Tüm alıştırma soruları

Aşağıda sol sütunda verilen nörobiyolojik ve fizyolojik unsurları, sağ sütunda verilen spesifik fonksiyonel veya patolojik karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Sürtünmesiz yatay düzlemde $A$ genliğiyle basit harmonik hareket yapan bir yay sarkacındaki cismin kinetik enerjisinin, sistemin toplam enerjisinin $\%75$'ine eşit olduğu andaki uzanımı $x_1$; kinetik enerjisinin, toplam enerjinin $\%36$'sına eşit olduğu andaki uzanımı $x_2$ dir. Buna göre, uzanımların oranı olan $\frac{x_1}{x_2}$ değeri kaçtır?

Gazzâlî, ahlakı "insan ruhunda yerleşik olan ve davranışların düşünmeksizin, kendiliğinden sadır olmasını sağlayan melekeler" olarak tanımlar. Ona göre ahlaki değerlerin nihai amacı, insanı dünya ve ahiret mutluluğuna ulaştırmaktır. Örf ve âdetler ise belirli bir coğrafyada ve tarihsel süreçte toplumsal alışkanlıklar neticesinde şekillenen pratik davranış kalıplarıdır. Dinî değerler vahiy kaynaklı olup mutlak, evrensel ve değişmez bir karakter taşırken; örf ve âdetler toplumsal değişime açık, yerel ve görelidir. Bir Müslümanın hayatında dinî değerler (örneğin adalet ve iffet) her zaman örfi alışkanlıklardan üstün tutulmalıdır. Ancak tarih boyunca İslam toplumları, dinin sınırlarını aşmayan örfleri dinî değerlerle harmanlayarak zengin bir kültür oluşturmuşlardır. Bu bağlamda, örfün dinî değerlerle karıştırılması, kültürel olanın dinîleştirilmesine veya dinî olanın yerelleştirilmesine yol açabilir.

Bu parçadan hareketle dinî değerler ile örf ve âdetlerin ilişkisine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Bir Anadolu kasabasında kü��ük ölçekli bir manifatura dükkanı işleterek geçinen Halil Efendi, işlerin kötü gitmesi üzerine dükkanını kapatıp bir tekstil fabrikasında işçi olarak çalışmak üzere İstanbul’a göç etmiştir. Halil Efendi’nin oğlu Selim, İstanbul’da zor koşullar altında eğitimini tamamlayarak bir bankada şube müdürü olmuş ve orta sınıfa dahil olmuştur. Selim’in kızı İpek ise iktisat eğitiminin ardından özel bir finans kuruluşunda uzman yardımcısı olarak işe başlamış, fakat birkaç yıl sonra işinden istifa ederek başka bir finans kuruluşuna aynı pozisyon ve maaşla geçiş yapmıştır.

Buna göre, aile üyelerinin yaşadığı toplumsal hareketlilik süreçleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kuzeybatı Avrupa'daki bir limana ulaşmak üzere Basra Körfezi'nden hareket eden ve en kısa deniz rotasını izleyen bir petrol tankerinin, geçiş sırasına göre aşması gereken jeopolitik öneme sahip su yollarını belirten aşağıdaki açıklamaları ilk geçilenden son ge��ilene doğru sıralayınız.

Kur'an-ı Kerim'de, "Şüphesiz bu, benim dosdoğru yolumdur (sırat-ı müstakim). Buna uyun. Başka yollara uymayın..." (En'âm Suresi, 153. ayet) buyrularak inananların istikamet üzere olmaları emredilmiştir. İslam ahlak düşüncesinde sırat-ı müstakim kavramı; nefsin temel kuvvetleri olan akıl, öfke ve arzunun (kuvve-i akliyye, kuvve-i gadabiyye, kuvve-i şeheviyye) aşırılıklardan uzaklaşarak dengeli bir orta yolu (itidal) bulmasıyla ilişkilendirilmiştir. Bu ahlaki dengeye göre her kuvvenin aşırılığı ifrat ve tefrit olarak adlandırılırken, dengeli hali (itidali) birer temel erdem oluşturur. Buna göre, ahlaki kuvvelerin dengelenmesi ve sırat-ı müstakimin hayat tarzı haline getirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP), Türkiye'nin sanayi, enerji ve lojistik odağında şekillenen en kapsamlı bölgesel kalkınma planlarından biridir. Projenin temel hedefi; havzanın ekonomik yapısını çeşitlendirmek, tek bir sektöre bağımlılığı azaltmak ve yeni istihdam alanları yaratmaktır.

Buna göre, sol sütunda verilen ZBKP kapsamındaki stratejik müdahale alanları ile sağ sütunda verilen bu alanların temel kalkınma amaçlarını doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Sürtünmesiz bir ortamda, düşey kesiti verilen düşey düzlemde küçük açılarla $K-N$ noktaları arasında basit harmonik hareket yapan bir basit sarkacın küresi denge konumu olan $O$ noktasından $v$ büyüklüğündeki hızla geçmektedir. Küre $L$ noktasından geçerken kinetik enerjisi $E_k$, potansiyel enerjisi ise $E_p$ olmaktadır.

