İnsan Kaynakları Yönetimi

Uluslararası bir lojistik firmasının bölge temsilciliğinde, insan kaynakları departmanı tarafından yapılan performans değerleme analizleri sonucunda üç farklı bölüm yöneticisinin değerlendirme formlarında aşağıdaki eğilimler tespit edilmiştir:

I. Operasyon Yöneticisi: Çok üstün performans sergileyen bir uzmanın formunu doldurduktan hemen sonra, aslında şirket standartlarını tam olarak karşılayan ortalama düzeydeki başka bir uzmanı değerlendirmiş; ancak onu olduğundan çok daha zayıf ve yetersiz puanlamıştır.
II. Satış Yöneticisi: Bir çalışanının müşteri sunumlarındaki ikna kabiliyetinin olağanüstü olmasından çok etkilenmiş; bu çalışanın analitik düşünme, veri analizi ve takım içi uyum gibi birbirinden tamamen bağımsız diğer tüm yetkinlik boyutlarına da sırf bu ikna kabiliyeti nedeniyle en yüksek puanı vermiştir.
III. Finans Yöneticisi: 'Mesai saatlerine titizlikle riayet eden bir personel, hazırladığı finansal tabloların doğruluğunda da kesinlikle kusursuzdur' şeklinde bir varsayımla hareket ederek; personelin 'dakiklik' boyutu ile 'iş içerik kalitesi' boyutu arasında nedensel bir bağ kurmuş ve bu iki farklı kritere aynı yüksek puanı vermiştir.

Buna göre Operasyon, Satış ve Finans yöneticilerinin performans değerleme sürecinde sırasıyla düştükleri değerlendirici hataları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir kamu kurumu, çalışanların maaşlarındaki dengesizlikleri gidermek ve içsel adaleti tesis etmek amacıyla nicel bir iş değerleme sistemine geçiş yapmıştır. Bu kapsamda, işlerin gerektirdiği bilgi, sorumluluk ve çalışma koşulları gibi değerleme faktörleri belirlenmiş; her faktör için dereceler saptanarak detaylı bir puan anahtarı oluşturulmuştur. Kurumdaki tüm pozisyonlar değerlendirilerek kurum içi hiyerarşiyi yansıtan yeni bir ücret skalası tasarlanmıştır.

Ancak uygulamaya geçildikten sonra, kurumdaki siber güvenlik uzmanı ve veri bilimci gibi kritik uzmanlık gerektiren pozisyonlar için belirlenen ücretlerin piyasa ortalamalarının çok altında kaldığı, standart idari personelin ücretlerinin ise piyasanın üzerinde olduğu görülmüş ve nitelikli personel devir hızı artmıştır.

Bu senaryoya göre, kurumun ücret yönetimi sisteminde karşılaştığı temel sorun ve atılması gereken en uygun düzeltici adım aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir kamu kurumu, organizasyon içindeki işlerin birbirine göre görece değerini (içsel adaleti) belirlemek ve objektif bir ücret skalası oluşturmak amacıyla yeni bir sistem geliştirmeye karar vermiştir. Bu sistemde, işler bir bütün olarak birbiriyle karşılaştırılmamış; bunun yerine beceri, çaba, sorumluluk ve iş koşulları gibi önceden belirlenmiş 'değerleme faktörleri' kullanılmıştır. Her bir iş, bu faktörler bazında detaylıca analiz edilmiş ve komite tarafından hazırlanan bir puan anahtarı üzerinden sayısallaştırılmıştır. Son aşamada ise elde edilen toplam değerlere göre işlerin organizasyon içindeki hiyerarşisi belirlenmiştir.

