Tüm alıştırma soruları

Soru 1841Soru →

Çığ; kar örtüsünün hızlı bir şekilde yamaç aşağı kaymasıyla oluşan, can ve mal kayıplarına yol açan önemli bir doğal afettir. Çığın oluşumunda, yayılışında ve sıklığında hem fiziki hem de beşerî faktörler rol oynar. Buna göre, çığ afetiyle ilgili sol sütunda verilen faktörler ile sağ sütunda verilen bu faktörlerin çığ oluşumuna etkilerini gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakı Etkisi - Güneş gören yamaçlardaki sıcaklık değişimi; Eğim Koşulları - Yamaç açısının

30^\circ - 45^\circ

olması; Bitki Örtüsü - Ormanların karı tutarak bariyer görevi görmesi; Beşerî Faktörler - Kış sporları ve yol yapımı gibi faaliyetler.

Bakı etkisi kar tabakalarındaki bağı zayıflatırken, eğim karın kayması için gerekli fiziksel açıyı sağlar. Bitki örtüsü karı yamaçta sabitleyerek engel oluştururken, beşerî faktörler yapay tetiklemelerle çığa neden olur.

Adım Adım Çözüm

1

Bakı etkisinin kar tabakası üzerindeki etkisini belirleme.

Bakı, güneşe dönük yamaçlarda sıcaklığın gün içinde değişmesiyle karın eriyip tekrar donmasına ve tabakalar arasındaki bağın zayıflamasına neden olur. Bu durum ilk açıklamayla eşleşir.

Bakı faktörünün çığ oluşumundaki fiziksel etkisini kavramak.

2

Eğim koşullarının çığ oluşumu için ideal sınırlarını saptama.

Yamaç eğiminin

30^\circ

ile

45^\circ

arasında olması, kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle kayabilmesi için en elverişli aralıktır. Bu durum ikinci açıklamayla eşleşir.

Eğim derecesinin çığ riskini nasıl belirlediğini analiz etmek.

3

Bitki örtüsünün çığ üzerindeki koruyucu rolünü açıklama.

Sık ağaç toplulukları karı yamaçta sabitleyerek doğal bir engel oluşturur ve çığ riskini azaltır. Bu durum üçüncü açıklamayla eşleşir.

Doğal bitki örtüsünün afeti önleyici etkisini anlamak.

4

Beşerî faktörlerin çığ tetikleme mekanizmasını inceleme.

Kayak turizmi, yol yapım çalışmaları veya yüksek ses çıkaran insan aktiviteleri yamaçtaki kar kütlesinin dengesini bozarak çığa sebep olur. Bu durum dördüncü açıklamayla eşleşir.

İnsan faaliyetlerinin doğal afetler üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumuna etki eden fiziki ve beşerî faktörler ile bunların etki mekanizmaları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1842Soru →

Yeni Türk Devleti'nde 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatın kaldırılmasıyla milli egemenliğin önündeki en önemli engellerden biri aşılm��ş olsa da bu gelişme devletin yönetim şekli (rejim) ve devlet başkanlığı gibi temel konularda belirsizliklerin doğmasına yol açmıştır. Ekim 1923'te yaşanan hükümet bunalımı (Ali Fethi Okyar Hükümeti'nin istifası) ise bu belirsizliklerin acilen çözülmesi gerektiğini ortaya koymuştur.

Bu doğrultuda gerçekleştirilen aşağıdaki inkılaplardan hangisi, hem devlet başkanlığı hem de devletin rejim tartışmalarını doğrudan sonlandırarak ulusal egemenliği kurumsal bir yapıya kavuşturmuştur?

Saltanatın kaldırılması

Halifeliğin kaldırılması

Ankara'nın başkent ilan edilmesi

Cumhuriyet'in ilan edilmesi

Çok partili hayata geçiş denemeleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhuriyet'in ilan edilmesi

Cevap

Cumhuriyet'in ilan edilmesi

Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle birlikte yeni kurulan devletin adı ve yönetim şekli netleşmiş, böylece rejim belirsizliği ortadan kalkmıştır. Aynı zamanda ilk cumhurbaşkanının seçilmesiyle devlet başkanlığı sorunu çözüme kavuşturulmuş ve meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilerek hükümet bunalımı aşılmıştır. Bu durum milli egemenlik ilkesinin devletin yapısında kurumsallaşmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Saltanatın kaldırılmasının ardından ortaya çıkan siyasi durumun analiz edilmesi

Saltanatın 1 Kasım 1922'de kaldırılmasıyla devlet başkanlığı sorunu ve yeni devletin rejiminin ne olacağı tartışmaları başlamıştır.

Siyasi alandaki belirsizliklerin kaynağını tespit etmek.

2

Sözü edilen sorunları çözen inkılabın belirlenmesi

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle devletin adı 'Türkiye Cumhuriyeti' olmuş, rejimi belirlenmiş ve ilk cumhurbaşkanı seçilerek devlet başkanlığı sorunu çözülmüştür.

Rejim ve devlet başkanlığı krizine doğrudan çözüm getiren gelişmeyi bulmak.

3

Doğru seçeneğin doğrulanması

Cumhuriyet'in ilan edilmesi seçeneğinin soruda belirtilen rejim ve devlet başkanlığı belirsizliklerini doğrudan sonlandıran ve ulusal egemenliği kurumsallaştıran gelişme olduğunun netleştirilmesi.

Diğer seçeneklerin neden doğru cevap olamayacağını eleyerek cevabı kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet'in ilanı ile devlet başkanlığı ve rejim belirsizliğinin giderilmesi

Soru 1843Soru →

Kayaçların fiziksel ve kimyasal özellikleri, dış kuvvetlerin aşındırma ve biriktirme süreçleriyle birleşerek yeryüzünde kendine has yer şekillerinin oluşmasını sağlar. Türkiye'de de farklı kayaç türlerine bağlı olarak gelişmiş çeşitli topografya şekilleri bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki kayaç türü ve yaygın olarak oluşturduğu yer şekli/topografya eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Tüf - Sel sularının aşındırmasıyla oluşan peri bacaları

Kalker (

CaCO_3

) - Çözünme süreçleriyle meydana gelen mağaralar ve travertenler

Granit - Lapya, dolin ve obruk gibi karstik yer şekilleri

Jips (

CaSO_4 \cdot 2H_2O

) - Çözünme ve tavan çökmesi sonucu oluşan obruk ve düdenler

Mermer - Yüksek sıcaklık ve basınç altında başkalaşmış kayaç alanları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granit - Lapya, dolin ve obruk gibi karstik yer şekilleri

Cevap

Granit - Lapya, dolin ve obruk gibi karstik yer şekilleri

Granit, magmanın yerin derinliklerinde yavaş yavaş soğumasıyla oluşan sert ve kristalli yapıdaki bir iç püskürük kayaçtır. Suyla temas ettiğinde kolayca çözünen bir yapıda değildir. Lapya, dolin ve obruk gibi yer şekilleri ise su tarafından kolayca eritilebilen kalker (

CaCO_3

), jips (

CaSO_4 \cdot 2H_2O

) ve kaya tuzu gibi kimyasal tortul kayaçların bulunduğu karstik yörelerde oluşur. Granitlerin ayrışmasıyla oluşan karakteristik yer şekli ise 'tor topografyası'dır. Dolayısıyla granit ile karstik yer şekillerinin eşleştirildiği seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Seçeneklerde verilen kayaç türlerinin kökenlerini ve fiziksel/kimyasal özelliklerini belirlemek.

