Tüm alıştırma soruları

2563 soru

Soru 761Soru

Bir müzik festivalinde sahneye çıkacak olan Ayhan, Burcu, Cenk, Derya, Elif ve Fatih adlı sanatçıların sahneye çıkış sıralarıyla ilgili şunlar bilinmektedir:

* Sahneye ilk sırada Cenk çıkmıştır.
* Burcu ve Elif sahneye art arda çıkmışlardır ve Elif, Burcu'dan hemen sonra sahneye çıkmıştır.
* Ayhan ile Fatih'in sahneye çıkışları arasında tam olarak iki kişi sahneye çıkmıştır.
* Derya, Fatih'ten daha sonraki bir sırada sahneye çıkmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Burcu sahneye üçüncü sırada çıkmıştır.

Cevap

Burcu sahneye üçüncü sırada çıkmıştır.
Kurulan her iki olası sıralama tablosunda da Burcu kesinlikle üçüncü sırada sahneye çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kesin olan ilk bilgiyi yerleştirin.
1. sırada Cenk yer alır.
Öncülde Cenk'in sahneye ilk sırada çıktığı kesin olarak belirtilmiştir.
2
Burcu ve Elif'in blok konumunu belirleyin.
(Burcu - Elif) şeklinde ikili bir blok oluşur.
Elif'in Burcu'dan hemen sonra sahneye çıkması bu iki sanatçının yan yana ve sabit sırada olmasını gerektirir.
3
Ayhan ile Fatih arasındaki boşluk kuralını uygulayarak olası yerleri inceleyin.
Ayhan ve Fatih sadece 2. ve 5. sıralarda yer alabilir. Eğer 3. ve 6. sıralara yerleştirilselerdi, Derya'ya 2. sıra kalırdı. Ancak Derya, Fatih'ten sonra çıkmak zorunda olduğu için bu durum kurallarla çelişirdi. Dolayısıyla Ayhan ve Fatih 2. ve 5. sıraları paylaşır.
Ayhan ile Fatih arasında tam olarak iki kişi bulunmalıdır ve Fatih, Derya'dan daha önce sahneye çıkmalıdır.
4
Boşta kalan yerlere diğer kişileri yerleştirerek tabloları netleştirin.
İki durum oluşur: 1) Cenk - Fatih - Burcu - Elif - Ayhan - Derya veya 2) Cenk - Ayhan - Burcu - Elif - Fatih - Derya. Her iki durumda da Burcu 3. sırada, Elif 4. sırada ve Derya 6. sırada yer alır.
Tüm kurallara uygun sıralamaları oluşturup ortak ve kesin olan sonuçları bulmak.

Anahtar Kavram

Sıralama problemlerinde kesin ve olasılıklı verileri ayırt etme, bloklama yöntemi ile yerleştirme yapma.
Soru 762Soru

Japonya'nın güneyindeki Okinawa çukurluğunda, 2025 yılında gerçekleştirilen derin deniz araştırmalarında keşfedilen ve sadece yüksek kükürt oranına sahip hidrotermal bacaların çevresinde yaşayabildiği belirlenen yeni bir karides türünün, ekstrem koşullara uyum sağlayan canlıların evrimsel süreçlerine dair bilinen teorileri yeniden şekillendirebilecek potansiyelere sahip olduğu açıklandı.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Keşfedilen karides türünün yaşamını sürdürebilmesi, ortamda yüksek oranda kükürt bulunmasına bağlıdır.

Cevap

Keşfedilen karides türünün yaşamını sürdürebilmesi, ortamda yüksek oranda kükürt bulunmasına bağlıdır.
Doğru seçenek olan ifadedeki yargı, öncül cümlede yer alan 'sadece yüksek kükürt oranına sahip hidrotermal bacaların çevresinde yaşayabildiği belirlenen' ifadesinin doğrudan mantıksal bir sonucudur. Karidesin sadece yüksek kükürtlü ortamlarda yaşayabilmesi, onun yaşamını sürdürmesinin ortamda yüksek oranda kükürt bulunmasına bağlı olduğunu kesin kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi temel yargılarına ve kısıtlayıcı ifadelerine ayırmak.
Cümledeki kilit ifade: 'sadece yüksek kükürt oranına sahip hidrotermal bacaların çevresinde yaşayabildiği belirlenen' kısmıdır. Bu ifade, karidesin yaşam alanı için kükürt oranının yüksek olmasının mutlak bir koşul olduğunu gösterir.
Kesin yargı sorularında, cümlede yer alan 'sadece', 'yalnızca', 'en', 'tek' gibi sınırlandırıcı sözcükler kesin çıkarımın temelini oluşturur.
2
Seçeneklerdeki olasılık ve yorum içeren ifadeleri elemek.
Bilinen teorilerin 'yeniden şekillendirebileceği' ifadesi bir ihtimal bildirirken, seçeneklerde yer alan 'teorilerin geçerliliğini yitirdiği' ifadesi kesinlik iddia ettiği için elenir. Benzer şekilde, ilk kez araştırma yapıldığı ya da kükürtün en yüksek seviyeye ulaştığı gibi cümlede yer almayan zamansal veya miktarsal iddialar elenir.
Cümlede doğrudan belirtilmeyen öznel tahminler, genellemeler veya aşırı kesinlik içeren çıkarımlar doğru kabul edilemez.
3
Mantıksal olarak birbirini doğrudan gerektiren ifadeleri eşleştirmek.
'Sadece yüksek kükürt oranına sahip yerde yaşayabilmek' durumu, 'yaşamın sürdürülebilmesinin kükürt oranına bağlı olması' yargısıyla tam olarak örtüşmektedir.
Cümledeki ifadenin eş anlamlısı veya mantıksal olarak zorunlu sonucu doğru seçeneği verir.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı

İpuçları

1
Cümledeki 'sadece' kelimesine ve onun kurduğu koşul-sonuç ilişkisine dikkat edin.
2
Teorilerin 'yeniden şekillendirebileceği' ifadesinin kesin bir değişim mi yoksa bir olasılık mı bildirdiğini değerlendirin.
3
Keşif yerinin belirtilmiş olması, o canlının dünyada sadece o yerde yaşadığı anlamına gelmez. Bu tür aşırı genelleme içeren seçenekleri eleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer sorularda 'sadece', 'en', 'tek', 'ilk' gibi sınırlandırıcı kelimelerin altını çizerek bu kelimelerin seçeneklerde nasıl dönüştürüldüğünü inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 763Soru

Bir yayınevinin basacağı Roman, Şiir, Deneme, Biyografi, Tarih ve Polisiye türündeki altı farklı kitabın basım sırası 1'den 6'ya kadar numaralandırılmıştır. Kitapların basım sıralarına ilişkin bazı bilgiler şu şekildedir:

* Deneme kitabı ilk sırada basılmıştır.
* Şiir kitabı, Roman kitabından hemen sonra basılmıştır.
* Biyografi kitabı ile Tarih kitabı arasında iki kitap basılmıştır.
* Polisiye kitabı son sırada basılmamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polisiye kitabı ikinci sırada basılmıştır.

