Sayı Problemleri

278 soru

Soru 141Soru

Bir kitap fuarında satılan A ve B marka kitapların adet fiyatları sırasıyla 50 TL ve 80 TL'dir. Bu fuarda uygulanan kampanya şu şekildedir:

* A marka kitaplarda, satın alınan her 3 kitap için ayrıca 1 kitap hediye edilmektedir.
* B marka kitaplarda, satın alınan her 4 kitap için bu kitaplardan birinin fiyatına %50 indirim uygulanmaktadır.

Kerem bu kitapçıdan her iki markadan da dörderli gruplar halinde (4, 8, 12... adet) kitap almış ve toplam 20 kitapla fuardan ayrılmıştır.

Kerem aldığı tüm kitaplar için toplam 1010 TL ödediğine göre, Kerem'e hediye edilen A marka kitap sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3

Cevap

Kerem'e hediye edilen A marka kitap sayısı 3'tür.
Kerem'e hediye edilen A marka kitap sayısının 3 olduğunu belirten seçenek doğrudur. Kerem 3 grup A marka kitap (12 adet) ve 2 grup B marka kitap (8 adet) almıştır. Toplam ödediği tutar 150 * 3 + 280 * 2 = 1010 TL'dir ve toplam kitap sayısı 20'dir. Her A grubunda 1 adet hediye kitap olduğundan toplamda 3 adet hediye kitap almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir kitap grubunun (paketinin) maliyetini hesaplayalım.
A marka kitaptan oluşan 4'lü bir grubun maliyeti 150 TL, B marka kitaptan oluşan 4'lü bir grubun maliyeti ise 280 TL'dir.
A markasında 3 kitap parasına 4 kitap alınırken, B markasında 4 kitaptan birine %50 indirim uygulanıp 3 tam ve 1 yarım kitap ücreti ödenir.
2
Kerem'in aldığı paket sayılarını değişkenlerle ifade edip denklem kuralım.
A marka kitap grubu sayısı a, B marka kitap grubu sayısı b olsun. a + b = 5 ve 150a + 280b = 1010 denklemleri elde edilir.
Toplam kitap sayısı 20 olduğundan dörderli gruplardan toplam 5 grup alınmıştır. Toplam ödenen tutar ise grupların maliyetleri toplamına eşittir.
3
Elde edilen denklem sistemini çözelim.
b = 2 ve a = 3 bulunur.
a + b = 5 denklemini 150 ile çarpıp diğer denklemden çıkardığımızda 130b = 260 elde edilir.
4
Hediye edilen A marka kitap sayısını bulalım.
Toplam hediye kitap sayısı 3'tür.
Her A grubu paketinde 1 adet hediye kitap bulunduğundan, 3 grupta toplam 3 hediye kitap bulunur.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen sözel ilişkileri birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemine dönüştürerek çözme.
Soru 142Soru

Bir sınıftaki öğrenciler, her grupta eşit sayıda öğrenci olacak şekilde 88 gruba ayrılıyor. Bu sınıfa 66 yeni öğrenci katıldıktan sonra öğrenciler yeniden gruplandırıldığında, grup sayısı 66 oluyor ve her gruptaki öğrenci sayısı başlangıçtaki duruma göre 22 artıyor.

Buna göre, başlangıçta bu sınıfta kaç öğrenci vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24

Cevap

Başlangıçta sınıfta bulunan öğrenci sayısı 24'tür.
Başlangıçtaki öğrenci sayısına SS dersek, her grupta S8\frac{S}{8} öğrenci bulunur. Sınıfa 66 kişi katılıp 66 gruba ayrıldığında ise her grupta S+66\frac{S+6}{6} öğrenci olur. Yeni durumda gruptaki kişi sayısı 22 arttığı için S+66S8=2\frac{S+6}{6} - \frac{S}{8} = 2 denklemi elde edilir. Bu denklemin her iki tarafı paydaların en küçük ortak katı olan 2424 ile çarpıldığında 4(S+6)3S=48    4S+243S=48    S=244(S+6) - 3S = 48 \implies 4S + 24 - 3S = 48 \implies S = 24 olarak bulunur. Bu nedenle doğru cevap 24'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki öğrenci say��sına SS diyelim. Sınıftaki öğrenciler 88 gruba eşit olarak ayrıldığından, grup başına düşen öğrenci sayısı S8\frac{S}{8} olur.
Grup başına düşen başlangıçtaki öğrenci sayısı: S8\frac{S}{8}
Sınıftaki toplam öğrenci sayısını başlangıçtaki grup sayısı olan 88'e bölerek her gruptaki öğrenci sayısını ifade etmek için.
2
Sınıfa 66 yeni öğrenci katıldığında toplam öğrenci sayısı S+6S + 6 olur. Bu öğrenciler 66 gruba eşit olarak ayrıldığında yeni durumda grup başına düşen öğrenci sayısı S+66\frac{S + 6}{6} olur.
Grup başına düşen yeni öğrenci sayısı: S+66\frac{S + 6}{6}
Yeni öğrenci sayısı ile yeni grup sayısı olan 66'yı kullanarak son durumdaki grup başına düşen öğrenci sayısını ifade etmek için.
3
Yeni durumda her gruptaki öğrenci sayısının başlangıca göre 22 arttığı belirtilmiştir. Buna göre S+66S8=2\frac{S + 6}{6} - \frac{S}{8} = 2 denklemini kurup çözelim. Paydaları 2424'te eşitlemek için birinci kesri 44 ile, ikinci kesri 33 ile genişletelim: 4(S+6)3S=48    4S+243S=48    S=244(S + 6) - 3S = 48 \implies 4S + 24 - 3S = 48 \implies S = 24 bulunur.
S=24S = 24
Kurulan rasyonel denklemi payda eşitleyerek çözmek ve başlangıçtaki öğrenci sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen sözel ilişkileri birinci dereceden bir bilinmeyenli rasyonel denklemlere dönüştürme ve çözme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 143Soru

Bir müze girişindeki bilet kuyruğunda bekleyen kişi sayısı iki basamaklı abab doğal sayısıdır. Bu kuyruktaki kişi sayısı ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Kuyruktaki kişi sayısının onlar basamağındaki rakam, birler basamağındaki rakamın 33 katından 11 eksiktir.
* Kuyruktaki kişi sayısının 2-2 katının 120120 fazlası, en fazla 5050’dir.
* Kuyruktaki kişi sayısı en fazla 6060’tır.

