Tüm alıştırma soruları

Yavaş gazetecilik, hızın ve anlık bilgi tüketiminin kutsandığı günümüz dijital medya düzenine karşı bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Bilginin doğrulanmadan yayılmasına ve yüzeyselleşmesine tepki gösteren bu yaklaşım; derinlemesine araştırmayı, hikâye anlatımındaki özeni ve olayların arka planına odaklanmayı savunur. Ticari kaygılarla üretilen 'tık odaklı' haberlerin yarattığı enformasyon kirliliğinde kaybolan nitelikli haberciliği yeniden canlandırmayı hedefler. Ancak yavaş gazetecilik, yalnızca haberi üreten tarafın temposunu düşürmekle kalmaz; okurun da tüketim alışkanlıklarını sorgulamasını ve bilgiyle kurduğu ilişkiyi dönüştürmesini bekler. Bu yönüyle hareket, medyadaki teknik veya biçimsel bir yenilikten ziyade, modern insanın bilgi edinme eylemine getirilmiş köklü ve felsefi bir eleştiridir.

Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Türkçede bulunma durum eki olan '-de / -da', eklendiği sözcüğe her zaman bitişik yazılır ve eklendiği kelimenin son sesine göre ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğrayarak '-te / -ta' biçimini alabilir.

Aşağıdaki cümlelerde yer alan hedef sözcükleri, bu sözcüklerin aldıkları eklerin dil bilgisel işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

(I) Akşamüzeri denizden tatlı bir esinti geliyor. (II) Sahildeki küçük kulübesini maviye boyuyordu ihtiyar balıkçı. (III) Onun tek tesellisi, gün batımında denizi seyretmekti. (IV) Geçmişe dair hiçbir pişmanlık duymadığını her fırsatta dile getirirdi. (V) Çünkü o, özgürlüğü uğruna her şeyden vazgeçmeyi göze alabilmişti.

Bu parçada numaralanmış cümlelerde yer alan yüklemlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki cümlelerde tırnak içinde belirtilen sözcükleri, ünsüz yumuşaması kuralına uyma durumları veya bu kurala aykırılık gerekçeleriyle eşleştiriniz.

(I) Klasik Türk müziğinde makam, belirli kurallar çerçevesinde seyir gösteren ve melodik yapıyı şekillendiren en temel unsurdur. (II) Bu sistemde her makamın kendine özgü bir durak ve güçlü perdesi bulunur, bu da ezgilerin karakteristik yapısını oluşturur. (III) Yüzyıllar boyunca usta-çırak ilişkisiyle aktarılan bu makamlar, Türk müziğinin zengin ve köklü teorik altyapısını yansıtır. (IV) Tarihsel süreçte bu makamların dinleyiciler üzerinde bıraktığı duygusal ve ruhsal etkiler de fark edilmiş ve tıp alanında kullanılmıştır. (V) Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki darüşşifalarda, hastaların tedavisinde belirli makamların müzikal özelliklerinden yararlanılmıştır. (VI) Örneğin, rast makamının neşe ve huzur verdiği, nihavent makamının ise sakinleştirici bir etkiye sahip olduğu kabul edilerek bu doğrultuda icralar yapılmıştır.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri dil bilgisi kurallarına ve anlam akışına uygun bağlaçlarla tamamlayınız.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Düzeltme işareti (^); yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek, Arapça ve Farsçadan geçen kelimelerde ünsüzlerin ince okunmasını sağlamak veya nispet ekinin iyelik ekiyle karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

"Kütüphanecinin en büyük amacı, okurlara huzurlu bir okuma ortamı sunmaktır." cümlesi, yükleminin türüne göre bir fiil (eylem) cümlesidir.

Cümlede geçişli eylemin bildirdiği işten etkilenen ve herhangi bir durum eki taşımayan öge, belirtisiz nesne olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım söz konusudur?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç görevindeki söz öbeği bir isim tamlamasıdır?

