İnsan Kaynakları Yönetimi

Bir sigorta şirketinin operasyon müdürü olan Selim Bey, departmanında çalışan tüm müşteri temsilcilerinin yıl sonu performans değerlendirmelerini gerçekleştirmektedir. Departmanda satış hedeflerinin gerisinde kalan, sıkça müşteri şikayeti alan ve mesai saatlerine uymayan personeller bulunmasına rağmen Selim Bey; çalışanlarla kişisel ilişkilerinin bozulmaması, çalışma ortamındaki genel huzurun zedelenmemesi ve departmanının üst yönetime karşı kusursuz görünmesi amacıyla, gerçek performans düzeylerine bakılmaksızın istisnasız tüm çalışanlarına en yüksek dereceden performans notu vermiştir.

Buna göre Selim Bey'in performans değerlendirme sürecinde düştüğü değerleyici hatası aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bölgesel kalkınma ajansında proje uzmanı olarak görev yapan Mert Bey, yılın ilk on bir ayı boyunca sorumlu olduğu tüm hibe programlarını eksiksiz ve zamanında tamamlamış, kurumun stratejik hedeflerine ulaşmasında büyük pay sahibi olmuştur. Ancak performans değerleme döneminden hemen önceki son haftada, basit bir evrak kayıt işlemini unutarak kurum içi küçük bir yazışma aksaklığına neden olmuştur. Birim amiri, yıllık performans raporunu hazırlarken personelin tüm yıl boyunca sergilediği yüksek başarıyı göz ardı etmiş ve sadece son haftada yaşanan bu aksaklığa odaklanarak Mert Bey'e oldukça düşük bir genel performans notu vermiştir.

Buna göre, birim amirinin performans değerleme sürecinde düştüğü hata aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Vergi Dairesi Başkanlığında, standart beyanname kabul işlemlerini yürüten memurların motivasyonunu artırmak amacıyla görev kapsamları yeniden düzenlenmiştir. Yapılan yeni düzenlemeyle, memurlara belirli bir tutara kadar olan vergi indirimlerini onaylama ve mükellef itirazlarını doğrudan sonuçlandırma yetkisi devredilmiştir.

Bu uygulamanın ardından İnsan Kaynakları birimi, söz konusu pozisyonda çalışacak personelin "vergi mevzuatına ileri düzeyde hâkim olması, analitik düşünme becerisine sahip olması ve en az üç yıl mesleki tecrübe taşıması" gerektiğini belirten yeni bir belge hazırlamıştır.

Buna göre, Vergi Dairesi Başkanlığının uyguladığı iş tasarımı tekniği ve İnsan Kaynakları biriminin hazırladığı belge aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne bağlı müzelerde görev yapan rehberlerin, sürekli aynı salonlarda standart turlar düzenlemekten dolayı motivasyon kaybı yaşadığı tespit edilmiştir. Bu durumu çözmek amacıyla rehberlerin görev kapsamı değiştirilmiş; kendilerine turların güzergâhlarını bağımsız olarak belirleme, VIP ziyaretçilerden gelen geri bildirimleri doğrudan yönetme ve küçük çaplı sergi bütçelerini planlama yetkisi verilerek işin özerklik ve kontrol düzeyi artırılmıştır.

Bu uygulamanın ardından İnsan Kaynakları birimi, söz konusu pozisyonun gerektirdiği nitelikleri güncellemiş ve bu pozisyonda çalışacak personelin 'en az B2 seviyesinde yabancı dil sertifikasına sahip olması, kriz yönetimi becerisi sergilemesi ve alanında asgari üç yıl mesleki tecrübesinin bulunması' gerektiğini belgeleyen yeni bir metin yayımlamıştır.

