Genel Patoloji

Amiloidozda dokularda biriken fibrillerin elektron mikroskobik incelemesinde saptanan karakteristik morfolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre ölümü üzerine yapılan deneysel bir çalışmada, gözlenen hücrelerde morfolojik olarak mitokondri boyutunda belirgin küçülme, mitokondriyal membran dansitesinde artış ve krista kaybı saptanmıştır. Biyokimyasal analizlerde intrasellüler demir birikimiyle birlikte membran lipid peroksidasyonunun arttığı, antioksidan sistemin ana bileşenlerinden glutatyon peroksidaz 4 ($GPX4$) aktivitesinin ise baskılandığı belirlenmiştir. Bu morfolojik ve biyokimyasal özelliklerle karakterize hücre ölümü süreci aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında erkek hasta, bir trafik kazası sonucu sağ femur diyafiz kırığı tanısıyla ortopedi servisine yatırılıyor. Yatışının $48$. saatinde aniden gelişen nefes darlığı, çarpıntı ve konfüzyon tablosuna giriyor. Fizik muayenede üst ekstremite ve göğüs ön duvarında yaygın peteşiyal kanamalar izleniyor. Bu hastadaki klinik tablonun patogenezinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$82$ yaşında bir erkeğin otopsisinde kalbinin makroskobik incelemesinde normalden belirgin derecede küçük ve kahverengi görünümde olduğu izleniyor. Mikroskobik incelemede, atrofik kardiyomiyositlerin nükleus kutuplarında perinükleer yerleşimli, granüler yapıda ve sarı-kahverengi renkte pigment birikimi saptanıyor.

Bu bulgulara yol açan pigmentin temel oluşum mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, çocukluğundan beri devam eden tekrarlayan ateş ve karın ağrısı atakları nedeniyle takip edilmektedir. Son zamanlarda bacaklarda şişlik şikayeti başlayan hastanın yapılan tetkiklerinde $24$ saatlik idrarda $8$ gram protein saptanmış ve böbrek biyopsisinde glomerüllerde Kongo kırmızısı ile pozitif boyanan, polarize ışıkta elma yeşili refle veren amorf birikimler izlenmiştir. Bu hastadaki amiloid birikimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$38$ yaşında bir kadın hastaya, son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle böbrek transplantasyonu uygulanıyor. Transplantasyondan $4$ yıl sonra hastada proteinüri ve renal fonksiyonlarda progresif bozulma saptanıyor. Yapılan renal biyopside glomerüler kapiller bazal membranlarda çift kontur görünümü (tram-track), interstisyel fibrozis ve arterlerde belirgin intimal kalınlaşma ile düz kas hücresi proliferasyonu izleniyor. Bu hastadaki vasküler değişikliklerle karakterize kronik rejeksiyon tablosunun patogenezinde aşağıdakilerden hangisi en temel rolü oynamaktadır?

$58$ yaşında erkek hastada saptanan sağ böbrekteki $7$ cm’lik kitle nedeniyle radikal nefrektomi yapılıyor ve patolojik inceleme sonucunda renal hücreli karsinom tanısı konuluyor. Operasyondan $18$ ay sonra hastada nefrotik düzeyde proteinüri ($5.5$ g/gün) ve pretibiyal ödem gelişiyor. Yapılan böbrek biyopsisinde glomerüler mezanjiyumda ve vasküler duvarlarda Kongo kırmızısı ile boyanan, polarize ışık altında elma yeşili çift kırınım (birefringence) gösteren amorf birikimler izleniyor. Bu birikimlerin potasyum permanganat ile ön muamele sonrası boyanma özelliğini kaybettiği saptanıyor. Bu klinik ve histopatolojik bulgulara göre, biriken amiloid fibrillerinin öncül (prekürsör) proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik inflamasyon zemininde gelişen doku onarımı ve fibrozis süreçlerinde makrofajlar kritik bir rol oynar. Bir doku örneğinde yapılan incelemede, makrofajların fagositoz ve mikrobisidal aktivitelerinin azaldığı, buna karşın büyüme faktörleri ve anti-inflamatuar sitokin salınımının arttığı gözlenmiştir. Makrofajların 'alternatif aktivasyon' ($M2$) olarak adlandırılan bu duruma geçmesini sağlayan temel indükleyici sitokinler aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında kadın hasta; yüzünde güneş maruziyeti sonrası artan kızarıklık, el eklemlerinde ağrı ve idrarda köpürme şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde burun sırtı ve yanaklarda malar eritem (kelebek döküntü) izleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde antinükleer antikor ($ANA$) pozitifliği ve proteinüri saptanıyor. Böbrek biyopsisinde glomerüllerde belirgin bazal membran kalınlaşmaları ("wire-loop" görünümü) ve immünofloresan incelemede granüler tarzda $IgG$ ile $C3$ birikimi izleniyor. Bu klinik tabloya ve böbrek hasarına neden olan temel hipersensitivite mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

