Tüm alıştırma soruları

Aşağıdaki göç örneklerini/türlerini, bu göçlerin ortaya çıkış nedenleri ve mekansal-toplumsal etkileriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

I. TBMM Dönemi'nde meclisin otoritesini korumak, meşruiyetini artırmak ve çıkan iç isyanları önlemek amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye (geçmişten günümüze) doğru sıralanışını bulunuz.

Asya Hun Devleti'nin siyasi gelişimi, parçalanma süreci ve bu gelişmelerin küresel ölçekteki etkileri dikkate alındığında, aşağıda verilen tarihi olayların kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Bir göl ekosisteminde tarımsal faaliyetlerden sızan kimyasal kirleticilerin (ağır metaller) birikimi ve enerji akışının dinamiklerini inceleyen bir ekolog, şu bulgulara ulaşmıştır:

* Birincil üretici olan fitoplanktonların anlık biyokütlesi (ayakta kalan ürün), birincil tüketici olan zooplanktonlar��n biyokütlesinden bazı dönemlerde daha düşük ölçülmüştür.
* Güneşten ekosisteme giren enerjinin büyük kısmı bir sonraki trofik düzeye aktarılamamış, yalnızca sınırlı bir oranı bir üst basamağa geçebilmiştir.
* Sucul besin zincirinin en üst basamağında yer alan balıkçıl kuşların dokularındaki kimyasal kirletici derişiminin, üreticilerinkine göre çok daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Bu göl ekosistemindeki madde ve enerji akışı ile ilgili;

I. Fitoplankton biyokütlesinin zooplanktonlardan az olduğu dönemlerde, enerji piramidi de ters (tabanı dar, tavanı geniş) bir yapı gösterir.

II. Ekosistemdeki enerji akışı tek yönlüdür ve üst trofik düzeylere doğru gidildikçe her basamakta enerjinin yaklaşık $\%90$'ı solunum ve ısı kaybı gibi nedenlerle çevreye yayılır.

III. En üst trofik düzeydeki canlılarda biyolojik birikimin (toksik madde miktarı) en yüksek olması, enerji aktarım verimliliğinin üst basamaklara gidildikçe arttığını gösterir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

19. yüzyılın sonlarında psikolojinin bağımsız bir bilim dalı haline gelme sürecinde, felsefenin zihne ilişkin spekülatif soruları tamamen bir kenara atılmamış; aksine bu soruların ampirik düzeyde yanıtlanabilmesi için yeni ölçütler geliştirilmiştir. Felsefe, zihnin doğasın�� 'ruhsal töz' kavramı üzerinden akılsal çıkarımlarla temellendirirken; psikoloji, insan davranışlarını ve bu davranışların arkasındaki zihinsel süreçleri olgusal düzleme taşımıştır. Bu dönüşüm, zihinsel yaşantıların metafiziksel alanın belirsizliğinden kurtarılarak somut araştırma nesnelerine dönüştürülmesini zorunlu kılmıştır.

Buna göre, bir konunun felsefi bir problem olmaktan çıkıp psikoloji biliminin inceleme nesnesi haline gelebilmesi, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştirilmesine bağlıdır?

Bir sosyolog, büyük kentlerin çeperlerinde yaşayan ve kırsaldan yeni göç etmiş ailelerin çocuklarında görülen okula uyum sorunlarını araştırmaktadır. Sosyolog; öncelikle bu çocukların bireysel düzeyde yaşadıkları kaygı durumlarını, öğretmenleriyle ilişkilerindeki savunma mekanizmalarını ve akran zorbalığı karşısındaki içsel tepkilerini psikolojik ölçeklerle incelemiştir. Daha sonra ise bu uyum sorunlarının, göç edilen kentin sosyo-ekonomik yapısı, eğitim sistemindeki fırsat eşitsizlikleri ve mahalledeki informel toplumsal kontrol mekanizmalarıyla olan nedensel bağlarını analiz etmiştir.

Bu sosyolojik araştırmanın kapsamı, yöntemi ve analizi dikkate alındığında sosyolojinin diğer bilimlerle ilişkisine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Büyük Millet Meclisinin (BMM) açılmasının ardından Anadolu'da çıkan isyanların bastırılması amacıyla alınan tedbirlere dair yapılan bir tartışmada, meclis üyelerinden biri şu ifadeleri kullanmıştır:

*"Vatanın kurtuluşu ve milletin istiklali adına aldığımız kararların hayata geçirilmesi, meclisimizin otoritesinin Anadolu genelinde kesintisiz bir biçimde tesis edilmesine bağlıdır. İstanbul'daki saltanat makamının kışkırtmaları ve Kuva-yı Milliye adını lekeleyen bazı şeflerin itaatsizlikleri karş��sında meclis, hem kanun yapıcı hem de bu kanunları uygulayıcı gücünü en sert şekilde göstermek mecburiyetindedir. Bu meclis, milletin yegane temsilcisidir ve onun üstünde bir güç yoktur."*

Bu tarihi değerlendirme ve dönemin koşulları dikkate alındığında, BMM'nin iç isyanlara karşı aldığı aşağıdaki tedbirlerden hangisi, konuşmada geçen "hem kanun yapıcı hem de bu kanunları uygulayıcı gücünü en sert şekilde göstermek" ifadesini doğrudan destekler niteliktedir?

