Tübüler Hastalıklar

41 soru

Soru 21Soru →

22 yaşında erkek çocuk; poliüri, polidipsi ve büyüme geriliği şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve ağırlığı 5.5. persentilde saptanmış, kan basıncı 85/5585/55 mmHg (normal) olarak ölçülmüştür. Laboratuvar tetkiklerinde; serum Na:134Na: 134 mEq/L, K:2.6K: 2.6 mEq/L, Cl:90Cl: 90 mEq/L, kan gazında pH:7.49pH: 7.49, HCO3:31HCO_3: 31 mEq/L, pCO2:43pCO_2: 43 mmHg saptanmıştır. İdrar analizinde idrar kalsiyum/kreatininkalsiyum/kreatinin oranı 0.380.38 (yüksek) olarak bulunmuştur. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bartter Sendromu

Cevap

Bartter Sendromu
Doğru yanıt olan Bartter Sendromu; erken yaşta büyüme geriliği, poliüri, hipokalemik metabolik alkaloz ve belirgin hiperkalsiüri ile karakterizedir. Hastanın klinik tablosu ve laboratuvar değerleri (yüksek idrar Ca/Kr oranı dahil) bu tanıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz dengesinin değerlendirilmesi
pH: 7.497.49 ve HCO3:31HCO_3: 31 mEq/L değerleri metabolik alkalozu göstermektedir.
Tanıya gitmek için ilk adım asit-baz durumunu netleştirmektir.
2
Elektrolit ve kan basıncı kontrolü
Hipokalemi (K:2.6K: 2.6), hipokloremi (Cl:90Cl: 90) ve normal kan basıncı saptanmıştır.
Normal kan basıncı ile seyreden alkalozlar Bartter veya Gitelman gibi tübülopatileri düşündürür.
3
Ayırıcı tanı için idrar kalsiyumunun değerlendirilmesi
İdrar kalsiyum/kreatinin oranının yüksek (0.380.38) olması Bartter sendromu tanısını doğrular.
Bartter sendromunda hiperkalsiüri görülürken, Gitelman sendromunda hipokalsiüri beklenir.

Anahtar Kavram

Normal kan basıncı ile seyreden hipokalemik metabolik alkaloz tablolarında, idrar kalsiyum atılımı (Bartter'da yüksek, Gitelman'da düşük) en önemli ayırıcı tanı kriteridir.

Alternatif Yöntem

Laboratuvar verilerini hızlıca tararken önce pH'ya bakıp asidoz seçeneklerini elemek, ardından kan basıncına bakıp hipertansif tabloları elemek, en son idrar kalsiyumu ile kesin tanıya gitmek sınavda zaman kazandırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru →

44 yaşında bir kız çocuk; boy kısalığı, halsizlik ve belirgin poliüri-polidipsi (çok su içme ve sık idrara çıkma) yakınmalarıyla polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 33. persentilin altında saptanıyor. Kan basıncı 95/6595/65 mmHg ölçülüyor.

Laboratuvar bulguları aşağıdadır:

TetkikSonuç
pH7.497.49
pCO2pCO_24444 mmHg
HCO3HCO_33232 mEq/L
Sodyum (NaNa)136136 mEq/L
Potasyum (KK)2.42.4 mEq/L
Klor (ClCl)9090 mEq/L
Kalsiyum (CaCa)9.29.2 mg/dL
Magnezyum (MgMg)1.91.9 mg/dL
İdrar kalsiyum / kreatinin oranı0.380.38 (Normal: <0.210.21)