Cevap

Polisiye kitabı ikinci sırada basılmıştır.
Polisiye kitabının ikinci sırada basıldığı ifadesi kesinlikle doğrudur. Kurulan sıralama tablosunda olasılıklar değerlendirildiğinde, Polisiye kitabının yalnızca ikinci sırada yer alabileceği, diğer tüm sıraların diğer kitaplar tarafından doldurulduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerden hareketle başlangıç tablosunu oluşturun.
1'den 6'ya kadar sıralar belirlenir. Deneme kitabının ilk sırada basıldığı bilgisiyle 1. sıraya 'Deneme' yerleştirilir.
Kesin bilgileri tabloya ilk olarak yerleştirmek analiz sürecini kolaylaştırır.
2
Kalan boşluklara (2, 3, 4, 5, 6) diğer ��ncülleri uygulayın.
Şiir, Roman'dan hemen sonra basıldığı için (Roman, Şiir) ikilisi yan yana gelmelidir. Biyografi (B) ve Tarih (T) arasında iki kitap olmalıdır.
Koşullu önermelerin birbirleriyle olan ilişkisini kurmak sıralamayı daraltır.
3
Biyografi ve Tarih kitaplarının olası konumlarını test edin.
Aralarında iki kitap bulunan Biyografi ve Tarih için olası konumlar {2, 5} veya {3, 6} olabilir. Eğer {2, 5} konumları seçilirse, kalan 3, 4, 6 konumlarına Roman, Şiir ve Polisiye yerleştirilmelidir. Roman ve Şiir yan yana olmak zorunda olduğundan 3 ve 4. sıraya yerleşirler. Bu durumda Polisiye kitabına 6. sıra kalır. Ancak öncüllerde Polisiye kitabının son sırada (6) basılmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla {2, 5} olasılığı elenir.
Varsayımları test ederek çelişki oluşturan durumları elemek kesin sıralamayı bulmamızı sağlar.
4
Çelişmeyen tek olasılığı uygulayarak nihai sıralamayı kesinleştirin.
Biyografi ve Tarih kitapları {3, 6} konumlarında olmalıdır (3. sıra Biyografi/Tarih, 6. sıra Tarih/Biyografi). Kalan 2, 4, 5 konumlarına Roman, Şiir ve Polisiye yerleştirilir. Roman ve Şiir yan yana (4 ve 5) yerleşmek zorunda olduğundan Polisiye kitabına kesin olarak 2. sıra kalır. Böylece kesin sıralama: 1-Deneme, 2-Polisiye, 3-Biyografi/Tarih, 4-Roman, 5-Şiir, 6-Tarih/Biyografi şeklindedir.
Nihai yerleşimle seçeneklerin kesinlik durumlarını değerlendirmek mümkündür.

Anahtar Kavram

Sıralama Problemlerinde Olasılık Analizi ve Çelişki Eleme
Soru 764Soru

Bir spor salonunun üyelik paketleri "Gündüz Üyeliği" ve "Tam Zamanlı Üyelik" olmak üzere iki tiptir. Bu spor salonuna bir ayda toplam 150150 kişi yeni üye olmuştur. Gündüz üyeliği paketini tercih eden her üyeden 10001000 TL, tam zamanlı üyelik paketini tercih eden her üyeden ise 18001800 TL kayıt ücreti alınmaktadır. Ayrıca, tam zamanlı üyelik alan her üyeye promosyon olarak spor salonu tarafından maliyeti 200200 TL olan bir spor çantası hediye edilmektedir.

Spor salonunun bu yeni üyelerden elde ettiği net kazanç (toplam kayıt ücretinden hediye edilen çantaların toplam maliyeti düşülerek hesaplanan tutar) 198.000198.000 TL olduğuna göre, yeni üyelerden kaç tanesi tam zamanlı üyelik paketini tercih etmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Yeni üyelerden 80 tanesi tam zamanlı üyelik paketini tercih etmiştir.
Tam zamanlı üyelik alan her bir üye için spor salonuna gelen brüt gelir 18001800 TL, çanta maliyeti nedeniyle oluşan gider ise 200200 TL'dir. Dolayısıyla bu paketten elde edilen net kazanç üye başına 16001600 TL'dir. Toplam üye sayısı 150150 olduğuna göre, Gündüz üyeliği alan 150y150 - y kişi ve Tam Zamanlı üyelik alan yy kişi için net kazanç denklemi 1000(150y)+1600y=1980001000(150 - y) + 1600y = 198000 şeklinde kurulur. Bu denklem çözüldüğünde y=80y = 80 (tam zamanlı üye sayısı) değeri bulunur. Bu nedenle 80 değerini veren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin tanımlanması ve üye sayıları arasındaki ilişkinin yazılması
Gündüz üyeliği alan üye sayısı xx, tam zamanlı üyelik alan üye sayısı yy olsun. Toplam üye sayısı için denklem: x+y=150x + y = 150 olur.
Soruda verilen toplam yeni üye sayısını matematiksel olarak ifade etmek için.
2
Her bir üyelik tipinden elde edilen net kazancın belirlenmesi
Gündüz üyeliğinden net kazanç üye başına 10001000 TL'dir. Tam zamanlı üyelikten net kazanç ise kayıt ücretinden hediye çanta maliyeti çıkarılarak 1800200=16001800 - 200 = 1600 TL olarak bulunur.
Spor salonunun net kazancını doğru bir şekilde hesaplayabilmek için hediye edilen ürünlerin maliyetini brüt gelirden düşmemiz gerekir.
3
Net kazanç denkleminin kurulması ve sadeleştirilmesi
Toplam net kazanç denklemi: 1000x+1600y=1980001000x + 1600y = 198000 olur. Denklemin her iki tarafı da 200200'e bölünerek sadeleştirildiğinde 5x+8y=9905x + 8y = 990 elde edilir.
İşlemleri kolaylaştırmak ve bilinmeyenleri çözebilmek amacıyla sade bir denklem elde etmek için.
4
Kurulan iki bilinmeyenli denklem sisteminin çözülmesi
İlk denklem 5-5 ile çarpılarak ikinci denklemle toplanır:
5(x+y)=5(150)5x5y=750-5(x + y) = -5(150) \Rightarrow -5x - 5y = -750

Bu ifade 5x+8y=9905x + 8y = 990 denklemi ile taraf tarafa toplandığında:
3y=240y=803y = 240 \Rightarrow y = 80 bulunur.
Tam zamanlı üyelik paketini tercih eden üye sayısını (yy) bulmak için.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli denklem sistemleri yardımıyla sayı problemlerinin çözümü
Soru 765Soru

Bir kamp alanında Aslı, Burak, Ceyda, Derya, Erkan ve Fatih adlı altı arkadaş çadırlarını kuracaktır. Çadırlar; ön sıra ve arka sıra olmak üzere karşılıklı iki sıra halinde ve her sırada üçer çadır (sol, orta, sağ) olacak şekilde yerleştirilecektir. Çadırların konumlarına ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* Burak'ın çadırı, Aslı'nın çadırının hemen sağındadır.
* Erkan'ın çadırı, Aslı'nın çadırının tam karşısındadır.
* Ceyda'nın çadırı, Burak'ın çadırının tam karşısındadır.
* Fatih'in çadırı, Ceyda'nın çadırı ile aynı sıradadır ve onun solundadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Derya'nın çadırı ile Fatih'in çadırı karşı karşıyadır.