Tüf ve granit magmatik; kalker ve jips kimyasal tortul; mermer ise başkalaşım kayacıdır.

Kayaç kökeni, onun aşındırma süreçlerine vereceği tepkiyi ve oluşturacağı yer şeklini doğrudan belirler.

2

Kayaçların çözünme, aşınma veya metamorfizma özelliklerinin oluşturdukları topografyalarla eşleştirilmesi.

Tüf peri bacalarını, kalker mağara ve travertenleri, jips obruk ve düdenleri, mermer ise metamorfik alanları oluştururken; granit karstik şekiller oluşturamaz.

Karstik şekillerin oluşması için kayacın kolay eriyebilir kimyasal tortul yapıda olması gerekir; granit ise kristalli ve erimeye karşı dirençli bir iç püskürük kayaçtır.

3

Yanlış olan kayaç-yer şekli çiftinin tespit edilmesi.

Granit kayaçlarının bulunduğu alanlarda karstik aşınım şekilleri (lapya, dolin, obruk) değil, blokların fiziksel ve kimyasal ayrışmasıyla 'tor topografyası' oluşur.

Sorunun doğru cevabını bulmak.

Anahtar Kavram

Kayaç türlerinin özellikleri ve oluşturdukları yer şekilleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1844Soru →

Kayaçlar oluşum kökenlerine göre püskürük (katılaşım), tortul (sedimenter) ve başkalaşım (metamorfik) olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Aşağıda sol sütunda verilen kayaç türleri ile sağ sütunda verilen kayaç oluşum gruplarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Granit - Derinlik Volkanik (İç Püskürük) Kayaç, Kalker - Kimyasal Tortul Kayaç, Mermer - Başkalaşım (Metamorfik) Kayaç eşleşmesi doğrudur.

Eşleştirmede granit derinlik volkanik, kalker kimyasal tortul, mermer ise başkalaşım kayacı olarak doğru gruplandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen kayaçlardan granitin oluşumunu ve ait olduğu grubu belirleme.

Granit, magmanın yer kabuğunun derinlerinde yavaş yavaş soğuyup kristalleşmesiyle oluşan bir iç püskürük (derinlik) kayacıdır.

Kayaçların kökenlerini belirlemek eşleştirmenin ilk adımıdır.

2

Verilen kayaçlardan kalkerin oluşumunu ve ait olduğu grubu belirleme.

Kalker (kireç taşı), suda çözünmüş kalsiyum karbonatın kimyasal yollarla çökelmesiyle oluşan bir kimyasal tortul kayacıdır.

Tortul kayaç alt türlerini doğru sınıflandırmak gerekir.

3

Verilen kayaçlardan mermerin oluşumunu ve ait olduğu grubu belirleme.

Mermer, kalkerin yüksek sıcaklık ve basınç altında kalarak metamorfizmaya uğramasıyla oluşan bir başkalaşım (metamorfik) kayacıdır.

Kayaçların birbirine dönüşüm süreçlerini bilmek doğru eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Kayaçların oluşum kökenlerine göre sınıflandırılması ve yaygın kayaç türlerinin bu gruplarla eşleştirilmesi.

Soru 1845Soru →

Ali, Burak, Cem ve Deniz adındaki dört arkadaşın yaşları ve doğum yıllarıyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* Ali, Burak'ın bugünkü yaşına geldiğinde yıl $2032$ olacaktır.
* Cem, Deniz'den yaşça büyük olup bu ikisinin yaşları farkı, Burak ile Ali'nin yaşları farkının yarısı kadardır.
* Deniz doğduğunda Ali $2$ yaşındaydı.

Bugünün tarihi $13$ Temmuz $2026$ olduğuna göre; Ali, Burak, Cem ve Deniz'in doğum yıllarını en erken olandan en geç olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğum yıllarının en erken olandan en geç olana doğru doğru sıralaması Burak, Cem, Ali ve Deniz şeklindedir.

Deniz'in yaşı

D

kabul edildiğinde Ali

D+2

, Cem

D+3

ve Burak

D+8

yaşındadır. Yaş sıralaması büyükten küçüğe Burak, Cem, Ali ve Deniz şeklinde olduğundan doğum yılları en erken olandan en geç olana doğru sırasıyla Burak, Cem, Ali ve Deniz olur.

Adım Adım Çözüm

1

Ali ile Burak arasındaki yaş farkını belirleme

Burak, Ali'den

6

yaş büyüktür (

B - A = 6

).

Bugünün yılı

2026

olarak verilmiştir. Ali'nin Burak'ın yaşına gelmesi için

B - A

yıl geçmesi gerekir. Bu durumda

2026 + (B - A) = 2032

denkleminden yaş farkı

B - A = 6

olarak bulunur.

2

Cem ile Deniz arasındaki yaş farkını belirleme

Cem, Deniz'den

3

yaş büyüktür (

C - D = 3

).

Cem ile Deniz'in yaşları farkı, Burak ile Ali'nin yaşları farkının yarısı kadardır.

6 / 2 = 3

olduğundan ve Cem Deniz'den büyük olduğundan

C = D + 3

yazılır.

3

Ali ile Deniz arasındaki yaş ilişkisini belirleme

Ali, Deniz'den

2

yaş büyüktür (

A - D = 2

).

Deniz doğduğunda (yani

0

yaşındayken) Ali

2

yaşında olduğuna göre Ali, Deniz'den

2

yaş büyüktür. Buradan

A = D + 2

elde edilir.

4

Tüm yaşları tek bir değişken cinsinden ifade edip sıralama

Yaşların büyükten küçüğe sıralaması

Burak > Cem > Ali > Deniz

şeklindedir.

Deniz'in bugünkü yaşına

D

dersek; Ali'nin yaşı

D + 2

, Cem'in yaşı

D + 3

, Burak'ın yaşı ise

A + 6 = (D + 2) + 6 = D + 8

olur. Yaşı en büyük olan en erken doğmuştur, dolayısıyla doğum yılları en erken olandan en geç olana doğru Burak, Cem, Ali, Deniz olarak sıralanır.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde yaş farkının sabitliği ve zamanla değişmemesi ilkesi ile doğum yılı-yaş ilişkisi.

Soru 1846Soru →

Tsunamiler ve aktif volkanların yeryüzündeki dağılışı büyük oranda örtüşmektedir. Bu durum, her iki doğa olayının da kökensel olarak levha sınırları ve tektonik süreçlerle doğrudan ilişkili olmasından kaynaklanır. Ancak bu olayların oluşum mekanizmaları, gelişim evreleri ve yeryüzündeki dağılışlarında bazı özgün dinamikler söz konusudur.