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bartter sendromu

Cevap

Bulgular (normal kan basıncı, hipokalemik metabolik alkaloz ve hiperkalsiüri) Bartter sendromuna işaret etmektedir.
Hastada saptanan büyüme geriliği, poliüri ve polidipsi öyküsü ile laboratuvardaki hipokalemik metabolik alkaloz tablosu; normal kan basıncı ve idrar kalsiyum atılımının artmış olması (0.380.38) nedeniyle Bartter sendromu tanısını doğrular. Bartter sendromu, Henle kulpunun çıkan kalın kolundaki taşıyıcı proteinlerin (NKCC2NKCC2, ROMKROMK, CLCNKBCLCNKB) bozukluğu sonucu ortaya çıkar ve 'loop' diüretiklerinin kullanımına benzer bir metabolik tablo oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz dengesini değerlendir
pH: 7.497.49 ve HCO3HCO_3: 3232 mEq/L değerleri metabolik alkalozu gösterir.
Tanısal yaklaşımın ilk basamağı asit-baz durumunu netleştirmektir.
2
Kan basıncı ve elektrolitleri kontrol et
Kan basıncı normal (95/6595/65 mmHg) ve belirgin hipokalemi (KK: 2.42.4 mEq/L) mevcut.
Hipertansiyonun olmaması Liddle sendromu gibi durumları dışlar; hipokalemi ise tübüler patolojiyi destekler.
3
İdrar kalsiyum atılımını analiz et
İdrar kalsiyum/kreatinin oranı 0.380.38 (yüksek) saptandı.
Metabolik alkaloz ve normal kan basıncı olan hastada idrar kalsiyumunun yüksek olması Bartter sendromunu, düşük olması ise Gitelman sendromunu gösterir.

Anahtar Kavram

Normal kan basıncı ile seyreden hipokalemik metabolik alkalozda ayırıcı tanı, idrar kalsiyum atılımına göre yapılır: Bartter'da hiperkalsiüri, Gitelman'da hipokalsiüri görülür.
Soru 23Soru →

33 yaşında bir erkek çocuk, belirgin büyüme geriliği, aşırı su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Laboratuvar incelemesinde aşağıdaki bulgular saptanıyor:

ParametreDeğer
Sodyum (Na)138138 mEq/L
Potasyum (K)2,82,8 mEq/L
Klor (Cl)114114 mEq/L
Kalsiyum (Ca)9,49,4 mg/dL
Magnezyum (Mg)2,02,0 mg/dL
Kan pH7,287,28
pCO2pCO_23030 mmHg
HCO3HCO_31414 mEq/L
İdrar pH6,56,5

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz
Hastada görülen normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve idrarın asidifiye edilememesi (idrar pH 6,56,5) Tip 1 (Distal) renal tübüler asidozun klasik üçlüsüdür. Bu hastalıkta distal tübüldeki interkale hücrelerden hidrojen salınımı bozulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunun değerlendirilmesi
pH 7,287,28 ve HCO3HCO_3 1414 mEq/L değerleri metabolik asidozu gösterir.
Düşük pH ve düşük bikarbonat metabolik asidozun temel göstergeleridir.
2
Serum anyon açığının hesaplanması
138−(114+14)=10138 - (114 + 14) = 10 mEq/L (Normal: 8−128-12).
Normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidozun ayırıcı tanısına odaklanmak gerekir.
3
Potasyum ve idrar pH'ının incelenmesi
Potasyum düşük (2,82,8 mEq/L), idrar pH'ı yüksek (6,56,5).
Sistemik asidoz varken idrar pH'ının 5,55,5'in altına düşürülememesi, distal tübülde hidrojen salınım bozukluğunu (Tip 1 RTA) kanıtlar.

