Tüberküloz

$8$ yaşındaki bir erkek çocuk; yaklaşık $3$ haftadır devam eden düşük dereceli ateş, iştahsızlık ve son günlerde belirginleşen nefes darlığı şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde akciğerlerde yaygın ince raller duyuluyor ve batın muayenesinde hepatosplenomegali saptanıyor. Çekilen akciğer grafisinde, her iki akciğer alanında tüm loblara homojen dağılmış, yaklaşık $1$-$2$ mm çapında çok sayıda milimetrik nodüler gölgelenme ("kar yağdı" manzarası) izleniyor.

Bu klinik ve radyolojik tabloya dayanarak en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Beş yaşındaki bir erkek çocuk, üç haftadır devam eden ateş, gece terlemesi ve kilo kaybı şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenede servikal lenfadenopati ve hepatosplenomegali saptanmıştır. Akciğer grafisinde yaygın milier infiltrasyon izlenmiştir. Tüberkülin deri testi (PPD) 4 mm olarak ölçülmüştür. Ailede aktif tüberküloz öyküsü bulunmamaktadır. Bu hastada kesin tanı ve tedavi yaklaşımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

On yaşındaki bir erkek çocuk, akciğer tüberkülozu tanısıyla dörtlü anti-tüberküloz tedavi (izoniazid, rifampisin, pirazinamid, etambutol) almaktadır. Tedavinin ikinci ayında hastanın görme keskinliğinde azalma ve kırmızı-yeşil renkleri ayırt etmede zorluk şikayetleri gelişiyor. Yapılan oftalmolojik muayenede optik nörit saptanıyor.

Bu hastada gelişen yan etkiden aşağıdaki ilaçlardan hangisinin sorumlu olma olasılığı en yüksektir?

$2$ aylık bir bebek, rutin çocukluk çağı aşı takvimine göre BCG (Bacille Calmette-Guérin) aşısı yapılmak üzere aile sağlığı merkezine getirilmiştir. Ancak bebeğin yapılan tetkiklerinde 'Ağır Kombine İmmün Yetmezlik' tanısı aldığı saptanmıştır. Bu bebekte BCG aşısı uygulamasıyla ilgili en doğru yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Dört yaşında bir erkek çocuk; yaklaşık iki aydır devam eden öksürük, iştahsızlık ve kilo alamama şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde sağ akciğer orta alanda raller duyulmuş, akciğer grafisinde sağ hiler lenfadenopati ve parankimal infiltrasyon saptanmıştır. Tüberkülin deri testi (PPD) $16$ mm olarak ölçülen hastada, kesin tanı için tüberküloz basili ($M. tuberculosis$) gösterilmek istenmektedir. Bu yaş grubundaki bir hastada bakteriyolojik inceleme amacıyla örnek toplanmasında en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir kız çocuk, iki haftadır devam eden halsizlik, iştahsızlık ve düşük dereceli ateş şikayetlerine son üç gündür eklenen kusma ve uykuya meyil nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede letarjik görünümde olan hastanın ateşi $38.4^\circ\text{C}$ ölçülüyor; ense sertliği mevcut ve sol gözünde içe kayma ($6$. kafa siniri felci) saptanıyor. Lomber ponksiyon ile alınan beyin omurilik sıvısı (BOS) analizinde; protein $240\text{ mg/dL}$, glukoz $25\text{ mg/dL}$ (eş zamanlı kan şekeri $100\text{ mg/dL}$) ve hücre sayısı $200\text{/mm}^3$ ($\!\%80$ lenfosit) saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Dört yaşındaki bir erkek hasta, son on beş gündür giderek artan halsizlik, düşük dereceli ateş ve karakter değişikliği öyküsüyle başvuruyor. Ailesi, hastanın son üç gündür fışkırır tarzda kusmaya başladığını ve sürekli uyumak istediğini belirtiyor. Acil servis değerlendirmesi sırasında hastada $20$ dakika süren jeneralize tonik-klonik nöbet gözleniyor.

Fizik muayenesinde belirgin ense sertliği saptanıyor ve sağ gözde dışa bakış kısıtlılığı ($6.$ kranial sinir felci) dikkati çekiyor.