Buna göre, kurumun içsel adaleti sağlamak amacıyla uyguladığı bu nicel iş değerleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük ölçekli bir sanayi işletmesinde ücret dengesizliklerini gidermek amacıyla yeni bir sistem tasarlanmaktadır. Yönetim, çalışanlar arasındaki bireysel adaleti performans ölçümleriyle, piyasadaki dışsal rekabeti ise sektörel maaş araştırmalarıyla destekleme kararı almıştır. İşletme içindeki pozisyonların birbirine göre önemini belirleyerek içsel adaleti ve nesnel bir ücret skalasını kurgulamak için ise analitik bir yaklaşıma geçilmiştir. Bu doğrultuda işler bütüncül olarak karşılaştırılmak yerine; fiziksel çaba, zihinsel gereklilikler, sorumluluk düzeyi ve çalışma koşulları gibi değerleme faktörlerine bölünmüş ve her bir alt faktöre standart bir puan anahtarı üzerinden sayısal ağırlıklar verilmiştir. Verilen senaryoda işletmenin içsel adaleti sağlamak için başvurduğu insan kaynakları tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Bir üretim işletmesinde İnsan Kaynakları Uzmanı olarak çalışan Ayşe Hanım, montaj hattındaki bir pozisyon için yürüttüğü iş analizi çalışması sonucunda iki farklı belge hazırlamıştır. Hazırladığı birinci belgede; işin nerede yapıldığı, hangi araç ve gereçlerin kullanıldığı, çalışma koşulları ve işin temel görev adımları yer almaktadır. İkinci belgede ise; bu işi yapacak kişinin sahip olması gereken eğitim seviyesi, yabancı dil bilgisi ve analitik düşünme yeteneği gibi nitelikler sıralanmıştır. Ayrıca Ayşe Hanım, montaj hattındaki çalışanların monotonluktan şikayet etmesi üzerine, çalışanlara işlerini planlama ve kendi kalite kontrollerini yapma yetkisi vererek işin içerik ve sorumluluk düzeyini dikey olarak artırmayı önermiştir.

Buna göre, Ayşe Hanım'ın hazırladığı birinci belge, ikinci belge ve önerdiği iş tasarımı tekniği aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir kamu kurumunda uzman yardımcılığı kadrosu için sözlü sınav (mülakat) yapılmaktadır. Komisyon üyeleri, arka arkaya mülakata alınan adayları değerlendirmektedir. İlk iki aday, sorulan mesleki sorulara oldukça yetersiz cevaplar vermiş ve genel olarak düşük bir performans sergilemiştir. Üçüncü aday ise sorulara yalnızca asgari düzeyde, standart cevaplar vermesine ve ekstra bir yetkinlik göstermemesine rağmen, komisyon üyeleri tarafından kendinden önceki iki adayın olumsuz performansı referans alınarak 'çok başarılı ve üstün nitelikli' olarak değerlendirilmiş ve adaya yüksek puan verilmiştir.

Buna göre, komisyon üyelerinin mülakat sürecinde düştüğü değerlendirme hatası aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda daire başkanı, personellerinin yıl sonu performans değerlendirmelerini gerçekleştirmektedir. Yapılan kurum içi denetim ve istatistiksel analizler sonucunda; daire başkanının kendi mezun olduğu üniversiteden mezun olan ve kendisiyle benzer sosyal faaliyetlere katılan personellere, fiili iş sonuçları ve ulaştıkları hedefler diğer personelle aynı veya daha düşük düzeyde olsa dahi sistematik olarak çok daha yüksek performans notları verdiği saptanmıştır.

Performans ölçümünde nesnelliği zedeleyen bu durum, aşağıdaki değerlendirici hatalarından hangisi ile ifade edilir?

Bir kamu kurumunda İnsan Kaynakları uzmanı olarak görev yapan Kemal Bey, evrak kayıt birimindeki personelin iş tatmininde düşüş olduğunu gözlemlemiştir. Bu durumu çözmek amacıyla öncelikle söz konusu pozisyonun görevlerini, çalışma koşullarını ve sorumluluklarını ayrıntılı biçimde gösteren belgeyi (I) incelemiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, personelin monotonluktan kurtulması için sadece rutin evrak kayıt işlemi yapmaları yerine; kendi günlük çalışma planlarını hazırlama ve evrak onay süreçlerinde inisiyatif kullanma yetkisi de kendilerine devredilerek işin dikey boyutta büyümesi (II) sağlanmıştır.

