Tüm alıştırma soruları

(I) Rüzgârın uğultusu, vadinin derinliklerinde yankılanan tek sesti.
(II) Yıllardır bu yollardan geçen yolcuları hep özlerim.
(III) Gece çökerken köydeki evlerin ışıkları birer birer yandı.
(IV) Kitap okumak, insan zihnini her zaman geliştirir.
(V) O gün olanları heyecanla herkese anlatıverdi.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çin kaynaklarında yer alan bilgilere göre, Asya Hun Devleti'nde halkın belirli bir toprağa bağlı kalmadığı, mevsimlik yaylak ve kışlaklar arasında yer değiştirdiği ve çadırlarda yaşadığı belirtilmiştir.

Bu yaşam tarzının ilk Türk devletlerindeki sosyal ve hukuki yapıya etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenemez?

Bir laboratuvardaki hassas bir deney tüpünün sıcaklığı $x$ °C'dir. Bu tüpün sıcaklığının $-2$ katın��n $5$ fazlası $11$ °C'den büyüktür.

Buna göre, tüpün sıcaklığı olan $x$ değerinin alabileceği tüm gerçel sayı değerlerinin aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı klasik idari yapısında sadrazamın mutlak vekili olan sadaret kethüdası iç işlerinden sorumlu iken, divanın yazı işlerini yürüten reisülküttap dış yazışmaları yönetirdi. XIX. yüzyılda II. Mahmud tarafından yapılan düzenlemeyle sadaret kethüdalığı Dahiliye Nezareti'ne, reisülküttaplık ise Hariciye Nezareti'ne dönüştürülmüştür.

Bu kurumsal dönüşümün temel amacı ve Osmanlı idari yapısına getirdiği yenilik göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

Türkçede tek bir yargı bildiren, içinde fiilimsi veya başka bir yan cümle kurucu unsur barındırmayan cümleler yapıca basittir.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit cümle yapısı örneklendirilmiştir?

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletleri ile bu devletlerin tarihteki en belirgin özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, 'mi' soru ekinin ve fiillerdeki olumsuzluk ekinin yazım kurallarını dikkate alarak uygun eklerle tamamlayınız.

Bir toplumun tarihsel süreçte ürettiği ve nesiller boyu aktardığı alışkanlıklar bütünü olan örf ve adetler, o toplumun değer yargılarının şekillenmesinde önemli bir kaynaktır. Ancak İslam medeniyeti havzasına giren toplulukların eski gelenekleri, vahyin belirlediği temel ahlaki ilkelerin süzgecinden geçirilmiştir. Örneğin, İslam öncesi dönemdeki cömertlik ve misafirperverlik gibi erdemli adetler din tarafından desteklenip evrensel birer ahlaki değere dönüştürülürken; kabilecilik taassubu, faiz ve haksız kazanç gibi yerleşik uygulamalar ise yasaklanmıştır.

Bu parçadaki bilgilerden yola çıkılarak din ile örf-adet ilişkisinin değerlerin oluşumundaki rolü hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?

Karahanlılar, kuruldukları coğrafyanın demografik yapısı gereği büyük ölçüde Türk boylarından oluşan bir nüfusa hükmetmişlerdir. Bu durum, onların İslamiyet'i kabul ettikten sonra da ikili devlet teşkilatı, veraset sistemi ve töre gibi geleneksel egemenlik unsurlarını muhafaza etmelerini ve Türkçeyi resmî dil olarak korumalarını kolaylaştırmıştır. Buna karşın, Samanîlerin askerî valisi Alp Tigin tarafından temelleri atılan Gazneliler ise farklı etnik, kültürel ve dinî grupların yaşadığı geniş bir coğrafyada kurulmuş; orduda Türk unsurları barındırırken saray ve bürokraside Farsçayı, bilimde ise Arapçayı tercih etmişlerdir. Ayrıca merkezî otoriteyi güçlendirmek adına geleneksel Türk devlet yapısından uzaklaşarak mutlakiyetçi bir yönetim modeli benimsemişlerdir.

