Tüm alıştırma soruları

Hz. Muhammed'in peygamberlik vazifeleri, İslam dininin teorik ve pratik boyutlarının anlaşılmasında kurucu bir role sahiptir. İslam âlimleri bu vazifeleri işlevlerine göre çeşitli kavramlarla sınıflandırmışlardır.

Buna göre, sol sütunda verilen Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerini sağ sütunda yer alan doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

İslam terminolojisinde cihat; kelime kökeni itibarıyla 'güç yetirmek, zahmet çekmek, tüm gayretini ortaya koymak' anlamlarına gelen geniş kapsamlı bir kavramdır. Müslümanın Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla inancı, hayatı ve değerleri uğrunda gösterdiği her türlü yapıcı çabayı ifade eder. Kur'an-ı Kerim'de ve hadislerde bu kavram; nefisle mücadele, ilim tahsili, iyiliği yayma (emir bi'l-ma'ruf) ve kötülükten sakındırma (nehiy ani'l-münker) gibi ahlaki ve entelektüel boyutları kapsar. Öte yandan, düşmana karşı silahla yapılan savaş durumunu ifade etmek üzere Kur'an'da daha çok 'kıtal' veya 'mukatele' kavramları tercih edilmiştir. Cihadın bir cüzü olan kıtal, ancak meşru müdafaa ve zulmü engelleme gibi zorunlu şartlarda başvurulan arızi (geçici) bir yöntemdir.

Bu parçadan hareketle cihat ve kıtal kavramları hakkında;

I. Cihat, hayat boyu devam eden ahlaki ve fikri bir sürekliliği ifade ederken; kıtal, olağanüstü durumlarda başvurulan geçici bir eylemdir.
II. Kıtal kavramı, cihadın kapsamını belirleyen ve onu anlamca sınırlandıran üst bir çatı kavramdır.
III. İslam'da savaş (kıtal), kendi başına bir amaç değil, adaleti sağlamak ve zulmü ortadan kaldırmak için başvurulan bir araçtır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İnsan, diğer canlılar gibi dış dünyaya doğrudan uyum sağlayacak kalıtsal-biyolojik donanımlardan (post, pençe, fildişi vb.) yoksun olarak doğar. Bir kutup ayısı soğuktan korunmak için kalın bir kürke sahipken, insan barınaklar inşa etmek, giysiler üretmek ve ısınma araçları geliştirmek zorundadır. Kutup dairesinde yaşayan bir eskimonun iglosu ile çölde yaşayan bir bedevinin çadırı, insanın doğa karşısındaki bu biyolojik yetersizliğini aşma çabasının ürünüdür. Bu yapay çevre ve yaşam bilgisi kuşaktan kuşağa aktarılarak birikir ve toplumsal yaşamın temelini oluşturur.

Bu parçada kültürün aşağıdaki işlev veya özelliklerinden hangisi vurgulanmaktadır?

İslam ahlakının kaynakları ve bu kaynakların değer oluşumundaki işlevlerine dair;

I. Vahiy, ahlaki ilkelerin nihai meşruiyet ve evrensellik zeminini oluştururken selim akıl bu ilkelerin kavranmasını ve hayata geçirilmesini sağlar.
II. Örf ve adetler, vahyin temel ilkeleriyle çelişmediği sürece toplumsal ahlak kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir kaynak olarak kabul edilir.
III. İslam ahlakının kurucu kaynakları olan Kur'an ve Sünnet, ahlaki normları bütünüyle rasyonel temellere indirgeyerek aklın bağımsız otoritesini esas alır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir mantık kitapçığında yer alan alıştırmaları çözen bir öğrenci, aşağıdaki tanımları incelemektedir:

I. Kuş, uçabilen bir hayvandır.
II. Güzel, çirkin olmayan şeydir.
III. Akıl, akıllıca düşünmeyi sağlayan yetidir.

Buna göre, verilen tanımlarda sırasıyla klasik mantığın hangi tanım koşulları ihlal edilmiştir?

Canan gidecekmiş diye feryat edip ağlar
Gözümdeki yaşlar gibi çağlar deli çaylar

Bu dizelerde aşağıdaki edebî sanatlardan hangisi yoktur?

İslamiyet öncesi Türk destanlarında sıklıkla karşımıza çıkan 'kurt' motifi, destanın ait olduğu topluluğa ve anlatının içeriğine göre farklı roller üstlenmektedir. Örneğin, bir Göktürk destanında soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalan Türklerin dişi bir kurt tarafından beslenip kurtarılması ve çoğalması anlatılırken; bir Uygur destanında ise hükümdarın kızlarını ilahi bir güçle evlendirmek istemesi üzerine Tanrı'nın erkek bir kurt şeklinde tecelli ederek bu evliliği gerçekleştirmesi ve soyun bu şekilde devam etmesi konu edilir.