Bu bilgiler göz önüne alındığında, volkanizma ve tsunami olaylarının oluşumu, dağılışı ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Büyük Okyanus çevresindeki levha sınırları (Ateş Çemberi), dünyadaki aktif volkanların çoğunluğuna ev sahipliği yaptığı gibi tsunami dalgalarının da en sık üretildiği sahalardır.

Deniz tabanında gerçekleşen volkanik patlamalar ve bunlara bağlı çökmeler (kaldera oluşumu), üzerindeki su kütlesini dikey yönde yer değiştirterek tsunamilere yol açabilir.

Tsunami dalgaları açık denizlerde çok yüksek hızlara ulaşabilirken, sığ kıyı alanlarına yaklaştıkça taban sürt��nmesinin etkisiyle hızları azalır ve dalga yükseklikleri artar.

Şiddetli fırtınalar, alçak basınç sistemleri ve gelgit olayları, deniz tabanındaki tektonik hareketleri tetikleyerek tsunami dalgalarının oluşum sıklığını ve yayılım yönünü doğrudan belirler.

Akdeniz havzası, aktif dalma-batma zonları ve denizaltı volkanizması (örneğin Güney Ege Volkanik Yayı) nedeniyle tsunami tehlikesine açık bir jeolojik yapıya sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şiddetli fırtınalar, alçak basınç sistemleri ve gelgit olayları, deniz tabanındaki tektonik hareketleri tetikleyerek tsunami dalgalarının oluşum sıklığını ve yayılım yönünü doğrudan belirler.

Cevap

Şiddetli fırtınalar, alçak basınç sistemleri ve gelgit olaylarının tsunami dalgalarının ana tetikleyicisi olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Tsunamiler tamamen yer kabuğu hareketleri (deprem, volkanizma, heyelan) sonucu oluşan jeolojik kökenli dev dalgalardır. Şiddetli fırtınalar, alçak basınç sistemleri veya gelgit gibi olaylar sadece yüzeysel rüzgar dalgaları ve deniz yükselmelerine neden olabilir; yer kabuğundaki tektonik fay hareketlerini tetikleme güçleri yoktur.

Adım Adım Çözüm

1

Tsunami oluşumuna neden olan ana jeolojik süreçlerin tespit edilmesi.

Tsunamilerin deprem, volkanizma ve denizaltı heyelanları gibi tektonik/yer altı kökenli olaylar sonucu oluştuğu saptanır.

Afetlerin oluşum kökenini (jeolojik vs. meteorolojik) ayırt etmek.

2

Meteorolojik ve astronomik olayların deniz dalgaları üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi.

Fırtına, kasırga ve gelgit gibi atmosferik/astronomik olayların yer kabuğu hareketlerini tetikleyemeyeceği ve tsunami dalgaları oluşturamayacağı belirlenir.

Tsunamilerin klimatolojik kökenli olmadığını doğrulamak.

3

Seçeneklerde verilen coğrafi dağılış ve mekanizma özelliklerinin karşılaştırılması.

Diğer seçeneklerde yer alan Büyük Okyanus levha sınırları, kaldera oluşumları, dalga fiziği ve Akdeniz'in tektonik yapısına dair ifadelerin bilimsel olarak doğru olduğu teyit edilir.

Hatalı olan önermeyi kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Tsunami ve volkanizmanın oluşumunda jeolojik/tektonik süreçlerin rolü ve coğrafi dağılışları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1847Soru →

Birer gerçel sayı olan $x$ , $y$ ve $z$ için,

* $-x^2$ ve $(-x)^2$ ifadeleri farklı işaretlidir.
* $x \cdot y^2 = 0$
* $y - z > 0$
* $x^3 \cdot z < 0$

bilgileri veriliyor.

Buna göre; $x$ , $y$ ve $z$ sayılarının işaretleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

+, işaretsiz, -

+, -, -

-, işaretsiz, -

+, işaretsiz, +

-, +, -

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: +, işaretsiz, -

Cevap

Birinci bileşenin pozitif, ikinci bileşenin işaretsiz ve üçüncü bileşenin negatif olduğu durum

Verilen öncüllere göre,

-x^2

ile

(-x)^2

ifadelerinin farklı işaretli olması

x

sayısının sıfır olmamasını gerektirir. Bu durumda

x \cdot y^2 = 0

eşitliğinden

y = 0

(işaretsiz) sonucu çıkar.

y - z > 0

eşitsizliğinden

z

sayısının negatif olduğu,

x^3 \cdot z < 0

eşitsizliğinden ise

x

sayısının pozitif olduğu tespit edilir. Dolayısıyla sırasıyla pozitif, işaretsiz, negatif sıralaması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

-x^2

ve

(-x)^2

ifadelerinin işaretlerini inceleyerek

x

sayısı hakkında çıkar��m yapma.

x \neq 0

olmalıdır.

Herhangi bir

x

gerçel sayısı için

-x^2 \le 0

ve

(-x)^2 \ge 0

olur. Eğer

x = 0

olsaydı, her iki ifade de

0

(i��aretsiz) olurdu ve farklı işaretli olamazlardı. Farklı işaretli olabilmeleri için

x

sıfırdan farklı olmalıdır. Bu durumda

-x^2

negatif,

(-x)^2

ise pozitif işaretli olur.

2

x \cdot y^2 = 0

eşitliğini kullanarak

y

sayısının değerini ve işaretini belirleme.

y = 0

olup işaretsizdir.

İlk adımda

x \neq 0

olarak bulunmuştu. Çarpımın sıfır olabilmesi için

y^2 = 0 \implies y = 0

olmalıdır. Sıfır sayısı nötr (işaretsiz) bir sayıdır.

3

y - z > 0

eşitsizliğini kullanarak

z

sayısının işaretini belirleme.

z < 0

(negatif) olmalıdır.

y = 0

değeri eşitsizlikte yerine yazılırsa

0 - z > 0 \implies -z > 0 \implies z < 0

elde edilir. Bu da

z

sayısının negatif olduğunu gösterir.

4

x^3 \cdot z < 0

eşitsizliğini kullanarak

x

sayısının işaretini belirleme.

x > 0

(pozitif) olmalıdır.

z < 0

(negatif) olduğundan,

x^3 \cdot z < 0

eşitsizliğinin sağlanması için

x^3

ifadesinin pozitif olması gerekir. Gerçel sayılarda

x^3 > 0 \implies x > 0

olur. Dolayısıyla

x

sayısı pozitif işaretlidir.

