Problemler

889 soru

Soru 121Soru

İki çocuklu bir annenin bugünkü yaşı, çocuklarının bugünkü yaşları toplamının 22 katıdır.

Çocukların yaşları farkı 44 olduğuna göre, 44 yıl sonra annenin yaşı çocuklarının yaşları farkının 1111 katı olacaktır.

Buna göre, annenin bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Annenin bugünkü yaşı 40'tır.
Çocukların yaş farkı her zaman sabit kalıp 44 olacağından, 44 yıl sonra annenin yaşı bu farkın 1111 katı yani 11×4=4411 \times 4 = 44 olur. Annenin bugünkü yaşı ise 444=4044 - 4 = 40 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Çocukların yaşları farkının zaman içindeki değişimini belirlemek.
Çocukların bugünkü yaşları farkı 44 ise, 44 yıl sonra da bu fark değişmeyerek 44 kalacaktır.
Yaş problemlerinde iki kişi arasındaki yaş farkı yıllar geçse de her zaman sabittir.
2
Annenin 44 yıl sonraki yaşını veren denklemi kurmak ve çözmek.
Annenin bugünkü yaşına AA dersek, 44 yıl sonraki yaşı A+4A + 4 olur. Bu yaş farkının 1111 katına eşit olduğuna göre: A+4=11×4    A+4=44    A=40A + 4 = 11 \times 4 \implies A + 4 = 44 \implies A = 40 bulunur.
Soruda verilen gelecekteki yaş ilişkisinden yararlanarak annenin bugünkü yaşını bulmak.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde iki kişi arasındaki yaş farkının zamanla değişmediği gerçeği ve zaman geçişinin kişilerin yaşlarına doğrusal etkisi.
Soru 122Soru

Can, Umut ve Efe adındaki üç arkadaşın yaşları arasındaki ilişkiler şu şekildedir:

* Can, Umut'tan 33 yaş büyüktür.
* Umut, Efe'den 55 yaş küçüktür.

Buna göre; Can, Umut ve Efe'nin doğum yıllarını en eskiden (en erken doğum yılından) en yeniye (en geç doğum yılına) doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğum yıllarının en eskiden en yeniye doğru sıralaması sırasıyla Efe'nin doğum yılı, Can'ın doğum y��lı ve Umut'un doğum yılı şeklindedir.
Yaş sıralaması en büyükten en küçüğe doğru Efe, Can ve Umut şeklindedir. Yaşı daha büyük olanın doğum yılı daha eski olacağından doğru sıralama Efe, Can ve Umut sırasıyla olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin yaşlarını karşılaştırabilmek amacıyla bir değişken tanımlayalım.
Umut'un yaşı xx olsun.
Diğer kişilerin yaşlarını ortak bir bilinmeyen cinsinden yazarak sıralama yapmayı kolaylaştırmak.
2
Can ve Efe'nin yaşlarını Umut'un yaşı olan xx cinsinden ifade edelim.
Can'ın yaşı x+3x + 3 olur. Umut, Efe'den 55 yaş küçük olduğuna göre Efe, Umut'tan 55 yaş büyüktür. Bu durumda Efe'nin yaşı x+5x + 5 olur.
Verilen sözel ifadeleri matematiksel ifadelere dönüştürmek.
3
Üç kişinin yaşlarını büyüklüklerine göre sıralayalım.
Yaşlar arasında x+5>x+3>xx + 5 > x + 3 > x ilişkisi vardır. Dolayısıyla yaş sıralaması Efe > Can > Umut şeklindedir.
Doğum yılı sıralamasına geçmeden önce yaş hiyerarşisini kurmak.
4
Yaş sıralamasından yararlanarak doğum yıllarını eskiden yeniye doğru sıralayalım.
Yaşı daha büyük olan kişinin doğum yılı daha eskidir. Buna göre doğum yılı en eski olan Efe, ardından Can ve en yeni olan Umut'tur.
Yaş ile doğum yılı arasındaki ters yönlü ilişkiyi uygulamak.

Anahtar Kavram

Yaş ile doğum yılı arasındaki ters ilişki: Yaşı büyük olan kişinin doğum yılı sayısal olarak daha küçüktür (daha eskidir).
Soru 123Soru

Bir ailedeki üç kardeş olan Ahmet, Berk ve Cihan'ın yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Ahmet ile Berk'in yaşları farkı, Berk ile Cihan'ın yaşları farkına eşittir.
* Cihan, Berk'in bugünkü yaşına geldiğinde; üçünün yaşları toplamı, Ahmet ile Cihan'ın bugünkü yaşları toplamının 22 katı olmaktadır.
* Ahmet'in doğum yılı, Berk'in doğum yılından 66 yıl öncedir.

Buna göre, en küçük kardeşin bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

En küçük kardeş Cihan'ın bugünkü yaşı 12'dir.
Doğru seçenekte belirtilen 12 yaş, soruda verilen tüm koşulları (yaş farklarının eşitliği, Ahmet'in Berk'ten 6 yaş büyük olması ve Cihan Berk'in yaşına geldiğinde yaşlar toplamının Ahmet ile Cihan'ın bugünkü yaşları toplamının 2 katı olması) eksiksiz sağlamaktadır. Denklem çözüldüğünde en küçük kardeş Cihan'ın yaşı doğrudan 12 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kardeşlerin bugünkü yaşlarını değişkenlerle ifade edip yaş sıralamasını belirleme.
Ahmet'in bugünkü yaşı aa, Berk'in bugünkü yaşı bb ve Cihan'ın bugünkü yaşı cc olsun. Ahmet'in doğum yılı Berk'ten 66 yıl önce olduğundan Ahmet, Berk'ten 66 yaş büyüktür (ab=6a - b = 6). Yaş farkları eşit olduğundan ve Ahmet en büyük olduğundan a>b>ca > b > c sırası bulunur. Buradan bc=ab=6b - c = a - b = 6 elde edilir. Dolayısıyla b=c+6b = c + 6 ve a=c+12a = c + 12 olur.
Kardeşlerin yaş ilişkilerini tek bir bilinmeyen (cc) cinsinden yazmak için.
2
Cihan'ın Berk'in yaşına geldiği gelecekteki durumu modelleme.
Cihan'ın (cc), Berk'in bugünkü yaşına (c+6c + 6) gelmesi için 66 yıl geçmelidir. 66 yıl sonra kardeşlerin yaşları sırasıyla Ahmet: a+6=c+18a + 6 = c + 18, Berk: b+6=c+12b + 6 = c + 12, Cihan: c+6c + 6 olacaktır. Bu durumda üçünün yaşları toplamı (c+18)+(c+12)+(c+6)=3c+36(c + 18) + (c + 12) + (c + 6) = 3c + 36 olur.
Gelecekteki yaşlar toplamını bulmak için.
3
Verilen eşitliği kullanarak denklem kurma ve en küçük kardeşin yaşını bulma.
Gelecekteki yaşlar toplamı (3c+363c + 36), Ahmet ile Cihan'ın bugünkü yaşları toplamının (a+c=c+12+c=2c+12a + c = c + 12 + c = 2c + 12) 22 katına eşittir. Denklem: 3c+36=2(2c+12)    3c+36=4c+24    c=123c + 36 = 2(2c + 12) \implies 3c + 36 = 4c + 24 \implies c = 12 bulunur.
Cihan'ın bugünkü yaşını bulmak için denklemi çözüyoruz.