Buna göre, bu bilet kuyruğunda bekleyen toplam kişi sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 52

Cevap

Kuyruktaki toplam kişi sayısı 52'dir.
Kuyruktaki kişi sayısı olan abab iki basamaklı doğal sayısının rakamları arasındaki a=3b1a = 3b-1 ilişkisini sağlayan aday değerler 2121, 5252 ve 8383'tür. Kuyruktaki kişi sayısı xx ile temsil edildiğinde, 2x+12050-2x + 120 \leq 50 eşitsizliğinin her iki tarafı 2-2'ye bölündüğünde yön değiştirme kuralı gereği x35x \geq 35 elde edilir. Üst sınır koşulu olan x60x \leq 60 ile bu bilgi birleştirildiğinde kişi sayısının 35x6035 \leq x \leq 60 aralığında olması gerektiği anlaşılır. Bu aralığa uyan tek aday değer 52 sayısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuyruktaki kişi sayısı olan iki basamaklı abab sayısının basamak analizini yaparak basamaklar arasındaki ilişkiyi belirlemek.
a=3b1a = 3b - 1 eşitliğinde aa ve bb birer rakam ve a0a \neq 0 olmalıdır. Bu ko��ulu sağlayan değerler:
* b=1    a=2    ab=21b = 1 \implies a = 2 \implies ab = 21
* b=2    a=5    ab=52b = 2 \implies a = 5 \implies ab = 52
* b=3    a=8    ab=83b = 3 \implies a = 8 \implies ab = 83
olmak üzere aday sayılar 2121, 5252 ve 8383 olarak bulunur.
Kişi sayısı iki basamaklı bir doğal sayı olduğundan basamakları rakam olmak zorundadır.
2
Kişi sayısına xx diyerek verilen eşitsizlik durumunu kurmak ve çözmek.
2x+12050    2x70    x35-2x + 120 \leq 50 \implies -2x \leq -70 \implies x \geq 35 elde edilir.
Bir eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir sayıya bölündüğünde eşitsizlik yön değiştirir.
3
Kişi sayısı için verilen üst sınır koşulu ile çözülen eşitsizliği birleştirip aday sayıları test etmek.
35x6035 \leq x \leq 60 aralığı elde edilir. Aday sayılarımızdan (21,52,8321, 52, 83) bu aralıkta yer alan tek sayı 5252'dir.
Kişi say��sının en fazla 60 olduğu bilgisi ile en az 35 olması gerektiği bilgisi birleştirilerek ortak bir çözüm kümesi oluşturulur.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayı çözümlemesi ve negatif sayıyla bölmede eşitsizliğin yön değiştirmesi kurallarının sayı problemlerine uygulanması.

Alternatif Yöntem

Olası aday sayılar olan 21, 52 ve 83 değerleri doğrudan verilen koşullarda yerine yazılarak test edilebilir. Örneğin, 52 sayısı için 2(52)+120=16-2(52) + 120 = 16 olup bu değer en fazla 50 koşulunu sağlar ve 52 sayısı en fazla 60 koşuluna da uyar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 144Soru

Bir kargo firması, sadece 22 kg ve 55 kg ağırlığındaki paketleri taşımaktadır. Bu kargo firması ile toplam 3636 kg ağırlığında paket gönderen bir müşterinin gönderdiği 55 kg'lık paketlerin sayısı, 22 kg'lık paketlerin sayısının 22 katıdır.

Buna göre, bu müşteri toplam kaç adet paket göndermiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

Müşterinin gönderdiği toplam paket sayısı 9'dur.
Toplam paket sayısını bulmak için 2 kg'lık paket sayısına xx denilirse, 5 kg'lık paket sayısı 2x2x olur. Toplam ağırlık 2x+52x=12x2 \cdot x + 5 \cdot 2x = 12x olarak ifade edilir. Toplam ağırlık 36 kg olduğuna göre 12x=3612x = 36 denkleminden x=3x = 3 bulunur. Toplam paket sayısı x+2x=3xx + 2x = 3x olduğundan, 33=93 \cdot 3 = 9 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyenleri tanımlama ve değişken atama
2 kg'lık paket sayısı xx ise 5 kg'lık paket sayısı 2x2x olur.
Soruda 5 kg'lık paketlerin sayısının, 2 kg'lık paketlerin sayısının 2 katı olduğu belirtilmiştir.
2
Toplam ağırlık denklemini oluşturma ve çözme
2x+5(2x)=36    12x=36    x=32 \cdot x + 5 \cdot (2x) = 36 \implies 12x = 36 \implies x = 3
Paketlerin adetleri ile birer adetlerinin ağırlıkları çarpımının toplamı toplam ağırlığı (36 kg) vermelidir.
3
Toplam paket sayısını hesaplama
Toplam paket sayısı x+2x=3x    33=9x + 2x = 3x \implies 3 \cdot 3 = 9 olur.
Müşterinin gönderdiği toplam paket adedi her iki paket türünün adetleri toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen oranlara göre değişken tanımlama ve toplam miktar üzerinden denklem kurma.
Soru 145Soru

Bir kırtasiyeci, tanesi 44 TL olan kalemlerden iki basamaklı abab adet satın almıştır. Bu kırtasiyecinin kalemler için ödediği toplam tutar; tanesi 1010 TL olan defterlerden iki basamaklı baba adet satın aldığında ödeyeceği toplam tutardan daha azdır. Buna göre, bu koşulu sağlayan en küçük abab sayısı için a+ba + b toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

En küçük ab sayısı olan 11 için rakamların toplamı olan 2'dir.
Doğru cevap olan 2 değeri, en küçük iki basamaklı ab sayısı olan 11 için a + b = 1 + 1 = 2 olarak elde edilir. Eşitsizlik sadeleştirildiğinde 5a < 16b elde edilir. ab ve ba iki basamaklı olduğundan a ve b sıfır olamaz. a = 1 için 5 < 16b koşulunu sağlayan en küçük b rakamı 1'dir. Dolayısıyla en küçük sayı 11'dir.

Adım Adım Çözüm

1
İki basamaklı ab ve ba sayılarının çözümlenmesi ve değişkenlerin sınırlarının belirlenmesi.
ab=10a+bab = 10a + b ve ba=10b+aba = 10b + a (burada a,b{1,2,...,9}a, b \in \{1, 2, ..., 9\})
ab ve ba say��ları iki basamaklı doğal sayılar olduğundan, hem onlar hem de birler basamağındaki rakamlar sıfırdan farklı olmalıdır.
2
Kalem ve defterlerin toplam tutarlarını veren eşitsizliğin kurulması ve sadeleştirilmesi.
4(10a+b)<10(10b+a)    40a+4b<100b+10a    30a<96b    5a<16b4(10a + b) < 10(10b + a) \implies 40a + 4b < 100b + 10a \implies 30a < 96b \implies 5a < 16b
Kalemlerin toplam maliyetinin defterlerin toplam maliyetinden az olduğu belirtilmiştir. Eşitsizliğin her iki tarafı 6 ile bölünerek sadeleştirilir.
3
Koşulu sağlayan en küçük ab sayısının belirlenmesi.
a=1a = 1 ve b=1b = 1 için en küçük ab=11ab = 11 ve a+b=2a+b = 2 bulunur.
ab sayısını en küçük yapmak için onlar basamağındaki a rakamı en küçük seçilmelidir (a = 1). Bu durumda 5 < 16b eşitsizliğini sağlayan en küçük b rakamı da 1 olur.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların çözümlenmesi ve doğrusal eşitsizlik sistemlerinde en küçük değerin belirlenmesi.
Soru 146Soru

Bir kırtasiyeci, elindeki tüm kalemleri her birinde 55 adet kalem olacak şekilde paketlerse elde ettiği paket sayısı 1212'den fazla oluyor. Eğer aynı kalemleri her birinde 88 adet kalem olacak şekilde paketlerse elde ettiği paket sayısı 99'dan az oluyor.