Anahtar Kavram

Tip 1 (Distal) RTA'da temel defekt hidrojen iyonlarının distal tübülden salınamamasıdır, bu da asidoza rağmen alkali idrar çıkışına yol açar.
Soru 24Soru →

44 yaşında bir kız çocuk, bebekliğinden itibaren süregelen büyüme geriliği, çok su içme ve sık idrara çıkma yakınmaları ile çocuk nefroloji polikliniğine getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve ağırlığı 3.3. persentilin altında saptanmıştır. Kan basıncı normal sınırlardadır. Hastanın laboratuvar incelemelerinde elde edilen bulgular aşağıdadır:

İncelemeSonuç
Serum Sodyum (NaNa)138138 mEq/L
Serum Potasyum (KK)2.92.9 mEq/L
Serum Klor (ClCl)114114 mEq/L
Serum Kalsiyum (CaCa)9.49.4 mg/dL
Serum Magnezyum (MgMg)2.12.1 mg/dL
Kan Gazı pH7.267.26
Kan Gazı HCO3HCO_31212 mEq/L
Kan Gazı pCO2pCO_22828 mmHg
İdrar pH6.56.5

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz
Hastada normal anyon açıklı hiperkloremik metabolik asidoz ve hipokalemi mevcuttur. Bu tablo renal tübüler asidoz (RTA) tiplerini düşündürür. İdrar pH'ının 5.55.5 değerinin üzerinde olması, böbreğin distal tübülden H+H^+ salgılayamadığını gösterir ki bu durum Tip 1 (distal) RTA'nın en tipik bulgusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz dengesini ve elektrolitleri değerlendir.
pH 7.267.26 ve HCO3HCO_3 1212 mEq/L ile metabolik asidoz mevcut. Potasyum (2.92.9 mEq/L) düşüktür (hipokalemi).
Hastanın temel biyokimyasal bozukluğunu tanımlamak için.
2
Serum anyon açığını (AGAG) hesapla.
AG=Na−(Cl+HCO3)=138−(114+12)=12AG = Na - (Cl + HCO_3) = 138 - (114 + 12) = 12 mEq/L (Normal aralık 8−128-12).
Asidozun renal tübüler nedenli mi yoksa diğer nedenlerle mi (örn. diyabetik ketoasidoz) olduğunu ayırt etmek için.
3
İdrar pH'ını sistemik pH ile karşılaştırarak yorumla.
Sistemik asidoza rağmen idrar pH'ı 6.56.5 (alkali).
Böbreklerin idrarı asidifiye etme yeteneğinin (distal tübül fonksiyonu) korunup korunmadığını anlamak için.

Anahtar Kavram

Distal renal tübüler asidozda (Tip 1), distal tübülde H+H^+ salınımındaki yetersizlik nedeniyle idrar pH'ı sistemik asidoza rağmen 5.55.5 değerinin altına düşürülemez.

Daha Fazla Pratik

Nefrokalsinoz varlığının bu hasta grubu için neden önemli olduğunu ve hangi RTA tipinde daha sık görüldüğünü araştırınız.

Alternatif Yöntem

Sadece pH değerlerine bakarak eleme yapılabilir: Kan gazında pH düşük (asidoz) olduğu için direkt alkaloz yapan Bartter, Gitelman ve Liddle elenir. Kalan iki seçenekten (Tip 1 ve Tip 4 RTA) potasyumun düşük olması Tip 1'e yönlendirir.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

Büyüme ve gelişme geriliği nedeniyle polikliniğe getirilen 6 yaşındaki kız hastanın öyküsünden, bebeklik döneminden itibaren çok su içtiği ve bezinin sık sık taştığı öğrenilmiştir. Fizik muayenede boy ve vücut ağırlığı 3. persentilin altındadır. Laboratuvar tetkiklerinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

ParametreSonuç
Kan pH7.287.28
Serum HCO3HCO_31414 mEq/L
Serum Na138138 mEq/L
Serum K2.92.9 mEq/L
Serum Cl114114 mEq/L
İdrar pH7.07.0

Renal ultrasonografide bilateral medüller nefrokalsinozis saptanmıştır.
Buna göre, bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Distal Renal Tübüler Asidoz (Tip 1)