Anahtar Kavram

Sıfır sayısının işaretsiz (nötr) olması ve negatif sayıların parantezli çift kuvvetlerinin pozitif, parantezsiz önünde eksi olan çift kuvvetlerin negatif olması özelliklerinin analiz edilmesi.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerde verilen işaret sıralamaları sırasıyla

x

,

y

ve

z

yerine yazılarak öncüllerin doğruluğu test edilebilir. Örneğin, ikinci bileşenin sıfırdan farklı olduğu seçenekler elenerek doğrudan işaretsiz olan seçeneklere odaklanılabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1848Soru →

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen siyasi inkılaplar ile bu inkılapların temel amaç ve sonuçları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki inkılapları sağ sütundaki en uygun açıklama ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saltanatın Kaldırılması ulusal egemenliğin önündeki engelleri kaldırarak iki başlılığı önlemiştir; Ankara'nın Başkent İlan Edilmesi idari merkezi resmileştirmiştir; Cumhuriyetin İlanı hükümet bunalımını çözerek devlet rejimini belirlemiştir; Halifeliğin Kaldırılması ise laikleşme sürecini hızlandırarak eski rejime dönüş yollarını kapatmıştır.

Siyasi alanda gerçekleştirilen inkılaplar, devletin yapısını ve yönetim biçimini şekillendirmiştir. Saltanatın kaldırılmasıyla iki başlılık giderilmiş ve ulusal egemenlik pekişmiştir. Ankara'nın başkent ilanı idari merkezi sabitlemiştir. Cumhuriyetin ilanı hükümet bunalımını çözmüş ve devlet rejimini adlandırmıştır. Halifeliğin kaldırılması ise laikleşme sürecini hızlandırarak eski rejime dönüş yollarını kapatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Saltanatın kaldırılmasının önemini analiz etmek.

Kişisel egemenliğe son verilerek ulusal egemenliğin önünün açılması ve iki başlılığın sona ermesi tespit edilir.

Saltanatın kaldırılması doğrudan hanedanın siyasi egemenliğine son vermiştir.

2

Ankara'nın başkent yapılmasının nedenlerini incelemek.

Millî Mücadele'nin idari merkezinin yeni devletin resmi başkenti olarak kabul edilmesi belirlenir.

Coğrafi güvenlik ve stratejik önem başkent tercihinde belirleyici olmuştur.

3

Cumhuriyetin ilanının getirdiği çözümleri değerlendirmek.

Hükümet bunalımının çözülmesi ve yeni rejimin adının konması eşleştirilir.

Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçiş cumhuriyetin ilanıyla gerçekleşmiştir.

4

Halifeliğin kaldırılmasının etkilerini belirlemek.

Laikliğe geçişin en büyük adımının atılması ve eski rejime dönüşün engellenmesi saptanır.

Halifelik makamı eski düzenin son dinsel-siyasi sığınağı konumundaydı.

Anahtar Kavram

Siyasi alanda yapılan inkılapların neden ve sonuç ilişkileri çerçevesinde ayırt edilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1849Soru →

Türkiye'de farklı b��lgelerde görülen coğrafi özelliklerin insan yaşamı ve faaliyetleri üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki doğal çevre durumları ile bu durumların yol açtığı insani sonuçları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karadeniz Bölgesi'ndeki nemli ve yağışlı iklim ile ahşap konut kullanımı; İç Anadolu'daki kurak iklim ile kerpiç konut kullanımı; Doğu Anadolu'daki sert kış koşulları ile ulaşım faaliyetlerindeki aksamalar eşleşmelidir.

Doğal çevre, insanın yaşam alanını ve temel ihtiyaçlarını karşılama şeklini sınırlandırır ya da yönlendirir. Karadeniz'in yağışlı ikliminin ahşap meskenlere, İç Anadolu'nun kuraklığının kerpiç meskenlere, Doğu Anadolu'nun kış şartlarının ise ulaşım aksamalarına yol açması doğanın insan üzerindeki etkisine doğrudan örnek oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Karadeniz Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Bölgedeki yüksek nem ve sürekli yağış, orman örtüsünü zenginleştirir. Bu da yerel konut inşasında ahşap malzemenin öncelikli tercih edilmesini sağlar.

Doğal ortamın sunduğu baskın malzeme türü, insanların barınma amaçlı kullandığı yapı malzemesini doğrudan belirler.

2

İç Anadolu Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Yağış azlığı ve orman yetersizliği, toprak ve samanın karıştırılmasıyla elde edilen kerpiç meskenlerin yaygınlaşmasını sağlar.

Kurak ve yarı kurak bölgelerde bitki örtüsünün cılız olması, insanları toprak kökenli yapı malzemelerine yönlendirir.

3

Doğu Anadolu Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Sert karasal iklim ve yoğun kar yağışı, karayolu ağlarını olumsuz etkileyerek ulaşımda gecikmelere ve aksamalara yol açar.

Ekstrem hava koşulları ve yer şekillerinin engebeli yapısı, beşerî ulaşım altyapısını ve günlük yaşamı sınırlayıcı bir rol oynar.

Anahtar Kavram

Doğal çevre unsurlarının (iklim, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri) insan yaşamı, konut tipleri ve ekonomik/beşerî faaliyetler üzerindeki belirleyici etkisi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1850Soru →

Karl Jaspers, felsefe yapmayı belirli bir hedefe varıp durmaktan ziyade 'yolda olmak' şeklinde tanımlar. Ona göre felsefede sorular cevaplardan daha önemlidir ve her cevap yeni bir arayışın başlangıcına dönüşür. Bu bakımdan felsefe, hiçbir zaman tamamlanmış ve dondurulmuş bir bilgi yığını değildir; tam aksine sürekli devam eden rasyonel bir sorgulama etkinliğidir.

Bu parçadan hareketle felsefeyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

İnsanın varoluşa ve hayata dair nihai ve eksiksiz bilgiye (hikmete) tamamen ulaştığı son aşamadır.

Günlük yaşamda karşılaşılan pratik sorunlara doğrudan somut ve maddi faydalar sağlayan bir araçtır.

Tamamlanmış bir sonuç veya değişmez bir bilgi yığını olmaktan ziyade, sürekli devam eden bir arayış ve sorgulama sürecidir.

Akla dayalı olsa da zamanla herkes tarafından sorgulanmadan kabul edilmesi gereken dogmatik bir doğrular bütünüdür.

Amacı geçmişteki filozofların ortaya koyduğu hazır ve değişmez cevapları ezberleterek korumaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tamamlanmış bir sonuç veya değişmez bir bilgi yığını olmaktan ziyade, sürekli devam eden bir arayış ve sorgulama sürecidir.

Cevap

Felsefenin tamamlanmış bir sonuçtan ziyade, sürekli devam eden bir arayış ve sorgulama süreci olduğu seçeneği doğrudur.

Parçada felsefenin 'yolda olmak' olduğu, hiçbir zaman tamamlanmış bir bilgi yığını haline gelmediği ve her cevabın yeni bir arayışı tetiklediği ifade edilmiştir. Bu durum, felsefenin bitmiş bir sonuçtan ziyade sürekli devam eden bir arayış ve sorgulama süreci olduğunu doğrudan gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Parçada yer alan felsefe tanımları ile 'yolda olmak' metaforu analiz edilir.

Felsefenin statik (durağan) bir bilgi yapısı olmadığı, dinamik bir arayış süreci olduğu belirlenir.

Parçadaki temel felsefe görüşünün neyi savunduğunu anlamak için.