Anahtar Kavram

Yaş Problemleri (Yaş farkının sabitliği ve zamanla yaşların eşit miktarda artması)
Soru 124Soru

Bir tüccar, kilogramını 6060 TL'den satın aldığı kabuklu cevizleri soyarak iç ceviz elde etmektedir. Bu cevizlerin ağırlığının %40\%40'ı kadar iç ceviz elde edilmekte, kalan kısmı ise ceviz kabuğu olmaktadır. Tüccar, elde ettiği ceviz kabuklarının kilogramını 1010 TL'den satmıştır.

Buna göre, tüccarın bu cevizlerin satışından toplamda %30\%30 kâr elde edebilmesi için iç cevizin kilogramını kaç TL'den satması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

Tüccarın bu cevizlerin satışından toplamda %30\%30 kâr elde edebilmesi için iç cevizin kilogramını 180180 TL'den satması gerekir.
Tüccarın hedeflenen %30\%30 kâra ulaşabilmesi için elde etmesi gereken toplam ciro 78007800 TL'dir. Kabuklardan gelen 600600 TL düşüldüğünde iç cevizden 72007200 TL kazanılması gerektiği görülür. 4040 kg iç ceviz satılacağına göre kilogram fiyatı 7200/40=1807200 / 40 = 180 TL olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyet ve hedeflenen kâra göre hedeflenen toplam satış gelirini hesaplama
100100 kg kabuklu ceviz üzerinden maliyet 60006000 TL ve hedeflenen toplam gelir 78007800 TL'dir.
Soruda verilen kâr oranına ulaşmak için gerekli toplam nakit girişini bulmak amacıyla.
2
Elde edilen ürün miktarlarını ve kabuk satışından gelen geliri hesaplama
4040 kg iç ceviz ve 6060 kg ceviz kabuğu elde edilir; kabuklardan 600600 TL gelir sağlanır.
Cevizin soyulma fire/bileşen oranlarına göre kabuk satış gelirini toplam gelirden düşebilmek için.
3
İç cevizin kilogram satış fiyatını belirleme
İç cevizlerden elde edilmesi gereken gelir 72007200 TL'dir. Kilogram fiyatı ise 180180 TL olarak hesaplanır.
Hedeflenen toplam gelirin kalan kısmını sadece iç ceviz satışı ile karşılamak gerektiği için.

Anahtar Kavram

Kâr-zarar problemlerinde fire ve yan ürün gelirlerinin maliyet ve satış fiyatı üzerindeki etkisinin analiz edilmesi
Soru 125Soru

Bir kırtasiyeci, maliyeti 8080 TL olan bir kitabı %40\%40 kârla etiketlendirmiştir. Daha sonra bu kitabı etiket fiyatı üzerinden %25\%25 indirimle satmıştır.

Buna göre, kırtasiyecinin bu kitaptan elde ettiği kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 44

Cevap

Kırtasiyecinin bu kitaptan elde ettiği kâr 44 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekte kâr miktarı 44 TL olarak hesaplanmıştır. Kitabın %40\%40 kârlı etiket fiyatı 112112 TL'dir. Bu fiyat üzerinden %25\%25 indirim yapıldığında satış fiyatı 8484 TL olur. Satış fiyatı ile maliyet arasındaki fark olan 44 TL net kârdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kitabın başlangıçtaki etiket fiyatını hesaplamak
112112 TL
Maliyeti 8080 TL olan kitaba %40\%40 kâr eklendiğinde etiket fiyatı 80+80×40100=80+32=11280 + 80 \times \frac{40}{100} = 80 + 32 = 112 TL olur.
2
Etiket fiyatı üzerinden yapılan %25\%25 indirimi ve indirimli satış fiyatını hesaplamak
8484 TL
Etiket fiyatı üzerinden %25\%25 indirim yapıldığında satış fiyatı 112112×25100=11228=84112 - 112 \times \frac{25}{100} = 112 - 28 = 84 TL olur.
3
Elde edilen net kârı bulmak
44 TL
Kâr, indirimli satış fiyatından maliyet fiyatı çıkarılarak bulunur: 8480=484 - 80 = 4 TL.

Anahtar Kavram

Kâr-zarar problemlerinde kâr oranının maliyet fiyatına, indirim oranının ise etiket fiyatına uygulanması
Soru 126Soru

Aşağıda sol sütunda verilen hareket durumlarını, sağ sütunda verilen uygun sürelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Saatte 8080 km sabit hızla giden bir aracın 240240 km'lik yolu alma süresi
Aralarında 400400 km mesafe bulunan ve hızları saatte 4545 km ve 5555 km olan iki aracın birbirine doğru hareket ederek karşılaşma süresi
Saatteki hızı 6060 km olan bir aracın, hızını saatte 2020 km artırarak 400400 km'lik yolu alma süresi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci hareket durumu 3 saat seçeneğiyle, ikinci hareket durumu 4 saat seçeneğiyle, üçüncü hareket durumu ise 5 saat seçeneğiyle eşleşmektedir.
Sol sütundaki hareket durumları için temel hareket formülü olan x=vtx = v \cdot t kullanılarak süreler hesaplanır. İlk durumda 240=80t    t=3240 = 80 \cdot t \implies t = 3 saat bulunur. İkinci durumda araçlar birbirine doğru hareket ettiği için hızları toplanır: 400=(45+55)t    t=4400 = (45 + 55) \cdot t \implies t = 4 saat bulunur. Üçüncü durumda hız saatte 20 km artırılarak 80 km/sa olur: 400=80t    t=5400 = 80 \cdot t \implies t = 5 saat bulunur. Bu sonuçlar sağ sütundaki doğru sürelerle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk hareketlinin süresini bulmak için yolun hıza bölünmesi
t1=240/80=3t_1 = 240 / 80 = 3 saat
Yol formülü x=vtx = v \cdot t gereğince zaman t=x/vt = x / v olarak hesaplanır.
2
Birbirine doğru gelen araçların karşılaşma süresini bulmak için aralarındaki mesafenin hızlar toplamına bölünmesi
t2=400/(45+55)=400/100=4t_2 = 400 / (45 + 55) = 400 / 100 = 4 saat
Zıt yönlü hareketlerde araçların birbirine göre bağıl hızı, hızlarının toplamına eşittir.
3
Üçüncü durumdaki yeni hızın belirlenmesi ve sürenin hesaplanması
vyeni=60+20=80v_{\text{yeni}} = 60 + 20 = 80 km/sa ve t3=400/80=5t_3 = 400 / 80 = 5 saat
Hız saatte 20 km artırıldığından yeni hız 80 km/sa olur ve bu hızla 400 km yol 5 saatte tamamlanır.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol arasındaki temel ilişki (x=vtx = v \cdot t) ve karşılaşma problemlerindeki bağıl hız kavramı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 127Soru

Aşağıda sol sütunda hız ve hareket problemlerine dair ü�� farklı senaryo, sağ sütunda ise bu hareketlerin gerçekleşme süreleri veya hız değerleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki hareket senaryolarını sağ sütundaki doğru değerlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir araç, gideceği yolun ilk yarısını 40 km/sa40\text{ km/sa}, kalan yarısını ise 60 km/sa60\text{ km/sa} hızla tamamlamıştır. Bu aracın tüm yol boyunca ortalama hızı
Aralarında 120 km120\text{ km} mesafe bulunan iki araçtan arkadakinin hızı 80 km/sa80\text{ km/sa}, öndekinin hızı 50 km/sa50\text{ km/sa}'dir. Aynı anda aynı yöne doğru hareket ettiklerinde arkadaki aracın öndekini yakalaması için geçen süre
Çevresi 360 m360\text{ m} olan dairesel bir pistin aynı noktasından, aynı anda zıt yönlere doğru sırasıyla 40 m/dk40\text{ m/dk} ve 50 m/dk50\text{ m/dk} hızlarla hareket eden iki bisikletlinin ilk karşılaşmalarına kadar geçen süre