Cevap

Distal Renal Tübüler Asidoz (Tip 1)
Hastada normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz, hipokalemi ve sistemik asidoza rağmen idrarın asitleştirilememesi (İdrar pH > 5.5) tablosu mevcuttur. Bu bulgular Distal Renal Tübüler Asidoz (Tip 1) ile uyumludur. Tip 1 RTA'nın en önemli ayırıcı özelliklerinden biri de hiperkalsiüri ve alkalin idrarın neden olduğu kalsiyum fosfat taşları veya nefrokalsinozis varlığıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir
Metabolik Asidoz
pH 7.287.28 (asidemi) ve HCO3HCO_3 1414 mEq/L (düşük) metabolik asidozu gösterir.
2
Anyon açığını hesapla ve sınıflandır
Normal Anyon Açıklı (Hiperkloremik) Metabolik Asidoz
Anyon Açığı = Na−(Cl+HCO3)=138−(114+14)=10Na - (Cl + HCO_3) = 138 - (114 + 14) = 10. Normal sınırlardadır (8-12). Bu durum RTA veya gastrointestinal bikarbonat kaybını düşündürür.
3
Potasyum düzeyini değerlendir
Hipokalemi
Potasyum 2.92.9 mEq/L (düşük). Bu bulgu Tip 4 RTA'yı dışlar (Tip 4'te hiperkalemi görülür).
4
İdrar pH ve klinik bulguları (nefrokalsinozis) birleştir
Distal RTA (Tip 1)
Sistemik asidoz varlığında (HCO3HCO_3 düşükken) fizyolojik yanıt olarak idrarın asitleştirilmesi (pH < 5.5) beklenir. Ancak hastada idrar pH'sı 7.07.0 (alkali) kalmıştır. Bu durum distal tübülde H+H^+ sekresyon yetersizliğini gösterir. Ayrıca nefrokalsinozis varlığı Tip 1 RTA için tipiktir; Tip 2'de nadirdir.

Anahtar Kavram

Distal (Tip 1) RTA tanısı; hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi, asidoza rağmen idrar pH > 5.5 olması ve nefrokalsinozis birlikteliği ile konulur.
Soru 26Soru →

1212 yaşında bir erkek çocuk, belirgin halsizlik, kas güçsüzlüğü ve uzun süredir devam eden çok su içme ile sık idrara çıkma yakınmaları ile getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 15.15. persentilde olup, kan basıncı 155/105155/105 mmHgmmHg (yaş ve boya göre yüksek) ölçülmüştür. Laboratuvar tetkiklerinde; serum Na:145Na: 145 mEq/LmEq/L, K:2.3K: 2.3 mEq/LmEq/L, Cl:97Cl: 97 mEq/LmEq/L, Ca:9.4Ca: 9.4 mg/dLmg/dL, Mg:1.9Mg: 1.9 mg/dLmg/dL; venöz kan gazında pH:7.49pH: 7.49, HCO3:33HCO_3: 33 mEq/LmEq/L, pCO2:45pCO_2: 45 mmHgmmHg saptanmıştır. Hastanın plazma renin aktivitesi ve serum aldosteron düzeylerinin her ikisi de düşük bulunmuştur. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Liddle sendromu

Cevap

Liddle sendromu
Vakada sunulan hipertansiyon, hipokalemik metabolik alkaloz ve baskılanmış renin-aldosteron düzeyleri üçlüsü Liddle sendromunun klasik triadıdır. Bu durum, distal tübüldeki epitelyal sodyum kanallarının (ENaCENaC) aşırı çalışması sonucu gelişen bir 'psödohiperaldosteronizm' tablosudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz ve elektrolit tablosunu değerlendir
pH:7.49pH: 7.49 ve HCO3:33HCO_3: 33 mEq/LmEq/L ile metabolik alkaloz; K:2.3K: 2.3 mEq/LmEq/L ile hipokalemi mevcuttur.
Ayırıcı tanıya hipokalemik metabolik alkaloz nedenleri ile başlanır.
2
Kan basıncı ve renin-aldosteron sistemini analiz et
Kan basıncı yüksek (155/105155/105 mmHgmmHg), renin ve aldosteron düzeyleri ise düşüktür.
Bu bulgular, tabloyu Bartter/Gitelman gibi düşük kan basınçlı durumlardan ayırır ve psödohiperaldosteronizm yönüne çeker.
3
Tanıyı netleştir
Distal tübülde ENaCENaC kanallarının aşırı aktivitesi sonucu oluşan Liddle sendromu tablosu ile bulgular örtüşmektedir.
ENaCENaC aktivasyonu NaNa geri emilimini artırarak hipertansiyona ve negatif feedback ile renin/aldosteron baskılanmasına yol açar.