2

Seçenekler incelenerek parçadaki 'bitmemişlik', 'sürekli arayış' ve 'soruların önceliği' vurgusuyla uyuşan yargı aranır.

Felsefenin tamamlanmış bir sonuç değil, sürekli devam eden bir arayış süreci olduğunu belirten ifadenin en doğru açıklama olduğu görülür.

Metindeki ana fikri doğrudan karşılayan doğru seçeneği belirlemek için.

Anahtar Kavram

Felsefenin sürekli bir arayış ve sorgulama süreci (yolda olmak) olarak niteliği

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1851Soru →

Çığ oluşumu; yer şekilleri, meteorolojik koşullar ve bitki örtüsü gibi çeşitli fiziki ve beşeri unsurların etkisiyle gerçekleşir.

Buna göre, sol tarafta verilen çığ oluşum faktörleri ile sağ tarafta verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eğim kavramı kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle kayması için gereken yamaç dikliğiyle; Aşırı Kar Ya��ışı kar kütlesinin kalınlık ve ağırlığını artıran meteorolojik faktörle; Bitki Örtüsünün Tahribi ise karı tutan ağaçların yok olmasıyla eşleşir.

Çığ oluşumunda yer şekillerini temsil eden eğim, kar birikimini ve kütle ağırlığını temsil eden aşırı kar yağışı ile karın kaymasını engelleyen koruyucu bitki örtüsünün tahribi kavramları, tanımlarıyla doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Eğim faktörünü incelemek.

Eğim, karın yer çekimiyle hareket etmesi için gereken yamaç dikliğini ifade ettiği için ikinci açıklamayla eşleşir.

Eğim açısı arttıkça kar kütlesinin yamaçta tutunması zorlaşır ve kayma eğilimi artar.

2

Aşırı kar yağışı faktörünü incelemek.

Kar yağışı meteorolojik bir olaydır. Kısa sürede kar kalınlığını ve ağırlığını artırdığı için üçüncü açıklamayla eşleşir.

Taze kar tabakasının ağırlığı, alt kısımlardaki kar tabakalarının üzerindeki baskıyı artırarak kaymayı tetikler.

3

Bitki örtüsünün tahribini incelemek.

Ağaçların kesilmesi veya yok edilmesi doğal engelleri ortadan kaldırdığı için birinci açıklamayla eşleşir.

Gür ağaç ve bitki toplulukları kar tabakasını zemine bağlayan ve çığın hızlanmasını önleyen doğal bariyerlerdir.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumuna etki eden faktörlerin (yer şekilleri, klimatolojik olaylar ve beşeri faaliyetler) sınıflandırılması

Soru 1852Soru →

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki siyasi inkılapları, bu inkılapların temel gerekçe, amaç ve sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saltanatın kaldırılması Lozan'daki ikilik planlarını bozma ve kişisel egemenliği sonlandırma açıklamasıyla; Ankara'nın başkent yapılması şehrin coğrafi/stratejik konumu ve mücadele merkezi olmasıyla; Cumhuriyetin ilanı rejim tartışmalarını bitirme ve kabine sistemine geçme amacıyla; Halifeliğin kaldırılması ise laikleşme ve çift başlılığı önleme amacıyla eşleşir.

Siyasi inkılaplar, kendi dönemsel gerekçeleri ve sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştirilmiştir. Saltanatın kaldırılması Lozan'daki ikilik planlarını bozmakla; Ankara'nın başkent yapılması şehrin coğrafi/stratejik konumu ve mücadele merkezi olmasıyla; Cumhuriyetin ilanı rejim tartışmalarını bitirme ve kabine sistemine geçme amacıyla; Halifeliğin kaldırılması ise laikleşme ve çift başlılığı önleme amacıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Siyasi inkılapların gerekçelerini analiz etmek.

Saltanatın kaldırılması, Lozan'a tek temsilci gitme ve ulusal egemenliği güçlendirme amacı taşır.

İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı öncesinde Türk tarafında ikilik çıkarma girişimlerine karşı siyasi bütünlük sağlamak gerekmiştir.

2

Ankara'nın başkent seçilme nedenlerini ve Cumhuriyetin ilanının getirdiği çözümleri belirlemek.

Ankara coğrafi konumu nedeniyle başkent olurken, Cumhuriyetin ilanı ekim 1923'teki hükümet bunalımını çözmüş ve devlet başkanlığı sorununu gidermiştir.

Siyasi tıkanıklıkları gidermek ve idari yapıyı kurumsallaştırmak hedeflenmiştir.

3

Halifeliğin kaldırılmasının etkisini değerlendirmek.

Halifeliğin kaldırılması, laiklik ilkesini pekiştirmiş ve hilafet makamının eski rejim taraftarlarının sığınağı haline gelmesini engelleyerek çift başlılığı bitirmiştir.

Laik ve çağdaş bir ulus devlet inşa etme yolundaki en kritik engeli kaldırmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1853Soru →

İnsanlar, yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğal çevreye müdahale etmektedir. Bu müdahaleler, doğal sistemleri oluşturan dört temel ortamda (muhteşem dörtlü) çeşitli değişimlere yol açar.

Aşağıda verilen beşerî faaliyetlerin ve yol açtığı çevre sorunlarının, birincil olarak etkilediği doğal ortamlarla (kürelerle) doğru eşleştirmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsviçre Alpleri'ndeki heyelanlar litosferle, Libya'daki yeraltı sularının tüketilmesi hidrosferle, CFC gazlarının ozon tabakasına etkisi atmosferle, Güneydoğu Asya'daki orman ve habitat tahribatı ise biyosferle eşleşir.

Her bir beşerî müdahale, etki ettiği birincil doğal ortamla doğru eşleştirilmiştir. Yamaç dengesinin bozularak heyelanların tetiklenmesi katı yer kabuğunu (litosfer) etkilerken; yeraltı su kaynaklarının tüketilmesi su küreyi (hidrosfer); ozon tabakasının seyrelmesi gaz örtüsünü (atmosfer); canlıların habitatlarının yok edilmesi ise canlılar dünyasını (biyosfer) etkiler.

Adım Adım Çözüm

1

İsviçre Alpleri'ndeki beşerî müdahaleyi inceleyiniz.

Yamaç dengesinin bozulması ve heyelanlar yer kabuğu (taş küre) süreçleridir. Bu nedenle litosfer ile eşleşir.

Litosfer, yer kabuğunun katı kısmını ve yer şekillerini kapsar.

2

Libya'daki Büyük Yapay Nehir Projesi'ni inceleyiniz.

Fosil yeraltı sularının tüketilmesi doğrudan su kaynaklarının azalmasıdır. Bu nedenle hidrosfer ile eşleşir.

Hidrosfer; okyanuslar, akarsular, göller ve yeraltı suları gibi tüm su kaynaklarını kapsar.

3

Kloroflorokarbon (CFC) gazlarının etkilerini inceleyiniz.

CFC gazları stratosferdeki ozon tabakasına zarar verir. Bu nedenle atmosfer ile eşleşir.