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk senaryo saatte 48 kilometre ortalama hız değeriyle, ikinci senaryo 4 saat yakalama süresiyle ve üçüncü senaryo 4 dakika karşılaşma süresiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmeler yapıldığında, ortalama hız ifadesi saatte 48 kilometre ile, yakalama süresi 4 saat ile ve dairesel pistteki karşılaşma süresi 4 dakika ile eşleşmektedir. Bu eşleştirmeler hız ve hareket problemlerinin temel formülleri olan harmonik ortalama, hız farkı ve hız toplamı bağıntılarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yolun yarısını farklı hızlarla giden aracın ortalama hızını harmonik ortalama formülüyle (Vort=2V1V2V1+V2V_{\text{ort}} = \frac{2 \cdot V_1 \cdot V_2}{V_1 + V_2}) hesaplamak.
Vort=2406040+60=48 km/saV_{\text{ort}} = \frac{2 \cdot 40 \cdot 60}{40 + 60} = 48\text{ km/sa}
Yol eşit iki parçaya bölündüğünde ortalama hız, hızların harmonik ortalamasına eşittir.
2
Aynı yönde hareket eden araçlar arasındaki mesafenin kapanma süresini t=xV1V2t = \frac{x}{V_1 - V_2} formülüyle hesaplamak.
t=1208050=4 saatt = \frac{120}{80 - 50} = 4\text{ saat}
Arkadaki aracın öndekini yakalama süresi, aralarındaki mesafenin hız farkına bölünmesiyle bulunur.
3
Dairesel pistte zıt yönlere hareket eden bisikletlilerin karşılaşma süresini t=C¸evreV1+V2t = \frac{\text{Çevre}}{V_1 + V_2} formülüyle hesaplamak.
t=36040+50=4 dakikat = \frac{360}{40 + 50} = 4\text{ dakika}
Zıt yönlü dairesel harekette ilk karşılaşma süresi, pist çevresinin hızlar toplamına bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Hız ve hareket problemlerinde karşılaşma süresi, yakalama süresi ve ortalama hız formüllerinin uygulanması.
Soru 128Soru

Bir dede ile Akif, Buse ve Can isimli üç torununun yaşları ve doğum yıllarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Akif, Buse'den 33 yaş büyüktür.
* Can doğduğunda dedesi 6363 yaşındaydı.
* Can, Buse'nin bugünkü yaşına geldiğinde dedenin yaşı, üç torunun yaşları toplamından 1010 fazla olacaktır.
* Akif, Can'ın bugünkü yaşındayken dedenin yaşı, üç torunun yaşları toplamının 22 katından 22 fazlaydı.

Buna göre, Buse'nin bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Buse'nin bugünkü yaşı 20'dir.
Buse'nin bugünkü yaşının 20 olması durumunda, Can 15, Akif 23 ve dede 78 yaşındadır. 5 yıl sonra Can Buse'nin bugünkü yaşına (20) geldiğinde dede 83 yaşında olur ve torunların yaş toplamı (28 + 25 + 20 = 73) dedenin yaşından 10 eksik olur. Benzer şekilde, 8 yıl önce Akif Can'ın bugünkü yaşındayken (15) dede 70 yaşındadır ve torunların yaş toplamı (15 + 12 + 7 = 34) dedenin yaşının yarısından 1 eksiktir. Bu durum verilen tüm koşulları sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve yaşlar arasındaki ilişkileri kurma
Akif (aa), Buse (bb), Can (cc) ve dedenin (dd) bugünkü yaşları olsun. Verilen bilgilere göre: a=b+3a = b + 3 ve d=c+63d = c + 63 denklemleri kurulur.
Problemi cebirsel olarak ifade edebilmek için başlangıç değişkenleri belirlenir.
2
Buse'nin ifadesini denklemleştirme
Can'ın Buse'nin yaşına gelmesi için bcb - c yıl geçmelidir. Bu süre sonunda torunların yaşları toplamı b+(2bc)+(a+bc)=5b2c+3b + (2b - c) + (a + b - c) = 5b - 2c + 3 olur. Dedenin yaşı ise d+bcd + b - c olur. Verilen ilişkiyle d+bc=(5b2c+3)+10    d=4bc+13d + b - c = (5b - 2c + 3) + 10 \implies d = 4b - c + 13 denklemi elde edilir.
Gelecekteki yaş durumları ve aralarındaki ilişki modellenir.
3
Dedenin ifadesini denklemleştirme
Akif'in Can'ın bugünkü yaşındayken olduğu zaman aca - c yıl öncesidir. Bu süre önce torunların yaşları toplamı c+(ba+c)+(ca+c)=4cb6c + (b - a + c) + (c - a + c) = 4c - b - 6 olur. Dedenin yaşı ise da+cd - a + c olur. Verilen ilişkiyle da+c=2(4cb6)+2    d=7cb7d - a + c = 2(4c - b - 6) + 2 \implies d = 7c - b - 7 denklemi elde edilir.
Geçmişteki yaş durumları ve aralarındaki ilişki modellenir.
4
Denklem sistemini çözerek Buse'nin yaşını bulma
d=c+63d = c + 63 ifadesi diğer iki denklemde yerine yazıldı��ında 2bc=252b - c = 25 ve b=6c70b = 6c - 70 denklemleri elde edilir. İlk denklemden c=2b25c = 2b - 25 çekilip ikincide yerine yazılırsa: b=6(2b25)70    b=12b220    11b=220    b=20b = 6(2b - 25) - 70 \implies b = 12b - 220 \implies 11b = 220 \implies b = 20 bulunur.
Elde edilen bağımsız denklemler ortak çözülerek Buse'nin yaşı hesaplanır.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçtikçe gruptaki her bireyin yaşının aynı miktarda değişmesi ve yaş farklarının sabit kalması ilkesi.
Soru 129Soru

Bir kafede hazırlanan limonatanın hacimce %15\%15'i limon suyudur. Bu limonatanın 400 mililitre400\text{ mililitre} sine kaç mililitre saf limon suyu eklenirse elde edilen yeni limonatanın limon suyu oranı hacimce %32\%32 olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100

