Tüm alıştırma soruları

(I) Güneş saatleri, zamanı Güneş'in gökyüzündeki konumuna göre ölçen en eski zaman ölçme araçlarındandır. (II) Bu saatler, yatay veya dikey bir yüzey üzerine yerleştirilen bir milin gölgesinin hareket etmesi esasına dayanır. (III) İlk örneklerine Antik Mısır ve Babil'de rastlanan bu araçlar, yüzyıllar boyunca zamanı belirlemede insanlığın ana başvuru kaynağı olmuştur. (IV) Günümüzde ise zamanı ölçmek için mekanik ve dijital saat teknolojileri tercih edilmektedir. (V) Bu modern saatler, içlerindeki mekanik çarklar veya elektrik devreleri sayesinde zamanı günün her saatinde, bulutlu havalarda bile kesintisiz gösterir. (VI) Hatta son yıllarda yaygınlaşan akıllı saatler, zaman�� göstermenin ötesine geçerek sağlık ve spor verilerimizi de takip etmektedir.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış yazar üsluplarına dair değerlendirmeleri, sağ sütunda verilen uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Yukarıda karışık olarak verilen cümlelerin anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturabilmesi için doğru sıralama nasıl olmalıdır?

Eleştirmenler, son yapıtımdaki dilin süssüz, sanatsız ve tamamen gündelik konuşma dilinin içtenliğiyle kurulduğunu belirterek beni takdir ediyorlar. Bu saptama kısmen doğrudur; ben de yazarken kelimeleri özenle seçip onları allayıp pullamaktan hoşlanmam. Ancak bu tutum, metnin kapılarının okura zahmetsizce açıldığı anlamına gelmez. Cümlelerimin her biri, dikkatli bir zihnin kazdıkça yeni koridorlar bulacağı, ilk bakışta görünmeyen zengin birer anlam deposudur. Dolayısıyla kolay okunabilen bu satırların ardında, okuru uzun uzun düşündürecek bir derinlik gizlidir.

Bu parçada yazarın kendi yapıtlarıyla ilgili olarak vurguladığı anlatım nitelikleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Karanlık sokakta (I) sessizce ilerlerken içindeki o fırtınanın (II) şiddetini kimseye belli etmek istemiyordu. Yaşadığı tüm olumsuzlukları (III) bizzat kendi omuzlarında taşımış, kimsenin yardımına ihtiyaç duymamıştı. Fakat bu son olay, onun da (IV) sabrını sonuna kadar zorlamış ve artık dayanacak gücü kalmamıştı. Kendisine yapılan bu haksızlığı (V) reddederek yeni bir başlangıç yapmaya karar verdi.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?

Her sabah gün ağarmadan eski fırının kapısını açar, un çuvallarını büyük bir özenle tezgaha taşırdım. Benim için ekmek pişirmek, sadece geçim sağlamakla ilgili bir iş değildi; o unun, suyun ve mayanın bir araya gelerek fırından taptaze çıkışını izlemek tarifsiz bir mutluluk kaynağıydı. Hamuru yoğururken ellerimin arasında canlanan o kıvamı hissetmek, fırının sıcaklığından yükselen o ilk kokuyu içime çekmek beni hayata bağlardı. Müşterilerim sabahın erken saatlerinde sıcak ekmekleri alırken yüzlerinde beliren o tatlı tebessüm, geceden kalma yorgunluğumu bir anda silip süpürürdü. İşimi yaparken zamanın nasıl geçtiğini anlamaz, her somunda aynı kusursuzluğu yakalamak için saatlerce sabırla uğraşırdım. Bu küçük dükkan, benim hayattaki en huzurlu ve en kendimi bulduğum sığınağım olmuştu.

Bu parçanın anlatıcısı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir $n$ pozitif tam sayısının en büyük asal çarpanı $P(n)$ ile gösterilmektedir.

Klasik Türk musikisinde makamlar, dinleyenler üzerinde farklı ruhsal etkiler uyandırır. Örneğin, nihavent makamı insana huzur ve neşe verirken, rast makamı cesaret ve güven duygusunu aşılar. Saba makamı ise daha çok hüzünlü ve mistik bir hava yaratır. Müzikle tedavi uzmanları, hastaların durumuna göre bu makamları seçerek tedavide yardımcı bir unsur olarak bu melodilerden yararlanırlar.

Bu parçanın anlatımında açıklayıcı anlatım biçimi ağır basmaktadır.

(I) Türk yazı dilinin en eski ve en değerli şaheserlerinden biri olan Divânu Lugâti't-Türk, XI. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud tarafından kaleme alınmıştır. (II) Türkçenin söz varlığını, dil özelliklerini ve sözlü edebiyat ürünlerini bir araya getiren bu eser, Türk dünyasın�� temsil eden ilk haritayı da bünyesinde barındırır. (III) Yazıldığı döneme ışık tutan bu anıtsal çalışma, Türkçe kelimelerin Arapça karşılıklarını verirken Türk kültür hayatına dair eşsiz detaylar sunarak âdeta bir ansiklopedi işlevi görür. (IV) Günümüzde bu büyük eserin bilinen tek yazma nüshası, İstanbul'daki Millet Yazma Eser Kütüphanesinde özenle korunmaktadır. (V) Şamlı Muhammed bin Ebi Bekir tarafından 1266 yılında istinsah edilen bu yazma, kalın kâğıt üzerine nesih hattıyla yazılmış olup bordo renkli şık bir deri ciltle kaplıdır. (VI) Kütüphane yönetimi, araştırmacıların bu tarihî belgeye zarar vermeden inceleme yapabilmesi amacıyla eserin yüksek çözünürlüklü dijital kopyalarını erişime açmıştır.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Bir seramik sanatçısının iç dünyasını ve çalışma disiplinini yansıtan aşağıdaki cümleleri, içerdikleri baskın duygu veya karakter özelliğiyle eşleştiriniz.

