Endokrinoloji ve Metabolizma

Yenidoğanlarda fenilketonüri (FKU) taramasında kullanılan Guthrie testi; $B. subtilis$ sporları ve fenilalanin antagonisti içeren bir besi yerinde, filtre kağıdına emdirilmiş kan örneği çevresinde bakteri üremesinin gözlenmesi (pozitif sonuç) prensibine dayanır. Buna göre, bebeğin kanında fenilalanin düzeyi yüksek olmasına rağmen bakteri üremesinin baskılanmasına ve dolayısıyla "yalancı negatif" sonuç alınmasına yol açabilecek durum aşağıdakilerden hangisidir?

$10$ yaşında kız hasta, son üç gündür devam eden poliüri, polidipsi ve bugün başlayan uyuklama hali nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde dehidratasyon bulguları ve Kussmaul solunumu saptanıyor. Hastanın başvuru ve tedavinin $4.$ saatindeki laboratuvar değerleri aşağıda özetlenmiştir:

Hastaya $10 \text{ ml/kg}$ izotonik bolusu sonrası, $\%0.45 \text{ NaCl}$ içeren mayi ile hidrasyon ve $0.1 \text{ Ü/kg/saat}$ insülin infüzyonu uygulanmaktadır.

Bu hastanın izlemindeki bulgular değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

$13$ yaşında bir kız çocuk; son bir yıldır belirginleşen halsizlik, konsantrasyon güçlüğü ve boyun bölgesinde şişlik şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boyu $25.$ persentilde (geçen yıl $50.$ persentil), tiroid bezi evre $2$, ağrısız, nodülsüz ve sert kıvamda palpe ediliyor. Laboratuvar incelemesinde TSH: $15$ mU/L, serbest T4 ($sT4$): $0.7$ ng/dL (N: $0.9-1.9$) ve anti-tiroid peroksidaz (anti-TPO) antikorları pozitif saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı ve eşlik edebilecek durumlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$4$ günlük bir bebek; belirgin huzursuzluk, sık beslenmesine rağmen tartı alamama ve ishal şikayetleri ile neonatoloji polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde vücut ağırlığının doğum ağırlığının $15\%$ altında olduğu, kalp hızının $192/dakika$ (taşikardi), ön fontanelinin geniş olduğu, guatr ve belirgin proptozis (ekzoftalmi) saptanıyor. Annesinin öyküsünden $3$ yıl önce Graves hastalığı nedeniyle radyoaktif iyot ($RAI$) tedavisi aldığı ve o zamandan beri levotiroksin replasmanı kullandığı öğreniliyor. Bu bebek için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Dört aylık kız bebek, rutin sağlam çocuk izleminde baş çevresinin $>97.$ persentil (makrosefali) olması nedeniyle değerlendiriliyor. Nöromotor gelişim basamakları yaşıyla uyumlu olan hastanın takiplerinde ek bir anormallik saptanmıyor. Ancak altı aylıkken geçirdiği akut gastroenterit tablosu sonrasında ani gelişen distoni, kasılmalar ve koreoatetoid hareketler nedeniyle acil servise getiriliyor. Çekilen kraniyal MRG'de genişlemiş silviyan fissürler (yarasa kanadı görünümü), bilateral subdural sıvı toplanması ve bazal ganglionlarda zedelenme saptanıyor. Göz dibi muayenesinde retinal kanama görülmüyor.

Bu klinik tabloya yol açan ve radyolojik bulguları nedeniyle sıklıkla sarsılmış bebek sendromu (çocuk istismarı) ile karışabilen metabolik hastalıkta aşağıdaki enzimlerden hangisinin eksikliği söz konusudur?