Buna göre, kırtasiyecinin elindeki kalem sayısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 64

Cevap

Kalem sayısı 64 olabilir.
Kalem sayısı xx olmak üzere, 55'erli paketlendiğinde paket sayısı x5\frac{x}{5} olur. Bu sayının 1212'den fazla olması x>60x > 60 eşitsizliğini verir. 88'erli paketlendiğinde paket sayısı x8\frac{x}{8} olur ve bunun 99'dan az olması x<72x < 72 eşitsizliğini verir. İki eşitsizlik birleştirildiğinde 60<x<7260 < x < 72 aralığı elde edilir. Seçenekler arasında bu aralığa uyan tek değer 64'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Kırtasiyecinin elindeki toplam kalem sayısına xx diyelim. Kalemler 55'erli paketlendiğinde paket sayısı x5\frac{x}{5} olur. Bu değerin 1212'den fazla olduğu belirtildiğine göre ilgili eşitsizliği yazalım.
x5>12x>60\frac{x}{5} > 12 \Rightarrow x > 60 elde edilir.
Kalem sayısının alt sınırını belirlemek için.
2
Kalemler 88'erli paketlendiğinde paket sayısı x8\frac{x}{8} olur. Bu değerin 99'dan az olduğu belirtildiğine göre ilgili eşitsizliği yazalım.
x8<9x<72\frac{x}{8} < 9 \Rightarrow x < 72 elde edilir.
Kalem sayısının üst sınırını belirlemek için.
3
Elde edilen iki eşitsizliği birleştirerek kalem sayısının değer aralığını bulalım ve seçeneklerdeki değerlerle karşılaştıralım.
60<x<7260 < x < 72 aralığı elde edilir. Seçenekler incelendiğinde bu aralığa uyan tek değer 6464'tür.
Kırtasiyecinin sahip olabileceği kalem sayısını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde eşitsizlik kurma ve değer aralığı belirleme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 147Soru

Bir fabrikada bulunan otomatik paketleme makinesi, A ve B türündeki ürünlerin kutularını şeritler kullanarak ambalajlamaktadır. Bu makineyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Makine, her bir A türü kutuyu ambalajlamak için 44 metre şerit kullanmaktadır.
* Makine, her bir B türü kutuyu ambalajlamak için 77 metre şerit kullanmaktadır.
* Makineye takılan her bir rulo şeridin uzunluğu 120120 metredir ve rulo tamamen bitmeden yeni rulo takılmamaktadır.

Bu makinede, toplam 33 rulo şeridin tamamı hiçbir şerit artmayacak şekilde kullanılarak belirli sayılarda A ve B türü kutu ambalajlanmıştır.

Ambalajlanan B türü kutuların sayısı, A türü kutuların sayısının 22 katından fazla olduğuna göre, ambalajlanan toplam kutu sayısı en fazla kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 57

Cevap

Maksimum toplam kutu sayısı 57'dir.
Toplam şerit miktarı olan 360 metre kullanılarak 4x + 7y = 360 denklemi oluşturulur. y = 4k yazıldığında x = 90 - 7k elde edilir. Pozitif tam sayı koşulu gereği k en fazla 12 olabilir. y > 2x koşulu ise k > 10 sonucunu doğurur. Buradan k değeri 11 veya 12 olabilir. Toplam kutu sayısı olan 90 - 3k ifadesini en büyük yapmak için k = 11 seçildiğinde toplam kutu sayısı 57 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kullanılan toplam şerit miktarını hesaplama ve temel denklemi kurma
Toplam şerit miktarı 3×120=3603 \times 120 = 360 metredir. A türü kutu sayısı xx, B türü kutu sayısı yy olmak üzere denklem: 4x+7y=3604x + 7y = 360 olarak bulunur.
Her bir A kutusu için 4 metre, her bir B kutusu için 7 metre şerit harcandığı bilgisi verilmiştir.
2
Değişkenleri parametreye bağlı olarak ifade etme ve sınır şartlarını belirleme
x=9074yx = 90 - \frac{7}{4}y elde edilir. xx ve yy pozitif tam sayılar olduğundan yy değeri 44'ün katı olmalıdır. y=4ky = 4k (kZ+k \in \mathbb{Z}^+) için x=907kx = 90 - 7k olur. x>0x > 0 koşulundan 907k>0    k1290 - 7k > 0 \implies k \leq 12 bulunur.
Kutu adetlerinin pozitif tam sayı olması gerektiğinden parametrik çözüm uygulanır.
3
Eşitsizlik kısıtını parametreye uygulama
y>2x    4k>2(907k)    4k>18014k    18k>180    k>10y > 2x \implies 4k > 2(90 - 7k) \implies 4k > 180 - 14k \implies 18k > 180 \implies k > 10 elde edilir.
B türü kutuların sayısının, A türü kutuların sayısının 2 katından fazla olduğu koşulunu değerlendirmek için.
4
Toplam kutu sayısını veren ifadeyi bulma ve maksimize etme
10<k1210 < k \leq 12 aralığında kk tam sayısı 1111 veya 1212 olabilir. Toplam kutu sayısı S=x+y=(907k)+4k=903kS = x + y = (90 - 7k) + 4k = 90 - 3k ifadesidir. SS değerini en büyük yapmak için en küçük kk değeri olan 1111 seçilir. Bu durumda toplam kutu sayısı 903(11)=5790 - 3(11) = 57 olur.
903k90 - 3k ifadesinde kk küçüldükçe toplam değer büyüyeceğinden, tanımlı aralıktaki en küçük kk tam sayısı seçilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Diophantus Denklemleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 148Soru

Bir su deposunda başlangıçta 100100 litre su bulunmaktadır. Bu depodan her gün düzenli olarak 66 litre su tüketilmektedir. Buna göre, depodaki su miktarının 4040 litreden az olması için en az kaç gün geçmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11

Cevap

Depodaki su miktarının 40 litreden az olması için en az 11 gün geçmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen 11 değeri, depoda kalan su miktarının 40 litreden az olması koşulunu sağlayan en küçük tam sayıdır. 11. günde depodaki su miktarı 1006×11=34100 - 6 \times 11 = 34 litreye düşerek 40 litrenin altına iner.

Adım Adım Çözüm

1
Geçen gün sayısına xx diyerek depoda kalan su miktarını veren matematiksel ifadeyi yazmak.
Günde 6 litre su tüketildiğinden, xx gün sonra kalan su miktarı 1006x100 - 6x litre olur.
Günlük su tüketim miktarı ile gün sayısını çarparak toplam tüketilen suyu bulup başlangıçtaki miktardan çıkarmak gerekir.
2
Kalan su miktarının 40 litreden az olması koşulunu eşitsizlik olarak kurup çözmek.
1006x<40    6x<60    x>10100 - 6x < 40 \implies -6x < -60 \implies x > 10
Az olması istendiği için '< 40' eşitsizliği kurulur. Eşitsizliğin her iki tarafı 6-6 ile bölünürken eşitsizlik yön değiştirerek '>' olur.
3
Eşitsizliği sağlayan en küçük pozitif tam sayı değerini belirlemek.
x>10x > 10 koşulunu sağlayan en küçük tam sayı x=11x = 11'dir.
Gün sayısı tam sayı olmalıdır ve 10'dan büyük en küçük tam sayı 11'dir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlik kurma ve çözme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 149Soru

Bir elektrikli araç şarj istasyonunda A ve B olmak üzere iki farklı tip şarj ünitesi bulunmaktadır. Bu istasyondaki şarj süreçleriyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A ünitesine bağlanan bir araç saatte 1212 kWh, B ünitesine bağlanan bir araç ise saatte 1818 kWh elektrik enerjisi çekmektedir.
* Bir gün boyunca bu istasyona gelen toplam 3030 aracın bir kısmı sadece A ünitesinde eşit sürede, kalan kısmı ise sadece B ünitesinde eşit sürede şarj edilmiştir.
* A ünitesinde şarj olan her bir aracın şarj süresi, B ünitesinde şarj olan her bir aracın şarj süresinden 11 saat fazladır.
* Araçların şarj süreleri saat cinsinden birer pozitif tam sayıdır.
* Gün boyunca tüm araçların istasyonda şarj oldukları sürelerin toplamı 7878 saattir.