Felsefi düşüncenin 'yığılımlı' (kümülatif) olma özelliği, tarihsel süreçte farklı filozofların aynı konulara yönelik ortaya koydukları özgün kuramsal açıklamaların birbirini doğrulayarak birikmesini, böylece insanlığın ortak hakikat arayışında felsefi bilginin doğrusal ve ilerlemeci bir karakter kazanmasını ifade eder.

İlk felsefe tarihinde doğa filozoflarının temel arayışı, evrenin ana maddesini (arkhe) ve bu ilk nedenden hareketle çokluğun, değişimin ve düzenin nasıl ortaya çıktığını açıklamaktır. Bu doğrultuda filozoflar farklı tözler ve kozmik ilkeler önermişlerdir.

Buna göre, doğa filozoflarının arkhe ve evrendeki oluşa yönelik yaklaşımlarıyla ilgili;

I. Anaksimenes, arkheyi niceliksel olarak sınırsız ancak niteliksel olarak belirli olan 'aer' (hava) olarak tanımlayarak hocası Anaksimandros'un 'apeiron' fikrini daha somut bir düzleme taşımıştır.
II. Herakleitos'un evrendeki değişimin ve kozmik düzenin ilkesi olarak gördüğü 'ateş' (logos), Parmenides'in hiçbir şekilde değişmeyen ve bölünmeyen 'bir' olan varlık anlayışı ile ontolojik düzeyde uzlaştırılamaz bir zıtlık oluşturur.
III. Empedokles, kendisinden önceki tekil arkhe anlayışlarından farklı olarak evrenin temelinde dört ana ögeyi (su, ateş, toprak, hava) kabul etmiş ve bunları birleştiren dışsal ilkeleri 'logos' ve 'apeiron' olarak tanımlamıştır.
IV. Demokritos, evrendeki niteliksel çeşitliliği, arkhe olarak kabul ettiği atomların niceliksel/geometrik farklılıkları ve hareket alanı buldukları boşluk (kenon) ile açıklamıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir şehrin küresel ya da bölgesel ölçekte bir etki alanına sahip olmasında, nüfus miktarından ziyade sahip olduğu fonksiyonel özellikler ve bu fonksiyonların küresel sistemle olan entegrasyonu belirleyicidir. Nüfusu milyonu aşan birçok şehir bölgesel sınırları aşamazken, nüfusu oldukça sınırlı olan bazı şehirler dünya genelinde karar alıcı mekanizmalara yön verebilmektedir.

Buna göre;

I. Mekke'nin nüfus miktarının Tokyo ya da Şanghay gibi megakentlerden çok daha az olmasına rağmen, sahip olduğu dini fonksiyon nedeniyle küresel ölçekte bir etki alanına sahip olması,
II. Kahire'nin on milyonu aşan nüfusuna ve önemli bir idari merkez olmasına rağmen, küresel finans ağlarına doğrudan yön veremediği için etki alanının bölgesel düzeyde kalması,
III. Essen'in Ruhr Havzası'ndaki sanayi faaliyetlerine bağlı olarak hızla büyümesi ve geniş bir hinterlanda sahip olması nedeniyle, Almanya'nın en büyük nüfuslu idari başkenti olarak küresel siyaseti yönlendirmesi,
IV. Oxford'un nüfusunun az olmasına karşın, sahip olduğu köklü eğitim kurumu fonksiyonu sayesinde dünya çapında bir bilim ve kültür merkezi haline gelerek küresel etki kazanması

durumlarından hangileri yukarıdaki genellemeyi destekleyen örnekler arasında gösterilebilir?

Türkiye'de çıkarılan bazı madenler ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin konumlandırılmasında etkili olan coğrafi faktörlerin eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen maden çıkar��m alanlarını, sağ sütundaki bu madenlerin işlendiği tesisler ve tesis yer seçimi gerekçeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Sosyolojik araştırmalarda veri toplama sürecinin bilimsel niteliği, seçilen araştırma yöntem ve tekniğinin doğru yapılandırılmasına bağlıdır.

Buna göre, sol sütunda yer alan araştırma tekniklerine ait ayırt edici özellikleri sağ sütundaki kavramsal karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Türk kültürü, çok geniş bir coğrafyaya yayılmış; bu yayılma sürecinde etkileşime girdiği medeniyetlerden etkilenirken onları da etkilemiştir. Türk kültürünün maddi (somut) ve manevi (soyut) unsurları, şekillendikleri coğrafi çevre ile doğrudan ilişkilidir.

