Tüm alıştırma soruları

Ahmet: "Ben çocukluğumdan beri çevremden gördüğüm gibi inanıyorum; ibadetlerimi de ailemin gösterdiği şekilde yapıyorum ve bu inancın doğruluğunu araştırmaya gerek duymuyorum."

Mehmet: "Dinin inanç esaslarını delilleriyle araştırıp kavrayarak, akıl süzgecinden geçirerek benimsemeliyiz. İnancımız taklitten uzak, bilgiye dayalı olmalıdır."

Buna göre, Ahmet’in mevcut durumu ile Mehmet’in ona önerdiği iman düzeyi aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

İslam düşüncesinde bilginin inanca dönüşme sürecinde imanın niteliği büyük önem taşır. Kişinin inandığı değerleri sadece çevresinden duyduğu şekliyle kabul etmesi ile akıl, bilgi ve araştırma süzgecinden geçirerek içselleştirmesi arasında hem yöntemsel hem de inancın gücü açısından belirgin farklar bulunur. Kelam alimleri bu iki durumu farklı kavramlarla açıklamışlardır.

Buna göre, aşağıda verilen durumları ilgili oldukları iman türü özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Bir eylemin ahlaki değeri, onun arkasındaki niyetten ziyade, doğurduğu somut sonuçların getirdiği toplam faydaya göre ölçülmelidir. İnsanın doğası gereği acıdan kaçıp hazza yönelmesi kaçınılmazdır; ahlak yasası da bu öznel temeli göz ardı edemez. Dolayısıyla ahlaki bir yasa, tek tek bireylerin duyusal deneyimlerinden yola çıkarak 'olabildiğince çok insanın en yüksek mutluluğu' ilkesine dayanmalıdır.

Bu parçada belirtilen ahlaki görüşü savunan bir filozofun, ahlak felsefesinin temel sorularına yönelik aşağıdaki yargılardan hangisini benimsemesi beklenir?

Aşağıda, İslam dinindeki bazı ibadetlerin ortaya çıkardığı bireysel ve toplumsal kazanımlar ile bu kazanımların doğrudan ilişkili olduğu kavramsal alanlar verilmiştir. Sol sütundaki ibadet kazanımlarını, sağ sütundaki en uygun kavramsal alanlarla eşleştiriniz.

Aşağıda Alevîlik-Bektaşîlik yorumuna ait bazı temel kavramlar ve bunlara dair açıklamalar verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Türkiye'de kır yerleşmelerinin ortaya çıkmasında, coğrafi koşullar ile bu yerleşmelerde yürütülen ekonomik faaliyetler belirleyici olmuştur. Bir coğrafya araşt��rmacısının arazi çalışması günlüğünde şu notlar yer almaktadır:

* I. Gözlem: Batı Karadeniz'in engebeli kesimlerinde, birbirine uzak birden fazla mahallenin tek bir muhtarlık altında birleşmesiyle oluşan kalıcı yerleşmeleri inceledim.
* II. Gözlem: Teke Yarımadası'ndaki dağlık alanlarda, hayvancılıkla uğraşan ailelerin çadırlardan oluşturduğu geçici yerleşmeleri gözlemledim.
* III. Gözlem: Doğu Anadolu'da, ailelerin hayvancılık faaliyetleri yürütmek amacıyla kurduğu, taş ve ahşap barınaklardan oluşan geçici yerleşmeleri ziyaret ettim.

Buna göre, araştırmacının günlüğünde sözü edilen kır yerleşmesi tipleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

İslam dininde salih amel kavramı, sadece ibadetlerin şekli boyutunu değil; inanç, niyet, ahlak ve toplumsal sorumlulukla olan ilişkisini de ifade eden çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Aşağıda salih amelle doğrudan ilişkili bazı kavramsal boyutlar ve bu boyutların açıklamaları verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan salih amel boyutları ile sağ sütunda yer alan açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Hudeybiye Antlaşması’nın imzalanmasının ardından Hz. Muhammed, antlaşmanın şartlarından dolayı hayal kırıklığı yaşayıp kurbanlarını kesmekte ve ihramdan çıkmakta tereddüt eden sahabilerin bu tutumu karşısında çadırına çekilmiş ve durumu eşi Ümmü Seleme ile görüşmüştür. Ümmü Seleme, kendisinin dışarı çıkıp hiç kimseyle konuşmadan kurbanını kesmesini ve tıraş olmasını tavsiye etmiştir. Hz. Muhammed bu tavsiyeyi uyguladığında, sahabiler de onu takip ederek kurbanlarını kesmiş ve ihramdan çıkmışlardır.

