Tüm alıştırma soruları

Aşağıda verilen enlem dereceleri ile bu enlemlerde solstis (gün dönümü) ve ekinoks (gece-gündüz eşitliği) tarihlerinde gerçekleşen aydınlanma ve gölge özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında iktisadi bağımsızlığı sağlamak amacıyla atılan adımlara rağmen, özel girişimciliği destekleyen Teşvik-i Sanayi Kanunu'ndan beklenen verim alınamamış ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın da etkisiyle devlet, ekonomiye doğrudan müdahale etmek zorunda kalmıştır. Bu doğrultuda I. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanarak temel sanayi yatırımları devlet eliyle gerçekleştirilmiştir.

Bu bilgilere dayanarak Yeni Türk Devleti'nin ekonomi politikalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Doğal ortamı oluşturan atmosfer (hava küre), litosfer (taş küre), hidrosfer (su küre) ve biyosfer (canlılar küresi) sürekli bir etkileşim içerisindedir.

Buna göre, rüzgârların deniz ve okyanus yüzeylerinde büyük dalgalar oluşturması, aşağıdaki doğal ortam unsurlarından hangileri arasındaki etkileşime örnek gösterilebilir?

Çığ; kar örtüsünün yer çekimi etkisiyle dik yamaçlardan aşağıya doğru hızla kayması olayıdır. Türkiye'de bu afetin en sık yaşandığı yer Doğu Anadolu Bölgesi'dir.

Buna göre, Doğu Anadolu Bölgesi'nde çığ afeti riskinin yüksek olmasında aşağıdakilerden hangisi etkili değildir?

Tropikal siklonlar (kasırga, tayfun ve hortumlar), okyanus yüzeyindeki su sıcaklığının en az $26{}5\ ^\circ\text{C}$ olduğu ve Coriolis sapma kuvvetinin rüzgarları döndürebilecek güce ulaştığı enlemlerde oluşan, spiral hareketli çok şiddetli rüzgarlardır.

Buna göre, tropikal siklonların yeryüzündeki oluşum koşulları ve coğrafi dağılış özellikleri dikkate alındığında, bu meteorolojik afetin Türkiye kıyılarında etkili olmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti'nde 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen bir kanunla halifelik makamı kaldırılmıştır. Bu tarihi gelişme, sadece dinî bir unvanın sona ermesi değil, aynı zamanda devletin ve toplumsal yapının çağdaşlaşma sürecinde atılan en köklü adımlardan biridir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi halifeliğin kaldırılmasının doğrudan sonuçlarından biri değildir?

Bir fiziki coğrafyacı, araştırma yürüttüğü bir nehir havzasında şu çalışmaları gerçekleştirmiştir:

* Havzadaki heyelan duyarlılığını analiz etmek amacıyla yamaç eğim değerleri ile tabakaların uzanış yönlerini ve kayaçların fiziksel direnç özelliklerini incelemiştir.
* Havzayı drene eden akarsuların yıllık akım (debi) grafikleri ile taşkın dönemlerini analiz etmiştir.
* Havzada yayılış gösteren otsu ve odunsu bitki türlerinin yükselti basamaklarına göre dağılış alanlarını belirleyip bu türlerin taksonomik özelliklerini araştırmıştır.

Buna göre, coğrafyacının yaptı��ı çalışmalar sırasıyla fiziki coğrafyanın hangi alt dalının inceleme alanına girer ve bu çalışmalarda sırasıyla hangi yardımcı bilim dallarından yararlanılmıştır?

Aşağıda verilen volkanizma ile ilgili yer şekli kavramlarını, bu kavramlara ait en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

23 Nisan 1920’de açılan TBMM, bir yandan İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri’nin kışkırtmalarıyla Anadolu’nun farklı bölgelerinde çıkan iç isyanlarla mücadele etmiş; diğer yandan da 24 Nisan Önergesi ve ardından Teşkilat-�� Esasiye Kanunu ile yeni bir devletin hukuki ve idari temellerini atmıştır. Meclis, otoritesini korumak amacıyla Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu çıkarmış ve üyeleri milletvekillerinden oluşan ��stiklal Mahkemeleri’ni kurmuştur. Buna karşın, padişah ve halifenin geleceğine yönelik kararların 'baskı ve zordan kurtulunduktan sonra Meclis tarafından belirleneceği' ilan edilerek saltanat makamı doğrudan ve hemen tasfiye edilmemiştir.

Bu bilgiler ve dönemin koşulları dikkate alındığında, TBMM’nin kuruluş stratejisi ve isyanlar karşısındaki tutumu hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Tsunami; okyanus tabanlarında meydana gelen deprem, volkanizma veya kütle hareketleri gibi tektonik süreçlerin su kütlesini dikey yönde yer değiştirmesiyle oluşan dev dalgalardır. Bu doğal afetin oluşumu, rüzgârların veya Ay'ın çekim kuvvetinin etkisiyle oluşan dalgalardan tamamen farklı mekanizmalara dayanır.

Buna göre, deniz tabanındaki tektonik bir hareketle başlayan tsunami dalgalarının oluşum ve kıyıya ulaşma aşamalarını kronolojik olarak sıralayınız.