Atmosfer, dünyayı çevreleyen gaz örtüsüdür.

4

Güneydoğu Asya'daki yağmur ormanlarının tahribatını inceleyiniz.

Ormanların ve endemik türlerin habitatlarının zarar görmesi biyolojik çeşitliliğe zarar verir. Bu nedenle biyosfer ile eşleşir.

Biyosfer, diğer kürelerde yaşayan tüm canlı organizmaları kapsar.

Anahtar Kavram

Beşerî faaliyetlerin doğal ortamlar üzerindeki etkileri

Soru 1854Soru →

Lozan Barış Antlaşması sonrasında Türk dış politikasının 1923-1932 yılları arasındaki öncelikli hedefi, Lozan'dan arta kalan sorunları ç��züme kavuşturmak ve egemenlik haklarını koruyarak uluslararası alanda barışçı bir denge kurmaktı. Bu süreçte Türkiye, farklı devletlerle egemenlik hakları, sınırlar ve nüfus gibi konularda kritik diplomatik m��cadeleler yürütmüştür.

Buna göre, sol sütundaki tarihsel gelişmeleri, sağ sütundaki bu gelişmelerin yaşandığı ilgili devletlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Musul Sorunu İngiltere ile, Yabancı Okullar Sorunu Fransa ile, Nüfus Mübadelesi Yunanistan ile ve Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması Sovyetler Birliği ile eşleşir.

Eşleştirmelerin tamamı, 1923-1932 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikada karşılaştığı sorunların ve yürüttüğü diplomasinin doğru devletlerle eşleştirilmesiyle sağlanır. Musul meselesi İngiltere ile, yabancı okullar krizleri Fransa ile, nüfus mübadelesi Yunanistan ile, 1925 Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması ise Sovyetler Birliği ile doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Musul Sorunu'na odaklanılması

Milletler Cemiyeti kararı ve İngiltere ile yürütülen diplomatik süreçlerin Musul Sorunu'nu doğrudan İngiltere ile ilişkilendirdiği görülür.

Musul, Irak sınırında yer aldığı için bu sınırın tespiti doğrudan Irak'ı mandası altında bulunduran İngiltere ile yürütülmüştür.

2

Yabancı Okullar meselesinin analiz edilmesi

Türkiye'nin egemenlik hakları gereği iç hukuk kurallarına uymasını zorunlu kıldığı yabancı okulların en yoğun şekilde Fransa'ya ait olması nedeniyle krizin Fransa ile yaşandığı saptanır.

Fransa, Lozan sonrasında Türkiye'deki Katolik okullarının ayrıcalıklı statüsünü korumak için müdahale girişimlerinde bulunmuş ancak Türkiye egemenlik hakları gereği bunu bir iç mesele olarak görerek reddetmiştir.

3

Nüfus Mübadelesi ve etabli krizinin incelenmesi

Lozan'daki nüfus değişimi maddelerinin yorumlanması ve İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Türklerin 'etabli' sayılması krizinin Yunanistan ile yaşandığı anlaşılır.

1930 Ankara Antlaşması ile çözülen bu kriz, Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus yapısını düzenleyen doğrudan bir ikili ilişkidir.

4

Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması'nın değerlendirilmesi

1925 yılında imzalanan bu antlaşmanın, Türkiye'nin Musul Sorunu yüzünden İngiltere ile yaşadığı gerginlik ve uluslararası yalnızlık döneminde Sovyetler Birliği ile yapıldığı belirlenir.

Türkiye, batılı güçler karşısında denge kurmak ve doğu sınırlarını güvence altına almak için Sovyetler Birliği ile yakınlaşmıştır.

Anahtar Kavram

Lozan Sonrası Türk Dış Politikası (1923-1932) Dönemindeki Temel Sorunlar ve İlgili Devletler

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 1855Soru →

Aşağıda sol sütunda Türkiye'de yaygın olarak görülen bazı kayaç tipleri ve yapısal özellikleri, sağ sütunda ise bu kayaçların doğrudan etkisiyle oluşan yer şekilleri ve coğrafi sahalar verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kayaç özellikleri ile sağ sütundaki yer şekillerini/coğrafi sahaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 'tüf ve bazalt katmanları' peri bacalarıyla; 'granit blokları' tor topografyasıyla; 'kalker tabakaları' karstik yer şekilleriyle; 'mermer blokları' ise Marmara Adası'ndaki metamorfik sahalarla eşleşmektedir.

Kayaçların fiziksel ve kimyasal özellikleri, üzerinde geliştikler yer şekillerini doğrudan kontrol eder. Tüf ve bazalt ikilisi peri bacalarını; granit tor topografyasını; kalker karstik şekilleri; mermer ise metamorfik mermer yataklarını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Dış püskürük kayaçlar olan tüf ve bazaltın oluşturduğu yer şekillerini belirlemek

Tüfün kolay aşınan yapısı ve bazaltın sert yapısı nedeniyle peri bacaları oluşur (Nevşehir-Göreme). Bu durumda birinci öncül peri bacaları seçeneği ile eşleşir.

Peri bacalarının oluşumunda volkanik kayaçların (tüf ve bazalt) farklı aşınma özellikleri temel etkendir.

2

Derinlik kayaçlarından olan granitin oluşturduğu topografyayı incelemek

Granit kütlelerinin yüzeyde fiziksel ve kimyasal yollarla aşınması sonucu tor topografyası meydana gelir (Aydın-Çine). Bu durumda ikinci öncül tor topografyası seçeneği ile eşleşir.

Tor topografyası tamamen granit kayaçlarının çatlak sistemleri boyunca ayrışmasıyla oluşur.

3

Kalsiyum karbonat içeren kimyasal tortul kayaçların yer şekilleriyle ilişkisini kurmak

Kalker (kireç taşı) suyla temas ettiğinde kolayca eriyen bir kimyasal tortul kayaçtır ve Teke/Taşeli platolarında karstik aşınım şekillerini oluşturur. Bu durumda üçüncü öncül karstik yer şekilleri seçeneği ile eşleşir.

Karstik şekillerin gelişimi, kayaçların kimyasal çözünme özelliklerine doğrudan bağlıdır.

4

Metamorfizma süreçleri sonucu oluşan başkalaşım kayaçlarını eşleştirmek

Kalkerin başkalaşımıyla oluşan mermer blokları, Marmara Adası'ndaki metamorfik alanlarla ilişkilidir. Bu durumda dördüncü öncül metamorfik sahalar seçeneği ile eşleşir.

Mermer, kalkerin yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğramasıyla oluşan bir başkalaşım (metamorfik) kayacıdır.