$15$ yaşında bir kız çocuk, hiç adet görmeme (primer amenore) şikayeti ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde boyu $172$ cm ($90-95.$ persentil), meme gelişimi Tanner evre $4$, ancak aksiller ve pubik kıllanması yok denecek kadar az saptanıyor. Pelvik ultrasonografide uterus ve overler izlenmiyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ aylık bir kız çocuk, geçirdiği üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında iştahsızlık ve ardından gelişen halsizlik, uyuklama ve hızlı nefes alıp verme şikayetleri ile acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde daha önce de uzun süreli açlık sonrası benzer ataklar olduğu öğreniliyor. Fizik muayenede karaciğer kosta altında $2 \text{ cm}$ palpabl (hafif hepatomegali) bulunuyor. Laboratuvar incelemesinde kan glukozu $42 \text{ mg/dL}$, laktat $8 \text{ mmol/L}$ (N: $<2$), idrarda keton pozitif ve kan gazında metabolik asidoz saptanıyor. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları ışığında, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ günlük bir erkek bebek; doğumundan itibaren sadece anne sütü ile beslendiği, son $3$ gündür artan kusma, sarılık ve halsizlik şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde letarjik görünümde olan bebeğin cildi ikterik, karaciğeri kosta kenarını $4$ cm geçmekte ve palpasyonla sert kıvamda hissedilmektedir. Oftalmolojik muayenesinde bilateral nükleer katarakt saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde direkt bilirubin ağırlıklı hiperbilirubinemi, transaminaz yüksekliği ve idrarda redüktan madde pozitifliği (glukoz oksidaz testi negatif) belirlenmiştir. Kan kültüründe $Escherichia$ $coli$ üremesi olan hastanın eritrosit galaktoz-1-fosfat üridiltransferaz ($GALT$) aktivitesi normal sınırlarda bulunmuştur.

Bu hastada klinik tabloya neden olan en olası enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

$2,5$ yaşında bir kız çocuk, motor gelişim basamaklarında belirgin gerileme ve yürüme yeteneğinin kaybı nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde yaygın hipotoni, derin tendon reflekslerinde kayıp ve ataksi saptanıyor. Hastanın yapılan laboratuvar tetkiklerinde beyin omurilik sıvısı (BOS) protein düzeyi $150\text{ mg/dL}$ (normal: $<45$) olarak saptanıyor. Batın ultrasonografisinde safra kesesi duvarında polipler ve lümen içinde yoğun çamur izleniyor. Bu klinik tabloya yol açan temel enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Metabolik hastalık şüphesiyle değerlendirilen üç farklı yenidoğanın klinik ve laboratuvar bulguları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Bu bebeklerin sahip olduğu metabolik bozukluklar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

$4$ günlük, $46,XX$ karyotipli bir bebek dış genital yapıda belirsizlik nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenede Prader evre $3$ ambiguus genital yapı (belirgin klitoromegali, parsiyel labial füzyon) saptanıyor; bilateral gonadlar palpe edilemiyor. Muayenede ayrıca mikrosefali, belirgin orta yüz hipoplazisi ve her iki dirsekte tam ekstansiyon kısıtlılığı (radyohümeral sinostoz şüphesi) dikkat çekiyor. Annenin gebeliğinin son trimesterinde ses kalınlaşması ve yüzde yeni gelişen akne şikayetlerinin olduğu öğreniliyor. Laboratuvar incelemesinde serum $Na: 131 \text{ mEq/L}$, $K: 5.9 \text{ mEq/L}$, $17\text{-hidroksiprogesteron (17-OHP)}: 175 \text{ nmol/L}$ (N: < $10$) ve androstenedion düzeyi düşük saptanıyor. Bu bebek için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ yaşında kız çocuk, annesi tarafından banyo yaptırılırken memelerinde büyüme fark edilmesi üzerine pediatri polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenede her iki meme Tanner evre $2$ olarak saptanıyor. Boyu takvim yaşı ile uyumlu ($\%50$ persentil) olup son bir yıldaki boy uzama hızı normaldir. Aksiller ve pubik kıllanma saptanmayan hastanın kemik yaşı takvim yaşı ile uyumlu bulunuyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