İnfant döneminde belirgin hipotoni ve beslenme güçlüğü öyküsü olan, 8 yaşındaki erkek çocuk; kontrolsüz iştah artışı, morbid obezite, kısa boy ve küçük el-ayak yapısı ile getirilmiştir. Hastada yapılan fizik muayenede hipogonadizm bulguları ve hafif düzeyde mental retardasyon saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir erkek hastanın abdominal cerrahi sonrası yara iyileşmesi takip edilmektedir. Operasyondan sonraki 3. haftada yara bölgesinde yoğun bir ekstraselüler matriks birikimi ve skar dokusu gelişimi gözlenmektedir. Bu süreçte fibroblastların kolajen ve fibronektin sentezini en güçlü şekilde uyaran, aynı zamanda matriks metalloproteinazlarını ($MMP$) inhibe ederek doku onarımını stabilize eden temel büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumda belirgin hipotoni ve beslenme güçlüğü nedeniyle takip edilen, ancak $2$ yaşından itibaren kontrol edilemeyen iştah artışı ve morbid obezite gelişen $5$ yaşındaki bir erkek çocukta; kısa boy, küçük el ve ayaklar ile hipogonadizm saptanmıştır. Yapılan genetik analizde $15$. kromozomun uzun kolunda ($15q11$-$q13$) mikrodelesyon tespit edilmiştir. Bu hastalıktaki temel patogenetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir erkek hasta, halsizlik ve sarılık şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkikler sonucu akut viral hepatit tanısı alıyor. Karaciğer biyopsisinde, hepatositler arasında tek tük yerleşmiş, sitoplazması yoğun eozinofilik boyanan, nükleusu piknotik olan ve çevre dokuda belirgin inflamatuar yanıt oluşturmayan yuvarlak yapılar (Councilman cisimcikleri) izleniyor. Bu hücre ölüm yolunun moleküler mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$72$ yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı ve malnütrisyon nedeniyle takip edilirken kaybedilen bir hastanın otopsisinde, kalbinin normal boyutlarından küçük olduğu ve kesit yüzeyinin koyu kahverengi göründüğü (kahverengi atrofi) izleniyor. Mikroskobik incelemede kardiyomiyositlerin nükleus çevresinde (perinükleer) ince, sarı-kahverengi granüler bir pigment saptanıyor. Bu morfolojik bulguya neden olan pigmentin oluşum mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Hücrenin DNA hasarı, yanlış katlanmış protein birikimi veya büyüme faktörü yoksunluğu gibi stres sinyallerine yanıt olarak başlattığı intrinsik (mitokondriyal) apoptoz yolağında, mitokondriyal dış membran geçirgenliğini artırarak sitokrom $c$ salınımına neden olan temel pro-apoptotik proteinler aşağıdakilerden hangisidir?

On beş aylık bir erkek çocuk; tekrarlayan nekrotizan deri enfeksiyonları, ağır diş eti iltihabı ve sık tekrarlayan otitis media şikayetleriyle pediatri kliniğine getiriliyor. Hastanın anamnezinden göbek kordonunun doğumdan ancak $40$ gün sonra düştüğü ve enfeksiyon odaklarında inflamasyonun lokal bulgularına rağmen cerahat (püy) oluşmadığı öğreniliyor. Laboratuvar incelemesinde periferik kan lökosit sayısı $45.000/\mu L$ ($$ nötrofil) olarak saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulguları ışığında, lökositlerin damar duvarına sıkı yapışması ($firm$ $adhesion$) aşamasında görev alan aşağıdaki moleküllerden hangisinin eksikliği en olasıdır?

Akut inflamasyonun sonlanması ve doku iyileşmesinin başlayabilmesi için pro-inflamatuar sinyallerin yerini aktif "stop sinyalleri" almalıdır. Araşidonik asit yolağından sentezlenen, nötrofil kemotaksisini ve damar duvarına adezyonunu inhibe ederek inflamasyonun rezolüsyonunda anahtar rol oynayan mediyatör aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik pratikte inflamasyonun farklı tiplerini ayırt etmek tanıda kritiktir. Akut gut atağında eklem sıvısında nötrofil infiltrasyonu ve kristallerin görülmesi tipikken; tüberküloz gibi granülomatöz süreçlerde akciğer dokusunda kazeifikasyon nekrozu ve epiteloid makrofajların varlığı patognomoniktir.

Bu iki farklı patolojik tabloda; sırasıyla interlökin-1 ($IL-1$) üretiminden sorumlu olan sitozolik sensör kompleksi ve makrofajları aktive ederek "epiteloid" morfolojiye dönüştüren temel mediyatör aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında bir erkek hasta, yaygın kemik ağrısı ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde anemi, hiperkalsemi ve serum protein elektroforezinde monoklonal bir artış ($M$-piki) saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde atipik plazma hücrelerinde belirgin artış gözleniyor. Bu hücrelerin bir kısmında sitoplazmayı dolduran, geniş, homojen, eozinofilik ve yuvarlak inklüzyonlar izleniyor.

Buna göre, bahsedilen plazma hücrelerinde saptanan bu morfolojik değişikliğin temel oluşum mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek nakli yapılan bir hastada operasyondan dakikalar sonra greftte aniden morarma saptanmış ve idrar çıkışı durmuştur. Alıcıda daha önceden var olan antikorların (preform antikarlar) greft endoteline bağlanmasıyla tetiklenen bu tablo aşağıdakilerden hangisidir?