Cevap

Yeni limonatanın limon suyu oranının hacimce %32\%32 olması için eklenmesi gereken saf limon suyu miktarı 100 mL100\text{ mL}'dir.
Yeni karışımdaki toplam limon suyu miktarının (60+x60 + x), toplam karışım hacmine (400+x400 + x) oranının %32\%32 olması gerekir. Buradan elde edilen 60+x400+x=0,32\frac{60+x}{400+x} = 0,32 denklemi çözüldüğünde x=100x = 100 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki limonata karışımındaki saf limon suyu miktarını bulun.
Limonata hacminin %15\%15'i limon suyu olduğundan: 400×15100=60 mL400 \times \frac{15}{100} = 60\text{ mL} limon suyu vardır.
Karışıma eklenecek madde miktarını ve son oranı hesaplamak için başlangıçtaki bileşen miktarlarını bilmemiz gerekir.
2
Eklenecek saf limon suyu miktarını xx olarak tanımlayarak son durumdaki toplam karışım ve toplam limon suyu miktarlarını belirleyin.
Eklenen x mLx\text{ mL} saf limon suyu ile yeni karışımın toplam hacmi 400+x400 + x mililitre, toplam limon suyu miktarı ise 60+x60 + x mililitre olur.
Karışım problemlerinde son oran, (toplam çözünen madde miktarı) / (toplam karışım miktarı) formülüyle bulunur.
3
Yeni oranın %32\%32 olması şartını kullanarak denklemi kurun ve xx değerini çözün.
60+x400+x=32100\frac{60 + x}{400 + x} = \frac{32}{100} denklemini sadeleştirerek 32100=825\frac{32}{100} = \frac{8}{25} yazabiliriz: 60+x400+x=825    25(60+x)=8(400+x)\frac{60 + x}{400 + x} = \frac{8}{25} \implies 25(60 + x) = 8(400 + x)1500+25x=3200+8x    17x=1700    x=100 mL1500 + 25x = 3200 + 8x \implies 17x = 1700 \implies x = 100\text{ mL}
Böylece eklenmesi gereken saf limon suyu miktarı belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Karışım problemlerinde son yüzde oranı, toplam çözünen saf madde miktarının toplam yeni karışım miktarına oranı ile bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 130Soru

Bir süt işleme tesisinde çiğ sütten tereyağı, peynir ve yoğurt üretilmektedir. Bu tesiste:

* Çiğ sütün ağ��rlığının %60\%60'ı kadar yoğurt elde edilmektedir.
* Çiğ sütün ağırlığının %25\%25'i kadar peynir elde edilmektedir.
* Peynir üretimi sırasında süzülen peynir altı suyunun ağırlığının %12\%12'si kadar tereyağı elde edilmektedir. Peynir altı suyunun ağırlığı ise, kullanılan çiğ süt ile elde edilen peynir ağırlığının farkına eşittir.

Bu tesiste belirli bir miktar çiğ sütün tamamı kullanılarak yoğurt; başka bir miktar çiğ sütün tamamı kullanılarak ise peynir ve tereyağı üretilmiştir. Peynir ve tereyağı üretimi için kullanılan çiğ süt miktarı, yoğurt üretimi için kullanılan ��iğ süt miktarından %20\%20 fazladır.

Üretilen toplam yoğurt miktarı, üretilen peynir ve tereyağı miktarlarının toplamından 4848 kg fazla olduğuna göre, tereyağı üretimi için elde edilen peynir altı suyu miktarı kaç kg'dır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 225

Cevap

Tereyağı üretimi için elde edilen peynir altı suyu miktarı 225 kg'dır.
Soruda verilen yüzde ilişkileri doğru kurulup S2S_2 değişkenine bağlı denklemler çözüldüğünde peynir altı suyu miktarı olan 0,75S20,75 \cdot S_2 ifadesi 225225 kg olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yoğurt üretimi için kullanılan çiğ süt miktarını S1S_1, peynir ve tereyağı üretimi için kullanılan çiğ süt miktarını S2S_2 olarak tanımlayın ve yoğurt miktarını formüle edin.
Y=0,60S1Y = 0,60 \cdot S_1
Yoğurt çiğ sütün %60\%60'ından elde edilmektedir.
2
Peynir ve tereyağı üretim aşamalarındaki miktarları S2S_2 cinsinden formüle edin.
P=0,25S2P = 0,25 \cdot S_2, PAS=0,75S2PAS = 0,75 \cdot S_2 ve T=0,09S2T = 0,09 \cdot S_2
Peynir oranı %25\%25, kalan peynir altı suyu %75\%75 ve tereyağı ise peynir altı suyunun %12\%12'si (0,75×0,12=0,090,75 \times 0,12 = 0,09) kadardır.
3
Kullanılan çiğ süt miktarları arasındaki ilişkiyi yazın.
S1=56S2S_1 = \frac{5}{6} S_2
S2S_2 miktarı S1S_1'den %20\%20 fazla olduğundan S2=1,20S1S_2 = 1,20 \cdot S_1 eşitliği geçerlidir.
4
Toplam yoğurt miktarı ile peynir ve tereyağı toplamı arasındaki fark denklemini çözerek S2S_2 değerini bulun.
S2=300S_2 = 300 kg
0,60S1(P+T)=480,60 \cdot S_1 - (P + T) = 48 denkleminde değişkenler yerine yazıldığında 0,16S2=480,16 \cdot S_2 = 48 elde edilir.
5
Peynir altı suyu miktarını hesaplayın.
PAS=225PAS = 225 kg
Peynir altı suyu S2S_2 miktarının %75\%75'ine eşittir (0,75×300=2250,75 \times 300 = 225).

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde temel (referans) miktarların doğru seçilmesi ve ardışık yüzdelerin doğru çarpım olarak ifade edilmesi.
Soru 131Soru

Bir e-ticaret firmasının lojistik deposunda başlangıçta belirli sayıda paket bulunmaktadır. Bu depoda her hafta gerçekleşen paket giriş ve çıkışları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Her haftanın ilk yarısında, depoda bulunan paketlerin 25\frac{2}{5}'si sevk edilmektedir.
* Her haftanın ikinci yarısında, depoda kalan paketlerin 13\frac{1}{3}'i sevk edilmektedir.
* Her hafta sonu depoya 150150 yeni paket girişi olmaktadır.

Bu depoda 3. haftanın sonunda (hafta sonu paket girişi yapıldıktan sonra) toplam 314314 paket kaldığına göre, 3 hafta boyunca depodan sevk edilen toplam paket sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1386

Cevap

3 hafta boyunca depodan sevk edilen toplam paket sayısı 1386'dır.
Denklemler doğru kurulup çözüldüğünde başlangıçtaki paket sayısı 1250 olarak bulunur. Buradan her hafta sevk edilen miktarlar hesaplandığında (1. hafta 750, 2. hafta 390, 3. hafta 246) toplam sevk edilen paket sayısı 1386 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bir haftalık süreçte depodaki paketlerin ne kadarının kaldığını bulma.
Hafta başında depoda WW paket varsa, ilk yarıdan sonra kalan paket sayısı: W25W=35WW - \frac{2}{5}W = \frac{3}{5}W olur. İkinci yarıda bu kalanın 13\frac{1}{3}'i sevk edildiği için, geriye kalanın 23\frac{2}{3}'si kalır: 35W×23=25W\frac{3}{5}W \times \frac{2}{3} = \frac{2}{5}W. Hafta sonu 150150 paket eklenince haftanın sonundaki paket sayısı 25W+150\frac{2}{5}W + 150 olur.
Haftalık paket değişimini matematiksel bir modelle ifade etmek için.
2
3. haftanın sonundaki paket sayısını veren denklemi başlangıçtaki paket sayısı (xx) cinsinden yazma.
1. hafta sonu kalan: W1=25x+150W_1 = \frac{2}{5}x + 150.
2. hafta sonu kalan: W2=25W1+150=425x+210W_2 = \frac{2}{5}W_1 + 150 = \frac{4}{25}x + 210.
3. hafta sonu kalan: W3=25W2+150=8125x+234W_3 = \frac{2}{5}W_2 + 150 = \frac{8}{125}x + 234.
Ardışık haftalarda depodaki paket değişimini zincirleme olarak hesaplamak için.
3
Denklemi çözerek başlangıçtaki paket say��sını (xx) bulma.
8125x+234=314    8125x=80    x=1250\frac{8}{125}x + 234 = 314 \implies \frac{8}{125}x = 80 \implies x = 1250 olarak bulunur.
3. haftanın sonundaki toplam paket sayısı bilindiği için başlangıç miktarını elde etmek için.
4
Her hafta sevk edilen paket miktarlarını hesaplayıp toplam sevk edilen paket sayısını bulma.
1. hafta başında 1250 paket vardı, hafta sonu girişi hariç kalan 500 oldu; sevk edilen: 1250500=7501250 - 500 = 750.
2. hafta başında 650 paket vardı, hafta sonu girişi hariç kalan 260 oldu; sevk edilen: 650260=390650 - 260 = 390.
3. hafta başında 410 paket vardı, hafta sonu girişi hariç kalan 164 oldu; sevk edilen: 410164=246410 - 164 = 246.
Toplam sevk edilen paket sayısı: 750+390+246=1386750 + 390 + 246 = 1386 olarak hesaplanır.
Soruda bizden istenen toplam sevk edilen paket miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalanın kesri ifadesini zincirleme denklemlerle modelleme.
Soru 132Soru