Buna göre, Karahanlılar ve Gazneliler arasındaki yönetim ve kültür alanındaki bu yapısal farklılıkların temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Osmanlı Devleti, Trablusgarp Savaşı sonrasında İtalya ile imzaladığı Uşi Antlaşması'nda, bölge halkının dini bakımdan Osmanlı halifesine bağlı kalmasını kabul ettirmiştir.

Osmanlı Devleti'nin bu antlaşma maddesiyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

(I) Yıllardır aynı mahallede esnaflık yapan Ahmet Efendi, çevresinde dürüstlüğüyle tanınan biriydi. (II) Müşterilerine karşı her zaman güler yüzlü davranır, onların sorunlarını çözmek için adeta canını dişine takardı. (III) Son zamanlarda borçlarını ödemekte zorlanınca tırnaklarıyla kazıyarak kurduğu bu dükkânı kaybetmemek için elinden geleni ardına koymadı. (IV) Komşuları onun bu durumunu fark edince hemen aralarında para toplayıp ona yardım eli uzattılar. (V) Ahmet Efendi bu iyilik karşısında çok duygulanmış, ne diyeceğini bilemeyerek adeta dili tutulmuştu.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, deyimin yanlış kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

Aşağıdaki cümlelerde köşeli parantezle [ ] belirtilen yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretlerinin kullanım işlevlerini, yanlarında verilen açıklamalarla eşleştiriniz.

İlk Türk devletlerinde kağan, kutu Tanrı'dan alarak tahta çıksa da bu durum ona mutlak ve sınırsız bir keyfilik hakkı tanımazdı. Kağan, halkın refahını sağlamak ve adaleti tesis etmek amacıyla töreye uygun hareket etmek zorundaydı. Töreye aykırı hareket eden veya halkı yoksulluğa sürükleyen kağanın, kutunun Gök Tengri tarafından geri alındığına inanılırdı. Nitekim Orhun Kitabeleri'nde Bilge Kağan'ın 'Töreyi kazandım (düzenledim), halkı doyurdum' diyerek övünmesi, törenin ve sosyal devlet anlayışının meşruiyetin devamındaki rolünü göstermektedir.

Bu bilgilere göre, ilk Türk devletlerindeki yönetim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Karahanlılar, İslamiyet'i benimsedikten sonra hükümdarlarını 'Arslan Han', 'Buğra Han' gibi geleneksel unvanlarla anmaya devam etmiş, resmi yazı dili olarak Türkçeyi kullanmış ve devlet yönetiminde ikili teşkilat geleneğini sürdürmüşlerdir. Gazneliler ise kuruldukları coğrafyanın da etkisiyle çok uluslu bir yapıya bürünmüş, hükümdarlarına halife tarafından onaylanan 'Sultan' gibi unvanlar vermiş, resmi yazı ve edebiyat dili olarak Farsçayı benimsemiş ve ordularını gulam sistemiyle güçlendirmişlerdir.

Bu bilgilere dayanarak Karahanlılar ve Gazneliler ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Doğal çevre unsurları; konut tiplerinden giyinme alışkanlıklarına, beslenme tarzından ekonomik faaliyetlere kadar insan yaşamının birçok alanını doğrudan veya dolaylı olarak etkiler. İnsan, yaşamını sürdürebilmek için bu doğal çevre koşullarına uyum sağlamak zorundadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğanın insan üzerindeki etkisine örnek olarak gösterilemez?

İnsanlar, yaşamlarını sürdürebilmek ve çeşitli faaliyetlerini gerçekleştirebilmek amacıyla doğal çevre ile sürekli etkileşim hâlindedir. Bu etkileşim sürecinde bazen doğa insan faaliyetlerini sınırlandırıp yönlendirirken bazen de insanlar doğal çevreyi kendi ihtiyaçları doğrultusunda değiştirip şekillendirir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğanın insan üzerindeki etkisine örnek olarak gösterilebilir?