Buna göre, gün boyunca bu araçların istasyondan çektiği toplam elektrik enerjisi kaç kWh'tir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1080

Cevap

Toplam elektrik enerjisi 1080 kWh'tir.
Doğru olan 1080 değeri, şarj sürelerinin pozitif tam sayı kısıtlaması altında 30t+x=7830t + x = 78 denklemini sağlayan tek değer olan t=2t = 2 ve buna bağlı olarak x=18x = 18, y=12y = 12 araç sayılarının belirlenmesi ve ünitelerin saatlik tüketim miktarlarıyla şarj sürelerinin çarpılıp toplanması sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B ünitelerinde şarj olan araç sayıları ile şarj süreleri arasındaki ilişkileri belirten denklemleri kurmak.
A ünitesini kullanan araç sayısı xx, B ünitesini kullanan araç sayısı yy olsun. Bu durumda x+y=30x + y = 30 olur. B ünitesinde şarj olan araçların süresi tt saat (pozitif tam sayı) ise, A ünitesindekilerin süresi t+1t + 1 saat olur. Toplam şarj süresi denklemi: x(t+1)+yt=78x \cdot (t + 1) + y \cdot t = 78 olarak yazılır.
Problemdeki sözel verileri matematiksel denklemlere dönüştürmek için.
2
Toplam süre denklemini sadeleştirerek bilinmeyenleri sınırlandırmak.
xt+x+yt=78    (x+y)t+x=78x \cdot t + x + y \cdot t = 78 \implies (x + y) \cdot t + x = 78 elde edilir. x+y=30x + y = 30 değeri yerine yazıldığında 30t+x=7830t + x = 78 denklemine ulaşılır.
İki bilinmeyenli ortak bir denklem yapısı elde ederek tam sayı çözümlerini araştırmak için.
3
Tam sayı kısıtlamalarını kullanarak tt ve xx değerlerini tespit etmek.
30t+x=7830t + x = 78 denkleminde tt pozitif bir tam sayıdır. Ayrıca x<30x < 30 olmalıdır (çünkü x+y=30x + y = 30 ve her iki grupta da araç vardır). t=1t = 1 için x=48x = 48 olur (çelişki). t3t \ge 3 için 30t9030t \ge 90 olur ve xx negatif çıkar (çelişki). Bu durumda tek geçerli çözüm t=2t = 2 ve x=18x = 18 olarak bulunur. Buradan y=3018=12y = 30 - 18 = 12 elde edilir.
Değişkenlerin tam sayı ve pozitif olması kısıtını kullanarak tekil çözüme ulaşmak için.
4
Araçların çektiği toplam elektrik enerjisini hesaplamak.
Toplam enerji E=12x(t+1)+18ytE = 12 \cdot x \cdot (t+1) + 18 \cdot y \cdot t şeklindedir. Bulunan değerler yerine yazıldığında: E=12183+18122=648+432=1080E = 12 \cdot 18 \cdot 3 + 18 \cdot 12 \cdot 2 = 648 + 432 = 1080 kWh bulunur. Alternatif olarak, E=36x+36y=36(x+y)=3630=1080E = 36x + 36y = 36(x+y) = 36 \cdot 30 = 1080 kWh olarak da hesaplanabilir.
Çekilen enerji miktarını ünitelerin saatlik tüketim değerleri ve şarj süreleriyle çarparak toplamı bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri (Denklem Kurma, Değişken Kısıtlama ve Tam Sayı Analizi)
Soru 150Soru

Bir çevrim içi eğitim platformunda öğrencilere izledikleri her konu anlatım videosu için 1515 puan, çözdükleri her test için ise 2525 puan verilmektedir. Bu platformda bir gün içinde toplam 1212 adet aktivite (video izleme veya test çözme) gerçekleştiren bir öğrenci toplam 220220 puan kazanmıştır. Buna göre, bu öğrenci kaç adet test çözmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Öğrencinin çözdüğü test sayısı 4'tür.
Çözülen test sayısı tt ve izlenen video sayısı vv olmak üzere, v+t=12v + t = 12 ve 15v+25t=22015v + 25t = 220 denklem sistemi çözüldüğünde test sayısı 4 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve toplam aktivite denklemini kurma
İzlenen video sayısı vv ve çözülen test sayısı tt olsun. Toplam aktivite sayısı için v+t=12v + t = 12 denklemi elde edilir.
Soruda toplam aktivite sayısının 12 olduğu belirtilmiştir.
2
Toplam puan denklemini kurma
Her video için 15 puan, her test için 25 puan alındığından toplam puan denklemi 15v+25t=22015v + 25t = 220 olarak kurulur.
Kazanılan toplam puanın 220 olduğu bilgisiyle ilişki kurulmalıdır.
3
Denklem sistemini çözerek test sayısını (tt) bulma
Birinci denklem 1515 ile çarpılarak 15v+15t=18015v + 15t = 180 elde edilir. Bu denklem ikinci denklemden çıkarıldığında 10t=40    t=410t = 40 \implies t = 4 bulunur.
Bilinmeyenlerden biri yok edilerek doğrudan aranan test sayısı hesaplanır.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli doğrusal denklem sistemi kurma ve yok etme yöntemiyle çözme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 151Soru

Bir seramik atölyesinde üretilen tabaklar, küçük boy ve büyük boy olmak üzere iki çeşittir. Bu tabaklar, boş ağırlıkları birbirine eşit olan kutulara her kutu tamamen dolacak şekilde paketlenmektedir.

* Bir kutu küçük boy tabak paketinde 1010 adet tabak bulunmakta ve bu paketlenmiş kutunun toplam ağırlığı 33 kg gelmektedir.
* Bir kutu büyük boy tabak paketinde 55 adet tabak bulunmakta ve bu paketlenmiş kutunun toplam ağırlığı 4,54,5 kg gelmektedir.

Bir adet küçük boy tabağın net ağırlığı 250250 gram, bir adet büyük boy tabağın net ağırlığı ise 800800 gramdır.

Bu atölyeden toplam 7070 adet tabak sipariş eden bir müşteri, siparişinin kargo ağırlığını hesaplarken kutuların boş ağırlıklarını hesaba katmamış ve sadece tabakların net ağırlıklarını toplamıştır. Kargo teslimatında yapılan ölçümde ise toplam ağırlığın, müşterinin yaptığı hesaptan 55 kg fazla olduğu görülmüştür.