Bu olaydan hareketle Hz. Muhammed'in istişare uygulamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Hz. Muhammed, hayatı boyunca insanlara karşı son derece şefkatli davranmış, kendisine ve Müslümanlara eziyet edenleri bile bağışlamıştır. Örneğin Mekke’nin fethi günü, yıllarca Müslümanlara zulmeden Mekkelileri cezalandırma imkânı varken onları serbest bırakmış ve "Bugün size kınama yoktur, hepiniz serbestsiniz." demiştir.

Bu olay, Hz. Muhammed’in aşağıdaki ahlaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Siyaset felsefesinde ideal bir düzenin varlığını reddeden yaklaşımlardan Sofizm, genelgeçer bilginin imkânsızlığından yola çıkarak herkes için geçerli mutlak bir düzenin kurulamayacağını savunurken; Anarşizm, devletin insan doğasının kaçınılmaz bir sonucu olarak organik bir şekilde ortaya çıktığını fakat bireysel özgürlüğü engellediği için zamanla kendiliğinden sönümlenmesi gerektiğini ileri sürer.

Bir İslam düşünürü eserinde şöyle demektedir:

"Yaratıcı'nın varlığına ve birliğine dair delilleri gözlemlemek için sağlam bir zihne ihtiyaç duyduğumuz gibi, O'nun bizden isteklerini öğrenmek için de güvenilir bir elçinin getirdiği haberlere muhtacız. Ancak ne bu akıl yürütme ne de haberlerin doğrulanması, dış dünyayı algılayan sağlıklı duyu organlarımız olmadan gerçekleşebilir."

Buna göre, yazarın bu ifadelerinden hareketle İslam'da bilginin kaynakları ile ilgili;

I. Bilgi kaynakları işlevsel açıdan birbirini destekler ve tamamlar.
II. Sadık haber, selim aklın ve salim duyuların görev alanını sınırlandırır.
III. Sağlıklı işleyen duyu organları, diğer bilgi kaynaklarının kullanımı için ön şarttır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İslam ahlakının şekillenmesinde Kur'an-ı Kerim ve sünnet iki temel kaynak olarak kabul edilir. Kur'an-ı Kerim ahlaki ilkeleri ortaya koyarken, Hz. Peygamber de sünnetiyle bu ilkelerin hayata nasıl geçirileceğini insanlığa göstermiştir. Örneğin, Hz. Aişe'ye Hz. Peygamber'in ahlakı sorulduğunda o, 'Onun ahlakı Kur'an'dı.' demiştir.

Buna göre, İslam ahlakının kaynakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Ahlak ve değer kavramlarının mahiyeti; bu kavramların kaynağı, geçerliliği ve toplumsal hayattaki işlevleri bakımından farklı kuramsal boyutlarla ele alınmaktadır. Aşağıda verilen değer boyutlarını, bu boyutların mahiyetini açıklayan en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Hinduizm inancına göre insan, yaptığı iyi ve kötü davranışların karşılığını hem bu hayatında hem de sonraki bedenlenmelerinde alır. Bu inanç sisteminde, her ahlaki eylemin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu ve ruhun sonraki hayatındaki konumunu belirlediğini savunan ahlaki nedensellik yasası aşağıdakilerden hangisidir?

Gazâlî, *el-Munkızu mine'd-Dalâl* adlı eserinde, herhangi bir delile dayanmaksızın sadece otoriteye ve çevreye bağlı olarak kabul edilen inancın zayıflığından bahseder. Ona göre, taklit yoluyla elde edilen inanç, dışarıdan gelebilecek en ufak bir şüphe rüzgârıyla yıkılabilecek dayanıksız bir duvara benzer. İnsanın asıl hedefi, taklit bağını kopararak, aklın ve naklin verilerini derinlemesine inceleyip sarsılmaz bir teslimiyete ulaşmaktır.

