Uluslararası Sorumluluk

Bir devletin İçişleri Bakanı olan (A), ülkedeki sivil huzursuzluklar sırasında emri altındaki polis birimlerinin sivil halka yönelik yaygın ve sistematik işkence ve hukuk dışı tutuklamalar gerçekleştirdiğine dair istihbarat raporlarını almasına rağmen, bu eylemleri durdurmak için makul ve gerekli hiçbir önlem almamıştır. Söz konusu eylemler bir silahlı çatışma bağlamında gerçekleşmemiş; ancak sivil halka yönelik genel bir politikanın parçası olarak icra edilmiştir. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü hükümleri uyarınca, Bakan (A)'nın bireysel cezai sorumluluğuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan $2001$ tarihli "Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri", sorumluluk hukukunu "tali kurallar" (secondary rules) çerçevesinde kodifiye etmiştir. Bu sistemde, bir davranışın uluslararası haksız fiil teşkil etmesi için sadece "devlete isnat edilebilirlik" ve "uluslararası yükümlülük ihlali" unsurları aranmaktadır.

Taslak maddelerde "zarar" (damage) ve "kusur" (fault) kavramlarının genel kurucu unsurlar arasında yer almamasının hukuki sonucu ve bu unsurların sorumluluk rejimindeki işleviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukuk kişiliğini haiz bir örgütün eylemlerinden dolayı üye devletlerin sorumluluğu, uluslararası hukukta "müstakil kişilik" ilkesi gereği sınırlıdır. 2011 tarihli Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları (DARIO), bu kuralın istisnalarını dar bir çerçevede düzenlemiştir.

Buna göre, DARIO'nun 62. maddesi uyarınca bir üye devletin, örgütün uluslararası hukuka aykırı bir fiilinden dolayı zarar gören tarafa karşı sorumlu tutulabilmesi için aşağıdaki hallerden hangisinin varlığı gereklidir?

Devlet $A$, Devlet $B$’ye ait bir sivil araştırma gemisine uluslararası sularda hukuka aykırı şekilde müdahale ederek gemiyi ve mürettebatı bir ay süreyle alıkoymuştur. Bu müdahale sonucunda gemideki bilimsel cihazlar zarar görmüş, mürettebat kötü muameleye maruz kalmış ve Devlet $B$’nin egemenlik hakları ihlal edilmiştir. Devlet $B$; cihazların onarılmasını, geminin alıkonulduğu süre boyunca mahrum kalınan kârın ödenmesini ve devletin onurunun kırılması nedeniyle resmi bir özür dilenmesini talep etmektedir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" hakkındaki Taslak Maddeleri uyarınca, bu uyuşmazlığın onarımı (reparation) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devletin emniyet birimine bağlı bir komiser, bir şüpheliyi sorgularken amirlerinden gelen "yasal prosedür dışına çıkılmaması" yönündeki kesin talimata rağmen şüpheliye kötü muamelede bulunmuştur. İlgili devlet, personelin talimatlara aykırı davrandığını ve "yetki aşımı" ($ultra$ $vires$) içinde olduğunu belirterek bu durumdan dolayı uluslararası sorumluluğu reddetmektedir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" çerçevesinde, bu olay ve genel isnadiyet kuralları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta 'Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' (ARSIWA) ile 'Uluslararası Hukukça Yasaklanmamış Faaliyetlerin Zararlı Sonuçlarından Doğan Sorumluluk' (Liability) arasındaki temel rejim farkı düşünüldüğünde; 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan sorumluluk' rejiminin uygulanmasında 'mücbir sebep' (force majeure) veya 'beklenmedik hal' gibi savunmaların etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2006 tarihli Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri ve yerleşik uluslararası yargı içtihatları dikkate alındığında; bir devletin, yabancı bir devlet tarafından hakları ihlal edilen vatandaşı adına diplomatik koruma yetkisini kullanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti, $B$ Devleti ile olan sınır anlaşmasını ihlal ederek $B$ Devleti’nin egemenliğindeki bir bölgeye askeri birlik göndermiş ve burada bulunan bir sınır karakolunu tahrip etmiştir. Bu ihlal sonucunda hem karakolun yıkılmasıyla maddi hasar meydana gelmiş hem de $B$ Devleti'nin egemenlik hakları ve onuru ağır bir biçimde zedelenmiştir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" hakkındaki Taslak Maddeleri uyarınca, bu olaydaki onarım (reparation) süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü’nün 28. maddesinde düzenlenen "üstlerin sorumluluğu" (superior responsibility) kapsamında, sivil bir amirin (askeri olmayan üstün) emri altındaki personelin fiillerinden dolayı cezai olarak sorumlu tutulabilmesi için aranan bilgi düzeyi (mens rea) şartı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir devletin emniyet görevlisi, sınır devriyesi sırasında kendisine verilen yazılı talimatların dışına çıkarak ve amirlerinden onay almaksızın komşu ülke topraklarına girmiş ve burada yabancı bir diplomata fiziksel müdahalede bulunmuştur. Aynı süreçte, ülkede mevcut hükümeti devirerek yeni bir hükümet kurmayı başaran bir ayaklanma hareketi de çatışmalar esnasında yabancı misyon binalarına zarar vermiştir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" hükümleri uyarınca, bu olaylardaki isnadiyet (atıf) kuralları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri kapsamında düzenlenen 'Zaruret Hali' (Necessity) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca, devletin işlediği bir fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldıran hallerden biri olan 'zaruret hali' (necessity) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" çerçevesinde, bir devletteki mevcut hükümeti devirerek yeni bir hükümet kurmayı başaran bir isyan hareketinin, isyan sürecinde gerçekleştirdiği eylemlerin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