Bir e-ticaret platformunda satış yapan bir esnaf, maliyeti 120120 TL olan bir ürünü 200200 TL etiket fiyatıyla satışa sunmuştur. Bu platform, yapılan her satıştan etiket fiyatı üzerinden belirli bir oranda komisyon almakta ve ayrıca sipariş başına 88 TL sabit kargo ücreti kesmektedir.

Esnafın bu ürünün satışından elde ettiği net kâr, maliyeti üzerinden %35\%35 olduğuna göre, e-ticaret platformunun uyguladığı komisyon oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1515

Cevap

E-ticaret platformunun uyguladığı komisyon oranı %15'tir.
Ürünün maliyeti 120120 TL olup %35\%35 net kâr hedeflendiğinde esnafın eline geçmesi gereken net tutar 120+42=162120 + 42 = 162 TL olur. Etiket fiyatından (200200 TL) sabit kargo ücreti (88 TL) düşüldüğünde kalan 192192 TL’dir. Esnafa 162162 TL kalabilmesi için platformun yaptığı komisyon kesintisi 192162=30192 - 162 = 30 TL olmalıdır. Bu 3030 TL’lik komisyon, 200200 TL’lik etiket fiyatı üzerinden hesaplandığında komisyon oranının %15\%15 olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Esnafın bu satıştan elde etmeyi hedeflediği net kâr tutarını hesaplayınız.
Net kâr tutarı: 120×35100=42120 \times \frac{35}{100} = 42 TL.
Kâr oranı maliyet (120120 TL) üzerinden %35\%35 olarak belirlenmiştir.
2
Tüm kesintilerden sonra esnafın eline geçmesi gereken net tutarı belirleyiniz.
Net eline geçen tutar: 120+42=162120 + 42 = 162 TL.
Esnafın zarar etmemesi ve hedeflenen kârı elde etmesi için maliyet ile net kârın toplamını tahsil etmesi gerekir.
3
Etiket fiyatından sabit kargo ücreti düşüldükten sonra kalan tutarı ve buradan platform komisyonunu hesaplayınız.
Kargo sonrası tutar: 2008=192200 - 8 = 192 TL. Komisyon tutarı: 192162=30192 - 162 = 30 TL.
Kargo ücreti sabit bir kesinti olup etiket fiyatından düşülür; esnafa kalan net tutarın dışındaki kalan kısım ise platformun aldığı komisyondur.
4
Komisyon tutarının etiket fiyatına oranını bularak komisyon yüzdesini hesaplayınız.
Komisyon oranı: 30200=15100=%15\frac{30}{200} = \frac{15}{100} = \%15.
E-ticaret platformlarında komisyon, ürünün satışa sunulduğu etiket fiyatı üzerinden kesilmektedir.

Anahtar Kavram

Maliyet, etiket fiyatı, kâr ve komisyon/kargo gibi kesintilerin birbirleriyle olan ilişkisini kurarak yüzde hesaplamalarını doğru matrahlara uygulamak.
Soru 133Soru

Bir kimyagerin elinde alkol oranları sırasıyla %40\%40 ve %25\%25 olan A ve B alkol-su karışımları bulunmaktadır. Kimyager, A karışımının yarısını döktükten sonra kalan kısmına B karışımının 13\frac{1}{3}'ünü ekliyor ve elde ettiği yeni karışıma, bu karışıma eklenen B karışımı miktarı kadar saf su ilave ediyor.

Son durumda elde edilen yeni karışımın alkol oranı %20\%20 ve başlangıçtaki A karışımının kütlesi 120 gram120\text{ gram} olduğuna göre, başlangıçtaki B karışımının kütlesi kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240

Cevap

Başlangıçtaki B karışımının kütlesi 240 gram240\text{ gram} olmalıdır.
Kurulan toplam alkol / toplam kütle oranı denklemi çözüldüğünde başlangıçtaki B karışımının kütlesi 240 gram240\text{ gram} olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
A karışımının kalan kütlesini ve içindeki alkol miktarını bulma
Geriye kalan A karışımı 60 gram60\text{ gram} ve alkol miktarı 24 gram24\text{ gram} olur.
Başlangıçtaki kütlenin yar��sı döküldüğü için kütle yarıya iner, alkol oranı değişmez.
2
B karışımından eklenen kütleyi ve alkol miktarını B cinsinden ifade etme
Eklenen B karışımı kütlesi B3\frac{B}{3} gram ve alkol miktarı B12\frac{B}{12} gram olur.
Başlangıçtaki B kütlesinin üçte biri eklenmektedir ve alkol oranı %25\%25 (yani 14\frac{1}{4})'tir.
3
Eklenen saf su miktarını belirleme
Eklenen saf su kütlesi B3\frac{B}{3} gramdır.
Soruda eklenen B karışımı miktarı kadar saf su ilave edildiği belirtilmiştir.
4
Toplam kütle ve toplam alkol miktarını belirleme
Toplam kütle 60+2B360 + \frac{2B}{3} gram, toplam alkol miktarı ise 24+B1224 + \frac{B}{12} gram olur.
Karışan tüm maddelerin kütleleri ve içerdikleri alkol miktarları toplanır.
5
Alkol oranı denklemini kurarak B değerini çözme
B=240B = 240 bulunur.
Toplam alkol miktarının toplam kütleye oranı, son karışımın alkol oranı olan %20\%20 (yani 0200{}20)'ye eşittir.