Aşağıdaki fiziki coğrafyanın alt dalları ile bu alt dallara yardımcı olan bilim dallarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Atatürk, Türk dilinin kendi benliğine, güzelliğine ve yüksek halkçılık değerine kavuşması için dil çalışmalarına büyük önem vermiştir. Bu doğrultuda Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak, dilin öz güzelliğini ortaya çıkarmak ve onu zengin bir bilim dili haline getirmek amacıyla atılan adım aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti'nde toplumsal alanda gerçekleştirilen inkılapların temel amaçlarından biri de toplumdaki sınıfsal ayrıcalıkları belirten unvanları kaldırarak kanun önünde eşitliği sağlamaktır.

Buna göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisi doğrudan bu amaca hizmet etmek üzere gerçekleştirilmiştir?

I. Balkan Savaşı’nda Osmanlı ordusunun içine siyasetin girmesi, komuta kademesinde bölünmelere ve cepheler arasında koordinasyon eksikliğine neden olarak büyük bir hezimeti beraberinde getirmiştir. Bu yenilginin ardından İttihat ve Terakki Fırkası, hükümetin savaşı kötü yönettiğini savunarak Bâb-ı Âlî Baskını ile yönetimi fiilen ele geçirmiştir. Bulgaristan'ın I. Balkan Savaşı sonunda en çok payı alması üzerine diğer Balkan devletlerinin başlattığı II. Balkan Savaşı'nda ise Osmanlı Devleti, bu devletlerin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak Edirne ve Kırklareli'yi geri almıştır.

Bu bilgilere göre Balkan Savaşları süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Meteorolojik gözlemler yapmak amacıyla yeryüzünden gökyüzüne doğru dikey doğrultuda fırlatılan bir araştırma balonunun kaydettiği sıcaklık değerlerinin, yaklaşık $12$ kilometre yüksekliğe kadar düzenli olarak azaldığı; bu seviyeden sonra ise yeniden artış eğilimine girdiği tespit edilmiştir.

Araştırma balonunun yükselirken kaydettiği sıcaklık seyrinde gözlenen bu değişimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağ��daki şemada, deniz seviyesinden yükselen nemli bir hava kütlesinin bir dağ sırasını aşarak diğer yamaçta fön rüzgarına dönüşüm süreci gösterilmiştir.

Bu hava kütlesi $20^\circ\text{C}$ sıcaklıkla deniz kıyısından ($0\text{ m}$) harekete başlamış, $1000\text{ m}$ yükseltide yoğuşarak yağış bırakmaya başlamış ve $3000\text{ m}$ yükseltideki dağın zirvesini aşarak arka yamaçtaki $500\text{ m}$ yükseltide bulunan düzlüğe fön rüzgarı olarak ulaşmıştır. (Yoğuşma seviyesinden sonraki adiyabatik soğuma oranı $0.5^\circ\text{C}/100\text{m}$, kuru adiyabatik sıcaklık değişim oranı ise $1^\circ\text{C}/100\text{m}$ olarak alınacaktır.)

Buna göre, şemada gösterilen hava hareketi ve bu süreçte meydana gelen termodinamik değişimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Kayaçların mineral bileşimi, gözeneklilik derecesi ve sertlik gibi fiziksel-kimyasal özellikleri, dış kuvvetlerin aşındırma faaliyetleri altındaki dirençlerini doğrudan belirler. Bu durum, farklı kayaç yapısına sahip bölgelerde birbirinden farklı yer şekillerinin ve hidrografik özelliklerin ortaya çıkmasına neden olur.

Buna göre, Türkiye'de kayaç özelliklerinin yer şekli ve çevre üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de akarsuların oluşturduğu yer şekillerinin gelişim süreçleri incelendiğinde; tektonik hareketlerin, iklim değişimlerinin ve akarsuyun akış dinamiklerinin bu şekiller üzerinde karmaşık etkileri olduğu görülür. Örneğin, hem aşındırma hem de biriktirme süreçlerinin birlikte etkili olduğu bazı yer şekillerinin oluşumunda hem akarsuyun kendi iç dinamikleri (yana aşındırma, yatak değiştirme) hem de dışsal faktörler (epirojenik yükselme, iklimsel yağış değişimleri) rol oynar.

Buna göre, Türkiye'deki akarsu vadileri ve bu vadilerde oluşan şekillerle ilgili;

I. Büyük Menderes Nehri'nin yatağında menderesler oluşturarak akması, akarsuyun boyunun uzamasına ve akış hızının azalmasına neden olurken; bu süreç tamamen dışsal bir epirojenik yükselmenin sonucudur.
II. Yeşilırmak'ın ağız kısmında Çarşamba Deltası'nı oluşturabilmesi, döküldüğü deniz kıyısının sığ olmasına, güçlü gelgit akıntılarının bulunmamasına ve havzasındaki erozyon şiddetinin yüksek olmasına bağlıdır.
III. Göksu Nehri vadisinde taraça (seki) basamaklarının görülmesi, akarsuyun yatağını alüvyonlarla doldurmasından sonra bölgenin epirojenik olarak yükselmesiyle akarsuyun yatağını yeniden derine doğru aşındırmaya başladığını gösterir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen coğrafi alan veya kavramları, karşılarındaki jeolojik/tektonik süreç özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir şirketin staj programı kapsamında işe alınan birbirinden farklı $7$ stajyer; $A$, $B$ ve $C$ departmanlarına yerleştirilecektir. Yerleştirme işlemiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Her departmana en az bir stajyer yerleştirilecektir.
* $A$ departmanına yerleştirilen stajyer sayısı, $B$ departmanına yerleştirilen stajyer sayısından fazla olacaktır.

Buna göre, bu $7$ stajyer departmanlara kaç farklı şekilde yerleştirilebilir?