Cevap

Derya'nın çadırı ile Fatih'in çadırı karşı karşıyadır.
Derya ve Fatih'in çadırlarının karşı karşıya olması durumu her iki olasılıkta da değişmemektedir. Her iki yerleşim düzeninde de Derya ve Fatih sol sütunda karşı karşıya konumlanmıştır. Bu nedenle bu ifade kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Aslı ve Burak'ın konum ilişkisini belirlemek.
Burak'ın çadırının Aslı'nın çadırının hemen sağında olduğu belirlenir. Bu, iki çadırın aynı sırada yan yana (Aslı solda, Burak sağda) olduğunu gösterir.
İlk öncülde Burak'ın çadırının Aslı'nın hemen sağında olduğu doğrudan ifade edilmiştir.
2
Erkan ve Ceyda'nın çadır konumlarını tespit etmek.
Erkan'ın çadırı Aslı'nın, Ceyda'nın çadırı ise Burak'ın tam karşısına yerleşir. Böylece bu dört çadır 2x2'lik bir blok oluşturur.
Karşılıklı olma öncülleri, bu çadırların aynı sütunlarda farklı sıralarda yer aldığını gösterir.
3
Fatih'in çadırının konumunu ve 2x2'lik bloğun yerleşimini analiz etmek.
Fatih'in Ceyda'nın solunda yer alabilmesi için Ceyda'nın en sağ sütunda, Fatih'in ise en sol sütunda olması gerekir. Bu durumda Aslı ve Erkan orta sütunda; Burak ve Ceyda sağ sütunda; Fatih ise sol sütunda yer alır.
Eğer blok sol ve orta sütunlara yerleştirilseydi Ceyda orta sütunda olurdu ve solunda Erkan olduğu için Fatih yerleşemezdi. Bu nedenle blok orta ve sağ sütunlara yerleşmek zorundadır.
4
Derya'nın çadırının konumunu belirlemek ve kesin yargıya ulaşmak.
Boşta kalan tek konum olan sol sütun Derya'ya kalır. Ön ve arka sıraların hangisi olduğu kesin olarak belirlenemese de Derya ve Fatih her iki olasılıkta da sol sütunda karşı karşıya konumlanır.
Fatih ve Derya'nın aynı sütunda (sol) karşılıklı sırada yer almaları her iki yerleşim alternatifi için de ortaktır.

Anahtar Kavram

Göreceli konum ilişkileri ve alternatif olasılık tablolarının oluşturulması
Soru 766Soru

Timothy Morton tarafından ortaya atılan 'hipernesneler' kavramı; insan ölçeğini aşan, zamansal ve mekansal olarak o denli geniş alanlara yayılmış olan nesneleri tanımlar ki bunlar doğrudan ve bir bütün olarak algılanamazlar. İklim değişikliği, gezegendeki tüm plastik atıklar veya plütonyum gibi yarı ömrü binlerce yıl olan radyoaktif maddeler bu kapsama girer. Hipernesneler, yerel düzeyde kendilerini sadece tekil yansımalar veya etkiler biçiminde ele verirler; örneğin, penceremize vuran asit yağmuru iklim değişikliğinin kendisi değil, onun sadece anlık ve yerel bir tezahürüdür. Bu nesnelerin bir diğer belirgin özelliği de 'viskozite' (yapışkanlık) yani onlardan kaçınmanın veya tamamen dışarıda kalmanın imkansızlığıdır; çünkü onlar zaten insan varoluşunun ve çevremizin dokusuna geri dönülemez biçimde sızmışt��r. İnsan merkezci düşünce kalıplarını sarsan bu felsefi yaklaşım, özne ve nesne arasındaki o keskin ayrımı tamamen flulaştırarak insanı, varlığın ağsal ve ilişkisel doğasıyla kaç��nılmaz bir yüzleşmeye zorlar.

Bu parçaya göre 'hipernesneler' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsan dışındaki canlı türlerinin algı kapasitesiyle kavranabilen bir doğaya sahip olduklarına

Cevap

İnsan dışındaki canlı türlerinin algı kapasitesiyle kavranabilen bir doğaya sahip olduklarına
Doğru cevap, hipernesnelerin insan dışı canlıların algı dünyasına göre biçimlendiğini iddia eden seçenektir. Metinde hipernesnelerin insan dışı canlıların algı kapasitesiyle kavranabildiğine dair hiçbir ifade veya ipucu bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün olumsuz yapısı tespit edilir ve seçeneklerin metindeki karşılıkları aranır.
Seçeneklerin metinden doğrudan çıkarılıp çıkarılamayacağı belirlenir.
Yardımcı düşünce sorularında değinilmeyen yargıyı bulmak için eleme yöntemi kullanılır.
2
Metnin giriş kısmındaki 'insan ölçeğini aşan, zamansal ve mekansal olarak o denli geniş alanlara yayılmış' ifadesi incelenir.
İnsan algısının sınırlarını aşan zamansal ve mekansal bir yayılıma sahip olduklarına yargısı doğrulanır.
İlk seçenekteki yargının doğruluğunu teyit etmek amacıyla.
3
Metindeki 'yerel düzeyde kendilerini sadece tekil yansımalar... asit yağmuru örneği' bölümü tahlil edilir.
Yerel olayların hipernesnelerin kendisi değil, sadece anlık birer yansıması olduğu yargısına ulaşılır.
Yerel olguların işlevini tespit etmek amacıyla.
4
Metindeki 'viskozite' ve 'insan varoluşunun ve çevremizin dokusuna geri dönülemez biçimde sızmıştır' ifadeleri değerlendirilir.
İnsan varoluşunun ve çevre koşullarının yapısına kaçınılmaz ve geri dönülemez şekilde dahil olduklarına yargısı doğrulanır.
Kaçınılmazlık ve sızma durumunu sorgulamak amacıyla.
5
Metnin sonundaki 'insan merkezci düşünce kalıplarını sarsan... özne ve nesne arasındaki o keskin ayrımı tamamen flulaştırarak' bölümü okunur.
İnsan merkezli dünya görüşünü sarsarak klasik özne ve nesne ayrımını belirsizleştirdiğine yargısı doğrulanır.
Özne-nesne ilişkisinin nasıl etkilendiğini görmek amacıyla.
6
Tüm metin genelinde insan dışı canlıların algı kapasitelerine yönelik bir atıf aranır.
Metinde böyle bir konudan hiç bahsedilmediği, 'insan merkezci düşüncenin sarsılması' ifadesinin canlı türlerinin algı kapasitesiyle bir ilgisi olmadığı belirlenir.
Doğru seçeneği kesinleştirmek amacıyla.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 767Soru

Şekildeki ABCDABCD eşkenar dörtgeninde köşegenler EE noktasında kesişmektedir. Köşegen uzunlukları AC=12|AC| = 12 cm ve BD=16|BD| = 16 cm olduğuna göre, bu eşkenar dörtgenin çevresi kaç santimetredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Eşkenar dörtgenin çevresi 40 santimetredir.
Eşkenar dörtgenin köşegenleri birbirini dik keserek ortalar. Köşegen uzunlukları 12 cm ve 16 cm olan bu dörtgende, köşegenlerin kesişiminde kenarları 6 cm ve 8 cm olan dik üçgenler oluşur. 6-8-10 özel dik üçgeninden eşkenar dörtgenin bir kenar uzunluğu 10 cm olarak hesaplanır. Eşkenar dörtgenin dört kenarı da eşit uzunlukta olduğundan çevre uzunluğu 4×10=404 \times 10 = 40 cm olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eşkenar dörtgenin köşegen özelliklerini belirleme.
Eşkenar dörtgenin köşegenleri birbirini dik keser ve ortalar. Bu durumda, köşegenlerin kesim noktası EE olmak üzere; AE=EC=122=6|AE| = |EC| = \frac{12}{2} = 6 cm ve BE=ED=162=8|BE| = |ED| = \frac{16}{2} = 8 cm bulunur. DECDEC üçgeni (veya di��er eş üçgenler) bir dik üçgendir.
Köşegen uzunluklarından kenar uzunluğuna geçiş yapabilmek için dik üçgen oluşturulması gerekir.
2
Dik üçgende Pisagor teoremi yardımıyla bir kenar uzunluğunu bulma.
DC2=DE2+EC2    DC2=82+62=64+36=100    DC=10|DC|^2 = |DE|^2 + |EC|^2 \implies |DC|^2 = 8^2 + 6^2 = 64 + 36 = 100 \implies |DC| = 10 cm elde edilir.
Eşkenar dörtgenin çevre uzunluğunu hesaplamak için bir kenar uzunluğunun bulunması şarttır.
3
Eşkenar dörtgenin çevre formülünü uygulama.
Tüm kenar uzunlukları eşit olduğundan Çevre =4×DC=4×10=40= 4 \times |DC| = 4 \times 10 = 40 cm olarak bulunur.
Bir kenar uzunluğu bilinen eşkenar dörtgenin toplam çevre uzunluğuna ulaşmak.