Bu parçada bahsedilen destanlar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Tâhâ suresi 14. ayetinde: "Şüphesiz ben Allah'ım, benden başka ilah yoktur; onun için bana kulluk et ve beni anmak için namaz kıl." buyrulmaktadır. Bu ayette yer alan "beni anmak için namaz kıl" ifadesiyle namazın kılınma gerekçesi ve ibadetin temel amacı belirtilmiştir. Buna göre, ayette vurgulanan ve İslam'da ibadetin asıl gayesini oluşturan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Yahudi tarihinin şekillenmesinde etkili olan ve dinî kimliğin kurumsallaşma sürecini belirleyen aşağıdaki tarihsel gelişmeleri, en eskiden en yeniye doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Klasik mantık kuralları uyarınca, tikel olumsuz bir önerme olan 'Bazı öğrenciler sporcu değildir' önermesinin düz döndürmesi yapılamazken; tikel olumlu bir önerme olan 'Bazı insanlar öğretmendir' önermesinin ters döndürmesi 'Bazı öğretmen olmayanlar insan olmayan değildir' şeklinde gerçekleştirilir.

Aşağıda Yahudilik inancına ait bazı ritüeller ve semboller ile bunlara ilişkin açıklamalar verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramları sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

İslam dininde iman olgusunun bireyde gerçekleşmesi ve olgunlaşması sürecinde tasdik, ikrar, taklidî iman ve tahkikî iman kavramları farklı boyutları ve düzeyleri ifade eder. Aşağıda verilen imanla ilgili kavramları, bu kavramların kelam ilmindeki karşılıkları ve tanımlarıyla do��ru şekilde eşleştiriniz.

XIX. yüzyılda yaşamış; memleketi Erzurum'dan ayrılarak Anadolu'nun pek çok bölgesini gezmiş ve bu seyahatlerin etkisiyle şiirlerinde gurbet temasını derinden işlemiştir. Klasik medrese eğitimi almasının da etkisiyle Divan edebiyatına ilgi duymuş, hem aruz hem de hece ölçüsünü kullanmıştır. Aruzla yazdığı divan, kalenderî ve selislerin yanı sıra asıl şöhretini hece ölçüsüyle söylediği, duygu dolu koşma ve semaileriyle kazanmıştır. Kendisinden sonra gelen birçok halk şairini etkileyerek kendi adıyla anılan bir âşık kolunun kurucusu olmuştur.

Bu parçada özellikleri belirtilen âşık edebiyatı sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda doğru düşünme ve mantık disiplini kapsamında verilen durumları, karşılarındaki en uygun kavramlarla eşleştiriniz.

İslam hukukunda sünnetin dinî bir kaynak olarak kabul edilmesinde, Hz. Peygamber’in vahyi yalnızca insanlara bildirmekle kalmayıp hayatın her alanında kurucu ve uygulayıcı roller üstlenmesi etkili olmuştur. Nitekim o, Kur’an-ı Kerim’de doğrudan hükmü bulunmayan bazı yiyeceklerin haram kılınması veya fıtır sadakası gibi malî ibadetlerin sınırlarının çizilmesi hususunda hükümler koymuş; diğer taraftan ise dürüstlüğü, adaleti, komşuluk ilişkilerini ve ibadetlerin edasını bizzat kendi hayatında uygulayarak Müslümanlar için somut bir model oluşturmuştur.

Bu parçada değinilen Hz. Peygamber’in uygulamaları, sırasıyla onun hangi peygamberlik görevlerini örneklendirmektedir?

Aşağıda sol sütunda verilen dinî-tasavvufî Türk edebiyatı temsilcilerini, sağ sütundaki en belirgin özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri uygun sosyolojik kavramlarla tamamlayınız.

Bir önermenin geçerliliğini çözümleyici çizelge (semantik tablo) yöntemiyle denetlemek isteyen bir öğrenci, öncelikle önermenin değillemesini alır. Değillenen önerme çözümleyici çizelge kurallarına göre açılır. Çözümleme sonucunda tüm yolların kapalı olması, değillenen önermenin tutarsız olduğunu; dolayısıyla orijinal önermenin geçerli olduğunu gösterir.

Bu bilgiden hareketle, bir öğrenci $(p \rightarrow q) \lor (q \rightarrow p)$ önermesinin geçerliliğini denetlemek için bu önermenin değillemesini alarak çözümleyici çizelge adımlarını uygulamıştır.

Buna göre, öğrencinin yaptığı denetleme işlemi ve ulaştığı sonuçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Salih amel; inançla bütünleşen, ihlas ve niyet şartıyla Allah'ın r��zasına uygun olarak yapılan her türlü faydalı iş, davranış ve ibadettir. Bir amelin 'salih' niteliği kazanabilmesi veya bu niteliği kaybetmesi belirli kriterlere bağlıdır.

Buna göre, sol sütunda verilen durum ve davranış örneklerini, sağ sütunda verilen salih amelin kabulü, kapsamı veya geçersizliği ile ilgili ilkelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam ahlak düşüncesindeki kaynaklar ve bunların değer oluşumundaki işlevlerine ilişkin aşağıda verilen açıklamaları, ilgili oldukları temel kavramlarla eşleştiriniz.