Ses Bilgisi

Türkçede ünsüzle biten bir kelimenin son harfi, kendinden sonra gelen ve ünlüyle başlayan kelimenin ilk harfine bağlanarak okunur. Buna 'ulama' denir. Ancak kelimeler arasında herhangi bir noktalama işaretinin bulunması ulamayı engeller.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük gelmesine rağmen noktalama işareti nedeniyle ulama gerçekleşmemiştir?

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerdeki ses olaylarını veya ses özelliklerini, sol sütundaki dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcükleri, ünlü daralması kuralları ve bu ses olayının gerçekleşme durumu yönünden sağdaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

I. Çocukluğundan beri her sabah yaptığı gibi taze ekmeği sıcak süte bana bana yiyordu.
II. Kendini bu alanın en iyisi sanan genç araştırmacıların hata yapma olasılığı daha yüksektir.
III. Ona karşı duyduğu bu yersiz öfke, aralarındaki dostluğun tamamen bitmesine yol açtı.
IV. Bunca sıkıntının arasında nihayet sana layık, nitelikli bir gelecek hazırlamayı başardık.
V. Son günlerde niye sessiz kaldığını ve bizden neyi gizlediğini kimse çözemedi.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ünlü değişimi (kökte ünlü değişimi) vardır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış sözcükleri, ünsüz yumuşaması kuralına uyma veya bu kurala aykırılık gösterme durumlarına göre sağda verilen dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştiriniz.

(I) Yazar, edebiyat yolculuğunda her zaman dilin saflığını korumaya özen göstermiştir. (II) Romanlarında olay örgüsünü derinleştirirken okurun ilgisini her zaman canlı kılmayı başarır. (III) Karakterlerin iç dünyasını tahlil ederken insan psikolojisinin bilinmeyen yönlerine ışık düşürür. (IV) Her yapıtın, okurun zihninde yeni bir dünyanın kapısını aralayacağına inanırdı. (V) Toplumun her kesiminden insanın kendi yaşamından izler bulabileceği sıcak hikâyeler kaleme almıştır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde hem ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük hem de bu kurala ayk��rılık gösteren bir sözcük birlikte kullanılmıştır?

Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten sözcüklerin ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşaması kuralına ünsüz değişimi (yumuşaması) denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kuralı örneklendiren bir sözcük vardır?

Aşağıda verilen ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) açıklamaları ile bu açıklamalara örnek oluşturan sözcükleri doğru biçimde eşleştiriniz.

Aşağıda verilen ses bilgisi kurallarını ve özelliklerini ilgili örnek sözcüklerle eşleştiriniz.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) kuralına örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?

I. Yıllar boyunca kütüphanenin loş köşesinde biriken sararmış kâğıtları özenle tasnif etti.
II. Genç yazarın son romanındaki akıcı üslup, okuyucuyu ilk sayfadan itibaren sarmayı başarıyordu.
III. Rüzgârın uğultusu arttıkça deniz kenarındaki ahşap kulübenin pencereleri sarsılmaya başladı.
IV. Hayatın karmaşasından kaçıp bu sakin kasabaya yerleştiğinden beri oldukça mutluydu.
V. Bilim insanları, doğanın gizemlerini çözmek için seçkin bir heyet oluşturmuştu.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) yoktur?

Aşağıda sol sütunda verilen ünsüz benzeşmesine uğramış sözcükleri, sağ sütunda verilen bu ses olayının açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağ��daki metinde parantez içinde kökleri ve ekleri belirtilen sözcüklerin, ünsüz düşmesi kuralına uygun biçimde türetilmiş hâllerini yazarak {{blank_1}}, {{blank_2}} ve {{blank_3}} ile gösterilen boşlukları doğru şekilde doldurunuz. Bu doğrultuda boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sözcükler getirilmelidir?

Türkçede sonu 'k' ünsüzüyle biten bazı kelimelere küçültme eki getirildiğinde kelimenin sonundaki ünsüz düşer. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir sözcük kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış bir sözcük yoktur?

Aşağıdaki sözcükleri, uğradıkları ünlü kaybının dil bilgisel oluşum yolları ile eşleştiriniz.

Türkçede türetilirken (yapım eki alırken), çekim eki alırken veya iki sözcük birleşirken ünlü düşmesi meydana gelebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış sözcük, bu ses olayının oluşumu (meydana geliş yolu) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde gerçekleşen ünlü düşmesi ses olaylarını, bu düşüşlerin dil bilgisel nedenleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde gerçekleşen ünlü türemesi örneklerini, sağda verilen dil bilgisel açıklamalarla eşleştiriniz.