Anahtar Kavram

Liddle sendromu, distal tübüldeki ENaCENaC sodyum kanallarının mutasyonu sonucu 'kazanılmış fonksiyon' ile karakterize, hipertansiyon ve hipokalemik metabolik alkalozla seyreden bir tübülopatidir.
Soru 27Soru →

1414 aylık bir erkek bebek; büyüme geriliği, aşırı su içme ve günde 10−1210-12 kez bez değiştirme (poliüri) şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde vücut ağırlığı ve boyu 3.3. persentilin altındadır. Laboratuvar incelemesinde; kan pHpH: 7.227.22, pCO2pCO_2: 2828 mmHgmmHg, HCO3HCO_3: 1111 mEq/LmEq/L, NaNa: 137137 mEq/LmEq/L, KK: 2.62.6 mEq/LmEq/L, ClCl: 116116 mEq/LmEq/L, serum CaCa: 9.69.6 mg/dLmg/dL, MgMg: 2.02.0 mg/dLmg/dL saptanıyor. İdrar analizinde pHpH: 6.86.8, glukoz (−)(-), protein (−)(-) ve idrar kalsiyum/kreatinin oranı artmış (0.450.45) olarak bulunuyor. Renal ultrasonografide bilateral medüller nefrokalsinozis saptanıyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz
Hastada normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi, asidoz sırasında idrar pH'ının 5.5'in altına indirilememesi ve radyolojik olarak nefrokalsinozis saptanması, Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz tanısı için karakteristiktir. Bu hastalıkta distal tübüldeki alfa-interkale hücrelerden H+H^+ salınımı bozuktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metabolik tablonun analiz edilmesi
Kan pHpH: 7.227.22 ve HCO3HCO_3: 1111 mEq/LmEq/L olması metabolik asidozu gösterir. Anyon açığı (Na−[Cl+HCO3]Na - [Cl + HCO_3]) =137−(116+11)=10= 137 - (116 + 11) = 10 mEq/LmEq/L (normal) saptanmıştır. Bu tablo hiperklorik, normal anyon açıklı metabolik asidozdur.
Ayırıcı tanıya normal anyon açıklı metabolik asidoz nedenlerinden başlanmalıdır.
2
İdrar asidifikasyon kapasitesinin değerlendirilmesi
Sistemik asidoza rağmen idrar pHpH'ının 6.86.8 (yani >5.5>5.5) olması, böbreğin distal tübülünde H+H^+ iyonu salgılama yeteneğinin bozuk olduğunu gösterir.
Distal RTA (Tip 1) ile proksimal RTA (Tip 2) arasındaki en temel fark idrarın asidifiye edilip edilememesidir.
3
Eşlik eden klinik ve radyolojik bulguların birleştirilmesi
Hastada hipokalemi (2.62.6 mEq/LmEq/L), hiperkalsiüri ve buna sekonder gelişmiş bilateral medüller nefrokalsinozis mevcuttur.
Nefrokalsinozis, Tip 1 RTA'nın klasik bir bulgusudur ve Tip 2'den ayrımında çok değerlidir.