Yapılan lomber ponksiyon incelemesinde beyin omurilik sıvısı (BOS) basıncının arttığı görülüyor. BOS analizinde; hücre sayısı $350$/mm³ (formülde %$80$ lenfosit, %$20$ nötrofil), protein $250$ mg/dL (normal referans: $15-45$ mg/dL) ve glukoz $15$ mg/dL (eş zamanlı kan şekeri $90$ mg/dL) olarak saptanıyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulguları dikkate alındığında, hastanın kraniyal manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) aşağıdaki bulgulardan hangisinin saptanma olasılığı en yüksektir?

$2$ yaşında bir kız çocuk, bir aydır devam eden iştahsızlık, kilo kaybı ve son bir haftadır eklenen inatçı öksürük ile solunum sıkıntısı nedeniyle çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde vücut sıcaklığı $38.6^{\circ}C$, yaygın mikropoliadenopati ve belirgin hepatosplenomegali saptanıyor. Dinlemekle akciğerlerde bilateral krepitan raller alınıyor. Akciğer grafisinde her iki hemitoraksta tüm akciğer alanlarına homojen yayılmış, yaklaşık $1-2$ mm çapında çok sayıda milimetrik nodüler opasite ("kar fırtınası" görünümü) izleniyor. Bu klinik tabloya sahip bir çocuk hastada aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

$28$ günlük bir erkek bebek; huzursuzluk, karın şişliği ve sarılık şikayetleriyle çocuk acil servisine getiriliyor. Fizik muayenesinde vücut sıcaklığı $38.4^\circ C$, kalp hızı $165/dk$, karaciğer kosta kenarını $4$ cm, dalak ise $3$ cm geçiyor; ayrıca yaygın mikro-lenfadenopatileri mevcut. Akciğer grafisinde her iki hemitoraksta yaygın milier infiltrasyon saptanıyor. Annenin doğum sonrası dönemde aktif tüberküloz tanısı aldığı ve tedaviye başlandığı öğreniliyor. Bu bebekteki klinik tablo ve tüberküloz patogenezi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$5$ yaşında bir çocuk, boynunda yaklaşık $1$ aydır var olan, ağrısız ve giderek büyüyen kitle şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde sol servikal bölgede, birbirine yapışık ($mat$) karakterde, ağrısız multipl lenfadenopati saptanıyor. Hastanın yapılan tüberkülin deri testi ($TDT$) sonucu $18\text{ mm}$ olarak ölçülüyor. Akciğer grafisi normal olan bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz menenjit tanısıyla izlenen $5$ yaşında bir çocukta, tedavinin ikinci haftasında nörolojik tablonun kötüleştiği, idrar çıkışının belirgin arttığı ve serum sodyum düzeyinin $118$ $mmol/L$'ye düştüğü saptanıyor. Fizik muayenede hastanın taşikardik ve hipotansif olduğu, deri turgorunun azaldığı ve mukozalarının kuru olduğu gözleniyor. İdrar tetkikinde idrar sodyumu $110$ $mmol/L$ ve idrar osmolalitesi yüksek ($>serum$) bulunuyor. Bu hastada gelişen hiponatreminin en olası nedeni ve bu aşamada uygulanması gereken tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Ağır protein-enerji malnütrisyonu ($Kwashiorkor$) tanısı ile hastaneye yatırılan $3$ yaşındaki bir çocukta, aktif akciğer tüberkülozu olan amcasıyla aynı evde yaşama öyküsü saptanmıştır. Hastanın akciğer grafisinde sağ paratrakeal lenfadenopati görülmesine rağmen, yapılan tüberkülin deri testi ($PPD$) sonucu $2\ mm$ (negatif) olarak bulunmuştur. Bu hastada tüberküloz enfeksiyonu şüphesine rağmen $PPD$ testinin negatif saptanmasının en olası mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ yaşında bir erkek çocuk; $3$ haftadır süren inatçı öksürük, iştahsızlık ve kilo kaybı şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde vücut sıcaklığı $38.5 \ ^\circ C$, bilateral yaygın ince raller saptanmış; batın muayenesinde karaciğer ve dalak kosta kenarını $2 \'şer$ cm geçmiş olarak palpe edilmiştir. Akciğer grafisinde her iki akciğer alanında, apekslerden bazallere kadar homojen dağılım gösteren, yaklaşık $1-2 \ mm$ boyutunda çok sayıda keskin sınırlı nodüler infiltrasyonlar ("kar fırtınası" manzarası) izlenmektedir. Bebeklik döneminde $BCG$ aşısı yapıldığı bilinen hastanın $PPD$ testi $2 \ mm$ saptanmıştır. Bu hasta için en olası tanı ve klinik süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$22$ aylık bir erkek çocuk; yaklaşık bir aydır devam eden iştahsızlık, aralıklı ateş ve kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde yaygın mikrolenfadenopati ve hepatosplenomegali saptanıyor. Akciğer grafisinde her iki akciğer alanında, apekslerden bazallere kadar tüm zonlara simetrik olarak dağılmış, yaklaşık $1$-$2\text{ mm}$ çapında çok sayıda ince granüler nodüler opasiteler (kar fırtınası görünümü) izleniyor. Yapılan tüberkülin deri testi (PPD) $2\text{ mm}$ saptanıyor. Bu klinik ve radyolojik bulgular ışığında, hastada öncelikle düşünülmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$5$ yaşında bir erkek çocuk, kreş kaydı öncesi rutin kontrolleri sırasında yapılan tüberkülin deri testi (TDT) sonucunun $14\text{ mm}$ saptanması üzerine polikliniğe getiriliyor. Öyküsünden çocuğun hiç BCG (Bacille Calmette-Guérin) aşısı olmadığı, bilinen bir tüberküloz temas öyküsünün bulunmadığı ve herhangi bir şikayetinin olmadığı öğreniliyor. Fizik muayenesi ve akciğer grafisi tamamen normal olan bu çocuk için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$8$ yaşında bir erkek çocuk, steroid duyarlı nefrotik sendrom tanısıyla izlenmektedir. Son $1$ aydır $2$ mg/kg/gün dozunda prednisolon tedavisi alan hastanın, aktif akciğer tüberkülozu tanısı alan amcasıyla yakın temas öyküsü saptanmıştır. Hastanın fizik muayenesi ve akciğer grafisi normal olarak değerlendirilmiştir.