Anahtar Kavram

Eşkenar dörtgenin köşegenlerinin birbirini dik ortalaması ve Pisagor bağıntısı yardımıyla kenar uzunluğunun bulunması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 768Soru

Kitap okumak, çoğunlukla sadece yeni bilgiler edinmek veya kelime dağarcığını geliştirmek amac��yla gerçekleştirilen zihinsel bir faaliyet olarak görülür. Oysa edebî bir metnin dünyasına adım attığımızda, satırlar arasında gezinirken kendimizi hiç tanımadığımız insanların yerine koyar, onların sevinçlerini, acılarını ve hayal kırıklıklarını derinden hissederiz. Bu deneyim, zihnimizde başkalarının duygularını anlama ve paylaşma becerisini, yani empatiyi sessizce besleyip büyütür. Bir roman kahramanının yaşadığı adaletsizliğe üzülürken aslında gerçek yaşamdaki insanlara karşı da daha hoşgörülü ve anlayışlı olmayı öğreniriz. Bu durum da toplum içindeki çatışmaları azaltarak birlikte yaşama kültürünü destekler. Kısacası kitaplar, bizi sadece entelektüel açıdan zenginleştirmekle kalmaz; çevremizdeki insanlarla kurduğumuz bağları kuvvetlendirerek bizi daha duyarlı ve insancıl bireyler hâline getirir.

Bu parçada kitap okuma eylemiyle ilgili olarak asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okurların empati yeteneğini geliştirerek insan ilişkilerinde daha duyarlı olmalarını sağladığı

Cevap

Okurların empati yeteneğini geliştirerek insan ilişkilerinde daha duyarlı olmalarını sağladığı
Parçanın bütününde ve özellikle sonuç kısmında kitap okumanın, okuyucunun empati becerisini besleyerek insan ilişkilerinde daha duyarlı olmasını sağladığı vurgulanmaktadır. Bu nedenle okurların empati yeteneğini geliştirerek insan ilişkilerinde daha duyarlı olmalarını sağladığı yönündeki yargı parçanın asıl anlatmak istediği düşüncedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın giriş ve gelişme cümlelerini analiz ederek ele alınan konuyu belirlemek.
Paragrafta kitap okumanın sadece bilgi edinme faaliyeti olmadığı, başkalarının duygularını hissetme (empati) süreci olduğu belirtilmiştir.
Ana düşünceyi belirlemek için öncelikle konunun sınırlarını çizmek gerekir.
2
Paragrafın sonuç bölümünü ve 'kısacası' ifadesinden sonraki kısmı incelemek.
Kitapların insan ilişkilerini güçlendirerek bireyleri daha duyarlı hale getirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Yazarın asıl vurgulamak istediği ana düşünce genellikle sonuç cümlelerinde özetlenir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünceyi Bulma
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 769Soru

(I) Dendrokronoloji, ağaçların yıllık büyüme halkalarını inceleyerek ahşap buluntuların yaşını saptamaya yarayan bir yöntemdir. (II) Arkeolojik kazılarda elde edilen ahşap yapı parçaları ve aletler, bu yöntemle analiz edilerek tarihlendirilir. (III) Orman ekosistemlerinin korunması ve ağaç türlerinin çeşitliliği, iklim değişikliğiyle mücadelede hayati bir rol oynamaktadır. (IV) Yapılan bu tarihlendirme çalışmaları sayesinde, yazılı kaynakların bulunmadığı tarih öncesi dönemlere ait kronolojik veriler elde edilir. (V) Böylece insanlık tarihinin karanlıkta kalmış pek çok evresi, bu güvenilir veriler ışığında yeniden kurgulanabilir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III numaralı cümle parçanın anlam akışını bozmaktadır.
Paragrafta genel olarak dendrokronoloji yöntemi, bu yöntemin arkeolojideki kullanımı ve tarih öncesi dönemlerin tarihlendirilmesindeki önemi anlatılmaktadır. III numaralı cümlede ise dendrokronoloji ile ilişkili olmayan, orman ekosistemlerinin korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi farklı bir konudan bahsedilmektedir. Bu durum düşüncenin akışını bozmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın genel konusunu ve ana fikrini belirleyin.
Paragrafın genelinde dendrokronoloji (ağaç halkaları ile tarihlendirme) yöntemi ve bu yöntemin arkeolojik kazılardaki rolü ele alınmaktadır.
Akışı bozan cümleyi bulabilmek için öncelikle metnin hangi ortak tema etrafında şekillendiğini anlamak gerekir.
2
Cümleler arasındaki anlamsal ve yapısal bağlantıları inceleyin.
I. cümlede dendrokronoloji tanımlanmış, II. cümlede 'bu yöntemle' ifadesiyle I. cümleye bağlanmıştır. IV. cümlede geçen 'Yapılan bu tarihlendirme çalışmaları' ifadesi, II. cümledeki tarihlendirme işlemine gönderme yapmaktadır. V. cümle ise 'Böylece... bu güvenilir veriler' diyerek IV. cümledeki verileri nitelemektedir.
Cümleler arasındaki köprü kelimeler akışın yönünü takip etmemizi sağlar.
3
Diğer cümlelerle bağdaşmayan, konunun dışına çıkan veya farklı bir yönünü ele alan cümleyi tespit edin.
III. cümlede orman ekosistemlerinin korunması ve iklim değişikliği ile mücadele konusu ele alınmıştır. Bu cümle ağaçlardan bahsetse de tarihlendirme yöntemiyle hiçbir ilgisi yoktur ve akışı bozmaktadır.
Konunun dışına çıkan veya konunun başka bir yönünü anlatan cümle, paragrafın bütünlüğünü zedelediği için çıkarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Paragrafta anlam bütünlüğü ve akışı bozan cümleyi tespit etme
Soru 770Soru

Taban ayrıtı 6 cm6\text{ cm} olan düzgün kare dik piramidin yan yüzlerinin taban düzlemiyle yaptığı açı 6060^\circ dir. Buna göre, bu piramidin içine yerleştirilebilecek en büyük hacimli kürenin hacminin piramidin hacmine oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: π9\frac{\pi}{9}