(I) Botanik illüstrasyon, bitki türlerinin morfolojik özelliklerini bilimsel bir doğrulukla kâğıda aktarma sanatıdır. (II) Bu çizimlerde amaç, bitkinin estetik güzelliğini vurgulamaktan ziyade onun ayırıcı özelliklerini bilim dünyasına tanıtmaktır. (III) Botanik ressamları, bitkiyi resmederken mevsimsel değişimleri, çiçeklenme dönemlerini ve meyve yapısını titizlikle incelerler. (IV) Son yıllarda çevre kirliliği ve küresel ısınma nedeniyle pek çok endemik bitki türünün nesli tehlike altına girmiştir. (V) Dolayısıyla bu illüstrasyonlar, fotoğrafın aksine, bitkinin tüm gelişim aşamalarını ve mikroskobik detaylarını tek bir yüzeyde birleştirme avantajına sahiptir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?

Gazeteci:
(I) --------------------------------------------------
Tiyatro Yönetmeni:
— Klasik metinleri sahneye taşırken onları harfi harfine bugüne aktarmayı doğru bulmuyorum. Benim amacım, oyunun yazıldığı dönemin ruhunu korurken bugünün insanına hitap edecek estetik bir köprü kurmaktır. Bu yüzden sahnelemede çağdaş ögelerden yararlanıyor ve metnin özündeki evrensel çatışmaları öne çıkarıyorum.

Gazeteci:
(II) --------------------------------------------------
Tiyatro Yönetmeni:
— Teknolojik imkânlar, sahne tasarımında bize geniş bir alan sunuyor fakat teknolojinin, oyuncunun performansının önüne geçmesine asla izin vermemek gerekir. Seyircinin dikkatini oyuncudan alıp sadece görsel bir şölene odaklayan dijital efektler, tiyatronun o canlı ve insani özünü zedeler. Teknoloji, anlatıyı güçlendirmek için bir araç olarak kalmalıdır, oyunun kendisi olmamalıdır.

Türkçede yönelme (-e), bulunma (-de) ve ayrılma (-den) durum eklerini alan bazı sözcük ya da söz öbekleri, cümlede zarf tümleci görevinde kullanılabilir. Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) ise her zaman bu durum eklerinden birini taşımak zorundadır; ancak bu ekleri alan her sözcük yer tamlayıcısı değildir.

Buna göre, aşağıdaki c��mlelerin hangisinde bu eklerden birini alan sözcük ya da söz öbeği yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) görevindedir?

Fotoğraf sanatı, kurulduğu günden beri insanlığın anıyı dondurma ve zamana meydan okuma çabasını simgeler. Resim sanatı tuval üzerinde tamamen kurmaca bir hayal gücü inşasıyken fotoğraf, var olan somut gerçeği doğrudan vizöre taşır; bu yönüyle fotoğraf resimden çok daha gerçekçidir. Fotoğrafçı da adeta nesnel bir tarihçi gibi çalışarak yaşadığı dönemin toplumsal hafızasını vizöründen geleceğe belgeler. Bu süreçte ışık, onun elinde tıpkı bir ressamın fırçası gibi ��ekil alır ve yüzeyde adeta gölgelerle dans eder. Fotoğraf sanatının bu dönüştürücü gücünü ve estetik değerini anlamak için dünyaca ünlü usta isimlerin zamansız çalışmalarına bakmak yeterlidir. Söz gelimi Ara Güler’in eski İstanbul sokaklarındaki kaybolan yaşamları yansıtan siyah-beyaz kareleri veya Henri Cartier-Bresson’un sokak hayatının ritmini yakalayan fotoğrafları, bu durumun en somut kanıtlarıdır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur?

Aşağıda harflerle belirtilen paragrafları, karşılarında numaralarla verilen anlatım biçimlerinin belirleyici özellikleriyle eşleştiriniz.

Türkçede "-ar / -er (-ır / -ir / -ur / -ür)" eki, eklendiği sözcüğün cümledeki görevine göre fiilden isim yapım eki ya da fiil çekim eki (geniş zaman kip eki) olarak görev yapabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu eki alan sözcük, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Aşağıda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre ayrı yazılma gerekçeleriyle eşleştiriniz.