Buna göre, müşterinin sipariş ettiği büyük boy tabakların sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Müşterinin sipariş ettiği büyük boy tabakların sayısı 30'dur.
Boş kutunun ağırlığı 0,50,5 kg olarak tespit edildikten sonra kargo ağırlığındaki 55 kg'lık farktan toplam kutu sayısının 1010 olduğu bulunur. Kutu sayılarına göre kurulan x+y=10x + y = 10 ve 10x+5y=7010x + 5y = 70 denklem sisteminden büyük boy tabak kutusu sayısı 66 olarak elde edilir. Her büyük boy kutuda 55 adet tabak olduğundan toplam büyük boy tabak sayısı 6×5=306 \times 5 = 30 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Bir adet boş kutunun ağırlığını bulmak
Boş kutunun ağırlığı 0,50,5 kg'dır.
Küçük boy tabak paketi üzerinden hesaplanırsa: 10×25010 \times 250 gram =2500= 2500 gram =2,5= 2,5 kg (tabakların ağırlığı). Toplam ağırlık 33 kg olduğundan boş kutu ağırlığı 32,5=0,53 - 2,5 = 0,5 kg bulunur.
2
Toplam kutu sayısını belirlemek
Toplam kutu sayısı 1010 adettir.
Müşterinin hesaplamadığı ve farkı oluşturan 55 kg, tamamen boş kutuların ağırlıklarının toplamıdır. Bir kutunun boş ağırlığı 0,50,5 kg olduğundan toplam kutu sayısı 5/0,5=105 / 0,5 = 10 olur.
3
Küçük ve büyük boy tabak kutu sayılarını bulmak için denklem kurup çözmek
Küçük boy kutu sayısı 44, büyük boy kutu sayısı 66 adettir.
Küçük boy kutu sayısına xx, büyük boy kutu sayısına yy denilirse; x+y=10x + y = 10 (toplam kutu) ve 10x+5y=7010x + 5y = 70 (toplam tabak) denklemleri elde edilir. İlk denklem 5-5 ile çarpılıp taraf tarafa toplanırsa 5x=20    x=45x = 20 \implies x = 4 ve buradan y=6y = 6 bulunur.
4
Toplam büyük boy tabak sayısını hesaplamak
Büyük boy tabak sayısı 3030 adettir.
66 adet büyük boy tabak kutusunun her birinde 55 adet tabak bulunduğundan toplam büyük boy tabak sayısı 6×5=306 \times 5 = 30 olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Denklem kurma problemleri ve birim analizi yardımıyla bilinmeyenleri belirleme.
Soru 152Soru

Bir tiyatro salonunda A ve B olmak üzere iki farklı seyirci bloğu bulunmaktadır. Bu bloklardaki koltuk düzeniyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A bloğundaki her sırada 12 koltuk, B bloğundaki her sırada ise 15 koltuk vardır.
* Her iki bloktaki toplam sıra sayıları birbirine eşittir.
* Bir oyun öncesinde A bloğundaki sıraların bir kısmının tamamen dolu olduğu, kalan sıraların her birinde ise 3'er koltuğun boş kaldığı görülmüştür.
* B bloğundaki sıraların da bir kısmının tamamen dolu olduğu, kalan sıraların her birinde ise 5'er koltuğun boş kaldığı görülmüştür.

Bu oyunda A ve B bloklarındaki toplam boş koltuk sayıları birbirine eşit ve salondaki toplam boş koltuk sayısı 120'dir.

Buna göre, bu tiyatro salonundaki toplam koltuk sayısı en az kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540

Cevap

540
Salondaki toplam boş koltuk sayısı 120 olup bloklardaki boş koltuk sayıları eşit olduğundan her bir blokta 60 boş koltuk vardır. A bloğunda her boş sıralı sırada 3 boş koltuk olduğundan 20 boş sıralı sıra, B bloğunda ise 12 boş sıralı sıra bulunur. Toplam sıra sayısı her iki blokta da eşit olduğundan ve A bloğunda en az 20 sıra bulunması gerektiğinden toplam sıra sayısı en az 20 olmalıdır. Bu durumda toplam koltuk sayısı 540 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bloklardaki boş koltuk sayılarını belirleme
A bloğunda 60 boş koltuk, B bloğunda 60 boş koltuk vardır.
Soruda her iki bloktaki boş koltuk sayılarının eşit olduğu ve toplam boş koltuk sayısı 120 olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle 120 sayısı ikiye bölünerek her bir bloktaki boş koltuk sayısı bulunur.
2
Boş koltuk içeren sıra sayılarını hesaplama
A bloğunda boş koltuğu olan sıra sayısı 20, B bloğunda ise 12'dir.
A bloğundaki boş koltuklu sıraların her birinde 3 boş koltuk olduğundan 60 / 3 = 20 sıra boş koltuğa sahiptir. B bloğundaki boş koltuklu sıraların her birinde 5 boş koltuk olduğundan 60 / 5 = 12 sıra boş koltuğa sahiptir.
3
En az sıra sayısını belirleme ve toplam koltuk sayısını hesaplama
Her iki bloktaki sıra sayısı en az 20'dir ve toplam koltuk sayısı en az 540'tır.
A bloğunda boş koltuklu 20 sıra olduğuna göre bu bloktaki toplam sıra sayısı en az 20 olmalıdır. Sıra sayıları eşit olduğundan B bloğunda da en az 20 sıra olmalıdır (bu durumda B bloğunda 8 sıra tamamen doludur). Sıra sayısı en az 20 olduğunda, toplam koltuk sayısı A bloğu için 20 * 12 = 240, B bloğu için 20 * 15 = 300 olmak üzere 240 + 300 = 540 bulunur.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem kurma, değişkenlerin sınır koşullarını (en az/en çok durumlarını) belirleme ve oran-orantı mantığıyla çözüm üretme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 153Soru

Bir restoranda satılan A, B ve C menülerinin fiyatları sırasıyla TL cinsinden iki basamaklı xyxy, yxyx ve xxxx doğal sayılarıdır.

Bu restoranda yemek yiyen bir arkadaş grubuyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Gruptaki kişilerden 4'ü A menüsünden, 3'ü B menüsünden sipariş vermiştir.
* A ve B menüleri için ödenen toplam tutar, 5 kişinin C menüsünden sipariş vermesi durumunda ödeyeceği toplam tutardan daha azdır.

Buna göre, A menüsünün fiyatının alabileceği en büyük değer kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 93

Cevap

A menüsünün fiyatının alabileceği en büyük değer 93 TL'dir.
A menüsünün fiyatı olan xy sayısının en büyük değeri, basamak analizi yapılarak elde edilen 17y < 6x eşitsizliğinin çözülmesiyle bulunur. xy sayısını en büyük yapmak için x ve y rakamları incelendiğinde, y = 3 için x = 9 değeri bulunur ve bu durum xy sayısını maksimum 93 yapar.

Adım Adım Çözüm

1
A, B ve C menülerinin fiyatlarını basamak çözümlemesi kullanarak yazalım.
A=10x+yA = 10x + y, B=10y+xB = 10y + x ve C=10x+x=11xC = 10x + x = 11x olarak ifade edilir.
İki basamaklı sayıların basamak değerlerini belirleyerek cebirsel işlemlere hazırlamak amacıyla bu adım uygulanır.
2
Menü adetlerine göre toplam tutarlar arasındaki eşitsizliği kuralım.
4(10x+y)+3(10y+x)<5(11x)    40x+4y+30y+3x<55x    43x+34y<55x4(10x + y) + 3(10y + x) < 5(11x) \implies 40x + 4y + 30y + 3x < 55x \implies 43x + 34y < 55x elde edilir.
Soruda belirtilen toplam ödeme tutarı ilişkisini eşitsizlik formuna dönüştürmek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Eşitsizliği sadeleştirerek x ve y rakamları arasındaki ilişkiyi bulalım.
34y<12x    17y<6x34y < 12x \implies 17y < 6x elde edilir.
Benzer terimleri bir araya getirip sadeleştirerek değişkenler arasındaki sınırları belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
4
x ve y sıfırdan farklı birer rakam olduğu için bu eşitsizliği sağlayan en büyük xy sayısını bulmak üzere y değerlerini deneyelim.
y=1    6x>17    x{3,4,5,6,7,8,9}    y = 1 \implies 6x > 17 \implies x \in \{3, 4, 5, 6, 7, 8, 9\} \implies En büyük xy=91xy = 91
y=2    6x>34    x{6,7,8,9}    y = 2 \implies 6x > 34 \implies x \in \{6, 7, 8, 9\} \implies En büyük xy=92xy = 92
y=3    6x>51    x=9    y = 3 \implies 6x > 51 \implies x = 9 \implies En büyük xy=93xy = 93
y4    6x>68    xy \ge 4 \implies 6x > 68 \implies x rakam olamaz. Dolayısıyla en büyük değer 93 olur.
İki basamaklı xy sayısını maksimize etmek amacıyla rakam değerlerini inceleyip en uygun eşleşmeyi seçmek için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Basamak Analizi
Soru 154Soru