Anahtar Kavram

Karışım problemlerinde toplam çözünen madde (alkol) miktarının, toplam karışım kütlesine oranı karışımın yüzdesini verir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 134Soru

Aşağıda hız ve hareket problemleriyle ilgili ��ç farklı senaryo ve bu senaryolarda bilinmeyen değerler verilmiştir. Sol sütundaki senaryoları, sağ sütunda verilen doğru sayısal değerlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çevresi 360360 metre olan dairesel bir pistte, aynı noktadan zıt yönlerde sabit hızlarla harekete başlayan bir koşucu ile hızı 15 m/sn15\text{ m/sn} olan bir bisikletli karşılaştıktan sonra; koşucu yoluna devam ederek başlangıç noktasına 1212 saniyede ulaştığına göre koşucunun hızı (m/sn)
A ve B kentleri arasındaki yolu saatte v kmv\text{ km} sabit hızla 66 saatte giden, dönüşte ise hızını saatte 20 km20\text{ km} artırarak yolu 44 saatte tamamlayan bir aracın saatteki dönüş hızı (km/sa)
Sabit hızla ilerleyen bir trenin 120120 metre uzunluğundaki bir tüneli tamamen geçme süresi 1515 saniye, yol kenarındaki bir elektrik direğini tamamen geçme süresi ise 55 saniye olduğuna göre trenin hızı (m/sn)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci senaryo 15, ikinci senaryo 60 ve üçüncü senaryo 12 değerleriyle eşleşmektedir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda birinci senaryodaki koşucunun hızı 15 m/sn15\text{ m/sn}, ikinci senaryodaki aracın dönüş hızı 60 km/sa60\text{ km/sa} ve üçüncü senaryodaki trenin hızı 12 m/sn12\text{ m/sn} olarak bulunmuştur. Bu değerler sırasıyla 1515, 6060 ve 1212 sayısal değerleriyle birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci senaryo için dairesel pistteki hareket denklemlerini kurup koşucunun hızını hesaplamak.
Koşucunun hızı 15 m/sn15\text{ m/sn} olarak bulunur.
Karşılaşma süresi tt saniye ve koşucunun hızı vv m/sn olsun. Zıt yönlü harekette pist çevresi hızlar toplamı ile karşılaşma süresinin çarpımıdır: (v+15)t=360(v+15) \cdot t = 360. Karşılaşmadan sonra koşucu, bisikletlinin geldiği 15t15 \cdot t metrelik yolu vv hızıyla 1212 saniyede tamamlar: 15t=12v    t=08v15t = 12v \implies t = 0{}8v. Bu ifadeyi ilk denklemde yerine koyarak 08v(v+15)=360    v(v+15)=4500{}8v(v+15) = 360 \implies v(v+15) = 450 denklemini elde ederiz. Buradan pozitif kök v=15v = 15 olarak hesaplanır.
2
İkinci senaryo için iki kent arasındaki mesafenin sabitliğini kullanarak dönüş hızını hesaplamak.
Dönüş hızı 60 km/sa60\text{ km/sa} olarak bulunur.
Gidiş hızı vv, dönüş hızı ise v+20v+20 km/sa'tir. Alınan yollar eşit olduğundan 6v=4(v+20)    6v=4v+80    2v=80    v=406v = 4(v+20) \implies 6v = 4v + 80 \implies 2v = 80 \implies v = 40 km/sa olur. Bizden dönüş hızı istendiği için v+20=40+20=60v+20 = 40+20 = 60 değeri elde edilir.
3
Üçüncü senaryo için trenin tünel ve direk geçiş sürelerine göre hızını hesaplamak.
Trenin hızı 12 m/sn12\text{ m/sn} olarak bulunur.
Trenin boyu LL metre, hızı vv m/sn olsun. Tünelden tamamen geçmesi için alması gereken yol L+120L + 120 metredir: L+120=15vL+120=15v. Direği geçmesi için ise kendi boyu kadar yol almalıdır: L=5vL=5v. Bu iki denklem birleştirilerek 5v+120=15v    10v=120    v=125v + 120 = 15v \implies 10v = 120 \implies v = 12 elde edilir.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve mesafe arasındaki doğrusal ilişkilerin farklı senaryolar (dairesel pist, gidiş-dönüş ve tünel geçişi) üzerinde uygulanması.

Alternatif Yöntem

Üçüncü senaryoda, trenin tüneli geçerken aldığı yol (L+120L+120) ile direği geçerken aldığı yol (LL) arasındaki fark tünelin boyu olan 120120 metredir. Süreler arasındaki fark ise 155=1015 - 5 = 10 saniyedir. Tren sabit hızla hareket ettiği için bu 120120 metrelik farkı 1010 saniyede almıştır. Buradan trenin hızı doğrudan v=12010=12 m/snv = \frac{120}{10} = 12\text{ m/sn} olarak bulunabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 135Soru

Bir teknoloji fabrikasında 2024 yılında üretilen toplam ürünlerin %40\%40'ı A modeli, geri kalanı ise B modelidir.

2025 yılında bu fabrikada;
* Üretilen A modeli ürün sayısı, bir önceki yıla göre %25\%25 artmış,
* Üretilen B modeli ürün sayısı, bir önceki yıla göre %15\%15 azalmıştır.

2025 yılında üretilen A modeli ürünlerin %2\%2'sinin, B modeli ürünlerin ise %4\%4'ünün kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

Bu fabrikada 2025 yılında üretilen kusursuz (sağlam) toplam ürün sayısı 48.980 olduğuna göre, 2024 yılında üretilen toplam ürün sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50000

Cevap

2024 yılında üretilen toplam ürün sayısı 50.000 adettir.
2024 yılındaki toplam üretim 100x100x kabul edildiğinde, A modeli 40x40x ve B modeli 60x60x olur. 2025 yılındaki değişimlerle A üretimi 50x50x ve B üretimi 51x51x olur. Kusursuz ürün miktarları sırasıyla 50x×0,98=49x50x \times 0,98 = 49x ve 51x×0,96=48,96x51x \times 0,96 = 48,96x olur. Toplam kusursuz ürün 97,96x=48.98097,96x = 48.980 eşitliğinden x=500x = 500 bulunur. Buradan 2024 yılı toplam üretimi 100×500=50.000100 \times 500 = 50.000 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılındaki ürün miktarlarını değişken cinsinden belirleme
Toplam ürün sayısı 100x100x ise A modeli 40x40x adet, B modeli 60x60x adet üretilmiştir.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için başlangıç değerini 100x100x cinsinden ifade etmek kolaylık sağlar.
2
2025 yılındaki üretim miktarlarını yüzde değişimlerine göre hesaplama
A modeli için 40x×1,25=50x40x \times 1,25 = 50x adet, B modeli için 60x×0,85=51x60x \times 0,85 = 51x adet üretilmiştir.
Miktarlardaki %25\%25 artış 1,251,25 ile, %15\%15 azalış ise 0,850,85 ile çarpmayı gerektirir.
3
2025 yılında üretilen kusursuz ürün sayılarını belirleme
Kusursuz A modeli sayısı 50x×0,98=49x50x \times 0,98 = 49x adet, kusursuz B modeli sayısı 51x×0,96=48,96x51x \times 0,96 = 48,96x adet bulunmuştur.
Kusurlu ürün yüzdeleri çıkarıldığında kusursuz ürün oranları sırasıyla %98\%98 ve %96\%96 olur.
4
Değişken değerini bulma ve 2024 yılı toplam üretimini hesaplama
97,96x=48.980    x=50097,96x = 48.980 \implies x = 500 ve toplam üretim 100x=50.000100x = 50.000 adet olarak hesaplanır.
Toplam kusursuz ürün miktarı verildiği için denklem kurularak başlangıçtaki toplam miktara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde artış, azalış ve ardışık yüzde uygulamaları
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 136Soru

Arda ile Buket'in bugünkü yaşları toplamı 3232'dir. Arda, Buket'in bugünkü yaşına geldiğinde ikisinin yaşları toplamı 4040 olacağına göre, Arda'nın bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14