Sıfırdan farklı $x$, $y$ ve $z$ gerçel sayılarının sayı doğrusu üzerindeki konumları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* $x < y < 0 < z$
* Başlangıç noktasına en uzak olan sayı $x$, en yakın olan sayı ise $y$'dir.

Buna göre,

ifadesinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıda karışık olarak verilen cümlelerin anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanması için doğru dizilim nasıl olmalıd��r?

Değerlerin oluşum sürecinde ve bu değerlerin toplumsal hayata yansımasında din, akıl, örf-âdet ve kültür gibi kaynaklar aktif rol oynamaktadır.

Buna göre, sol tarafta verilen açıklama ve örnekleri sağ taraftaki değer kaynaklarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Yukarıda karışık olarak verilen cümlelerin anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanmasını sağlayınız.

Karahanlılar, İslamiyet'i kabul ettikten sonra da devlet yönetiminde eski Türk geleneklerini korumuş; ülkeyi doğu ve batı olmak üzere ikili teşkilat esasına göre yönetmiş ve resmi yazı dili olarak Türkçeyi (Hakaniye lehçesi) kullanmışlardır. Buna karşın Gazneliler, Afganistan ve Hindistan gibi geniş ve çok uluslu topraklarda kurulmuş; saray ve orduda Türkçe konuşulurken, resmi yazışmalarda Farsçayı, bilim dilinde ise Arapçay�� tercih etmişlerdir. Ayrıca Gazneli hükümdarları Abbasi halifesini dış tehditlere karşı himaye ederek İslam dünyasında siyasi güç elde etmişlerdir.

Bu bilgilere göre, Karahanlılar ve Gazneliler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

(I) Yazarın 1897 yılında yayımlanan bu eseri, Servetifünun kuşağının hayalleri ile gerçekleri arasındaki çatışmayı konu edinir. (II) Romanın başkahramanı Ahmet Cemil, babasının ölümünün ardından ailesinin geçimini sağlamak için Bâbıâli çevrelerinde çevirmenlik yapmaya başlar. (III) Eserde, dönemin basın hayatı ve edebi tartışmaları Ahmet Cemil’in gözlemleri ve yaşadığı tecrübeler üzerinden aktarılmaktadır. (IV) Ahmet Cemil karakteri, hassas, hayalperest ve içine kapanık mizacıyla dönem gençliğinin ruhsal portresini kusursuz bir biçimde sergilemektedir. (V) Eser, Ahmet Cemil’in hayal ettiği edebi şöhrete ulaşamayarak annesiyle birlikte bir gemiyle İstanbul’dan ayrılmasıyla son bulur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi kanıtlanabilirlik açısından diğerlerinden farklıdır?

Yazının icadından önceki dönemlerde, Mezopotamya’da ticari malların miktarını ve türünü kaydetmek amacıyla 'token' adı verilen küçük kilden geometrik şekiller kullanılıyordu. Her bir şekil, belirli bir malı (örneğin bir testi yağı veya bir koyunu) temsil ediyordu. Zamanla bu jetonlar, kaybolmalarını önlemek amacıyla 'bulla' adı verilen içi boş kil topların içine konularak mühürlenmeye başlandı. Ancak bullanın içindeki malların ne olduğunu anlamak için her seferinde topu kırmak gerekiyordu. Bu pratik zorluğu aşmak için, bullanın dış yüzeyine içindeki jetonların şekilleri bastırılarak işaretlendi. Bu basit çözüm, dışarıdaki işaretlerin içerideki nesneleri temsil ettiği soyutlama sürecini başlattı. Böylece, kilin üzerine çizilen bu semboller zamanla evrilerek çivi yazısının ve dolayısıyla insanlık tarihinin ilk yazılı kayıtlarının temelini oluşturdu.

Bu parçadan hareketle Mezopotamya’daki kil jetonlar (token) ve yazının gelişimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Aşağıdaki parçada, ses olaylarına uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı yapılmıştır. Bu parçada yazımı yanlış olan sözcüğün doğru yazılmış hâlini belirleyerek boş bırakılan yere yazınız.

Coğrafya öğretmeni derste öğrencilerine, "Dünya'nın üç boyutlu küresel yüzeyini iki boyutlu düzleme aktarırken mutlaka bozulmalar meydana gelir. Projeksiyon yöntemleri bu bozulmaları tamamen yok edemez, sadece en aza indirir." bilgisini vermiştir. Daha sonra Türkiye haritası çizmek isteyen bir öğrenciye bu bozulmaları en aza indirmesi için konik projeksiyon yöntemini kullanmasını önermiştir.

Buna göre, haritalardaki bozulmaların temel nedeni ile öğretmenin öğrencisine bu yöntemi önermesinin gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken kaynaştırma harflerini yazınız.