$L$ noktasında $E_p = 3E_k$ olduğuna göre;

I. Kürenin $L$ noktasındaki hızının büyüklüğü $\frac{v}{2}$'dir.
II. Küre $O$ noktasından $L$ noktasına doğru hareket ederken ivme ve hız vektörleri aynı yönlüdür.
III. $L$ noktası, sarkaç ipinin düşeyle yaptığı açının, maksimum açının tam yarısı ($\frac{\theta_{\text{maks}}}{2}$) olduğu konumdur.

ifadelerinden hangileri doğrudur? (Denge konumunda potansiyel enerji sıfır kabul edilmektedir.)

Yatay düzlemde, merkezinden geçen düşey eksen etrafında sürtünmesizce dönebilen $I$ eylemsizlik momentine sahip bir tabla $\omega$ açısal hızıyla hareket etmektedir. Bu tablanın üzerine, dönme ekseniyle çakışacak şekilde yukarıdan serbest bırakılan, başlangıçta dönmeyen $2I$ eylemsizlik momentine sahip halka biçiminde bir cisim düşerek tabla ile kenetleniyor.

Sistemde sürtünmelerden kaynaklı mekanik enerji kayıpları dışında dışarıdan etki eden net bir tork olmadığına göre, kenetlenme gerçekleştikten sonra sistemin toplam açısal momentumunun büyüklüğü ve ortak açısal hızı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? (İlk durumda tablanın açısal momentumunun büyüklüğü $L$'dir.)

Karanlık bir laboratuvarda tek renkli (monokromatik) ışık kaynağı kullanılarak yapılan bir çift yarıkta girişim (Young) deneyinde, ekran üzerinde oluşan ardışık iki aydınlık saçak arasındaki mesafe (saçak genişliği) $\Delta x$ olarak ölçülmektedir.

Buna göre;

I. Yarıklar arasındaki mesafeyi ($d$) artırmak
II. Işık kaynağının dalga boyunu ($\lambda$) artırmak
III. Yarıklar düzlemi ile ekran arasını hava yerine su ile doldurmak

işlemlerinden hangileri tek başına yapıldığında saçak genişliği ($\Delta x$) azalır?
(Havanın kırıcılık indisi suyun kırıcılık indisinden küçüktür.)

İslam ahlak teorisinde değerlerin kaynağı; metafiziksel otorite (vahiy), insan�� idrak (akıl) ve toplumsal pratikler (örf) arasındaki hiyerarşik ve bütüncül ilişkiyle temellendirilir. Bu unsurların ahlakın kurucu, açıklayıcı, taşıyıcı ve destekleyici boyutu olarak üstlendiği roller müfredatta detaylıca ele alınır.

Buna göre, sol sütunda verilen ahlaki değer kaynaklarına dair işlevsel açıklamaları, sağ sütundaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Tek yarıkta yapılan bir kırınım deneyinde kırmızı renkli ışık kullanıldığında ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçak genişliği $2{}4 \text{ mm}$ olarak ölçülüyor. Aynı deney düzeneğinde diğer tüm nicelikler sabit tutularak sadece yarık genişliği ($w$) $2$ katına çıkarılırsa, yeni durumda merkezi aydınlık saçak genişliği kaç $\text{ mm}$ olur?

Üniform (türdeş) özkütle dağılımına sahip küresel bir gezegende, yüzeyden içeriye doğru gezegen yarıçapının ($R$) üçte biri ($R/3$) kadar inildiğinde karşılaşılan $K$ noktasındaki çekim ivmesi $g_K$, yüzeyden dışarıya doğru $R/3$ kadar uzaklaşıldığında ulaşılan $L$ noktasındaki çekim ivmesi ise $g_L$ olmaktadır.

Buna göre, bu noktalardaki yerçekimi ivmelerinin büyüklükleri oranı $\frac{g_K}{g_L}$ kaçtır?

Türkiye'de tarım faaliyetleri ile iklim özellikleri arasındaki ilişki incelendiğinde, bazı bölgelerde sulama projelerinin (GAP, KOP vb.) hayata geçirilmesiyle nadas alanlarının azaldığı ve ürün çeşitliliğinin arttığı görülürken; bazı bölgelerde ise doğal nemlilik veya yer şekilleri nedeniyle nadas uygulamasına ihtiyaç duyulmaz ya da tarımsal faaliyetler iklim sınırlamalarına takılır.

Türkiye haritası üzerinde numaralandırılarak gösterilen alanlar ve bu alanlardaki tarımsal faaliyetlerin iklim, sulama ve toprak özellikleri ile ilişkisine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğru değildir?