Cevap

Kürenin hacminin piramidin hacmine oranı π9\frac{\pi}{9} olarak bulunur.
Kürenin yarıçapı (r=3 cmr = \sqrt{3}\text{ cm}) ve piramidin yüksekliği (h=33 cmh = 3\sqrt{3}\text{ cm}) doğru hesaplandığında küre hacmi 43π cm34\sqrt{3}\pi\text{ cm}^3, piramit hacmi ise 363 cm336\sqrt{3}\text{ cm}^3 çıkmaktadır. Bu iki değerin oranı π9\frac{\pi}{9} sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1
Piramidin dikey kesitini belirleyin ve yüksekliğini bulun.
Taban ayrıtı 6 cm6\text{ cm} ve yan yüz açısı 6060^\circ olan piramidin karşılıklı iki kenarının orta noktalarından geçen dikey kesiti, bir kenarı 6 cm6\text{ cm} olan bir eşkenar üçgendir. Bu eşkenar üçgenin yüksekliği piramidin yüksekliğine eşittir: h=632=33 cmh = \frac{6\sqrt{3}}{2} = 3\sqrt{3}\text{ cm} olur.
Piramit hacmini ve iç teğet küre yarıçapını bulmak için yükseklik ve dikey kesit ölçüleri gereklidir.
2
Piramidin içine yerleştirilebilecek en büyük kürenin yarıçapını (rr) bulun.
Küre, piramidin tüm yüzeylerine teğet olmalıdır. Bu kürenin dikey kesit düzlemindeki izdüşümü, bir kenarı 6 cm6\text{ cm} olan eşkenar üçgenin iç teğet çemberidir. Eşkenar üçgende iç teğet çemberin yarıçapı r=a23=623=3 cmr = \frac{a}{2\sqrt{3}} = \frac{6}{2\sqrt{3}} = \sqrt{3}\text{ cm} olarak hesaplanır.
Kürenin hacmini hesaplayabilmek için yarıçapının bilinmesi gerekir.
3
Kürenin hacmini hesaplayın.
Vku¨re=43πr3=43π(3)3=43π cm3V_{\text{küre}} = \frac{4}{3}\pi r^3 = \frac{4}{3}\pi (\sqrt{3})^3 = 4\sqrt{3}\pi\text{ cm}^3 olur.
Oranlama işlemi için pay kısmında yer alacak küre hacmini bulmak gerekir.
4
Piramidin hacmini hesaplayın.
Vpiramit=13Taban Alanıh=136233=363 cm3V_{\text{piramit}} = \frac{1}{3} \cdot \text{Taban Alanı} \cdot h = \frac{1}{3} \cdot 6^2 \cdot 3\sqrt{3} = 36\sqrt{3}\text{ cm}^3 olur.
Oranlama işlemi için payda kısmında yer alacak piramit hacmini bulmak gerekir.
5
Kürenin hacmini piramidin hacmine oranlayın.
Oran=Vku¨reVpiramit=43π363=π9\text{Oran} = \frac{V_{\text{küre}}}{V_{\text{piramit}}} = \frac{4\sqrt{3}\pi}{36\sqrt{3}} = \frac{\pi}{9} olarak elde edilir.
Soru kökündeki nihai oran ilişkisini kurmak için bölme işlemi yapılır.

Anahtar Kavram

Düzgün piramitlerin hacmi ve iç teğet küre yarıçapının dikey kesit yardımıyla bulunması.
Soru 771Soru

Bir ABCABC üçgeninde AB=AC=35 cm|AB| = |AC| = 35\text{ cm} ve BC=42 cm|BC| = 42\text{ cm}'dir. AA açısının iç açıortay doğrusu [BC][BC] kenarını DD noktasında kesmektedir. [AC][AC] kenarı üzerinde AE=14 cm|AE| = 14\text{ cm} olacak şekilde bir EE noktası alınıyor. [AD][AD] ve [BE][BE] doğruları PP noktasında kesiştiğine göre, AP|AP| uzunluğu kaç cm'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

16 cm
İkizkenar üçgende tabana inen açıortay aynı zamanda kenarortay ve yüksekliktir. Buradan taban ikiye bölünerek dik üçgen elde edilir ve Pisagor bağıntısıyla açıortay uzunluğu 28 cm olarak bulunur. D noktasından BE doğrusuna paralel çizilen yardımcı doğru yardımıyla Thales teoremi iki kez uygulanır; önce F noktasının orta nokta olduğu bulunarak EF uzunluğu 10,5 cm tespit edilir, ardından AP/PD oranının 4/3 olduğu belirlenir. Bu oran kullanılarak AP uzunluğu 16 cm olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
ABC üçgeninin ikizkenar üçgen olduğunu belirleyip açıortay doğrusunun kenarortay ve yükseklik olma özelliğini kullanmak.
BD = DC = 21 cm ve AD doğrusu BC kenarına diktir.
İkizkenar üçgende tepe açısının açıortayı tabanı iki eşit parçaya böler ve tabana diktir.
2
ABD dik üçgeninde Pisagor bağıntısı uygulayarak AD açıortayının uzunluğunu bulmak.
AD uzunluğu 28 cm olarak bulunur.
35-21-28 üçgeni, 3-4-5 özel üçgeninin 7 katıdır.
3
D noktasından BE doğrusuna paralel bir DF doğrusu çizerek AC kenarını F noktasında kestirmek.
DF doğrusu BE doğrusuna paralel olur.
Menelaus teoremi kullanmadan benzerlik yardımıyla oranı hesaplayabilmek için yardımcı çizgi oluşturulur.
4
CBE üçgeninde Thales teoremini uygulayarak EF uzunluğunu hesaplamak.
EF uzunluğu 10,5 cm olarak bulunur.
DF ile BE paralel olduğundan EF/FC = BD/DC = 21/21 = 1 olur, bu da F noktasının EC'nin orta noktası olduğunu gösterir.
5
ADF üçgeninde Thales teoremini uygulayarak AP ve PD arasındaki oranı bulmak.
AP/PD oranı 4/3 olarak bulunur.
PE ile DF paralel olduğundan AP/PD = AE/EF = 14/10,5 = 4/3 olur.
6
Toplam uzunluğu 28 cm olan AD doğrusunda AP parçasının uzunluğunu hesaplamak.
AP uzunluğu 16 cm olarak elde edilir.
AP/PD = 4/3 olduğundan AP = (4/7) * AD = (4/7) * 28 = 16 cm olur.

Anahtar Kavram

Üçgende Açıortay, İkizkenar Üçgen Özellikleri ve Benzerlik

Alternatif Yöntem

Menelaus Teoremi kullanılarak da çözüm yapılabilir. ADC üçgeninde B-P-E doğrusu kesen olarak alındığında Menelaus Teoremi'ne göre: (AP/PD) * (DB/BC) * (CE/EA) = 1 olur. Değerler yerine yazıldığında: (AP/PD) * (21/42) * (21/14) = 1 => (AP/PD) * (1/2) * (3/2) = 1 => AP/PD = 4/3 bulunur. Buradan AP = (4/7) * 28 = 16 cm elde edilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 772Soru

aa, bb ve cc pozitif tam sayılardır.

a2+ab+ba^2 + a \cdot b + b

ifadesi bir çift sayı ve bcb \cdot c bir asal sayı olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi her zaman çift sayıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ac+ba \cdot c + b

Cevap

ac+ba \cdot c + b ifadesinin değeri her zaman çift sayıdır.
Doğru seçenekte verilen ifade, aa çift sayısı ile c=1c = 1 sayısının çarpımına b=2b = 2 çift sayısının eklenmesiyle oluşur. Çift bir sayının 1 ile çarpımı çift olup, bu sonuca çift bir sayı olan 2 eklendiğinde elde edilen toplam her zaman bir çift sayı olacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
a2+ab+ba^2 + a \cdot b + b ifadesinin tek-çift durumunu inceleyelim.
a(a+b)+ba(a + b) + b ifadesinin çift sayı olduğunu elde ederiz.
a2+aba^2 + a \cdot b ifadesi a(a+b)a(a+b) şeklinde ortak çarpan parantezine alınabilir.
2
bb sayısının tek veya çift olma durumlarını analiz edelim.
bb ve aa sayılarının ikisinin de çift sayı olması gerektiğini buluruz.
Eğer bb tek sayı olsaydı, a(a+b)a(a+b) ifadesinin de tek sayı olması gerekirdi. Bunun için hem aa hem de a+ba+b tek olmalıdır. Ancak aa tek ise a+ba+b (tek + tek) çift olur, bu da çelişki yaratır. Dolayısıyla bb kesinlikle çift sayıdır. bb çift iken toplamın çift olması için a(a+b)a(a+b) çift olmalıdır; bu da aa çift olduğunda sağlanır.
3
bcb \cdot c asal sayı bilgisini kullanalım.
b=2b = 2 ve c=1c = 1 değerlerini buluruz.
bb çift bir pozitif tam sayı olduğundan b2b \ge 2'dir. cc de pozitif bir tam sayı olduğundan bcb \cdot c çarpımı en az 2'dir. Çarpımın sonucu asal sayı olduğuna ve bb çift çarpanını içerdiğine göre, bu asal sayı yalnızca en küçük ve tek çift asal sayı olan 2 olabilir. Buradan bc=2b \cdot c = 2 ve dolayısıyla b=2b = 2, c=1c = 1 elde edilir.
4
Elde edilen aa çift sayısı, b=2b = 2 ve c=1c = 1 değerlerini seçeneklerde yerine koyarak teklik-çiftlik durumunu kontrol edelim.
ac+b=a1+2=a+2a \cdot c + b = a \cdot 1 + 2 = a + 2 ifadesi çift sayıdır.
aa çift sayı olduğuna göre a+2a + 2 toplamı da daima çift sayı olacaktır.