Cevap

Arda'nın bugünkü yaşı 14'tür.
Arda ve Buket'in bugünkü yaşları toplamı 3232'dir. Arda, Buket'in yaşına geldiğinde ikisi de aynı süre (tt yıl) kadar yaşlanmış olur. Bu sürede yaşları toplamı 3232'den 4040'a çıkarak 88 artmıştır. İki kişi oldukları için geçen süre t=8/2=4t = 8 / 2 = 4 yıldır. Dolayısıyla Buket, Arda'dan 44 yaş büyüktür. Yaşları toplamı 3232, farkı 44 olan iki kişiden yaşı küçük olan Arda'nın yaşı 1414 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlayın ve ilk denklemi kurun.
Arda'nın bugünkü yaşına aa, Buket'in bugünkü yaşına bb dersek (b>ab > a), bugünkü yaşları toplamı a+b=32a + b = 32 olur.
Soruda verilen bugünkü yaşlar toplamını matematiksel olarak ifade etmek için.
2
Arda'nın Buket'in yaşına gelmesi için geçen süreyi belirleyin.
Geçen süre bab - a yıldır.
Gelecekteki yaşları hesaplamak için geçmesi gereken süreyi bulmak amacıyla.
3
Gelecekteki yaşları ve yeni yaşlar toplamı denklemini kurun.
bab - a yıl sonra Arda bb, Buket ise b+(ba)=2bab + (b - a) = 2b - a yaşında olur. Yaşları toplamı: b+(2ba)=3ba=40b + (2b - a) = 3b - a = 40 olur.
Soruda verilen gelecekteki yaşlar toplamı bilgisini denklem haline getirmek için.
4
Ende edilen iki bilinmeyenli denklem sistemini çözün.
a+b=32a + b = 32 ve 3ba=403b - a = 40 denklemleri taraf tarafa toplanırsa: 4b=72    b=184b = 72 \implies b = 18 bulunur.
Bilinmeyenlerden birini yok ederek diğerinin değerine ulaşmak için.
5
Arda'nın bugünkü yaşını hesaplayın.
a+18=32    a=14a + 18 = 32 \implies a = 14 olur.
Buket'in yaşını kullanarak Arda'nın yaşını bulmak için.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçtikçe her iki kişinin de aynı miktarda yaşlanacağı ve yaş farkının sabit kalacağı bilgisi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru

Tuz oranı %20\%20 olan 8080 gram tuz-su karışımına kaç gram saf su eklenirse yeni karışımın tuz oranı %16\%16 olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Yeni karışımın tuz oranın��n %16 olması için eklenmesi gereken saf su miktarı 20 gramdır.
Tuz oranı %20 olan 80 gram karışımda 16 gram tuz bulunmaktadır. Karışıma saf su eklendiğinde tuz miktarı değişmez. Yeni karışımın tuz oranının %16 olması istendiğinden, 16 gram tuzun toplam kütleye oranı 16/100 olmalıdır. Buradan yeni toplam kütle 100 gram olarak bulunur. Başlangıçtaki kütle 80 gram olduğuna göre eklenmesi gereken saf su miktarı 100 - 80 = 20 gramdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki karışımda bulunan saf tuz miktarını hesaplamak.
Tuz miktarı = 80×20100=1680 \times \frac{20}{100} = 16 gramdır.
Karışıma saf su eklendiğinde karışımın içindeki tuz miktarı değişmeyeceğinden, öncelikle mevcut tuz miktarını belirlemeliyiz.
2
Yeni karışımın toplam kütlesini belirlemek.
Yeni karışımın toplam kütlesi 80+x80 + x gram olur (burada xx eklenen su miktarıdır). Yeni tuz oranı %16 olacağına göre: 1680+x=1610080+x=100\frac{16}{80 + x} = \frac{16}{100} \Rightarrow 80 + x = 100 gram bulunur.
Tuz miktarının yeni toplam kütleye oranı, yeni yüzde değerini vermelidir.
3
Eklenecek saf su miktarını bulmak.
x=10080=20x = 100 - 80 = 20 gram saf su eklenmelidir.
Yeni toplam kütleden başlangıçtaki kütleyi çıkararak eklenen su miktarını elde ederiz.

Anahtar Kavram

Karışım problemlerinde karışıma saf su eklenmesi durumunda çözünen madde (tuz) kütlesi sabit kalır, sadece toplam karışım kütlesi artar.

Alternatif Yöntem

Karışım denklemi yardımıyla da çözülebilir: 80×20+x×0=(80+x)×161600=1280+16x16x=320x=2080 \times 20 + x \times 0 = (80 + x) \times 16 \Rightarrow 1600 = 1280 + 16x \Rightarrow 16x = 320 \Rightarrow x = 20 gram saf su bulunur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 138Soru

Bir kargo firması, AA ve BB depoları arasındaki paket gönderimini otonom bir teslimat dronu ile gerçekleştirmektedir. Bu drone, rüzgarsız bir havada AA deposundan BB deposuna sabit bir hızla gitmekte ve hiç beklemeden aynı hızla geri dönmektedir.

Rüzgarın AA'dan BB'ye doğru saatte 2020 km sabit hızla estiği bir günde drone, AA'dan BB'ye gitmiş ve hiç beklemeden geri dönmüştür. Dronun bu rüzgarlı gündeki gidiş-dönüş s��resi, rüzgarsız bir gündeki gidiş-dönüş süresinden 1818 dakika daha uzun sürmüştür.

Dronun rüzgarsız havadaki hızı saatte 8080 km olduğuna göre, AA ve BB depoları arasındaki mesafe kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

A ve B depoları arasındaki mesafe 180 kilometredir.
Dronun rüzgarlı havada gidiş (100100 km/sa) ve dönüş (6060 km/sa) hızları üzerinden geçen süreler yazılmış, rüzgarsız havaya göre oluşan d600\frac{d}{600} saatlik fark, 1860=310\frac{18}{60} = \frac{3}{10} saate eşitlenerek yol 180180 km olarak elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Rüzgarsız havada geçen sürenin yol cinsinden ifadesini yazın.
tru¨zgarsız=d40t_{\text{rüzgarsız}} = \frac{d}{40} saat
Drone her iki yönde de 8080 km/sa hızla hareket eder ve toplam yol 2d2d kilometredir.
2
Rüzgarlı havada gidiş ve dönüş hızlarını belirleyin.
Gidiş hızı: 100100 km/sa, Dönüş hızı: 6060 km/sa
Rüzgar gidişte hareketi desteklerken (80+2080 + 20), dönüşte hareketi zorlaştırır (802080 - 20).
3
Rüzgarlı havada geçen sürenin yol cinsinden ifadesini bulun.
tru¨zgarlı=2d75t_{\text{rüzgarlı}} = \frac{2d}{75} saat
Gidiş süresi d100\frac{d}{100} saat, dönüş süresi ise d60\frac{d}{60} saattir. Bu iki süre toplanarak payda eşitlenir.
4
Verilen zaman farkını saat birimine çevirin.
1818 dakika = 310\frac{3}{10} saat
Hızlar saatteki mesafe (km/sa) cinsinden verildiği için zaman birimini saate çevirmek gerekir.
5
Süreler arasındaki farkı yazarak bilinmeyen mesafeyi (dd) bulun.
d=180d = 180 km
2d75d40=d600\frac{2d}{75} - \frac{d}{40} = \frac{d}{600} olup, d600=310\frac{d}{600} = \frac{3}{10} eşitliğinden dd çekilir.