Kırıcılık indisi $n_0$ olan homojen bir sıvı ile dolu ortamda gerçekleştirilen çift yarıkta girişim (Young) deneyinde, yarık düzleminin solunda bulunan noktasal ışık kaynağı başlangıçta sistemin simetri ekseni (merkez doğrusu) üzerindedir.

Bu deney düzeneğinde aynı anda aşağıdaki iki değişiklik yapılıyor:
1. Üstteki yarığın ($S_1$) önüne; kalınlığı $t$, kırıcılık indisi $n_1$ ($n_1 > n_0$) olan ince şeffaf bir levha yerleştiriliyor.
2. Işık kaynağı, yarık düzlemine paralel olacak şekilde yukarı yönde (yani $S_1$ yarığına doğru) $y$ kadar kaydırılıyor.

Bu işlemler sonucunda, ekran üzerindeki merkezi aydınlık saçağın ($A_0$) ilk durumdaki yerini (simetri ekseni üzerindeki konumunu) koruduğu gözleniyor.

Buna göre;

I. Işık kaynağının kaydırılma miktarı $y = \frac{L_1(n_1 - n_0)t}{n_0 d}$ eşitliğini sağlar (Burada $L_1$ kaynağın yarık düzlemine olan dik uzaklığı, $d$ ise yarıklar arasındaki mesafedir).
II. Ekran üzerinde oluşan ardışık iki aydınlık saçak arasındaki mesafe azalmıştır.
III. Kullanılan levha, kırıcılık indisi daha büyük ($n_2 > n_1$) olan aynı kalınlıktaki başka bir levhayla değiştirilirse, merkezi aydınlık saçağın yine yerini koruması için kaynak yukarı yönde daha fazla kaydırılmalıdır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir laboratuvarda süperiletkenlik üzerine deney yapan öğrenciler, bir metal örneğinin elektriksel direncinin sıfıra düştüğünü ve dış manyetik alanı tamamen dışarıladığını gözlemlemek istemektedir.

Buna göre, metal örneğinde bu durumların gözlemlenebilmesi için sıcaklık şart�� ve malzemenin sergileyeceği manyetik davranış aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Dünya'ya göre $0,6c$ sabit hızıyla hareket eden bir uzay gemisindeki astronot, gemide gerçekleşen bir olayın süresini $10\text{ s}$ olarak ölçmektedir. Buna göre, Dünya'daki durgun bir gözlemci aynı olayın gerçekleşme süresini kaç saniye ($\text{s}$) olarak ölçer?

İslam ahlak sisteminde doğruluk (sıdk), güvenilirlik (emanet) ve adalet ilkeleri birbirini tamamlayan yapı taşlarıdır. Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatındaki şu üç tarihî kesit bu bütünlüğü somutlaştırmaktadır:

- Kabe Hakemliği olayında, Hacerü'l-Esved'i yerine koyma hususunda anlaşamayan Mekke kabilelerinin onun hakemliğine razı olması ve verilen adil karara uyması,
- Hicret gecesinde, kendisini öldürmek üzere anlaşan Mekkeli müşriklerin yanındaki emanetlerini sahiplerine teslim etmek üzere Hz. Ali'yi görevlendirmesi,
- Hudeybiye Antlaşması'nın ilk bakışta Müslümanların aleyhine görünen maddelerine (Mekke'den Medine'ye sığınanların geri verilmesi gibi) sadık kalması.

Buna göre, bahsedilen tarihî olaylar birlikte değerlendirildiğinde Hz. Muhammed'in (s.a.v.) doğruluk, güvenilirlik ve adalet ilkelerini yansıtan en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

18. yüzyıl Aydınlanma Dönemi'nde yaygınlaşan bir düşünceye göre; evren, rasyonel kurallarla işleyen mükemmel bir makine gibidir. Bu makineyi tasarlayıp ilk hareketi veren aşkın bir Yaratıcı vardır; ancak bu Yaratıcı, yarattığı sisteme sonradan müdahale etmez, doğa yasalarının akışını değiştirmez ve insanlara din veya peygamber göndermez. İnsan, yaratıcının varlığını ve ahlaki doğruları yalnızca aklını kullanarak bulabilir.

Bu parçada temel iddiaları özetlenen teolojik-felsefi akımı benimseyen bir kimsenin;

I. Allah'ın her an yaratma halinde ve evreni sevk ve idare etme konumunda olması (Kayyûmiyet),
II. İnsanlığın ilahi hitaba ve rehberliğe olan ihtiyacının elçiler vasıtasıyla karşılanması (Nübüvvet),
III. Evrenin sonradan yaratılmış ve yok olmaya mahkum geçici bir yapıda olması (Hudûs),

inanç esaslarından hangilerini doğrudan reddetmesi beklenir?

Bir radyoaktif izotopun yarı ömrü; maddenin sıcaklığı, basıncı veya başka bir elementle kimyasal bağ yapması gibi dış koşullardan etkilenerek değişir.