X Devleti vatandaşı olan bir iş insanı, Y Devleti'nde "ulusal güvenliği tehdit ettiği" gerekçesiyle tutuklanmış ve dış dünya ile tüm iletişim imkanları kısıtlanmıştır. X Devleti’nin Y Devleti’ndeki konsolosluk görevlileri, vatandaşıyla görüşmek ve ona hukuki yardımda bulunmak amacıyla girişimde bulunmuştur. Y Devleti ise, söz konusu iş insanının tutuklama kararına karşı Y Devleti mahkemelerinde henüz tüm itiraz yollarını tüketmediğini, dolayısıyla uluslararası hukuktaki "iç hukuk yollarının tüketilmesi" kuralı uyarınca X Devleti’nin bu aşamada müdahale edemeyeceğini savunmaktadır.

Y Devleti’nin bu savunması, uluslararası sorumluluk hukuku ve konsolosluk hukuku ilkeleri çerçevesinde değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir devletin gerçekleştirdiği hukuka aykırı fiil sonucunda herhangi bir maddi zarar (ekonomik kayıp, fiziksel tahribat vb.) oluşmadığı, ancak mağdur devletin egemenlik haklarının veya onurunun (örneğin; resmi bir törende devlet sembollerine hakaret edilmesi veya hava sahasının kısa süreli ihlali) zedelendiği durumlarda, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" hakkındaki Taslak Maddeleri uyarınca başvurulacak öncelikli onarım yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

$A$ Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren bir sanayi tesisinden kaynaklanan sınır ötesi hava kirliliği, sınırın hemen öte tarafında $B$ Devleti'nde ikamet eden ve tarımla uğraşan Bay $M$'nin mahsulüne büyük zarar vermiştir. Bay $M$, $A$ Devleti ile hiçbir ticari veya hukuki bağı bulunmayan, hayatı boyunca bu ülkeye gitmemiş bir kişidir. $B$ Devleti, vatandaşı Bay $M$'nin zararının tazmini için $A$ Devleti'ne karşı diplomatik koruma prosedürünü başlatmaya karar vermiştir.

BM Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2006 tarihli "Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri" uyarınca, bu uyuşmazlıkta "iç hukuk yollarının tüketilmesi" kuralı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta, bir devletin başka bir devletin egemenlik sembollerine (örneğin devlet bayrağına) saygısızlık etmesi veya resmi bir tören sırasında o devletin şahsiyetine yönelik hakarette bulunması gibi 'manevi zarar' doğuran durumlarda; maddi bir tazminatla ölçülemeyen bu zararın giderilmesi için başvurulan, genellikle özür dileme veya pişmanlık beyan etme gibi şekillerde tezahür eden onarım yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A Devleti, ülkesinde aniden baş gösteren ve kontrol altına alınamayan şiddetli bir ekonomik krizin toplumsal infiale ve temel gıda tedarikinde çöküşe yol açmasını önlemek amacıyla, yabancı yatırımcılarla akdettiği bir antlaşmadan doğan mali yükümlülüklerini tek taraflı olarak askıya almıştır. A Devleti, bu eyleminin uluslararası hukuktaki 'Zaruret Hali' (Necessity) çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca, A Devleti'nin bu savunmasının başarılı olabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olması zorunludur?

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) $2001$ tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni çerçevesinde; bir devletin işlediği hukuka aykırı fiil sonucunda ortaya çıkan zararların onarılması (reparation) ve onarım türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğması için gerekli olan 'isnadiyet' (atıf) kuralları çerçevesinde, Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri" göz önüne alındığında, aşağıdaki durumlardan hangisinde söz konusu fiilin ilgili devlete isnat edilmesi beklenmez?