Bir iş yerindeki kahve makinesinde sade, sütlü ve köpüklü olmak üzere üç farklı kahve seçeneği bulunmaktadır. Bu kahvelerin her bir bardağındaki kahve miktarı ve birer bardaklarının satış fiyatı aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kahve SeçeneğiBir Bardaktaki Kahve Miktarı (ml)Bir Bardak Fiyatı (TL)
Sade3024
Sütlü4030
Köpüklü5035

Bu kahve makinesinden bir gün boyunca toplam 500500 ml kahve tüketen bir grup çalışan, her kahve seçeneğinden en az birer bardak satın almıştır.

Çalışanların bu kahveler için ödediği toplam tutar 367367 TL olduğuna göre, sütlü kahveden toplam kaç bardak satın alınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Sütlü kahveden satın alınan bardak sayısı 4'tür.
Kurulan denklemler sadeleştirildiğinde elde edilen 2y+5z=332y + 5z = 33 bağıntısında yy ve zz değerlerinin pozitif tam sayı olması koşulunu sağlayan tek zz tek sayısı 5'tir. Bu durumda sütlü kahve sayısı olan yy değeri 4 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Sade, sütlü ve köpüklü kahve bardak sayılarını sırasıyla xx, yy ve zz değişkenleri ile tanımlayıp toplam kahve miktarı ve toplam ücret denklemlerini kurma.
Toplam miktar denklemi: 30x+40y+50z=500    3x+4y+5z=5030x + 40y + 50z = 500 \implies 3x + 4y + 5z = 50 olur. Toplam ücret denklemi: 24x+30y+35z=36724x + 30y + 35z = 367 olur.
Problemdeki verileri iki bilinmeyenli veya üç bilinmeyenli Diophantine denklem sistemine dönüştürmek için.
2
Birinci denklemi 8 ile çarparak 24x24x terimini elde etme ve iki denklemi taraf tarafa çıkararak xx değişkenini yok etme.
24x+32y+40z=40024x + 32y + 40z = 400 denkleminden 24x+30y+35z=36724x + 30y + 35z = 367 denklemi çıkarıldığında 2y+5z=332y + 5z = 33 elde edilir.
Üç bilinmeyenli denklem sistemini iki bilinmeyene indirgeyerek çözümü kolaylaştırmak.
3
2y+5z=332y + 5z = 33 denkleminde yy ve zz değerlerinin pozitif tam sayı olma koşulunu kullanarak uygun değerleri belirleme.
2y2y çift sayı olduğundan 335z33 - 5z çift olmalı, yani zz tek sayı olmalıdır. y1y \ge 1 için z6z \le 6 olmalıdır. Buradan zz sadece 1, 3 veya 5 olabilir. z=5z = 5 için 2y=8    y=42y = 8 \implies y = 4 bulunur. Bu değerler ana denklemde yerine yazıldığında 3x+4(4)+5(5)=50    3x=9    x=33x + 4(4) + 5(5) = 50 \implies 3x = 9 \implies x = 3 pozitif tam sayısı elde edilir. Diğer zz değerleri için xx pozitif tam sayı çıkmaz.
Bardak sayılarının pozitif tam sayı olma kısıtını uygulayarak tekil çözüme ulaşmak.

Anahtar Kavram

Diophantine (tam katsayılı) denklem sistemlerinin kurulması ve pozitif tam sayı kısıtları altında çözülmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 155Soru

Bir kargo teslimat noktasında bulunan akıllı dolap sisteminde; küçük, orta ve büyük boy olmak üzere üç farklı boyutta toplam 8080 dolap gözü bulunmaktadır. Bu dolapların doluluk durumuyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Başlangıçta bu dolapların bir kısmı doludur.
* Dolaplardaki toplam boş göz sayısı; küçük boy boş gözlerin sayısının 44 katına, orta boy boş gözlerin sayısının ise 66 katına eşittir.
* Boş olan büyük boy gözlerin tamamına birer paket yerleştirildiğinde 1414 paket yerleştirilmiş olmaktadır.

Buna göre, başlangıçta bu dolap sistemindeki dolu göz sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 56

Cevap

Başlangıçtaki dolu göz sayısı 56'dır.
Küçük boy boş gözlerin sayısı toplam boş gözlerin dörtte biri, orta boy boş gözlerin sayısı ise altıda biridir. Toplam boş göz sayısından bu iki grubun toplamı çıkarıldığında geriye kalan kısım büyük boy boş gözleri verir. Büyük boy boş gözlerin sayısı olan 14'ten yola çıkarak toplam boş göz sayısı 24 olarak hesaplanır. Toplam 80 dolap gözü bulunduğundan, dolu gözlerin sayısı 80'den 24 çıkarılarak 56 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Dolaplardaki boş gözlerin boyutlarına göre oranlarını belirleme
Toplam boş göz sayısı VV olsun. Küçük boy boş göz sayısı V4\frac{V}{4}, orta boy boş göz sayısı V6\frac{V}{6} olur.
Soruda toplam boş göz sayısının, küçük boy boşların 4 katına ve orta boy boşların 6 katına eşit olduğu belirtilmiştir.
2
Büyük boy boş göz sayısını toplam boş göz sayısı cinsinden ifade edip denklem kurma
Büyük boy boş göz sayısı V(V4+V6)=V5V12=7V12V - \left(\frac{V}{4} + \frac{V}{6}\right) = V - \frac{5V}{12} = \frac{7V}{12} olur. Buradan 7V12=14\frac{7V}{12} = 14 denklemi elde edilir.
Büyük boy boş gözlerin tamamına 14 paket yerleştirildiğinde doldukları bilgisi, büyük boy boş gözlerin sayısının 14 olduğunu gösterir.
3
Denklemi çözerek toplam boş göz sayısını bulma
7V12=14    7V=168    V=24\frac{7V}{12} = 14 \implies 7V = 168 \implies V = 24 bulunur.
Tüm boş gözlerin toplam sayısını elde etmek için kurulan denklem çözülür.
4
Başlangıçtaki dolu göz sayısını hesaplama
8024=5680 - 24 = 56 olarak bulunur.
Toplam dolap gözü sayısından toplam boş göz sayısını çıkararak dolu olanları buluruz.