Bu hastada latent tüberküloz enfeksiyonu varlığını araştırmak için yapılan $PPD$ (Mantoux) testinde pozitiflik sınırı kaç milimetre ($mm$) olarak kabul edilmelidir?

$4$ yaşındaki bir kız çocuk, aktif akciğer tüberkülozu tanısı alan annesiyle temas öyküsü nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Yaklaşık $3$ haftadır devam eden düşük dereceli ateş, iştahsızlık ve gece terlemesi şikayetleri olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde sağ akciğer orta sahada ral saptanıyor. Akciğer grafisinde sağ hiler bölgede belirgin lenfadenopati ve parankimal infiltrasyon (Ghon kompleksi) izleniyor. Yapılan PPD (Mantoux) testi $18 mm$ olarak ölçülüyor. Bu çocuk için en uygun klinik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir erkek çocuk; yaklaşık $2$ haftadır devam eden düşük dereceli ateş, iştahsızlık ve son $3$ gündür eklenen çift görme ile dengesizlik şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde letarjik bir görünümde olan hastanın $6$. kranial sinir felci ve ense sertliği saptanmıştır. Akciğer grafisinde her iki akciğer alanında yaygın, küçük ($1-2$ mm) nodüler opasitelerden oluşan 'milier' patern izlenmiştir. Yapılan $PPD$ testi $0$ mm saptanmış, $IGRA$ (Interferon-Gamma Release Assay) testi ise negatif sonuçlanmıştır. Bu hastanın tanısal değerlendirmesi ve yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$10$ yaşında bir kız çocuk; $3$ haftadır devam eden kuru öksürük, iştahsızlık ve $2$ kg ağırlık kaybı şikayetleriyle getiriliyor. Akciğer grafisinde sağ paratrakeal ve hiler lenfadenopati ile sağ üst lobda infiltrasyon izleniyor. Hastanın bebeklik döneminde tek doz $BCG$ aşısı olduğu biliniyor. Bu hastanın yönetimi ve ayırıcı tanısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$4$ yaşında, bebeklik döneminde BCG ile aşılanmış bir kız çocuk; babasına yayma $(+)$ akciğer tüberkülozu tanısı konması üzerine polikliniğe getiriliyor. Çocuğun hiçbir şikayeti bulunmuyor; fizik muayenesi ve akciğer grafisi normal saptanıyor. Yapılan tetkiklerinde PPD testi $12\text{ mm}$, QuantiFERON-TB Gold (IGRA) testi ise negatif olarak rapor ediliyor.

Bu hastanın tıbbi yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?