Buna göre, Kemal Bey'in incelediği belge (I) ve uyguladığı iş tasarımı tekniği (II) aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir üretim işletmesinde ar-ge mühendisi olarak çalışan Ahmet Bey, mesleki bilgi birikimini kullanmaktan ve yeni ürün tasarımları yapmaktan büyük tatmin duymaktadır. İşletme yönetimi, başarılı çalışmaları ve yüksek performansı sonucunda kendisine 'Ar-Ge Departman Müdürlüğü' teklif etmiştir. Ancak Ahmet Bey, müdürlük pozisyonunun gerektirdiği bütçe planlama, personel yönetimi ve idari toplantılar gibi görevlerin kendisini mühendislik mesleğinin özünden ve laboratuvar ortamından uzaklaştıracağını belirterek bu teklifi kabul etmemiştir.

Edgar Schein’ın Kariyer Çapaları modeline göre, Ahmet Bey’in baskın kariyer çapası aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunun destek hizmetleri başkanlığında iş süreçlerinin iyileştirilmesi amacıyla bir çalışma yürütülmektedir.

Çalışmanın birinci aşamasında; kurumdaki "Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni" pozisyonunun günlük iş adımları, kullanması gereken yazılım programları, ofis ortamındaki fiziksel çalışma koşulları ve kime bağlı olarak çalışacağı maddeler hâlinde belgelendirilmiştir.

Çalışmanın ikinci aşamasında ise; personelin sürekli aynı veri giriş işlemlerini yapmaktan kaynaklanan motivasyon kaybını ve tekdüzeliği önlemek için, çalışanların altı aylık periyotlarla "gelen evrak", "giden evrak" ve "arşiv" servisleri arasında planlı olarak yer değiştirmesi uygulamasına geçilmiştir.

Buna göre, çalışmanın birinci ve ikinci aşamalarında uygulanan insan kaynakları kavramları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Büyük ölçekli bir üretim işletmesinin insan kaynakları departmanı, boşalan mühendis kadroları için dış kaynaklardan personel bulma ve seçme sürecini başlatacaktır. Sürecin zaman ve maliyet açısından verimli olması, aynı zamanda bilimsel temellere dayanması amacıyla temel adımların ardışık bir takvime bağlanması planlanmıştır.

Sürece ait bazı temel adımlar şunlardır:
I. Referans ve geçmiş araştırmasının yapılması
II. Uygun aday havuzunun oluşturulması (İlan ve duyuru)
III. Ön eleme ve başvuru formlarının incelenmesi
IV. Kapsamlı seçim mülakatının gerçekleştirilmesi
V. İşe alım testlerinin (genel yetenek ve mesleki bilgi) uygulanması

Çağdaş insan kaynakları yönetimi ilkeleri dikkate alındığında, bu adımların başlangıçtan işe alım kararına doğru mantıksal sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Farklı sektörlerde (finans, metal, gıda vb.) faaliyet gösteren işletmelerde çalışan bir grup bilgisayar mühendisi, çalışma koşullarını iyileştirmek ve sadece kendi meslektaşlarının haklarını korumak amacıyla "Bilgisayar Mühendisleri Sendikası" adıyla bir işçi sendikası kurmak için girişimde bulunmuştur.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun kuruluş ilkeleri dikkate alındığında, bu sendikanın hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir finans kurumunda risk analisti pozisyonu için gerçekleştirilen iş görüşmesinde, aday mülakatın ortalarına doğru yöneltilen karmaşık bir vaka sorusu karşısında kısa süreli bir heyecan yaşamış ve sesinde belirgin bir titreme olmuştur. Mülakatı yürüten yönetici, adayın çok başarılı bir akademik geçmişe sahip olmasını ve diğer tüm sorulara tatmin edici, rasyonel cevaplar vermesini göz ardı etmiştir. Yönetici sadece bu anlık duraksamaya odaklanmış ve adayı bütünüyle 'stres toleransı düşük, özgüvensiz ve yetersiz' biri olarak etiketleyerek elenmesine karar vermiştir.