Anahtar Kavram

Tip 1 (Distal) RTA'da temel kusur distal tübülden hidrojen iyonu salınamamasıdır; bu durum idrar pH'ının 5.5'in altına düşürülememesine ve kalsiyum fosfat taşları ile nefrokalsinozise yol açar.
Soru 28Soru →

7 yaşında bir kız çocuk, bebekliğinden itibaren belirgin olan poliüri, polidipsi ve son aylarda artan bacak ağrıları ile halsizlik şikayetleri nedeniyle çocuk nefroloji polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3. persentilin altında saptanıyor. Hastanın yapılan laboratuvar tetkikleri ve görüntüleme bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreDeğer
Serum Na+Na^+138138 mEq/L
Serum K+K^+2,42,4 mEq/L
Serum Cl−Cl^-114114 mEq/L
Serum Ca2+Ca^{2+}9,29,2 mg/dL
Serum Mg2+Mg^{2+}2,02,0 mg/dL
Kan pHpH7,247,24
Kan HCO3−HCO_3^-1313 mEq/L
Kan pCO2pCO_22828 mmHg
İdrar pHpH6,56,5
Spot idrar Ca/KreatininCa/Kreatinin0,450,45

İdrar incelemesinde glukoz ve aminoasit saptanmayan hastanın böbrek ultrasonografisinde bilateral medüller nefrokalsinozis izleniyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) Renal Tübüler Asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) Renal Tübüler Asidoz
Hastada normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz mevcuttur. Bu tabloda potasyumun düşük olması Tip 1 veya Tip 2 RTA'yı düşündürür. Ancak idrar pH'sının asidoza rağmen 5,5'in altına düşürülememesi, distal tübüldeki hidrojen sekresyon kusurunu (Tip 1 RTA) kesinleştirir. Ayrıca medüller nefrokalsinozis ve hiperkalsiüri Tip 1 RTA için ayırt edici temel bulgulardır.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit analizi yapılması
pHpH 7,24 ve HCO3−HCO_3^- 13 mmol/L metabolik asidozu gösterir. Anyon açığı (138−(114+13)=11138 - (114+13) = 11) normaldir.
Asit-baz dengesizliğinin tipini belirlemek için gereklidir.
2
Potasyum düzeyinin değerlendirilmesi
Serum K+K^+ düzeyi 2,4 mEq/L (Hipokalemi).
Normal anyon açıklı asidozlarda hipokalemi Tip 1 ve Tip 2 RTA'yı düşündürür, Tip 4'ü dışlar.
3
İdrar pH'sının incelenmesi
Sistemik asidoza rağmen idrar pH'sı 6,5 (5,5'in üzerinde).
Distal tübülde H+H^+ sekresyon kusurunu (Tip 1 RTA) doğrular.
4
Ek bulguların (Kalsiyum ve USG) değerlendirilmesi
Hiperkalsiüri ve nefrokalsinozis varlığı.
Tip 1 RTA'da kemik rezorpsiyonu ve distal kalsiyum geri emilim kusuru sonucu hiperkalsiüri ve nefrokalsinozis gelişir.

Anahtar Kavram

Tip 1 RTA, distal tübülde hidrojen iyonu salınımının bozulması sonucu idrarın asitlenememesi, hipokalemi, hiperkalsiüri ve nefrokalsinozis ile karakterizedir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 29Soru →

1010 aylık bir erkek bebek, büyüme geriliği ve iştahsızlık şikayetleriyle getirilmiştir. Öyküsünde belirgin polidipsi ve poliüri olduğu öğrenilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persantilin altındadır. Laboratuvar incelemelerinde elde edilen bulgular aşağıdadır:

ParametreSonuç
Kan pHpH7.287.28
Serum HCO3HCO_31414 mEq/L
Serum NaNa138138 mEq/L
Serum KK2.82.8 mEq/L
Serum ClCl112112 mEq/L
Serum CaCa9.49.4 mg/dL
Serum MgMg2.02.0 mg/dL
İdrar pHpH6.56.5
İdrar Ca/KreatininCa/Kreatinin0.60.6