Anahtar Kavram

Oran-orantı yardımıyla sayı problemleri çözme ve denklem kurma
Soru 156Soru

Bir şehirdeki taksi ücret tarifesine göre, taksinin açılış ücreti 6060 TL ve gidilen her kilometre için alınan ücret 2020 TL'dir.

Bu taksiyle seyahat eden bir yolcu yolculuk sonunda toplam 260260 TL ödediğine göre, taksiyle kaç kilometre yol gitmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Taksiyle gidilen toplam mesafe 1010 kilometredir.
Toplam ücret olan 260260 TL'den öncelikle sabit olan 6060 TL açılış ücreti çıkarılır. Geriye kalan 200200 TL, gidilen mesafenin ücretidir. Kilometre başına 2020 TL ödendiğine göre, gidilen mesafe 200/20=10200 / 20 = 10 kilometre olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yolculuk için ödenecek toplam ücretin denklemini kurun.
Gidilen mesafe xx kilometre olmak üzere, toplam ücret 60+20x=26060 + 20x = 260 şeklinde ifade edilir.
Toplam ücret, sabit açılış ücreti ile kilometre başına alınan değişken ücretin toplamıdır.
2
Denklemdeki sabit terimi karşı tarafa atarak bilinmeyenli terimi yalnız bırakın.
20x=26060    20x=20020x = 260 - 60 \implies 20x = 200
Eşitliğin her iki tarafından açılış ücreti çıkarılarak sadece mesafe bazlı ücret bulunur.
3
Her iki tarafı kilometre başına alınan ücrete bölerek gidilen mesafeyi bulun.
x=20020    x=10x = \frac{200}{20} \implies x = 10
Bilinmeyeni (xx) yalnız bırakarak kilometre cinsinden mesafeyi elde etmek için her iki taraf 2020'ye bölünür.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve çözme yoluyla sayı problemlerini modelleme.
Soru 157Soru

Bir su faturasındaki tüketim miktarı metreküp (m3m^3) cinsinden iki basamaklı bir ABAB doğal sayısıdır. Fatura tutarı hesaplanırken bu sayının onlar ve birler basamağındaki rakamlar yanlışlıkla ters sırayla alınmış ve fatura BABA sayısı üzerinden hesaplanmıştır. Bu hata nedeniyle fatura edilen tüketim miktarı gerçekte olduğundan en az 27 m327\text{ m}^3 fazla çıktığına göre, BAB - A farkının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3

Cevap

3 değeri doğrudur.
Hatalı tüketim miktarı 10B+A10B + A ve gerçek tüketim miktarı 10A+B10A + B şeklinde çözümlenir. Aralarındaki fark (10B+A)(10A+B)=9(BA)27(10B + A) - (10A + B) = 9(B - A) \geq 27 eşitsizliğini verir. Buradan BA3B - A \geq 3 elde edilir ve bu farkın alabileceği en küçük tam sayı değeri 3 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Tüketim miktarı olan iki basamaklı ABAB sayısının gerçek değeri 10A+B10A + B olarak çözümlenir. Hatalı hesaplanan tüketim miktarı olan BABA sayısının değeri ise 10B+A10B + A olarak çözümlenir.
Gerçek tüketim: 10A+B10A + B, Hatalı tüketim: 10B+A10B + A
İki basamaklı sayıların basamak çözümlemesini yapmak için.
2
Hatalı tüketim miktarının gerçek tüketim miktarından en az 2727 fazla olduğu bilgisi eşitsizlik olarak yazılır: (10B+A)(10A+B)27(10B + A) - (10A + B) \geq 27.
(10B+A)(10A+B)27(10B + A) - (10A + B) \geq 27
Soruda verilen fark ilişkisini matematiksel modele dökmek için.
3
Eşitsizlik düzenlendiğinde 9B9A279B - 9A \geq 27 elde edilir. Her iki taraf 9 ile bölündüğünde BA3B - A \geq 3 bulunur. AA ve BB birer rakam olduğundan, BAB - A farkının alabileceği en küçük değer 3'tür.
BA3B - A \geq 3 olduğundan en küçük değer 3 olur.
Eşitsizliği sadeleştirip en küçük farkı bulmak için.

Anahtar Kavram

Basamak Analizi ve Eşitsizlik Uygulamaları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 158Soru

Bir tiyatro oyununun bilet fiyatları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Bilet TürüBilet Fiyatı (TL)
Öğrenci6060
İndirimli8080
Tam100100

Bu oyun için satılan biletlerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Toplam 150150 adet bilet satılmıştır.
* Sat��lan öğrenci bileti sayısı, satılan indirimli bilet sayısının 22 katıdır.
* Tam biletlerden elde edilen toplam gelir, öğrenci ve indirimli biletlerden elde edilen toplam gelirden 50005000 TL fazladır.

Buna göre, bu tiyatro oyunu için satılan tam bilet sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90

Cevap

Satılan tam bilet sayısı 90'dır.
Soruda tam bilet sayısı 1503x150 - 3x olarak modellendiğinde, bilet gelirleri arasındaki ilişki 15000300x=(120x+80x)+500015000 - 300x = (120x + 80x) + 5000 denklemini verir. Bu denklem çözüldüğünde indirimli bilet sayısı x=20x = 20 olarak bulunur. Tam bilet sayısı ise 1503(20)=90150 - 3(20) = 90 adet olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bilet adetlerini tek bir değişken cinsinden ifade etme.
Satılan indirimli bilet sayısı xx olsun. Bu durumda öğrenci bilet sayısı 2x2x olur. Toplam 150150 bilet sat��ldığı için tam bilet sayısı 150(2x+x)=1503x150 - (2x + x) = 150 - 3x olarak bulunur.
Bilinmeyen sayısını azaltarak tek değişkenli bir denklem kurmak amacıyla tüm bilet sayılarını xx cinsinden ifade ederiz.
2
Her bir bilet kategorisinden elde edilen toplam gelirleri yazma.
Öğrenci biletlerinden elde edilen gelir: 602x=120x60 \cdot 2x = 120x TL. İndirimli biletlerden elde edilen gelir: 80x=80x80 \cdot x = 80x TL. Tam biletlerden elde edilen gelir: 100(1503x)=15000300x100 \cdot (150 - 3x) = 15000 - 300x TL.
Gelirler arasındaki ilişkiyi kurabilmek için her bir bilet türünden elde edilen toplam tutarları hesaplamamız gerekir.
3
Gelir ilişkisini kullanarak denklem kurma ve xx değerini çözme.
Tam bilet geliri, öğrenci ve indirimli bilet gelirleri toplamından 50005000 TL fazla olduğuna göre: 15000300x=(120x+80x)+5000    15000300x=200x+5000    10000=500x    x=2015000 - 300x = (120x + 80x) + 5000 \implies 15000 - 300x = 200x + 5000 \implies 10000 = 500x \implies x = 20 bulunur.
Soruda verilen sözel ilişkiyi matematiksel bir eşitliğe dönüştürerek indirimli bilet adetini buluruz.
4
Bulunan xx değerini tam bilet sayısı formülünde yerine yazma.
Tam bilet sayısı 1503x=1503(20)=90150 - 3x = 150 - 3(20) = 90 adettir.
Soruda istenen nihai değere ulaşmak için elde ettiğimiz değişken değerini yerine koyarız.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri (Çok Değişkenli Denklem Kurma ve Çözme)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 159Soru

Bir markette geri dönüşüm kampanyası kapsamında;

* Getirilen her 55 boş cam şişe karşılığında 11 adet cam şişeli meyve suyu,
* Getirilen her 44 boş plastik şişe karşılığında 11 adet plastik şişeli su

ücretsiz olarak verilmektedir.