Aşağıdaki dilsiz dünya haritasında Türk kültürünün doğuşu ve yayılış gösterdiği bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

Bu alanlar ve Türk kültürünün özellikleri ile ilgili;

I. I numaralı alan, Türk kültürünün doğduğu coğrafi ocak olup bu bölgedeki karasal iklim ve bozkır bitki örtüsü özellikleri, kültürün şekillenmesinde at, çadır ve demircilik gibi maddi unsurları ön plana çıkarmıştır.
II. II numaralı alan, Türk kültürünün Orta Asya dışındaki en önemli yayılma alanlarından biridir ve bu alandaki ilk Türk mimari eserleri yerleşik hayata geçişle birlikte doğrudan İslamiyet'in kabulünden önce ortaya çıkmıştır.
III. III numaralı alanda bulunan Mostar Köprüsü ve IV numaralı alandaki Tolunoğlu Ahmet Camii, Türk kültürünün yayılış alanındaki somut kültürel mirasın en belirgin örneklerindendir.
IV. V numaralı alan, Türk kültürünün güney yönündeki yayılış alanını temsil eder ve bu bölgedeki mimari eserler üzerinde yerel Hint kültür�� ile Türk-İslam sentezinin etkileri görülür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Uluslararası taşımacılık yapan bir lojistik firması, Türkiye merkezli ihracat yüklerini komşu ülkelere ve bu ülkeler üzerinden daha uzak pazarlara ulaştırmak amacıyla demir yolu ve kara yolu güzergâhları planlamaktadır. Firma yetkilileri, maliyetleri düşürmek amacıyla fiziki altyapının elverdiği hatlarda demir yolunu tercih etmekte ve sınır kapılarının güncel durumlarını dikkate almaktadır.

Buna göre, firmanın hazırladığı aşağıdaki taşıma planlarının hangisinde sınır kapısı, ulaşılan komşu ülke veya tercih edilen ulaşım modu eşleştirmesinde bir bilgi yanlışı yapılmışt��r?

İki savaş arası dönemde Avrupa’da iktidara gelen totaliter rejimlerin devlet, birey ve toplum ilişkilerine yönelik kuramsal yaklaşımları hakkında şu tespitler yapılmıştır:

I. İtalyan faşizminde devlet, milleti var eden ve ona ahlaki bir değer kazandıran nihai ve kutsal bir amaç olarak konumlandırılırken; Alman nasyonal sosyalizminde devlet, ırkın ($Volk$) korunması ve biyolojik varlığının sürd��rülmesi için hizmet eden bir araç olarak tasarlanmıştır.

II. Hem İtalyan faşizmi hem de Alman nasyonal sosyalizmi, liberalizmin bireyci ve çoğulcu toplum anlayışını reddederek, toplumun devlet veya parti kontrolünde tek bir organ gibi hareket etmesini hedeflemiştir.

III. Sovyet Rusya’daki Bolşevik rejiminde proletarya diktatörlüğü, nihai hedef olan sınıfsız ve devletsiz topluma (komünizm) ulaşmak için geçici bir aşama olarak görülürken; faşist ve nasyonal sosyalist ideolojilerde devlet yapısının gelecekte sönümlenerek ortadan kalkacağına dair bir öngörüye yer verilmemiştir.

Bu tespitlerden hangileri, iki savaş arası dönemde kurulan totaliter rejimlerin devlet teorilerindeki kavramsal farklılıkları veya ortak nitelikleri doğru bir şekilde aç��klamaktadır?

Karbon döngüsü sürecinde karbonun farklı küreler (litosfer, atmosfer, hidrosfer, biyosfer) arasındaki dolaşımında rol oynayan bazı doğal süreçler ile bu süreçlerin döngü üzerindeki etkileri aşağıda verilmiştir. Sol tarafta verilen doğal süreçleri, sağ tarafta verilen açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Peter Berger’e göre din; insanı kaosun, ölümün ve anlamsızlığ��n yarattığı varoluşsal tehditlerden koruyan kutsal bir şemsiyedir (sacred canopy). Din, geçici ve kırılgan olan toplumsal düzeni kozmik bir düzenin yansıması olarak sunarak meşrulaştırır. Bireyin ya��adığı acılara ve belirsizliklere aşkın bir anlam kazandırırken, aynı zamanda toplumun kurallarını ve yasalarını sorgulanamaz kılacak şekilde kutsar. Bu sayede toplumsal normlar, sıradan insan yapım�� kurallar olmaktan çıkıp doğaüstü bir gücün iradesi hâline gelir.

Bu parçadan hareketle din kurumunun toplumsal işlevlerine dair aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda verilen felsefi ve psikolojik yönelimli senaryoları, psikoloji biliminin tanımı, konusu ve ölçütleri (g��zlenebilirlik, ölçülebilirlik) çerçevesindeki doğru karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yerleri, sosyal etki ve sosyal davranış alanındaki psikolojik kavramları dikkate alarak uygun akademik terimlerle tamamlayınız.

Sanayileşme, tarımsal faaliyetler, enerji üretimi ve hızlı şehirleşme gibi beşerî faaliyetler doğal sistemlerin işleyişini bozarak çeşitli çevre kirliliklerine ve küresel ölçekli ekolojik sorunlara yol açmaktadır.

Buna göre, insan faaliyetlerinin doğal sistemler üzerindeki etkileri ve ortaya çıkan çevre sorunları ile ilgili aşa��ıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?