Buna göre, müdürlüğün uyguladığı iş tasarımı tekniği ve İnsan Kaynakları biriminin yayımladığı belgenin yönetim bilimindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir devlet üniversitesinde görevli bölüm başkanı, araştırma görevlilerinin yıllık akademik performanslarını değerlendirmektedir. Bölüm başkanı, akademik faaliyetleri oldukça yetersiz olan iki araştırma görevlisini peş peşe değerlendirdikten hemen sonra, sadece beklenen ortalama düzeyde faaliyeti bulunan üçüncü araştırma görevlisinin dosyasını incelemiştir. Başkan, önceki iki zayıf dosyanın yarattığı algının etkisiyle üçüncü personele hak ettiğinden çok daha yüksek bir performans notu vermiştir.

Buna göre bölüm başkanının düştüğü performans değerleme hatası aşağıdakilerden hangisidir?

Bir savunma sanayi tesisinde AR-GE yöneticisi olarak görev yapan Tarık Bey, ekibindeki bir tasarım mühendisinin yıllık performansını değerlendirmektedir. İlgili mühendis, içinde bulunulan değerlendirme döneminde vasat bir çalışma sergilemiş ve kendisine verilen bazı kritik görevleri zamanında tamamlayamamıştır. Ancak Tarık Bey, bu mühendisin üç yıl önce şirkete kazandırdığı çok önemli bir patentin ve gösterdiği üstün başarının etkisinde kalarak, mevcut döneme ait performans notunu nesnel verilere dayanmadan yine 'mükemmel' olarak belirlemiştir.

Buna göre, yöneticinin performans değerlendirme sürecinde düştüğü hata aşağıdakilerden hangisidir?

Bir petrokimya tesisinde örgütlü olan işçi sendikası ile işveren arasında yürütülen toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkmış ve işçi sendikası kanuni grev uygulamasına başlamıştır. Ancak uygulanan bu grev, genel sağlığı ve millî güvenliği bozucu nitelikte olduğu gerekçesiyle Cumhurbaşkanı kararı ile 60 gün süreyle ertelenmiştir.

Buna göre, yasal mevzuat çerçevesinde, erteleme süresi içerisinde tarafların kendi aralarında anlaşamaması durumunda sürecin devamı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir tekstil fabrikasında yetkili işçi sendikası ile işveren sendikası arasında yürütülen toplu iş sözleşmesi müzakerelerinde yasal görüşme süresi anlaşmazlıkla sonuçlanmış ve taraflar bu durumu bir tutanakla imza altına almıştır.

Mevcut çalışma mevzuatına göre, bu aşamadan sonra grev kararı alınabilmesi için öncelikle başvurulması gereken yasal yol aşağıdakilerden hangisidir?

Bir gıda üretim tesisinde kalite kontrol uzmanı olarak işe başlayan bir personel, görevinin ilk günlerinde ölçüm cihazını yanlış kalibre ettiği için üretim hattında kısa süreli bir duraksamaya yol açmıştır. İlerleyen aylarda işine hızla adapte olan, hiçbir hata yapmayan ve hatta süreçleri hızlandıran yeni yöntemler geliştiren bu personel, gösterdiği yüksek performansa rağmen yıl sonu değerlendirmesinde amirinden düşük puan almıştır. Birim amiri, tüm yıla ait başarıları göz ardı ederek değerlendirmesini sadece personelin işe başladığı ilk günlerdeki o olumsuz olaya göre şekillendirmiştir.

Buna göre, birim amirinin performans değerlendirme sürecinde düştüğü hata aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunun Vergi Dairesi Başkanlığında grup müdürü olarak görev yapan yönetici, personelin yıl sonu performans değerlendirmelerini gerçekleştirmektedir. Yönetici, 'teknik eğitim almış kişilerin sosyal ve beşerî ilişkilerde genellikle yetersiz olduğu' yönünde kesin bir ön kabule sahiptir. Kurumda veri analisti olarak istihdam edilen ve mühendislik fakültesi mezunu olan bir personel, mükelleflerle son derece uyumlu çalışmasına ve iletişim gerektiren görevleri başarıyla yerine getirmesine rağmen; söz konusu yönetici tarafından değerlendirme formundaki 'iletişim ve ikna becerileri' kriterinde en düşük not ile değerlendirilmiştir.

Buna göre, yöneticinin personelin fiili başarısını göz ardı ederek yalnızca onun mensup olduğu gruba yönelik inançları doğrultusunda düşük not vermesi, aşağıdaki performans değerleme hatalarından hangisiyle açıklanır?

Bölgesel faaliyet gösteren bir lojistik şirketi, maaş adaletsizliği şikayetleri üzerine adil bir ücret skalası oluşturmaya karar vermiştir. Yönetim, işleri bir bütün olarak zorluk sırasına dizmek yerine; pozisyonları "gerekli beceri, üstlenilen sorumluluk ve çalışma koşulları" gibi değerleme faktörleri üzerinden analiz etmiştir. Geliştirilen bir puan anahtarı aracılığıyla her bir faktöre sayısal değerler atanmış ve işlerin kurum içindeki görece önemi saptanarak içsel adalet sağlanmıştır. Ancak insan kaynakları uzmanları, bu sistemin yalnızca "işin" değerini ölçtüğünü; personelin üstün gayretini ödüllendirmede yetersiz kalacağını ve ücret yapısında bireysel adaleti sağlamak için sisteme ek bir aracın entegre edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Buna göre, lojistik şirketinin içsel adaleti sağlamak için kullandığı iş değerleme yöntemi ile uzmanların bireysel adalet için entegre edilmesini önerdiği uygulama aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Uluslararası bir kurumsal firmada çalışan Zeynep Hanım'a, üstün performansı nedeniyle yüksek maaşlı ve geniş yetkili bir direktörlük pozisyonu teklif edilmiştir. Ancak Zeynep Hanım, katı mesai saatlerinden, hiyerarşik raporlama zincirlerinden ve standart kurum kurallarından hoşlanmadığı için bu teklifi reddetmiştir. Bunun yerine, kendi çalışma takvimini belirleyebileceği, işleri kendi yöntemleriyle ve kendi hızında yapabileceği serbest (freelance) bir danışmanlık modeline geçiş yapmaya karar vermiştir.

Edgar Schein’ın Kariyer Çapaları Modeli’ne göre, Zeynep Hanım'ın bu kariyer kararında aşağıdaki çapalardan hangisinin baskın olduğu söylenebilir?

İleri teknoloji sistemleriyle çalışan bölgesel bir havacılık bakım ve onarım merkezi (MRO), organizasyon yapısında yeni ihdas edilen 'Aviyonik Sistemler Başmühendisliği' pozisyonu için kapsamlı bir işe alım ve seçim süreci yürütmüştür. Sürece ilişkin insan kaynakları departmanının hazırladığı raporda şu bulgulara yer verilmiştir:

I. İşe alım ihtiyacı doğduğunda öncelikle kurumun mevcut personel yetkinlik envanteri taranmış; ancak yeni nesil bakım teknolojileri için aranan spesifik uluslararası lisanslara sahip personel bulunamadığından mecburi olarak dış kaynaklara başvurulmuştur.
II. Ön eleme aşamasında uygulanan teknik bilgi ve mekanik kavrama testinin istatistiksel analizinde; adayların farklı zamanlarda girdikleri tekrarlı sınavlarda hep aynı puan bandında kaldıkları saptanmıştır. Ancak işe yerleştirilen adayların ilk 6 aylık fiili iş performansları ile sınav puanları arasındaki korelasyonun (ilişki düzeyinin, $r \approx 0$) sıfıra çok yakın olduğu tespit edilmiştir.
III. Panel mülakat aşamasında; komisyon üyeleri, ardışık olarak görüşmeye alınan ve sorulara son derece yetersiz cevaplar veren üç adayın hemen ardından mülakata giren 'asgari yeterlilikteki' dördüncü adayı, 'mükemmel' olarak nitelendirmiş ve adaya en yüksek değerlendirme notunu vermiştir.
IV. Süreci hızlandırmak ve olası riskleri baştan elemek amacıyla; oldukça maliyetli ve zaman alıcı olan detaylı güvenlik soruşturması ile kapsamlı sağlık muayenesi işlemleri, henüz özgeçmiş üzerinden ön eleme yapılmadan ve yetenek testleri uygulanmadan tüm başvuru sahiplerine ilk aşamada uygulanmıştır.

Buna göre, yürütülen işe alım ve seçim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Yeni kurulan bir kamu düzenleyici kurumunda, personelin ücretlendirmesinde yalnızca işlerin genel önem derecesine göre hiyerarşik olarak dizilmesi uygulaması, çalışanlar arasında adaletsizlik algısına yol açmıştır. Kurumun insan kaynakları dairesi, kurum içi adaleti (içsel adalet) sağlamak ve objektif bir ücret skalası oluşturmak amacıyla yeni bir sisteme geçme kararı almıştır. Bu yeni sistemde pozisyonlar; zihinsel çaba, sorumluluk düzeyi ve çalışma koşulları gibi temel değerleme faktörleri bazında alt bileşenlere ayrılmış ve her bir faktör için hazırlanan puan anahtarı kullanılarak işlerin matematiksel toplam değeri hesaplanmıştır. Buna göre, kurumun adaletsizlik algısını gidermek için uygulamaya koyduğu iş değerleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu personeli için planlanan iki farklı eğitim faaliyetinin uygulama detayları aşağıda verilmiştir:

I. Yeni atanan teknik personelin, olağan iş akışını aksatmamak ve olası hataların maliyetini önlemek amacıyla, çalışma alanının hemen bitişiğinde kurulan özel bir salonda tamamen gerçek makine ve teçhizatları kullanarak pratik yapması.
II. Yönetici adaylarına, kurumun geçmişte karşılaştığı tedarik zinciri problemine ait detaylı bir raporun yazılı olarak verilmesi ve bu durumu grupça analiz ederek alternatif çözüm planları geliştirmelerinin istenmesi.

İnsan kaynakları yönetimi uygulamalarına göre, özellikleri verilen bu iki eğitim yöntemi sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir kamu kurumunun uzman yardımcılığı giriş sınavı sürecinde aşağıdaki iki bulgu raporlanmıştır:

I. Bulguda: Adaylara uygulanan genel yetenek testinin 'test-tekrar test' güvenilirlik katsayısı $0,91$ olarak hesaplanmıştır. Buna karşın, testten yüksek puan alarak kurumda göreve başlayan uzman yardımcılarının ilk üç yıllık performans değerlendirme notları ile sınav puanları arasındaki korelasyon katsayısı $r = 0,14$ düzeyinde kalmış ve bu ilişki istatistiksel açıdan anlamsız bulunmuştur.

II. Bulguda: Yapılandırılmış mülakat aşamasında bir komisyon üyesinin, adayın diksiyonunun akıcılığından ve dış görünüşünün profesyonelliğinden aşırı derecede etkilenerek; adayın analitik düşünme, mevzuat bilgisi ve stres yönetimi gibi birbirinden tamamen bağımsız diğer değerlendirme kriterlerine de tam puan verdiği tespit edilmiştir.

İşe alım ve seçim sürecine ilişkin bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, ölçüm aracının nitelikleri ve mülakattaki değerlendirici hatası hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Büyük bir sağlık grubunun yönetim kurulu toplantısında, önümüzdeki beş yıllık süreçteki sağlık personeli ihtiyacı tartışılmaktadır. Başhekim, geçmiş yıllardaki poliklinik hasta sayıları, yatak doluluk oranları ve personel artışı arasındaki istatistiksel eğilimleri inceleyerek gelecekte kaç hemşire ve uzman hekime ihtiyaç duyulacağını hesaplamaktadır. İnsan Kaynakları (İK) Direktörü ise bu nicel sayılara ulaşmadan önce, organizasyondaki tüm klinik pozisyonlarının görev, yetki ve sorumluluk sınırlarının netleştirilmesi ve güncellenmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca İK Direktörü, kurumda halihazırda görev yapan personelin eğitim durumlarını, yabancı dil seviyelerini, sertifikalarını ve özel yetkinliklerini detaylı bir veri tabanında toplayarak gelecekteki yönetici kadrolarına içeriden kimlerin atanabileceğini haritalandırmaya çalışmaktadır.