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz
Hastadaki temel bulgular büyüme geriliği, poliüri/polidipsi ve laboratuvarda saptanan hipokalemik hiperkloremik metabolik asidozdur. Sistemik asidoz durumunda normalde böbreğin idrarı 5.55.5'in altına kadar asidifiye etmesi beklenir. Ancak hastanın idrar pHpH'ının 6.56.5 olması distal tübüldeki hidrojen salınım bozukluğunu kanıtlar. Bu tablo hiperkalsiüri ile birleştiğinde Tip 1 (Distal) RTA tanısını kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı analizi
pH:7.28pH: 7.28 ve HCO3:14HCO_3: 14 mEq/L
Düşük pH ve düşük bikarbonat değerleri hastada metabolik asidoz olduğunu doğrular.
2
Serum potasyum düzeyinin değerlendirilmesi
K:2.8K: 2.8 mEq/L
Hastada hipokalemik metabolik asidoz mevcuttur; bu durum hiperkalemi ile seyreden Tip 4 RTA'yı eler.
3
İdrar asidifikasyon kapasitesinin kontrolü
İdrar pH:6.5pH: 6.5
Sistemik asidoz varlığına rağmen idrar pH'ının 5.55.5'in üzerinde kalması, distal tübülde hidrojen iyonu salınım kusurunu (Tip 1 RTA) gösterir.
4
Kalsiyum atılımının incelenmesi
İdrar Ca/Kreatinin:0.6Ca/Kreatinin: 0.6
Tip 1 RTA'da hiperkalsiüri ve buna bağlı nefrokalsinozis/nefrolitiyazis riski sıktır.

Anahtar Kavram

Tip 1 (Distal) RTA'da temel bozukluk idrarın asidifiye edilememesidir (pH>5.5pH > 5.5), buna hipokalemi ve hiperkalsiüri eşlik eder.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru →

1010 yaşında bir kız çocuk, son birkaç aydır bacaklarında yineleyen kramplar, halsizlik ve çok su içme şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 100/60 mmHg100/60\ mmHg, boy ve kilosu 10−25.10-25. persantiller arasında saptanıyor. Laboratuvar incelemeleri aşağıdaki gibidir:

ParametreSonuçReferans Aralığı
Na+Na^+137 mEq/L137\ mEq/L135−145135 - 145
K+K^+2.7 mEq/L2.7\ mEq/L3.5−5.53.5 - 5.5
Cl−Cl^-92 mEq/L92\ mEq/L98−10798 - 107
Mg2+Mg^{2+}1.1 mg/dL1.1\ mg/dL1.7−2.41.7 - 2.4
Ca2+Ca^{2+}9.5 mg/dL9.5\ mg/dL8.5−10.58.5 - 10.5
pHpH7.477.477.35−7.457.35 - 7.45
pCO2pCO_245 mmHg45\ mmHg35−4535 - 45
HCO3−HCO_3^-31 mEq/L31\ mEq/L22−2622 - 26

İdrar analizinde kalsiyum/kreatinin oranı 0.01 mg/mg0.01\ mg/mg (Normal: >0.02>0.02) olarak hesaplanıyor. Bu klinik tablo ve laboratuvar verileriyle çocukta en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gitelman sendromu

