşam döngüsü ve insana bulaşma mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üniversite yurduna yeni kayıt yaptıran $20$ yaşındaki bir erkek öğrencide; el parmak araları, el bileğinin iç yüzü ve genital bölgede geceleri yatağa girdiğinde şiddetlenen kaşıntı ve papüler lezyonlar saptanıyor. Fizik muayenede lezyonların arasında yer yer kirli grimsi renkte, kavisli ve yaklaşık $5$-$10$ mm uzunluğunda tünel yapıları (sillon) gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşında erkek hasta, Akdeniz bölgesinde yaşamakta olup son $2$ aydır devam eden ateş, halsizlik ve karın sol üst kadranında dolgunluk şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde ileri derecede splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde Hb: $8.5$ g/dL, lökosit: $2.400$ /mm³, trombosit: $90.000$ /mm³ ve total protein: $9.2$ g/dL (Albumin: $3.0$ g/dL, Globulin: $6.2$ g/dL) olarak bulunuyor. Bu hastanın kesin tanısı için yapılan kemik iliği aspiratının Giemsa boyamasında makrofajlar içinde görülmesi beklenen parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

*Sarcoptes scabiei* enfestasyonunda (uyuz), erişkin dişi parazit tarafından stratum corneum tabakası içinde açılan parazit tünellerinin (sillon) içeriğinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması beklenmez?

Doğu Karadeniz bölgesinde çay tarımıyla uğraşan $30$ yaşındaki erkek hasta; halsizlik, çabuk yorulma ve çarpıntı şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın öyküsünden yaklaşık $4$ ay önce ayak bileklerinde kaşıntılı papüler döküntüler olduğu ve bunu izleyen haftalarda kuru öksürük ile hışıltılı solunum atakları geçirdiği öğreniliyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin değeri $7.5$ g/dL, ortalama eritrosit hacmi (MCV) $72$ fL ve periferik yaymada belirgin eozinofili saptanıyor. Bu hastada en olası etken olan parazit ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?