Bu parçada vurgulanan düşünceden hareketle, taklidî ve tahkikî imanla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İslam dini, doğru bilgiye ulaşmada ve toplumsal ilişkileri sağlıklı bir zeminde yürütmede bilgi ahlakına büyük önem verir. Bu bağlamda, bireylerin özel hayatlarının gizliliğini ihlal edecek şekilde başkalarının gizli hallerini, kusurlarını ve özel yaşamlarını araştırması kesin bir dille yasaklanmıştır.

Hucurât Suresi 12. ayetinde geçen 'Birbirinizin kusurlarını araştırmayın...' uyarısıyla da dikkat çekilen bu olumsuz davranış, aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?

Rüzgarlar, yeryüzündeki basınç farklarına bağlı olarak yatay yönlü meydana gelen hava hareketleridir. Karaların ve denizlerin gün içinde ya da yıl boyunca farklı ısınma özelliklerine sahip olması, dönemsel olarak yön değiştiren rüzgar sistemlerinin oluşmasına neden olur.

Meltem ve muson rüzgarlarının özellikleri göz ön��nde bulundurulduğunda;

I. Her iki rüzgar grubu da gün içinde yön değiştirerek esiş doğrultularını tersine çevirir.
II. Muson rüzgarları geniş alanları etkileyip belirgin bir iklim tipi oluştururken, meltem rüzgarlarının iklim üzerindeki etkisi oldukça yerel ve sınırlıdır.
III. Meltem rüzgarlarının temel nedeni Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki günlük hareketi iken, muson rüzgarlarının temel nedeni eksen eğikliği ve yıllık harekettir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Ahzâb Suresi 21. ayetinde şöyle buyrulmaktadır:

*"Andolsun, Allah’ın Resûlünde sizin için; Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çokça zikredenler için güzel bir örnek vardır."*

İslam ahlak felsefecileri, ayette geçen "güzel bir örnek" (üsve-i hasene) ifadesinin inananlar üzerindeki yansımaların�� incelerken şu tespitlerde bulunmuşlardır:

I. Hz. Peygamber'in örnekliği, tarihsel koşullardan bağımsız olarak o dönem Arap toplumunun kültürel alışkanlıklarının ve örfi uygulamalarının günümüze aynen aktarılmasını gerektirir.
II. Üsve-i hasene; peygamberin örnekliğini sadece ibadet hayatına yönelik ritüellerin taklidiyle sınırlandırmayıp, hayatın tüm alanlarını kuşatan ahlaki ve hukuki ilkelerin hayat tarzı haline getirilmesini amaçlar.
III. Ayette geçen "Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umma ve Allah'ı zikretme" nitelikleri, Hz. Peygamber'i örnek almanın körü körüne bir taklit değil, inançsal ve bilinçli bir motivasyon zeminine dayanması gerektiğini gösterir.

Buna göre, "üsve-i hasene" kavramının özüne uygun bir din anlayışı geliştirmek isteyen bir araştırmacının, yukarıdaki tespitlerden hangilerini benimsemesi beklenir?

Doğa, kendi üzerine kapanmış, değişmeyen durağan nesnelerin bir toplamı değildir. Aksine evren, her an yeni biçimlere bürünen, sürekli bir çatışma ve uzlaşı içinde kendini yeniden üreten canlı bir süreçtir. Varlık, durağan tözlerin ardında aranmamalıdır; çünkü var olmak, durmaksızın gerçekleşen bir eylem ve sürekli bir oluş içinde başkasına dönüşmektir. Bu dinamik yapıyı kavramak, evreni durağan bir yapı olarak değil, sürekli akan bir enerji olarak görmeyi gerektirir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi parçada savunulan varlık anlayışıyla çelişmektedir?

Hinduizm'de bireyin toplumsal ve dini konumunu belirleyen, babadan oğula geçen, sınıflar arası geçişe imkan tanımayan ve toplumun katı tabakalara ayrılmasına dayanan sistem aşağıdakilerden hangisidir?