İki aylık bir bebek, dış genital yapıda belirsizlik nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde; Prader evre $3$ ambiguus genital yapı saptanıyor. Sağ labioskrotal kıvrımda bir gonad palpe edilirken, sol tarafta gonad palpe edilemiyor. Pelvik ultrasonografide; orta hatta uterus ve sol tarafta fallop tüpü izleniyor. Laboratuvar incelemelerinde serum sodyum $138 \text{ mEq/L}$, potasyum $4.1 \text{ mEq/L}$ ve $17$-hidroksiprogesteron düzeyi normal sınırlarda bulunuyor. Bu hasta için en olası karyotip aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumdan sonraki ilk $48$ saati sağlıklı geçiren ve normal beslenen $3$ günlük bir erkek bebek; son $12$ saattir gelişen beslenme güçlüğü, fışkırır tarzda kusma, $Kussmaul$ solunumu ve ilerleyici letarji nedeniyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde aksiyel hipotoni ve belirgin dehidratasyon bulguları saptanıyor. Hastanın laboratuvar sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bu klinik tablo ve laboratuvar verilerine dayanarak, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ aylık bir erkek bebek, doğumdan itibaren devam eden uzamış sarılık ve tekrarlayan hipoglisemi atakları nedeniyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde mikropenis, bilateral inmemiş testis ve horizontal nistagmus saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde direkt hiperbilirubinemi ve hipoglisemi doğrulanmıştır. Bu hastada en olası radyolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Dört günlük ($96$ saatlik) miyadında doğan bir kız bebek; emmeme, kusma ve giderek artan uyuklama hali nedeniyle acil servise getirilmiştir. Fizik muayenesinde hipotoni, dehidratasyon bulguları ve derin solunum saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde; pH: $7.15$, $HCO_3$: $9$ mEq/L, $pCO_2$: $22$ mmHg, kan amonyak düzeyi $480$ $\mu$ g/dL (N: $<150$), plazma laktat seviyesi $1.8$ mmol/L (N: $<2$) ve idrarda belirgin ketozis saptanmıştır. Hastanın serum sodyumu $138$ mEq/L, kloru $103$ mEq/L olarak ölçülmüştür. Bu klinik ve laboratuvar bulguları ışığında, bebek için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$7$ günlük bir yenidoğan; emmeme, kusma ve halsizlik şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede aksiller ve palmar çizgilerde hiperpigmentasyon saptanıyor. Dış genital muayenede; bifid skrotum, perineal hipospadias ve her iki inguinal kanalda palpe edilen gonadlar (Prader evre $3$) saptanıyor. Kan basıncı $55/35$ mmHg ölçülüyor. Laboratuvar incelemesinde; Serum $Na^+: 122$ mEq/L, $K^+: 7.2$ mEq/L, kan şekeri: $45$ mg/dL bulunuyor. Hormon profilinde dehidroepiandrosteron ($DHEA$) ve $17$-hidroksipregnenolon düzeyleri belirgin yüksek, androstenedion ve testosteron düzeyleri ise oldukça düşük saptanıyor. Karyotipi $46,XY$ olan bu bebekte en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

İki aylık bir erkek bebek, karın şişliği ve kabızlık yakınmalarıyla polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde belirgin hepatomegali ve ciltte yaygın hemanjiyomlar saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde saptanan değerler şöyledir:

Hastaya $15\ \mu\text{g/kg/gün}$ dozunda levotiroksin replasmanı başlanmasına rağmen, birinci haftanın sonundaki kontrolünde $TSH$ düzeyinin $80\ \text{mIU/L}$ olduğu görülüyor.

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar tablosundan sorumlu olan en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Akraba evliliği olan ebeveynlerin 4 günlük erkek bebeği, emmeme, fışkırır tarzda kusma ve uyandırılmada güçlük şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede genel durumu kötü, letarjik, aksiyel hipotonisi ve ekstremitelerde hipertonisi (opistotonus) olduğu, aralıklı olarak pedal çevirme hareketleri yaptığı gözleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde kan şekeri $45\text{ mg/dL}$, kan gazında pH $7.25$, $HCO_3$ $12\text{ mEq/L}$ saptanıyor ve idrarda keton ($+++$) pozitif bulunuyor. Bebeğin idrarında ve terinde 'yanmış şeker' veya 'akçaağaç şurubu' benzeri spesifik bir koku fark ediliyor. Bu klinik tabloya sahip hastada tanıyı kesinleştirmek için plazmada hangi amino asidin varlığının gösterilmesi patognomoniktir?

$7$ yaşında bir erkek çocuk, son $6$ aydır okul başarısında belirgin düşme, dikkat dağınıklığı ve görme keskinliğinde azalma şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde özellikle eklem bölgelerinde ve mukozalarda belirgin hiperpigmentasyon alanları saptanmıştır. Nörolojik muayenesinde spastik dizartri, ataksi ve kognitif fonksiyonlarda gerileme izlenmiştir. Batın muayenesinde hepatosplenomegali saptanmamıştır. Kraniyal MR görüntülemesinde bilateral simetrik posterior (oksipital ve paryetal) beyaz cevherde demiyelinizasyon alanları ve aktif lezyon kenarlarında kontrast tutulumu izlenmiştir. Bu hastada tanıyı kesinleştirmek için öncelikle istenmesi gereken laboratuvar testi aşağıdakilerden hangisidir?