Bir akarsu havzasında meydana gelen sel ve taşk��n olaylarının sıklığı ve yıkıcı etkileri üzerinde hem doğal süreçler hem de çeşitli beşerî faaliyetler etkilidir. İnsanların doğal çevreye yaptığı müdahaleler, drenaj sistemlerini bozarak taşkın riskini önemli ölçüde artırmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sel ve taşkınların oluşmasında veya afete dönüşmesinde etkili olan beşerî (insan kaynaklı) faktörlerden biri de��ildir?

Yeni Türk Devleti'nin biçimleniş sürecinde atılan adımların her biri, ulusal egemenliğin tam olarak gerçekleştirilmesi ve devlet yapısının çağdaşlaştırılması amacına hizmet etmiştir. Örneğin; saltanatın kaldırılmasıyla egemenliğin kaynağı kişisellikten çıkarılmış, cumhuriyetin ilanıyla devletin adı ve rejimi netleşmiş, halifeliğin kaldırılmasıyla da laik devlet yapısının önündeki önemli bir siyasi engel ortadan kaldırılmıştır. Bu süreçte inkılapların birbirini takip eden mantıksal bir sıra içinde gerçekleştirilmesine özen gösterilmiştir.

Buna göre, siyasi alanda yapılan inkılaplar ve bu inkılapların gelişim süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Yeni Türk devletinde saltanatın kaldırılması, cumhuriyetin ilanı ve halifeliğin kaldırılması gibi siyasi inkılaplar birbirini tamamlayan bir zincirin halkaları olarak gerçekleşmiştir. Saltanatın kaldırılmasıyla ulus egemenliğinin önündeki en büyük engellerden biri aşılmış, cumhuriyetin ilanı ile devletin rejimi ve başkanlığı netleşmiş, halifeliğin kaldırılmasıyla ise laikleşme sürecinin önü açılmış ve rejim karşıtlarının odak noktası haline gelebilecek eski düzenin kalıntıları tasfiye edilmiştir.

Siyasi alanda yapılan bu inkılaplar ve tarihsel süreç göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nın başlarında tarafsızlığını ilan etmiş, boğazları ulaşıma kapatmış ve tek taraflı bir kararla kapitülasyonları kaldırdığını duyurmuştur. İtilaf Devletleri kapitülasyonların kaldırılmasına sert tepki gösterirken, Osmanlı Devleti'nin gizli ittifak kurduğu Almanya da bu kararı ilk aşamada protesto etmiştir. Kısa bir süre sonra, Akdeniz'de İngiliz donanmasından kaçan Goben ve Breslau adlı iki Alman savaş gemisi Çanakkale Boğazı'nı geçerek Osmanlı'ya sığınmıştır. Osmanlı Devleti, uluslararası hukuka göre tarafsızlığını korumak adına bu gemileri silahsızlandırıp mürettebatını gözaltına alması gerekirken; İngiltere'nin daha önce sipariş edilen ve parası ödenen iki Osmanlı savaş gemisine el koyduğunu gerek��e göstererek bu gemileri satın aldığını açıklamış ve isimlerini Yavuz ve Midilli olarak değiştirmiştir. Bu gemilerin daha sonra Karadeniz'e açılarak Rus limanlarını bombalaması, Osmanl�� Devleti'ni fiilen savaşın içine çekmiştir.

Buna göre, yukarıdaki gelişmeler ve tarihsel süreç dikkate alındığında;

I. Osmanlı Devleti'nin sığınan Alman gemilerini satın aldığını ilan etmesi, uluslararası hukuk karşısında tarafsızlık statüsünü sürdürme görüntüsü vermeye yöneliktir.
II. Kapitülasyonların kaldırılmasına Almanya'nın da tepki göstermesi, müttefik devletlerin ekonomik menfaatlerinin askeri ittifakların önüne geçebildiğini göstermektedir.
III. Yavuz ve Midilli gemilerinin Karadeniz'e açılarak Rus limanlarını bombalaması olayı, Osmanlı Devleti ile Almanya arasındaki ilk resmi diplomatik yakınlaşmayı başlatmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?