Anahtar Kavram

Tek ve çift sayıların özellikleri ile asal sayıların tanımı ve pozitif tam sayılar kümesindeki sınırları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 773Soru

Tarih yazıcılığı, sadece geçmişte yaşanan olayların kronolojik bir dökümünü sunmak değil; o olayların arkasındaki insan iradesini ve zihniyetini bugünün insanına anlamlandırma çabasıdır.

Bu cümleye anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişteki gelişmeleri sırasıyla listelemekle yetinmeyip bu gelişmelerin arkasında yatan insan kararlarını ve düşünce biçimlerini günümüz insanı için anlamlı kılmak tarihçiliğin asıl görevidir.

Cevap

Geçmişteki gelişmeleri sırasıyla listelemekle yetinmeyip bu gelişmelerin arkasında yatan insan kararlarını ve düşünce biçimlerini günümüz insanı için anlamlı kılmak tarihçiliğin asıl görevidir.
Doğru olan seçenek, asıl cümledeki 'kronolojik dökümün tek başına yeterli olmadığı' fikrini 'sırasıyla listelemekle yetinmeyip' ifadesiyle; 'insan iradesi ve zihniyeti' kavramını 'insan kararları ve düşünce biçimleri' ifadesiyle; 'bugünün insanına anlamlandırma çabası' vurgusunu ise 'günümüz insanı için anlamlı kılmak' ifadesiyle eksiksiz olarak karşılamaktadır. Bu yönüyle asıl cümleyle tam bir anlamdaşlık göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki cümlenin temel yargısını ve anahtar kavramlarını belirleyin.
Cümledeki anahtar eşleşmeler: 'kronolojik döküm sunmak değil' -> kronolojinin (zaman sırasının) yetersizliği; 'insan iradesi ve zihniyeti' -> olayların arkasındaki insan kararları ve düşünce biçimleri; 'bugünün insanına anlamlandırma' -> günümüz insanı için anlaşılır/anlamlı kılma çabası.
Seçeneklerde doğru eş anlamlı veya yakın anlamlı kavramsal karşılıkları bulabilmek için cümlenin ögelerini çözümlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümleleri inceleyerek belirlenen bu üç temel düşünsel boyutu eksiksiz ve doğru bir biçimde barındıran ifadeyi bulun.
Geçmişteki gelişmeleri sırasıyla listelemekle yetinmeyip (kronolojik dökümün ötesine geçerek) bu gelişmelerin arkasındaki insan kararlarını ve düşünce biçimlerini (insan iradesi ve zihniyetini) günümüz insanı için anlamlı kılmanın (anlamlandırma çabasının) tarihçiliğin görevi olduğunu belirten cümle asıl cümleyle birebir örtüşmektedir.
Yakın anlamlı cümleler, farklı kelime gruplarıyla kurulmuş olsalar bile ana fikir ve yardımcı düşünceler bakımından aynı anlamsal çerçeveyi çizmelidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam - Yakın Anlamlı Cümleler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 774Soru

Bir restoranda çalışan Can, Demet, Elif, Fuat ve Gizem adlı beş garson; hafta içi günlerden Pazartesi, Salı ve Çarşamba günleri gündüz veya gece vardiyasında çalışmaktadır.

Kurgudaki değişkenlerle ilgili şu bilgiler verilmiştir:
- Her garson sadece bir gün ve bir vardiyada çalışmıştır.
- Can ve Demet aynı gün farklı vardiyalarda çalışmıştır.
- Salı günü gündüz vardiyasında sadece Elif çalışmıştır.
- Çarşamba günü gece vardiyasında çalışan olmamıştır.

Buna göre, bu kurguda verileri yerleştirmek için günlerin sütunlarda, vardiyaların ise satırlarda yer aldığı bir tablo oluşturulduğunda, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fuat ve Gizem farklı günlerde çalışmıştır.

Cevap

Fuat ve Gizem farklı günlerde çalışmıştır.
Tablo kurulumu yapılıp öncüller yerleştirildiğinde, Can ve Demet'in sadece Pazartesi günü çalışabileceği kesinleşir. Geriye kalan boş hücreler Salı gece ve Çarşamba gündüzdür. Kalan iki garson olan Fuat ve Gizem, bu iki hücreyi paylaşmak zorundadır. Dolayısıyla biri Salı günü diğeri Çarşamba günü çalışacağı için farklı günlerde çalıştıkları kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri belirleyin ve uygun tablo kurgusunu oluşturun.
Günler (Pazartesi, Salı, Çarşamba) sütun başlıkları, vardiyalar (Gündüz, Gece) satır başlıkları olarak seçilir. Garsonlar ise tablonun içine yerleştirilecek elemanlardır.
Sözel mantık kurgularında az sayıda değere sahip ve sabit olan değişkenleri satır/sütun başlığı yapmak tablo kurulumunu kolaylaştırır.
2
Kesin bilgileri tabloya yerleştirin.
Salı-Gündüz hücresine 'Elif' yazılır. Çarşamba-Gece hücresi ise 'Boş (X)' olarak işaretlenir.
Öncüllerde Salı günü gündüz sadece Elif'in çalıştığı ve Çarşamba gecesi çalışan olmadığı belirtilmiştir.
3
Can ve Demet'in yerleşimini analiz edin.
Can ve Demet aynı gün farklı vardiyada çalıştıkları için sadece iki hücresi de uygun olan bir güne yerleşebilirler. Salı günü gündüz hücresi dolu olduğundan Salı günü çalışamazlar. Çarşamba günü gece hücresi boş olduğundan Çarşamba günü de çalışamazlar. Bu durumda Can ve Demet kesinlikle Pazartesi günü (biri gündüz, diğeri gece) çalışmıştır.
Aynı gün farklı vardiyada çalışma koşulu, o güne ait her iki vardiyanın da boş olmasını gerektirir.
4
Kalan garsonları (Fuat ve Gizem) boş hücrelere yerleştirin.
Geriye kalan iki garson (Fuat ve Gizem), geriye kalan iki boş hücreye (Salı-Gece ve Çarşamba-Gündüz) yerleşmelidir.
Beş garsonun tamamı yerleştirilmelidir. Kalan iki hücre Salı-Gece ve Çarşamba-Gündüz olduğundan, Fuat ve Gizem'den biri Salı-Gece, diğeri ise Çarşamba-Gündüz hücresinde çalışmak zorundadır. Bu da onların kesinlikle farklı günlerde çalıştığını gösterir.