Anahtar Kavram

Kayaç türlerinin oluşum kökenleri ve bu kökenlerin yer şekillerinin oluşumu üzerindeki doğrudan belirleyici etkileri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1856Soru →

Doğal çevre unsurları, sundukları imkânlar veya taşıdıkları sınırlılıklarla insan faaliyetlerini doğrudan ya da dolaylı olarak şekillendirir. Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi sahalar ile sağ sütunda yer alan ve doğanın insan yaşamı üzerindeki etkisini gösteren durumları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amazon Havzası'nın alçak kesimleri ile yüksek yerleşimin tercih edilmesi; İskandinav Yarımadası'nın kuzey kıyıları ile tarım yerine ormancılık/balıkçılık yapılması; Kuzeydoğu Anadolu'nun yüksek platoları ile gür çayırlar sonucu büyükbaş hayvancılık yapılması; Batı Avrupa'nın okyanusal iklim sahaları ile sulama ihtiyacının az, güneş enerjisinin sınırlı olması durumları eşleşmektedir.

Verilen coğrafi bölgelerin fiziki koşulları (aşırı nem, düşük sıcaklık, yaz yağışları, bulutluluk) buralarda yaşayan insanların mesken tercihlerini, ekonomik faaliyet türlerini ve enerji üretim potansiyellerini doğrudan şekillendirmiştir. Bu durumlar doğanın insan üzerindeki baskın etkisinin tipik göstergeleridir.

Adım Adım Çözüm

1

Ekvatoral kuşaktaki Amazon Havzası'nın iklim koşullarını analiz etmek.

Bu sahada aşırı nem ve sıcaklık alçak alanları yaşanmaz kılar, bu da yerleşme sınırını yukarı taşır. Bu durum yüksek yükseltilerin tercih edilmesiyle eşleşir.

İklimin yerleşme alanı seçimi ve nüfus dağılışı üzerindeki doğrudan etkisini saptamak.

2

Kuzey Avrupa / İskandinavya'nın soğuk kuşaktaki tarımsal sınırlılıklarını değerlendirmek.

Sıcaklık yetersizliği tarımı engeller; tayga ormanları ve deniz kıyısı olması insanları ormancılık ile balıkçılığa yöneltir.

Sıcaklık ve bitki örtüsünün ekonomik faaliyetler üzerindeki belirleyici rolünü belirlemek.

3

Kuzeydoğu Anadolu platolarındaki iklim-vejetasyon ilişkisini kurmak.

Sert karasal iklimin yaz yağışları gür çayırları oluşturur. Bu da bölgede büyükbaş mera hayvancılığını temel sektör haline getirir.

Yer şekilleri ve iklim özelliklerinin hayvancılık türü üzerindeki etkisini açıklamak.

4

Batı Avrupa'nın nemli okyanusal iklim koşullarını incelemek.

Bulutluluğun fazlalığı güneş enerjisini kısıtlar, düzenli yağış ise sulama ihtiyacını azaltır.

Bulutluluk ve yağış rejiminin tarım ve enerji sektörlerine olan etkisini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Doğal çevrenin (iklim, yer şekilleri ve bitki örtüsü) insan yaşamı, yerleşim tercihleri ve ekonomik faaliyetler üzerindeki yönlendirici ve sınırlandırıcı etkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1857Soru →

Aşağıda I. Dünya Savaşı'nın başlarında Osmanlı Devleti ve müttefiki Almanya'nın gerçekleştirdiği askeri ve diplomatik hamleler ile bu hamlelerin arka planındaki jeopolitik gerekçeler verilmiştir.

Sol sütundaki tarihsel gelişmeleri, sağ sütundaki en uygun diplomatik ve askeri gerekçelerle eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki gelişmeler ile sağ sütundaki gerekçeler sırasıyla şu şekilde eşleşmelidir: Hilafetin nüfuzunun kullanılması İngiliz sömürge yollarındaki nüfusu ayaklandırma stratejisiyle; Reşadiye ve Sultan Osman gemilerine el konulması Osmanlı kamuoyunda İngiliz karşıtlığını körükleme etkisiyle; gizli ittifaka rağmen tarafsızlık ilanı askeri hazırlıklar için zaman kazanma amacıyla; Goben ve Breslau'nun satın alınması ise İtilaf Devletleri'nin hukuki itirazlarını savuşturma amacıyla eşleşir.

Sol sütundaki her bir askeri veya diplomatik hamle, sağ sütundaki kendi stratejik gerekçesiyle birebir eşleşmektedir. Hilafet gücü sömürge nüfusunu etkilemek için, gemilere el konulması kamuoyu oluşturmak için, ittifak sonrası tarafsızlık zaman kazanmak için, Goben ve Breslau hamlesi ise hukuki yaptırımlardan kaçınmak için yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Alman ittifakının dini boyutunu analiz etme.

Almanya'nın Osmanlı halifesinin nüfuzunu kullanarak cihad ilan ettirme isteği, İtilaf Devletleri'nin Müslüman sömürgelerinde isyanlar çıkartarak cephe yükünü hafifletme hedefiyle eşleşir.

Hilafet makamının nüfuzunun askeri ve stratejik bir güç unsuru olarak kullanılması hedeflenmiştir.

2

İngiltere'nin gemilere el koymasının toplumsal ve siyasal etkilerini değerlendirme.

Reşadiye ve Sultan Osman gemilerinin teslim edilmemesi, Osmanlı halkında İngiltere'ye karşı öfke uyandırmış ve Alman ittifakına yönelim için psikolojik zemin hazırlamıştır.

Halktan toplanan paralarla alınan gemilere el konulması kamuoyunu doğrudan etkilemiştir.

3

Gizli ittifaka rağmen ilan edilen tarafsızlığın amacını saptama.

2 Ağustos'ta imzalanan gizli antlaşmaya rağmen seferberlik ve tarafsızlık ilanı, ordunun eksiklerini gidermek ve savaşa giriş anını belirlemek için zaman kazanma strategisidir.

Osmanlı ordusunun henüz topyekün bir savaşı yürütecek lojistik ve askeri hazırlığı tamamlanmamıştır.

4

Goben ve Breslau gemilerinin 'satın alınma' formülünü yorumlama.

Alman gemilerinin Osmanlı donanmasına katılması uluslararası tarafsızlık hukukuna aykırı olduğundan, 'satın alma' beyanıyla İtilaf baskılarına karşı hukuki bir kılıf oluşturulmuştur.

Osmanlı Devleti tarafsızlık hukukunun getirdiği yaptırımlardan kaçınmak istemiştir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı başlarında Osmanlı Devleti'nin diplomatik ve askeri hamleleri ile Alman-Osmanlı ittifakının stratejik hedefleri.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 1858Soru →

1925 yılında çıkarılan bir kanunla tekke, zaviye ve türbeler kapatılmış; şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, çelebilik ve büyücülük gibi unvanların kullanılması yasaklanmıştır. Bu düzenlemeyle hem din sömürüsünün engellenmesi hem de toplumsal alanda sınıf veya zümre üstünlüğü belirten unvanların sonlandırılarak eşitliğin güçlendirilmesi hedeflenmiştir.