Anahtar Kavram

Rüzgar, akıntı veya yürüyen merdiven gibi hareketli ortamlarda cismin yere göre hızı; kendi hızı ile ortamın hızının vektörel toplamıdır. Aynı doğrultuda zıt yönlü hareketlerde hızlar çıkarılırken, aynı yönlü hareketlerde hızlar toplanır. Ayrıca birimlerin (dakika ve saat) birbiriyle uyumlu olması son derece önemlidir.

Alternatif Yöntem

Ortalama hız formülü kullanılarak da çözülebilir. Rüzgarlı havada gidiş-dönüş için ortalama hız Vort=2V1V2V1+V2=210060100+60=75V_{\text{ort}} = \frac{2 \cdot V_1 \cdot V_2}{V_1 + V_2} = \frac{2 \cdot 100 \cdot 60}{100 + 60} = 75 km/sa olur. Toplam yol 2d2d olduğundan rüzgarlı havada geçen süre tru¨zgarlı=2d75t_{\text{rüzgarlı}} = \frac{2d}{75} saattir. Rüzgarsız havada ortalama hız 8080 km/sa olup geçen süre tru¨zgarsız=2d80t_{\text{rüzgarsız}} = \frac{2d}{80} saattir. İki sürenin farkı 2d752d80=310\frac{2d}{75} - \frac{2d}{80} = \frac{3}{10} saat eşitliğinden yine d=180d = 180 km olarak bulunur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 139Soru

Bir teknoloji mağazası, maliyeti üzerinden %60\%60 kâr ekleyerek etiket fiyatını belirlediği bir kulaklık modeli için bir kampanya düzenlemiştir. Kampanya kapsamında, bu kulaklıktan aynı anda 44 adet satın alan bir müşteriye ilk 33 kulaklık etiket fiyatından satılırken, 4.4. kulaklık etiket fiyatı üzerinden belirli bir indirim oranıyla satılmaktadır. Bu kampanya ile 44 adet kulaklık satın alan bir müşterinin yaptığı alışverişten mağazanın elde ettiği toplam kâr oranı %40\%40 olduğuna göre, 4.4. kulaklığa uygulanan indirim oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5050

Cevap

4.4. kulaklığa uygulanan indirim oranı %50\%50'dir.
Toplam maliyet 400x400x ve toplam kâr %40\%40 olduğunda toplam satış fiyatı 560x560x olur. İlk 33 kulaklık etiket fiyatından (480x480x) satıldığı için 4.4. kulaklık 80x80x'e satılmıştır. 160x160x etiket fiyatı olan bu üründe yapılan 80x80x indirim, etiket fiyatının %50\%50'sine karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyet ve etiket fiyatı değişkenlerini tanımlama.
Bir kulaklığın maliyeti 100x100x olsun. %60\%60 kâr ile bu kulaklığın etiket fiyatı 100x×160=160x100x \times 1{}60 = 160x olur.
Kâr oranı maliyet üzerinden hesaplandığı için etiket fiyatı maliyete bağlı olarak belirlenir.
2
4 adet kulaklığın toplam maliyetini hesaplama.
Toplam maliyet 4×100x=400x4 \times 100x = 400x olur.
Toplam satış üzerinden kâr hesabı yapabilmek için toplam maliyet bulunmalıdır.
3
Toplam satış tutarını bulma.
Toplam satış tutarı 400x×140=560x400x \times 1{}40 = 560x olur.
Mağazanın bu satıştan elde ettiği toplam kâr oranının %40\%40 olduğu verilmiştir.
4
İlk 3 kulaklıktan elde edilen geliri hesaplama.
İlk 33 kulaklığın satış tutarı 3×160x=480x3 \times 160x = 480x olur.
Kampanya kapsamında ilk 33 kulaklık etiket fiyatından satılmaktadır.
5
4. kulaklığın satış fiyatını bulma.
4. kulaklığın satış fiyatı 560x480x=80x560x - 480x = 80x olur.
Toplam satış tutarından ilk 33 kulaklığın tutarı çıkarılarak indirimli satış fiyatı bulunur.
6
4. kulaklığa uygulanan indirim oranını hesaplama.
İndirim oranı %50\%50 olarak bulunur.
160x160x etiket fiyatlı ürün 80x80x'e satıldığı için yapılan 80x80x indirim, etiket fiyatının yarısı yani %50\%50'sidir.

Anahtar Kavram

Kâr-Zarar Problemleri

Alternatif Yöntem

Oran-orantı mantığıyla: Bir ürünün maliyeti 1010 TL, etiket fiyatı 1616 TL olsun. 44 ürünün maliyeti 4040 TL'dir. Toplamda %40\%40 kâr elde etmek için toplam satış fiyatı 40×14=5640 \times 1{}4 = 56 TL olmalıdır. İlk 33 ürün etiket fiyatından satıldığında 3×16=483 \times 16 = 48 TL gelir elde edilir. Geriye kalan 4.4. ürün 5648=856 - 48 = 8 TL'ye satılmalıdır. Etiket fiyatı 1616 TL olan bir ürün 88 TL'ye satıldığı için yapılan indirim 16816=816=%50\frac{16-8}{16} = \frac{8}{16} = \%50 olur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 140Soru

Bir tenis antrenörü ile sporcusunun yaşları hakkında aşağıdakiler bilinmektedir:

* Antrenörün bugünkü yaşı, sporcusunun bugünkü yaşının 44 katıdır.
* 66 yıl sonra antrenörün yaşı, sporcusunun yaşının 33 katı olacaktır.

Buna göre, sporcunun bugünkü yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Sporcunun bugünkü yaşı 12'dir.
Sporcunun bugünkü yaşına xx dediğimizde antrenörün bugünkü yaşı 4x4x olur. 6 yıl sonra antrenör 4x+64x+6, sporcu ise x+6x+6 yaşında olacaktır. Antrenörün yaşı sporcunun yaşının 3 katı olacağından 4x+6=3(x+6)4x+6 = 3(x+6) denklemi kurulur. Bu denklem çözüldüğünde 4x+6=3x+184x+6 = 3x+18 ve buradan x=12x=12 değeri elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sporcunun bugünkü yaşına bir bilinmeyen atama.
Sporcunun bugünkü yaşı xx ise antrenörün bugünkü yaşı 4x4x olur.
Antrenörün yaşının sporcunun yaşının 4 katı olduğu bilgisini matematiksel olarak ifade etmek amacıyla bu adım uygulanır.
2
Kişilerin 6 yıl sonraki yaşlarını ifade etme.
Sporcunun 6 yıl sonraki yaşı x+6x + 6, antrenörün 6 yıl sonraki yaşı 4x+64x + 6 olur.
Zaman geçerken her iki kişinin de yaşı aynı miktarda (6 yıl) artar.
3
6 yıl sonraki yaş ilişkisine göre denklem kurma ve çözme.
4x+6=3(x+6)4x+6=3x+18x=124x + 6 = 3(x + 6) \Rightarrow 4x + 6 = 3x + 18 \Rightarrow x = 12 bulunur.
6 yıl sonra antrenörün yaşının sporcunun yaşının 3 katı olacağı bilgisiyle denklemi çözüp sporcunun bugünkü yaşına ulaşırız.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçtikçe gruptaki her bireyin yaşının aynı miktarda artması ve doğrusal denklemler yardımıyla modellenmesi.
ÖncekiSayfa 7 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 7 | Examkin