İnsan kaynakları seçim sürecinde, değerlendiricinin adaya ait tek bir olumsuz özellikten veya davranıştan yola çıkarak adayın tüm kişiliği ve yetkinlikleri hakkında genelleştirilmiş olumsuz bir yargıya varması, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

Bir kamu kurumunun insan kaynakları departmanı, gelecekte ortaya çıkabilecek personel açığını kapatmak için öncelikle kendi bünyesindeki mevcut potansiyeli değerlendirmek istemektedir. Bu doğrultuda; kurumda halihazırda çalışan personelin eğitim düzeyleri, yabancı dil bilgileri, sahip oldukları mesleki sertifikalar, geçmiş iş tecrübeleri ve özel yeteneklerinin sistematik olarak kaydedildiği bir veri tabanı oluşturulmuştur.

Bu senaryoda kurumun iç işgücü arzını belirlemek ve mevcut işgücü profilini analiz etmek amacıyla kullandığı araç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bankanın insan kaynakları departmanı, şube müdürü adaylarının yönetsel yetkinliklerini artırmak amacıyla kapsamlı bir eğitim programı tasarlamış ve uygulamıştır. Bu süreçte aşağıdaki adımlar izlenmiştir:

I. Adaylar, bankanın işleyişini bütüncül bir bakış açısıyla kavrayabilmeleri amacıyla altışar aylık periyotlarla gişe, operasyon ve kredi tahsis departmanlarında fiilen görevlendirilmiştir.
II. Eğitim sınıfında, adayların kriz yönetimi becerilerini geliştirmek için "kredisi reddedilen öfkeli bir müşteri" senaryosu verilmiş ve adaylardan birinin yönetici, diğerinin müşteri olduğu kurgusal bir diyalog anlık olarak canlandırılmıştır.
III. Eğitimden bir yıl sonra, adayların yönetici olarak atandıkları şubelerde ulaşılan kârlılık oranları ve müşteri memnuniyeti anket sonuçları analiz edilerek eğitimin kurumsal hedeflere katkısı ölçülmüştür.

Buna göre; I ve II numaralı uygulamalarda kullanılan eğitim yöntemleri ile III numaralı uygulamada Kirkpatrick'in eğitim değerlendirme modeline göre gerçekleştirilen değerlendirme düzeyi (aşaması) aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir lojistik işletmesinin insan kaynakları departmanı, operasyon yöneticisi pozisyonu için uyguladığı seçim araçlarının etkinliğini ölçmek amacıyla bir araştırma yapmıştır. Araştırma sonucunda, adayların seçim sürecinde uygulanan vaka analizi çalışmalarından aldıkları puanlar ile işe yerleştirildikten sonraki ilk yıl gösterdikleri fiili iş performansları arasında yüksek düzeyde pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Öte yandan raporun mülakat aşamasına ilişkin kısmında; değerlendiricilerin önemli bir kısmının, adayların sadece dış görünüşlerindeki profesyonelliğe odaklanarak onların analitik düşünme ve kriz yönetimi gibi birbirinden bağımsız diğer tüm yetkinliklerinin de çok üst düzeyde olduğu varsayımıyla puanlama yaptıkları vurgulanmıştır.