Buna göre, tekke ve zaviyelerin kapatılmasının;
I. laik devlet düzeninin kurumsallaşması,
II. toplumsal yapıda imtiyazsız ve eşitlikçi bir düzenin kurulması,
III. ekonomik bağımsızlığın ve millî sanayinin güçlendirilmesi
durumlarından hangilerine doğrudan katkı sağladığı savunulabilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması hem din sömürüsünü engelleyerek laikleşmeye hem de toplumsal alanda ayrıcalıklı unvanları sonlandırıp eşitliği sağlayarak halkçılığa doğrudan katkı sağlamıştır. Dolayısıyla doğru yanıt birinci ve ikinci öncülleri birlikte içeren seçenektir.

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasıyla din sömürüsünün önüne geçilerek laik devlet düzeninin kurumsallaşması sağlanmış, şeyhlik, dervişlik gibi ayrıcalık bildiren unvanların yasaklanmasıyla da toplumsal alanda eşitlikçi bir yapı kurulmuştur. Bu nedenle birinci ve ikinci öncülleri birlikte içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Öncüllerde verilen durumların tekke ve zaviyelerin kapatılması kanunu ile ilişkisini analiz etme.

Kanunun dini sömürüyü engelleme amacı laiklik ilkesiyle, ayrıcalık belirten unvanları yasaklaması ise eşitlik (halkçılık) ilkesiyle örtüşmektedir.

Toplumsal alanda yapılan bu inkılabın hangi Atatürk ilkelerine doğrudan hizmet ettiğini belirlemek gerekir.

2

Ekonomik bağımsızlık ve millî sanayiye ilişkin üçüncü öncülü değerlendirme.

Üçüncü öncül ekonomi alanında yapılan düzenlemelerle ilgili olup toplumsal alandaki bu reformla doğrudan ilişkili değildir.

Toplumsal ve dini nitelikteki reformların etki alanlarını ekonomik reformlardan ayırt etmek gerekir.

3

Doğru öncülleri birleştirerek sonuca ulaşma.

Birinci ve ikinci öncüllerin doğru, üçüncü öncülün ise yanlış olduğu belirlenerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Tüm öncülleri mantıksal ve tarihsel açıdan doğru değerlendirip doğru seçeneği belirlemek için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Tekke ve zaviyelerin kapatılmasının laiklik ve halkçılık ilkeleriyle ilişkisi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1859Soru →

Aşağıda verilen kayaçlar ile bu kayaçların oluşum kökenleri, fiziksel-kimyasal özellikleri ve yeryüzündeki yansımalarını içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Jips alçı taşı kimyasal tortul kayaç ve karstik şekil açıklamasıyla; granit iç püskürük kayaç ve tor topografyası açıklamasıyla; andezit dış püskürük kayaç ve volkanik alanlar açıklamasıyla; linyit ise Neojen dönemi organik tortul kömür açıklamasıyla eşleşmektedir.

Jips'in kimyasal tortul ve karstik erime özellikleriyle, granitin tor topografyası oluşturan iç püskürük yapısıyla, andezitin volkanik bölgelerde görülen dış püskürük karakteriyle ve linyitin Neojen dönemine ait organik tortul yapısıyla eşleştirilmesi coğrafi gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

Jips kayacının yapısını ve oluşturduğu yer şekillerini analiz etmek.

Jips kolay eriyebilen kimyasal tortul kayaçtır ve karstik erime şekilleriyle eşleşir.

Çözünebilen kayaçlar karstik topoğrafyanın oluşumunda temel etkendir.

2

Granit kayacının aşınma sürecini ve karakteristik topografyasını incelemek.

Granit iç püskürük bir kayaçtır ve kendine özgü tor topografyası bloklarını oluşturur.

Yavaş soğuma sonucu oluşan iri kristalli yapı, fiziksel ve kimyasal süreçlerle bloklu aşınmaya yatkındır.

3

Andezit kayacının oluşum ortamını ve coğrafi dağılışını incelemek.

Andezit dış püskürük kayaçtır ve volkanik dağların yaygın olduğu İç ve Doğu Anadolu'da bulunur.

Lavların yüzeye çıkarak hızlı soğuması dış püskürük kayaçları oluşturur.

4

Linyit kömürünün jeolojik özelliklerini belirlemek.

Linyit, üçüncü jeolojik zamana (Neojen) ait organik tortul bir kömür türüdür.

Bitkisel kökenli kalıntıların zamanla havasız ortamda karbonlaşması organik tortulları oluşturur.

Anahtar Kavram

Kayaçların kökenleri, fiziksel ve kimyasal özellikleri, oluşturdukları yer şekilleri ve oluştukları jeolojik zamanlar.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1860Soru →

Epirojenez; yer kabuğunun geniş alanlarının dikey doğrultuda yavaşça yükselmesi veya alçalması hareketidir. Bu dikey hareketler, yer kabuğunun manto üzerinde yüzer durumdayken kurduğu izostatik dengenin bozulmasıyla gerçekleşir. Karaların ağırlaşarak alçalması sonucunda deniz seviyesinin karaya doğru ilerlemesine 'transgresyon' (deniz ilerlemesi) adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi karaların ağırlaşarak alçalmasına ve transgresyon (deniz ilerlemesi) yaşanmasına neden olan etkenlerden biridir?

Karalar üzerinde kalın ve geniş buzul tabakalarının oluşması

Günlük sıcaklık farklarına bağlı olarak kayaçların fiziksel yollarla ufalanması

Rüzgarların kurak alanlarda aşındırma yaparak mantar kaya şekillerini oluşturması

Yamaçlardaki gevşek malzemelerin yer çekimi ve yağış etkisiyle heyelan oluşturması

Dalgaların dik kıyılarda aşındırma yaparak falez şekillerini meydana getirmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karalar üzerinde kalın ve geniş buzul tabakalarının oluşması

Cevap

Karalar üzerinde kalın ve geniş buzul tabakalarının oluşması

Karalar üzerinde geniş buzul tabakalarının oluşması, kara kütlesinin manto üzerindeki ağırlığını artırır. Ağırlığı artan kara manto içine doğru alçalırken deniz seviyesi yükselerek karaya doğru ilerler ve transgresyon (deniz ilerlemesi) gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Epirojenez sürecinde transgresyonun (deniz ilerlemesinin) gerçekleşme şartı belirlenir.

Transgresyon için kara kütlesinin manto içerisine doğru ağırlaşarak alçalması gerekir.

Kara kütlesi çöktüğünde deniz seviyesi karaya doğru ilerler.

2

Karaların ağırlaşmasına neden olan jeolojik ve klimatolojik süreçler analiz edilir.

Karalar üzerinde biriken kalın ve geniş buzul kütleleri yer kabuğuna ek yük bindirir.

Buzul örtülerinin oluşumu izostatik dengeyi bozarak karayı ağırlaştırır.

3

Buzullaşmanın sonucunda ortaya çıkan dikey hareket tespit edilir.

Ağırlaşan karalar alçalır ve deniz seviyesi yükselerek karaya doğru ilerler (transgresyon).

Seçenekler arasında sadece kalın ve geniş buzul tabakalarının oluşması bu etkiyi yaratır.

Anahtar Kavram

İzostatik dengenin bozulması ve epirojeneze (transgresyon/regresyon) etkisi

Tahmini Süre:1m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm