İnsan Kaynakları Yönetimi

Stratejik öneme sahip bir kamu enerji santralinde, ana kumanda sistemi tamamen yenilenmiştir. Sistemdeki olası bir hatalı işlemin büyük çaplı elektrik kesintilerine ve hayati tehlikelere yol açma riski bulunduğundan, kurum yönetimi asıl çalışma ortamından yalıtılmış ayrı bir salonda, yeni kumanda panellerinin fiziksel olarak birebir aynısını kurarak operatörleri eğitime tabi tutmuştur.

Eğitim süreci tamamlandıktan üç ay sonra, insan kaynakları departmanı bu eğitimin etkinliğini ölçmek amacıyla bir değerlendirme çalışması başlatmıştır. Bu çalışmada; eğitim sonundaki bilgi testlerinin sonuçlarına veya kurumun genel arıza oranlarındaki düşüşe odaklanılmamış, bunun yerine 'operatörlerin gerçek kumanda paneli başındaki günlük mesailerinde yeni güvenlik prosedürlerini sürekli ve tutarlı bir alışkanlık haline getirip getirmedikleri' birim amirlerinin doğrudan gözlemleriyle incelenmiştir.

Buna göre, santralde uygulanan eğitim yöntemi ve insan kaynakları departmanının Kirkpatrick'in Eğitim Değerleme Modeli'nde odaklandığı aşama aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türkiye çapında faaliyet gösteren özel bir bankanın risk yönetimi departmanında 17 yıldır görev yapan 46 yaşındaki Kaan Bey, finansal modelleme konusunda departmanın en tecrübeli ismidir. Organizasyon şemasında yapılan sadeleşme sonucunda yükselebileceği bir müdürlük kadrosu kalmamıştır. Ancak Kaan Bey, başkalarını yönetmekten ziyade kendi uzmanlık alanında derinleşmeyi ve karmaşık verilerle uğraşmayı sevdiği için bu duruma hiç üzülmemiştir. Onun tek şikâyeti, son dönemde sürekli birbirinin aynısı olan standart raporları hazırlamak zorunda kalmasıdır. Kaan Bey, işindeki rutinleşmenin yarattığı bu boşluğu, departmana yeni katılan genç analistlere mesleğin inceliklerini öğreterek ve onlara rehberlik ederek doldurmaktadır.

Kariyer yönetimi yaklaşımları dikkate alındığında, Kaan Bey'in içinde bulunduğu kariyer evresi ve baskın olan kariyer çapası aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir kamu kurumunda harita mühendisi olarak göreve başlayan bir çalışan, mesleki uzmanlığından ziyade kurumdaki farklı birimleri koordine etmeye, geniş çaplı bütçe ve personel kararları almaya ilgi duymaktadır. Zamanla sadece kendi mesleki alanında derinleşmek yerine, tüm organizasyonun gidişatından sorumlu olarak kurumun en üst düzey yöneticisi (genel müdür, başkan vb.) olmayı temel hedefi hâline getirmiştir.

Edgar Schein’ın Kariyer Çapaları modeline göre, bu çalışanın kariyer yönelimini en iyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bir düzenleyici ve denetleyici kurumda piyasa gözetimi uzmanlarının temel görevi, uzun yıllar boyunca yalnızca 'saha denetimlerinde standart formlara veri girmek' olarak yürütülmüştür. Kurum yönetimi, bu rutinin uzmanlarda motivasyon kaybına yol açtığını tespit etmiş ve yeni bir iş tasarımı uygulamasına gitmiştir. Yeni düzenlemeyle uzmanlara; firmaların rekabet ihlallerini re'sen inceleme, elde edilen bulgular doğrultusunda idari yaptırım kararlarının taslağını oluşturma ve firma temsilcileriyle uzlaşma müzakerelerini bizzat yürütme özerkliği verilmiştir. Eş zamanlı olarak, İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı bu pozisyonda çalışacak personelin sahip olması gereken 'ileri düzey müzakere becerisi, stres toleransı ve inisiyatif kullanabilme kapasitesi' gibi kişisel özellikleri içeren resmi dokümanı güncellemiştir.

Buna göre, kurumun uyguladığı iş tasarımı tekniği ve İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının güncellediği resmi doküman aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Uluslararası bir lojistik firmasının aktarma merkezinde görev yapan 'Kargo Ayrıştırma Operatörleri', gelen paketlerin sadece barkodlarını okutarak bölgesel bantlara yönlendirmekle görevlidir. İşgücü verimliliğini ve personelin içsel motivasyonunu artırmak isteyen yönetim kurulu, aşağıdaki iki aşamalı yapılandırma kararını uygulamaya koymuştur:

I. Aşama: Operatörlere, daha önce yalnızca Müşteri İlişkileri Yöneticisi'nin yetkisinde olan 'hasarlı kargolar için tutanak tutma ve gerektiğinde müşteriyle doğrudan iletişime geçip tazmin sürecini yürütme' sorumluluğu ve inisiyatifi devredilmiştir.
II. Aşama: Operatörlerin rutin çalışma döngüsüne, ayrıştırılan paketlerin bölgesel sevkiyat araçlarına bizzat yüklenmesi görevi de dâhil edilmiştir.

Bu yapılandırmanın ardından İnsan Kaynakları birimi bir iş analizi çalışması yürütmüş ve operatör pozisyonu için var olan resmi bir belgeyi; pozisyona atanacak adayların 'kriz yönetimi becerisine, stres altında karar verebilme yeteneğine ve en az lise diplomasına' sahip olması gerektiği şartlarını ekleyerek güncellemiştir.

Buna göre, yönetimin I. ve II. aşamada uyguladığı iş tasarımı teknikleri ile İK biriminin güncellediği söz konusu belgenin kavramsal karşılığı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir döküm fabrikasında yüksek fırın operatörü olarak görev yapan bir çalışan, fırının soğutma sistemine ait yüksek basınç valfinde aşırı yıpranma ve sızıntı olduğunu fark etmiştir. Yapılan ilk değerlendirmede, bu sızıntının fırının patlamasına ve ortamdaki çalışanların ağır şekilde yaralanmasına yol açabileceği öngörülmüştür. Mevcut durum, çalışanın sağlığını doğrudan tehdit eden 'ciddi ve yakın' bir tehlike niteliği taşımaktadır.

Buna göre, vakada geçen temel durumların kavramsal sınıflandırması ve çalışanın 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında izlemesi gereken yasal süreç aşağıdakilerden hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

İnsan kaynakları yönetiminde işe alım ve seçim süreci, kurumun hedeflerine ulaşmasını sağlayacak nitelikli adayların bulunması ve aralarından en uygun olanların seçilmesi aşamalarını kapsar.

İşe alım ve seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Küresel ölçekte faaliyet gösteren bir lojistik şirketi, yapay zeka destekli otonom depo yönetimi sistemine geçiş kararı almıştır. Bu büyük dönüşüm sürecinde İnsan Kaynakları (İK) departmanı, organizasyonun beş yıllık vizyonu doğrultusunda bir İK planlaması süreci başlatmıştır. İK Direktörü hazırladığı raporda;

I. Sisteme geçişle birlikte ortaya çıkacak yeni rollerin ve mevcut personelin üstleneceği yeni sorumlulukların gerektirdiği nitelikleri henüz haritalandırmadan doğrudan sayısal öngörülere geçtiklerini,
II. Önümüzdeki beş yıl boyunca ihtiyaç duyulacak yeni otonom sistem uzmanı sayısını (talep tahmini) belirlemek için *Beceri Envanterleri* ve *Yedekleme Haritaları* üzerinden verileri derlediklerini,
III. Örgüt içindeki mevcut personelin yıllar itibarıyla pozisyonlar arasındaki olası hareketlerini (iç arz) saptamak için ise uzman görüşlerine dayanan *Delfi (Delphi) Tekniği*ni kullandıklarını belirtmiştir.

Buna göre, İK departmanının yürüttüğü planlama süreci ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Büyük ölçekli bir petrokimya tesisinde operasyon müdürü olarak görev yapan Cenk Bey, vardiya amirlerinin periyodik performans değerlemelerini gerçekleştirmektedir. Cenk Bey, değerlendirdiği amirlerden biri olan ve önceki üç yıl boyunca 'üstün başarı' ödülü alarak tesisin en verimli çalışanı seçilen Koray Bey'in, içinde bulunulan değerleme döneminde güvenlik prosedürlerini ihlal etmesi ve ekibiyle iletişim sorunları yaşamasına dair somut tutanaklar bulunmasına rağmen; 'Geçmiş yıllardaki muazzam katkılarını ve kalitesini biliyorum, bu dönemki geçici aksaklıklar onun mükemmel bir amir olduğu gerçeğini değiştirmez' düşüncesiyle Koray Bey'e tüm yetkinlik boyutlarında yine en yüksek puanları vermiştir.

Buna göre Cenk Bey, performans değerleme sürecinde aşağıdaki rater (değerleyici) hatalarından hangisine düşmüştür?

Bir Devlet Su İşleri (DSİ) Bölge Müdürlüğü İnsan Kaynakları birimi, kuruma yeni atanacak 'Hidrojeoloji Mühendisi' pozisyonu için iki farklı belge hazırlamıştır.

Birinci belgede; personelin yeraltı su seviyelerini ölçeceği, sondaj kuyularının aylık rutin denetimini yapacağı ve havza raporlama süreçlerini yürüteceği görev ve sorumluluklar detaylıca listelenmiştir.

İkinci belgede ise; bu pozisyonda çalışacak adayın üniversitelerin ilgili mühendislik lisans programlarından mezun olması, arazi şartlarında çalışmaya elverişli fiziksel dayanıklılığının bulunması ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yazılımlarını ileri düzeyde kullanabilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Buna göre, İnsan Kaynakları biriminin hazırladığı birinci ve ikinci belgeler yönetim bilimindeki kavramlarla ifade edildiğinde sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir ilçe nüfus müdürlüğünde görev yapan kurum amiri, yıl sonu performans değerlendirmelerinde personeli arasında huzursuzluk çıkmasını engellemek ve düşük not alanların itirazlarıyla uğraşmamak amacıyla, çalışanların gerçek başarı düzeyleri birbirinden farklı olmasına rağmen herkese değerlendirme ölçeğinin tam ortasındaki standart puanları vermiştir.

Buna göre kurum amirinin performans değerlendirme sürecinde düştüğü hata aşağıdakilerden hangisidir?

Ülke çapında faaliyet gösteren bir kamu bankası, 'Ticari Krediler Tahsis Uzmanı' alımı için uyguladığı çok aşamalı seçim sürecini gözden geçirmiş ve şu iki temel bulguya ulaşmıştır:

I. İnsan Kaynakları biriminin hazırladığı mesleki alan sınavının yalnızca 'temel muhasebe' prensiplerini ölçtüğü; uzmanların günlük iş akışında hayati öneme sahip olan finansal risk analizi, kredi derecelendirme ve teminat hukuku gibi temel iş gereklerini temsil etmekten tamamen uzak olduğu saptanmıştır.
II. Mülakat paneli aşamasında, dışa dönüklük düzeyi yüksek ve hitabet yeteneği çok güçlü olan bir adayın, komisyon üyelerince teknik finansal analiz kabiliyetinin ve detay odaklılığının da mükemmel olduğuna hükmedilmiş, adaya bağımsız bir yetkinlik olan 'analitik düşünme' boyutunda da herhangi bir kanıt olmaksızın tam puan verilmiştir.

Bu iki durumun İnsan Kaynakları Yönetimi literatüründeki kavramsal karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir teknoloji geliştirme bölgesinde (teknokent) faaliyet gösteren yenilikçi bir yazılım işletmesi, yapay zeka odaklı yeni bir hizmet modeline geçiş sürecindedir. Bu kapsamda insan kaynakları departmanı sırasıyla aşağıdaki üç aşamalı çalışmayı gerçekleştirmiştir:

I. Planlama sürecinin en temel ön koşulu olarak; organizasyondaki tüm pozisyonların görev, yetki ve çalışma koşullarını tespit etmek amacıyla sistematik bir veri toplama süreci yürütülmüştür.
II. Geçmiş yıllardaki proje hacmi (bağımsız değişken) ile ihtiyaç duyulan personel sayısı (bağımlı değişken) arasındaki istatistiksel ilişki matematiksel bir modele oturtularak gelecek üç yılın personel ihtiyacı hesaplanmıştır.
III. Mevcut personelin eğitim durumu, sertifikasyonları ve yeni projelere uyum potansiyellerini detaylı dosyalar halinde kayıt altına alarak kurumun iç işgücü profili haritalandırılmıştır.

İnsan kaynakları planlaması kavramları dikkate alındığında, firmanın gerçekleştirdiği bu uygulamalar sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Kamuya ait bir kalkınma bankasının proje finansman direktörlüğünde yönetici olarak çalışan Ozan Bey, uzman yardımcılarının yıllık performans değerlemesini yapmaktadır. Ozan Bey, değerleme formunu doldururken 'finansal modelleme ve veri analizi becerisi' yüksek olan bir personelin, sahip olduğu bu analitik altyapı nedeniyle doğası gereği 'müşteri ilişkileri ve müzakere' konusunda da üstün niteliklere sahip olması gerektiği yönünde kişisel bir varsayımla hareket etmektedir. Bu teorik kabulü nedeniyle, teknik analizlerde son derece başarılı olan ancak insan ilişkilerinde zayıf bir uzman yardımcısına, müşteri ilişkileri boyutunda da en yüksek puanı vermiştir. Bununla birlikte Ozan Bey, aynı personelin yılın ilk sekiz ayında kredi değerlendirme süreçlerini yavaşlatan kronik gecikmelerini tamamen göz ardı etmiş, sadece değerleme formlarının doldurulmasından on gün önce sonuçlandırdığı büyük bütçeli bir sendikasyon kredisindeki başarısını dikkate alarak genel performans notunu 'olağanüstü' olarak belirlemiştir.

Bu senaryoda yöneticinin performans değerleme sürecinde yaptığı algı ve değerlendirme hataları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Ulusal çapta taşımacılık hizmeti sunan bir kamu iktisadi teşebbüsü (KİT), personel seçim sürecinin kalitesini artırmak amacıyla dışarıdan bir denetim raporu hazırlatmıştır. Bu raporda mevcut işe alım uygulamalarına dair şu iki ana bulguya yer verilmiştir:

• Birinci Durum: Uzman yardımcılığı pozisyonu için adaylara uygulanan mesleki alan testinin, aynı aday grubuna üç hafta arayla tekrar uygulandığında istikrarlı ve birbirine çok yakın puanlar ürettiği gözlemlenmiştir.
• İkinci Durum: Sözlü sınav (mülakat) aşamasında bazı komisyon üyelerinin, adayın iş için gereken yetkinliklerini objektif olarak değerlendirmekten ziyade; kendileriyle aynı şehirden olan veya aynı üniversiteden mezun olan adaylara sistematik şekilde daha yüksek puan verme eğiliminde oldukları saptanmıştır.

Bu raporda aktarılan bulgulara göre, kurumun personel seçim süreci hakkında aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

Köklü bir tekstil fabrikasının insan kaynakları yönetimi, çalışanların maaş sistemiyle ilgili memnuniyetsizliklerini gidermek için yeni bir yapı kurmaya karar vermiştir. Yapılan çalışmada, işletmedeki tüm işler beceri, çaba, sorumluluk ve iş koşulları gibi 'değerleme faktörleri' baz alınarak analiz edilmiş ve her bir faktör için hazırlanan özel bir 'puan anahtarı' kullanılarak işlerin göreceli değeri sayısal olarak ifade edilmiştir. Elde edilen toplam değerler üzerinden adil bir 'ücret skalası' oluşturulmuştur.

Bu işletmenin uyguladığı iş değerleme yöntemi ve bu uygulamanın öncelikli olarak sağlamayı hedeflediği adalet türü aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir imalat işletmesinin ana fabrikasında (metal işkolu) operatör olarak çalışan ve işyerinde örgütlü yetkili sendikaya üye olan bir personel, 15 Mayıs tarihinde e-Devlet kapısı üzerinden sendika üyeliğinden çekilme (istifa) bildiriminde bulunmuştur. Süreç devam ederken, işletme yönetimi operasyonel bir yeniden yapılanma kararı alarak bu personeli 22 Mayıs tarihinde, şirketin tamamen farklı bir işkolunda (ticaret/büro) faaliyet gösteren ve hukuken ayrı bir işyeri sicil numarasına sahip genel müdürlük binasına kalıcı olarak atamış, fiili geçiş aynı gün sağlanmıştır.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, bu personelin sendika üyeliğinin sona erme tarihi ve mevcut toplu iş sözleşmesinden (TİS) doğan haklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bir bakanlığın dış ilişkiler genel müdürlüğünde göreve yeni başlayan uzman yardımcıları için merkez teşkilatında bir eğitim tasarlanmıştır. Bu eğitimde katılımcılara; geçmişte iki ülke arasında yaşanmış gerçek bir diplomatik krizin yazışmaları, basın açıklamaları ve hukuki belgelerini içeren kapsamlı bir dosya sunulmuştur. Uzman yardımcılarından gruplar hâlinde çalışarak bu karmaşık durumu analiz etmeleri, krizin tırmanma nedenlerini tespit etmeleri ve eğer süreci kendileri yönetseydi ne tür stratejiler izleyeceklerini gerekçeleriyle birlikte sunmaları istenmiştir.

Bu uygulamada yararlanılan eğitim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir işletmenin pazarlama departmanında çalışan bir personel, insan ilişkileri ve sözlü iletişim becerileri konusunda son derece başarılıdır. Departman yöneticisi, yıl sonu performans değerlendirmesinde personelin sadece bu üstün sosyal becerilerinin etkisinde kalarak; teknik bilgi, zaman yönetimi ve raporlama kalitesi gibi aslında ortalama düzeyde olduğu diğer tüm performans kriterlerine de en yüksek puanları vermiştir.

Buna göre, yöneticinin performans değerlendirme sürecinde düştüğü değerlendirici hatası aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Kalkınma Ajansı'nda görev yapan 'Proje Ön Değerlendirme Uzmanları', kendilerine ulaşan hibe başvurularının yalnızca mali uygunluk kontrollerini yapmaktadır. Bu dar kapsamlı ve tekrara dayalı görevin uzmanlarda motivasyon kaybına yol açtığı tespit edilmiştir. İnsan Kaynakları birimi bu durumu çözmek için bir dizi uygulama başlatmıştır:

I. Uzmanların görev kapsamına, mali kontrolün yanı sıra projelerin çevresel etki ve sosyal fayda analizlerinin yapılması da eklenmiştir.
II. Uzmanlara, belirli bir bütçe sınırının altındaki projeler için bir üst amirin onayına ihtiyaç duymadan nihai kabul veya ret kararı verme yetkisi tanınmıştır.
III. Yeniden tasarlanan bu pozisyon için atanacak kişilerde aranacak en az beş yıl sektörel deneyim, analitik düşünme yeteneği ve risk yönetimi sertifikası gibi nitelikleri içeren belge güncellenmiştir.

Yukarıda numaralandırılmış ifadelerde gerçekleştirilen insan kaynakları uygulamaları, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?