Anahtar Kavram

Gruplandırma kurgularında kısıtlamalara göre değişken analizi ve tablo yerleşimi yapma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 775Soru

Bir ABCDABCD yamuğunda [AB][CD][AB] \parallel [CD]'dir. Yamuğun kenar uzunlukları AB=20 cm|AB| = 20\text{ cm}, CD=5 cm|CD| = 5\text{ cm}, AD=12 cm|AD| = 12\text{ cm} ve BC=9 cm|BC| = 9\text{ cm} olarak verilmiştir. Buna göre, ABCDABCD yamuğunun alanı kaç santimetrekaredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90

Cevap

Yamuğun alanı 90 santimetrekaredir.
Yamuğun C köşesinden AD yan kenarına çizilen paralel doğru parçası ile bir paralelkenar ve kenar uzunlukları 9, 12, 15 cm olan bir dik üçgen elde edilir. Bu dik üçgenin alan eşitliğinden yamuğun yüksekliği 7,2 cm olarak hesaplanır. Alt ve üst tabanların toplamının yarısı ile yüksekliğin çarpımı sonucu alan 90 santimetrekare olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
C köşesinden [AD] yan kenarına paralel olacak şekilde [CE] doğru parçası çizilir (E noktası [AB] tabanı üzerindedir).
AECD bir paralelkenar olur ve AE=CD=5 cm|AE| = |CD| = 5\text{ cm}, CE=AD=12 cm|CE| = |AD| = 12\text{ cm} elde edilir. Taban üzerindeki EB|EB| uzunluğu ise ABAE=205=15 cm|AB| - |AE| = 20 - 5 = 15\text{ cm} olarak bulunur.
Yamuğun yüksekliğini bulmak amacıyla şekri paralelkenar ve üçgene bölmek.
2
Oluşan CEB üçgeninin kenar uzunlukları (CE=12 cm|CE| = 12\text{ cm}, BC=9 cm|BC| = 9\text{ cm}, EB=15 cm|EB| = 15\text{ cm}) kontrol edilir.
92+122=81+144=225=1529^2 + 12^2 = 81 + 144 = 225 = 15^2 bağıntısı sağlandığı için CEB üçgeninin dik a��ılı bir üçgen olduğu ve dik açının C köşesinde (m(ECB^)=90m(\widehat{ECB}) = 90^\circ) yer aldığı tespit edilir.
Dik üçgenin alan bağıntısını kullanarak yüksekliğe geçiş yapabilmek.
3
CEB üçgeninin [EB] hipotenüsüne ait yüksekliği (hh) dik kenarların çarpımı yardımıyla hesaplanır.
Alan(CEB)=9×122=54 cm2\text{Alan}(CEB) = \frac{9 \times 12}{2} = 54\text{ cm}^2 olup aynı zamanda Alan(CEB)=15×h2\text{Alan}(CEB) = \frac{15 \times h}{2} eşitliğinden 15×h=108    h=7,2 cm15 \times h = 108 \implies h = 7,2\text{ cm} bulunur. Bu yükseklik aynı zamanda yamuğun yüksekliğidir.
Yamuğun alanını hesaplamak için gerekli olan yükseklik değerini elde etmek.
4
Yamuğun alan formülü olan Alan=Alt Taban+U¨st Taban2×Yu¨kseklik\text{Alan} = \frac{\text{Alt Taban} + \text{Üst Taban}}{2} \times \text{Yükseklik} bağıntısı uygulanır.
Alan(ABCD)=20+52×7,2=12,5×7,2=90 cm2\text{Alan}(ABCD) = \frac{20 + 5}{2} \times 7,2 = 12,5 \times 7,2 = 90\text{ cm}^2 olarak bulunur.
Elde edilen taban ve yükseklik değerleriyle yamuğun toplam alanını hesaplamak.

Anahtar Kavram

Tüm kenar uzunlukları verilen bir yamukta, köşeden paralel çizilerek dik üçgen oluşturulması ve bu dik üçgenin alanı yardımıyla yamuğun yüksekliğinin bulunması.
Soru 776Soru

Kutup ayıları, Kuzey Kutbu'nun dondurucu soğuklarında yaşayabilmek için benzersiz fiziksel özelliklere sahiptir. Derilerinin altındaki kalın yağ tabakası, onları soğuktan koruyan en önemli yalıtım aracıdır. Ayrıca beyaz görünen kürkleri, aslında içi boş ve şeffaf tüylerden oluşur; bu tüyler güneş ışığını doğrudan deriye ileterek vücut ısısının korunmasına yardımcı olur. Geniş pençeleri ise kar ve buz üzerinde batmadan rahatça yürümelerini ve suda mükemmel bir şekilde yüzmelerini sağlar.

Bu parçada kutup ayılarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beslenme alışkanlıklarının mevsimsel olarak değiştiğine

Cevap

Beslenme alışkanlıklarının mevsimsel olarak değiştiğine
Metinde kutup ayılarının beslenme düzenine, ne yediklerine veya beslenme alışkanlıklarının mevsimlere göre farklılık gösterip göstermediğine dair herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir. Bu yüzden bu yardımcı düşünceye ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün olumsuz olduğunu ('değinilmemiştir') fark etme ve seçeneklerin metinde geçip geçmediğini kontrol etmek için metni okuma.
Metinde kutup ayılarının fiziksel özelliklerinin (yağ tabakası, şeffaf tüyler, geniş pençeler) soğuk iklime sağladığı uyum ele alınmaktadır.
Yardımcı düşünce sorularında her seçeneğin metindeki bir cümle veya ifadeyle eşleşmesi gerekir; eşleşmeyen seçenek doğru cevaptır.
2
Seçenekleri metinle tek tek karşılaştırma.
Deri altındaki yağ tabakası yalıtımla, şeffaf tüyler güneş ışığını iletmekle, geniş pençeler yürümek ve yüzmekle, genel fiziksel özellikler dondurucu soğukta yaşamakla eşleşir. Beslenme alışkanlıkları ise metinde hiç geçmez.
Metinde yer almayan yargıyı belirleyerek doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta yardımcı düşünceleri belirleme ve olumsuz soru köklerini analiz etme
Tahmini Süre:45s
Soru 777Soru

Kısa kenarı 6 cm6\text{ cm} ve uzun kenarı 8π cm8\pi\text{ cm} olan dikdörtgen biçimindeki bir kartonun kısa kenarları çakışacak şekilde bükülerek bir dik dairesel silindir elde ediliyor. Buna göre, oluşan bu silindirin hacmi kaç cm3\text{cm}^3 tür? (π=3\pi = 3 alınız.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 288

Cevap

Elde edilen silindirin hacmi 288 cm3288\text{ cm}^3 olarak bulunur.
Karton büküldüğünde oluşan silindirin yüksekliği 6 cm6\text{ cm}, taban dairesinin çevresi ise 24 cm24\text{ cm} olur. Buradan taban yarıçapı r=4 cmr = 4\text{ cm} bulunur. Hacim formülü V=πr2hV = \pi r^2 h uygulandığında 3×16×6=288 cm33 \times 16 \times 6 = 288\text{ cm}^3 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dikdörtgenin bükülmesiyle oluşan silindirin boyutlarını belirleme
Yükseklik h=6 cmh = 6\text{ cm} ve taban çevresi C\c=24 cmÇ = 24\text{ cm}
Kartonun kısa kenarları çakıştırıldığında kısa kenar yükseklik, uzun kenar ise taban dairesinin çevresi olur.
2
Silindirin taban yarıçapını hesaplama
Taban yarıçapı r=4 cmr = 4\text{ cm}
Taban çevresi 2πr=24 cm2\pi r = 24\text{ cm} ve π=3\pi = 3 olduğundan 6r=246r = 24 denkleminden yarıçap bulunur.
3
Silindirin hacmini hesaplama
Hacim V=288 cm3V = 288\text{ cm}^3
Silindirin hacim formülü V=πr2hV = \pi r^2 h kullanılarak yarıçap ve yükseklik değerleri yerine yazılır.