Bu senaryoda yöneticilerin insan kaynakları planlaması kapsamındaki uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğünde 'Emeklilik İşlemleri Servisi'nde çalışan memurların, sürekli olarak yalnızca standart evrak kayıt ve dosyalama işlemlerini yürütmekten dolayı iş tatminlerinin düştüğü tespit edilmiştir. Bu durumu çözmek isteyen il müdürü, ilgili personele sadece evrak kaydı yapma görevine ek olarak, belirli bir tutara kadar olan ödeme onaylarını kendi inisiyatifleriyle sisteme işleme yetkisi vermiş ve onları aylık iyileştirme toplantılarında karar alıcı olarak görevlendirmiştir. Buna göre, il müdürünün uyguladığı iş tasarımı tekniği ve bu köklü değişiklik sonrasında personelin yetki sınırlarını resmiyete dökmek amacıyla kurumda öncelikle güncellenmesi gereken belge aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Ulusal çapta yayın yapan bağımsız bir medya kuruluşunun insan kaynakları koordinatörlüğü, organizasyonel rolleri adil bir zemine oturtmak amacıyla analitik bir değerleme süreci başlatmıştır. Bu kapsamda organizasyonu temsil eden $15$ 'anahtar iş' seçilmiş; ardından zihinsel çaba, fiziksel çaba, sorumluluk, beceri ve çalışma koşulları olmak üzere beş evrensel değerleme faktörü belirlenmiştir. Anahtar işler, önceden saptanmış bir derece baremi olmaksızın, her bir faktör bazında ayrı ayrı sıraya konulmuştur. Daha sonra, bu işlerin piyasadaki güncel maaş karşılıkları doğrudan bahsi geçen faktörlere paylaştırılarak parasal bir 'ücret skalası' inşa edilmiştir. Organizasyondaki diğer tüm ara roller ise herhangi bir puan anahtarı kullanılmadan, doğrudan bu parasal ölçek üzerindeki anahtar işlerle kıyaslanarak ücretlendirilmiştir.

Sistemin yürürlüğe girmesinin ardından, 'Kıdemli Kurgu Uzmanı' unvanıyla çalışan bir personel; kendi işinin genel zorluk derecesine göre belirlenen kök maaşının kurum hiyerarşisine ve sektör standartlarına tam olarak uyduğunu belirtmiş; ancak son $5$ yılda üst üste aldığı 'Yılın Kurgucusu' ödüllerinin ve şahsi mesleki sertifikalarının bordrosuna yansıtılmadığını iddia ederek itiraz dilekçesi sunmuştur.

Buna göre, koordinatörlüğün uyguladığı niceliksel iş değerleme tekniği ile personelin dilekçesinde eksikliğine vurgu yaptığı ücret adaleti boyutu, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Bir düzenleyici ve denetleyici kamu kurumunda, göreve yeni başlayan uzman yardımcıları için iki aşamalı bir mesleki gelişim programı tasarlanmıştır:

• Birinci aşamada personel, kurumun işleyişini bütüncül olarak görebilmek ve birimler arası koordinasyonu kavramak amacıyla, altı ay boyunca kurumun farklı hizmet birimlerinde birer ay süreyle fiilen görevlendirilmiştir.
• İkinci aşamada ise personele, geçmiş yıllarda kurum tarafından incelenmiş ve karara bağlanmış karmaşık bir piyasa manipülasyonu dosyasının belgeleri verilmiş; bu durumu analiz ederek kendi bağımsız çözüm stratejilerini gruplar hâlinde tartışmaları istenmiştir.

Bu senaryoda uygulanan işbaşı ve iş dışı eğitim yöntemleri, sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?