Buna göre, bahsedilen seçim aracının öne çıkan bilimsel özelliği ile değerlendiricilerin mülakat sırasında düştüğü algısal hata, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Kamu sektöründe uzun yıllar daire başkanı olarak görev yapmış olan 52 yaşındaki Ahmet Bey, artık kurum içindeki yeni projelerde inisiyatif alarak liderlik rolü üstlenmek yerine, bu görevleri kendisinden daha genç uzmanlara devretmektedir. Kendi mesleki enerjisini ise daha çok mevcut işleyişin sorunsuz devam etmesini sağlamaya ve yıllar içinde edindiği kurumsal hafızayı genç yöneticilere mentorluk yoluyla aktarmaya yönlendirmiştir.

Donald Super'ın kariyer gelişimi kuramına göre, Ahmet Bey'in içinde bulunduğu kariyer evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir büyükşehir belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren beyaz masa çağrı merkezinde insan kaynakları birimi iki farklı uygulama gerçekleştirmiştir:

I. Çağrı merkezi temsilcisi pozisyonu için işe alınacak personelde bulunması gereken asgari eğitim düzeyi, diksiyon yeterliliği, stres yönetimi becerisi ve yabancı dil bilgisi gibi nitelikleri ayrıntılı olarak listeleyen kurumsal bir belge hazırlanmıştır.
II. Çağrı merkezinde çalışan mevcut personelin tekdüzelik hissine kapılmasını ve tükenmişlik yaşamasını engellemek amacıyla; personelin haftalık periyotlarla 'şikayet', 'bilgi edinme' ve 'teknik destek' hatları arasında yer değiştirmesi sağlanmıştır.

Buna göre, I. ve II. durumlarda uygulanan insan kaynakları kavramları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir devlet üniversitesinin öğrenci işleri daire başkanlığında yeni kurulacak olan "Uluslararası Öğrenci Ofisi" için bir hazırlık çalışması yürütülmektedir. Bu çalışma kapsamında, ofiste görev alacak personelin asgari eğitim düzeyi, sahip olması gereken yabancı dil seviyesi, kriz yönetimi kabiliyeti ve etkili iletişim becerileri gibi niteliklerini detaylandıran bir belge hazırlanmıştır.

Öte yandan, mevcut kayıt-kabul biriminde çalışan personelin sürekli aynı rutin evrak işlemlerini yapmaktan dolayı motivasyonlarının düştüğü tespit edilmiştir. Bu durumu çözmek amacıyla yönetim; personele kendi günlük iş takvimlerini belirleme, öğrencilerin bazı özel taleplerini üst onaya gerek duymadan doğrudan karara bağlama ve süreçlerin kalitesini kendi inisiyatifleriyle denetleme yetkisi devretmiştir.

Buna göre, yeni kurulacak ofis için hazırlanan belge ile mevcut personele yönelik gerçekleştirilen motivasyon artırıcı uygulama, insan kaynakları yönetiminde sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileriyle ifade edilir?

Uluslararası bir işletme, yeni açılacak bölge yöneticiliği pozisyonu için öncelikle kurum içi kaynaklara (terfi veya transfer) yönelmiş, ancak uygun aday bulunamayınca dış kaynaklardan personel sağlama yoluna gitmiştir. Dış kaynaktan başvuran adaylara, problem çözme becerilerini ölçmek amacıyla genel yetenek testleri uygulanmıştır. Bu aşamayı başarıyla geçen adaylar mülakata alınmıştır. Mülakat komisyonundaki yöneticilerden biri, görüştüğü bir adayın kendisiyle aynı amatör yelken kulübüne üye olduğunu fark etmiştir. Yönetici, adayın yetenek testi puanları ve deneyimi pozisyonun gerektirdiği asgari sınırda olmasına rağmen, sırf bu ortak hobiden dolayı adaya sempati duymuş ve adayı mülakat formundaki tüm kriterlerde en yüksek derecede değerlendirmiştir.

İşe alım sürecinde yaşanan bu durum dikkate alındığında, yöneticinin mülakat değerlendirmesinde düştüğü algısal hata aşağıdakilerden hangisidir?