Anahtar Kavram

Dik dairesel silindirin açınımı ve hacim hesabı
Soru 778Soru

Bir futbol turnuvasında AA, BB, CC ve DD takımları tek devreli lig usulüne göre karşılaşmıştır (yani her takım diğer takımlarla birer kez oynamıştır). Bu turnuvada galibiyete 33 puan, beraberliğe 11 puan verilirken mağlubiyete puan verilmemektedir.

Turnuva sonunda takımların puanları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Takımların elde ettiği toplam puan 1616'dır.
- AA takımının puanı 77, BB takımının puanı 55'tir.
- CC takımının puanı ise 33'tür.

Buna göre, BB ile DD takımları arasında yapılan maç nasıl sonuçlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maç berabere bitmiştir.

Cevap

Maç berabere bitmiştir.
B takımı turnuva boyunca toplam 2 beraberlik elde etmiştir. C takımının hiç beraberliği olmadığı belirlendiğinden, B takımı bu 2 beraberliği sadece A ve D takımlarına karşı almış olabilir. Bu durumda B ile D arasındaki maç zorunlu olarak berabere sonuçlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
D takımının puanını ve toplam maç sayısını belirleme.
Turnuvada 44 takım olduğundan toplam maç sayısı 4×32=6\frac{4 \times 3}{2} = 6'dır. D takımının puanı ise 16(7+5+3)=116 - (7 + 5 + 3) = 1 olarak bulunur.
Turnuvadaki toplam puanı ve diğer takımların puanlarını kullanarak D takımının puanına ulaşmak ve toplam maç sayısını belirlemek gerekir.
2
Beraberlikle biten maç sayısını bulma.
Her galibiyetli maçta toplam 33 puan (kazanana 33, kaybedene 00), her beraberlikte ise toplam 22 puan (her iki takıma 11'er) dağıtılır. Galibiyetle biten maç sayısı ww, beraberlikle biten maç sayısı dd olsun. w+d=6w + d = 6 ve 3w+2d=163w + 2d = 16 denklem sisteminden w=4w = 4 ve d=2d = 2 bulunur. Yani turnuvada 22 maç berabere bitmiş, 44 maç galibiyetle sonuçlanmıştır.
Beraberlikle biten toplam maç sayısını bulmak, takımların bireysel beraberlik sayılarını analiz etmek için gereklidir.
3
Takımların galibiyet, beraberlik ve mağlubiyet sayılarını analiz etme.
A takımı 77 puanı yalnızca 22 galibiyet ve 11 beraberlik (3+3+13+3+1) ile alabilir. B takımı 55 puanı yalnızca 11 galibiyet ve 22 beraberlik (3+1+13+1+1) ile alabilir. D takımı 11 puanı yalnızca 00 galibiyet, 11 beraberlik ve 22 mağlubiyet (1+0+01+0+0) ile alabilir. Toplam beraberlik sayısı 22 olduğu için, takımların bireysel beraberlik sayılarının toplamı 2×2=42 \times 2 = 4 olmalıdır. A, B ve D'nin beraberlik sayıları toplamı zaten 1+2+1=41 + 2 + 1 = 4 olduğundan, C takımının hiç beraberliği yoktur (00 beraberlik). C takımı 33 puanı 11 galibiyet ve 22 mağlubiyetle almıştır.
Her takımın elde ettiği puanların hangi maç sonuçlarından (galibiyet, beraberlik, mağlubiyet) kaynaklandığını belirlemek gerekir.
4
B ile D takımları arasındaki maçı analiz etme.
B takımı turnuvada 22 beraberlik almıştır. C takımının hiç beraberliği olmadığına göre, B takımı bu beraberlikleri ancak kalan diğer iki takım olan A ve D takımları ile yapmış olabilir. Bu durumda B ile D takımları arasındaki maç berabere bitmiştir.
B takımının beraberlik ortaklarını belirleyerek B ile D arasındaki maçın sonucuna kesin olarak ulaşılır.

Anahtar Kavram

Turnuva puanlama ve kombinasyonel mantık analizi
Soru 779Soru

Bir dik üçgende dik kenarlardan birinin uzunluğu 8 cm8\text{ cm}, hipotenüsünün uzunluğu ise 17 cm17\text{ cm}'dir. Buna göre, bu dik üçgenin alanı kaç cm2\text{cm}^2'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

60
Doğru yanıt olan 60, Pisagor bağıntısı yardımıyla diğer dik kenarın 15 cm olarak bulunması ve ardından dik kenarların çarpımının yarısı alınarak (8 * 15 / 2 = 60) hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Pisagor bağıntısını kullanarak bilinmeyen dik kenarın uzunluğunu bulun.
BC=15 cm|BC| = 15\text{ cm}
Bir dik üçgende dik kenarların karelerinin toplamı hipotenüsün karesine eşittir: 82+BC2=17264+BC2=289BC2=225BC=15 cm8^2 + |BC|^2 = 17^2 \Rightarrow 64 + |BC|^2 = 289 \Rightarrow |BC|^2 = 225 \Rightarrow |BC| = 15\text{ cm} bulunur.
2
Dik üçgenin alan formülünü uygulayarak alanı hesaplayın.
60 cm260\text{ cm}^2
Dik üçgenin alanı, dik kenarlarının uzunluklarının çarpımının yarısına eşittir: Alan=8×152=60 cm2\text{Alan} = \frac{8 \times 15}{2} = 60\text{ cm}^2.

Anahtar Kavram

Dik üçgende Pisagor bağıntısı ve dik üçgenin alan formülü
Soru 780Soru

Geleneksel tarım yöntemlerine kıyasla su tüketimini %90\%90 oranında azaltan topraksız tarım teknolojileri, yüksek kurulum maliyetleri nedeniyle gelişmekte olan ülkelerdeki küçük ölçekli üreticiler tarafından henüz yaygın olarak tercih edilmemektedir.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişmekte olan ülkelerdeki küçük ölçekli üreticilerin tarımsal yöntem tercihlerinde ekonomik faktörler rol oynamaktadır.

Cevap

Gelişmekte olan ülkelerdeki küçük ölçekli üreticilerin tarımsal yöntem tercihlerinde ekonomik faktörler rol oynamaktadır.
Doğru yanıt, gelişmekte olan ülkelerdeki küçük üreticilerin topraksız tarımı tercih etmeme gerekçesi olarak sunulan 'yüksek kurulum maliyeti' ifadesinden doğrudan elde edilir. Maliyet, ekonomik bir faktör olduğundan, bu üreticilerin yöntem seçiminde ekonomik etkenlerin rol oynadığı kesin olarak söylenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana unsurlarını belirleme
Cümlede topraksız tarım teknolojisinin su tasarrufu özelliği, yüksek kurulum maliyeti ve gelişmekte olan ülkelerdeki küçük üreticiler tarafından yaygın tercih edilmediği bilgileri yer almaktadır.
Kesin yargı sorularında cümlede verilen bilgilerin sınırları dışına çıkmamak için öncelikle tüm verileri netleştirmek gerekir.
2
Neden-sonuç ilişkisini analiz etme
Gelişmekte olan ülkelerdeki küçük üreticilerin bu yöntemi tercih etmeme nedeni 'yüksek kurulum maliyetleri' olarak belirtilmiştir.
Yüksek kurulum maliyeti doğrudan finansal/ekonomik bir etkendir.
3
Çıkarımları seçeneklerle karşılaştırma
Üreticilerin yöntem tercihlerinde ekonomik etkenlerin (kurulum maliyeti) belirleyici olduğu yargısı kesin olarak çıkarılır.
Bu yargı, cümlenin doğrudan ifade ettiği gerekçe-sonuç ilişkisinin farklı bir biçimde özetlenmiş halidir.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
ÖncekiSayfa 39 / 129Sonraki
Tüm alıştırma soruları — ALES | Examkin