Ahmet, başlangıçta elinde bulunan tüm boş cam ve plastik şişeleri markete götürerek alabileceği en fazla sayıda meyve suyu ve su almıştır. Ahmet'in ilk seferde aldığı meyve suyu sayısı, aldığı su sayısının 22 katıdır.

Ahmet, aldığı tüm içecekleri tükettikten sonra bu içeceklerin boş şişelerini ve ilk seferde artan boş şişelerini tekrar markete götürmüştür. Ahmet, bu ikinci seferde de alabileceği en fazla sayıda içecek almış ve elinde hiç boş şişe kalmadan 22 adet meyve suyu ve 22 adet su ile marketten ayrılmıştır.

Buna göre, Ahmet'in başlangıçta sahip olduğu toplam boş şişe sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 73

Cevap

Ahmet'in başlangıçta sahip olduğu toplam boş şişe sayısı 73'tür.
Başlangıçtaki boş şişe sayısının 73 olduğu durum, tüm kalan sınırlarını ve ikinci turdaki tam sayı içecek adetlerini tam olarak sağlayan yegane matematiksel modeldir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk turda alınan meyve suyu ve su miktarları ile artan şişeler için denklem kurulur.
C0=5q1+r1C_0 = 5q_1 + r_1 (0r1<50 \le r_1 < 5) ve P0=4p1+s1P_0 = 4p_1 + s_1 (0s1<40 \le s_1 < 4). Ayrıca q1=2p1q_1 = 2p_1.
Her 5 cam şişeye 1 meyve suyu ve her 4 plastik şişeye 1 su verildiği için bölme işleminden kalan kuralları uygulanır.
2
İkinci turda markete götürülen toplam boş şişe sayıları belirlenerek denklemler kurulur.
Cam şişeler için: q1+r1=2×5=10q_1 + r_1 = 2 \times 5 = 10
Plastik şişeler için: p1+s1=2×4=8p_1 + s_1 = 2 \times 4 = 8
İkinci turda tüketilen içeceklerin boş şişeleri ile ilk turdan artan şişeler birleştirilip yeni içecekler alınmış ve hiç boş şişe kalmamıştır.
3
Denklemler birleştirilerek p1p_1 değişkeninin alabileceği değerler sınırlandırılır.
2p1+r1=10    r1=102p12p_1 + r_1 = 10 \implies r_1 = 10 - 2p_1
0r1<5    0102p1<5    5<2p110    2,5<p150 \le r_1 < 5 \implies 0 \le 10 - 2p_1 < 5 \implies 5 < 2p_1 \le 10 \implies 2,5 < p_1 \le 5
p1p_1 tam sayı olduğundan 33, 44 veya 55 değerlerini alabilir.
Cam şişe sayısı denkleminde q1=2p1q_1 = 2p_1 dönüşümü yapılır ve kalan sınırları kullanılarak eşitsizlik çözülür.
4
Değerler tek tek test edilerek tüm kalan koşullarını sağlayan tek çözüm bulunur.
p1=5p_1 = 5 için q1=10q_1 = 10, r1=0r_1 = 0 ve s1=85=3s_1 = 8 - 5 = 3 bulunur (s1<4s_1 < 4 şartı sağlanır). Diğer değerler (p1=3p_1=3 için s1=5s_1=5, p1=4p_1=4 için s1=4s_1=4) kalan sınırlarını ihlal eder.
Plastik şişeler için kalan sınırının (s1<4s_1 < 4) sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir.
5
Bulunan değerler başlangıç denklemlerine yazılarak toplam şişe sayısı hesaplanır.
C0=5×10+0=50C_0 = 5 \times 10 + 0 = 50, P0=4×5+3=23P_0 = 4 \times 5 + 3 = 23
Toplam şişe: 50+23=7350 + 23 = 73
Başlangıçtaki şişe adetlerini veren C0C_0 ve P0P_0 ifadelerinde bulunan değişkenler yerine konur.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri kuralları, bölme işleminde kalan ilişkileri ve denklem kurma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 160Soru

Bir kafede müşterilere 'Hızlı Menü' ve 'Keyif Menüsü' olmak üzere iki farklı menü seçeneği sunulmaktadır.

- Hızlı Menü sipariş eden her bir grubun masada kalma süresi ortalama 2020 dakikadır.
- Keyif Menüsü sipariş eden her bir grubun masada kalma s��resi ortalama 5050 dakikadır.

Bu kafedeki belirli bir masaya gün boyunca gelen toplam 1515 grubun tamamı bu iki menüden birini sipariş etmiştir. Gruplar arasında masanın hiç boş kalmadığı ve bu masada gün boyunca toplam 88 saat kesintisiz hizmet verildiği bilinmektedir.

Buna göre, bu masada gün boyunca Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı 6'dır.
Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı yy ve Hızlı Menü sipariş eden grup sayısı xx olarak tanımlandığında; toplam grup sayısını veren denklem x+y=15x + y = 15, toplam süreyi veren denklem ise dakika cinsinden 20x+50y=48020x + 50y = 480 olur. Bu denklem sistemi çözüldüğünde y=6y = 6 ve x=9x = 9 bulunur. Bu nedenle Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı 6'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve toplam grup sayısı denklemini kurma
xx Hızlı Menü sipariş eden grup sayısı ve yy Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı olsun. Toplam grup sayısı 15 olduğundan, x+y=15x + y = 15 denklemi elde edilir.
Soruda masaya gelen toplam grup sayısının 15 olduğu belirtilmiştir.
2
Toplam süreyi dakika cinsinden hesaplama ve süre denklemini kurma
Toplam hizmet süresi 8 saattir. 8 saat=8×60=480 dakikadır8 \text{ saat} = 8 \times 60 = 480 \text{ dakikadır}. Buradan 20x+50y=48020x + 50y = 480 denklemi kurulur. Bu denklem 10 ile sadeleştirilirse 2x+5y=482x + 5y = 48 elde edilir.
Menü süreleri dakika cinsinden verildiği için toplam sürenin de dakikaya çevrilmesi gerekir.
3
Elde edilen iki bilinmeyenli denklem sistemini çözme
İlk denklem 2 ile çarpılarak 2x+2y=302x + 2y = 30 elde edilir. Bu denklem, ikinci denklemden çıkarılırsa:
(2x+5y)(2x+2y)=48303y=18y=6(2x + 5y) - (2x + 2y) = 48 - 30 \Rightarrow 3y = 18 \Rightarrow y = 6 bulunur. Buradan da x=9x = 9 elde edilir.
Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı olan yy değerini bulmak için yok etme yöntemi uygulanır.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli doğrusal denklem sistemleri yardımıyla sayı problemlerini çözme

Alternatif Yöntem

Değerleri şıklardan giderek denemek de bir yöntemdir. Örneğin, Keyif Menüsü sipariş eden grup sayısı 66 olarak seçilirse, geriye kalan 156=915 - 6 = 9 grup Hızlı Menü sipariş etmiş olur. Bu durumda toplam süre: 6×50+9×20=300+180=4806 \times 50 + 9 \times 20 = 300 + 180 = 480 dakika (88 saat) olarak elde edilir ve soruda verilen tüm koşullar sağlanmış olur.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 8 / 14Sonraki
Sayı Problemleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 8 | Examkin