Cevap

Gitelman sendromu
Gitelman sendromu; genellikle okul çağında veya adolesan dönemde ortaya çıkan, bacak krampları ve halsizlik gibi semptomlarla karakterize bir distal tübülopatidir. Laboratuvarda hipokalemik metabolik alkaloz, belirgin hipomagnezemi ve idrarda kalsiyum atılımının azalması (hipokalsiüri) saptanır. Bu hastadaki tüm klinik ve laboratuvar verileri bu tanıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu ve serum potasyumunu değerlendir
pH: 7.477.47 ve HCO3−:31 mEq/LHCO_3^-: 31\ mEq/L →\rightarrow Metabolik alkaloz; K+:2.7 mEq/LK^+: 2.7\ mEq/L →\rightarrow Hipokalemi.
Hastanın temel metabolik tablosunu belirlemek ayırıcı tanı için ilk adımdır.
2
Kan basıncını ve serum magnezyumunu kontrol et
Kan basıncı normal (100/60 mmHg100/60\ mmHg); Mg2+:1.1 mg/dLMg^{2+}: 1.1\ mg/dL →\rightarrow Belirgin hipomagnezemi.
Normotansif hipokalemik alkalozlar arasında magnezyum düzeyi Gitelman lehine önemli bir ipucudur.
3
İdrar kalsiyum atılımını incele
İdrar kalsiyum/kreatinin oranı 0.010.01 →\rightarrow Hipokalsiüri.
Hipokalsiüri, Gitelman sendromunu Bartter sendromundan ayıran en karakteristik laboratuvar bulgusudur.
4
Klinik yaş ve semptomlarla birleştir
1010 yaş ve kas krampları →\rightarrow Gitelman sendromu tanısı kesinleşir.
Gitelman sendromu genellikle okul çağında kas krampları ile belirti verirken, Bartter sendromu daha erken yaşlarda ağır poliüri ile gelir.

Anahtar Kavram

Tübülopatilerde normotansif hipokalemik metabolik alkaloz ayırıcı tanısında idrar kalsiyumu ve serum magnezyumunun rolü.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru →

Büyüme duraklaması ve aşırı su içme şikayeti olan 22 yaşındaki bir kız çocuk polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altında saptanıyor. Hastanın laboratuvar ve görüntüleme bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuç
Serum Sodyum (Na)138138 mEq/L
Serum Potasyum (K)2.82.8 mEq/L
Serum Klor (Cl)114114 mEq/L
Serum Kalsiyum (Ca)9.59.5 mg/dL
Serum Magnezyum (Mg)1.91.9 mg/dL
Kan pH7.267.26
Serum HCO3HCO_31414 mEq/L
Kan pCO2pCO_23030 mmHg
İdrar pH6.86.8
UltrasonografiMedüller nefrokalsinozis

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Klinik ve laboratuvar bulguları Tip 1 (Distal) renal tübüler asidozu işaret etmektedir.
Hastada saptanan normal anyon açıklıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz, eşlik eden hipokalemi ve sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.55.5'in altına düşürülememesi (6.86.8), distal tübülde hidrojen salınımı bozukluğunu (Tip 1 RTA) gösterir. Tip 1 RTA'da idrarda sitrat azalması ve kalsiyum artışı sonucu medüller nefrokalsinozis gelişmesi tanıyı destekleyen en güçlü radyolojik bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendirin.
Kan pH: 7.267.26, HCO3HCO_3: 1414 mEq/L ve pCO2pCO_2: 3030 mmHg değerleri kompanse metabolik asidozu gösterir.
Metabolik asidozun varlığını doğrulamak için ilk adımdır.
2
Serum anyon açıklığını (Anyon Gap) hesaplayın.
AnyonAc\cıklıg˘ı=Na−(Cl+HCO3)=138−(114+14)=10Anyon Açıklığı = Na - (Cl + HCO_3) = 138 - (114 + 14) = 10 mEq/L (Normal: 8−128-12).
Normal anyon açıklıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz renal tübüler asidozları (RTA) düşündürür.
3
Potasyum düzeyini ve idrar pH'ını analiz edin.
Potasyum düşüktür (2.82.8 mEq/L) ve idrar pH'ı sistemik asidoza rağmen 5.55.5'in üzerindedir (6.86.8).
İdrarı asidifiye edememe (pH > 5.55.5) Tip 1 RTA'nın en önemli ayırt edici özelliğidir.
4
Görüntüleme bulgusunu yorumlayın.
Medüller nefrokalsinozis saptanmıştır.
Tip 1 RTA'da hiperkalsiüri ve hipositratüri nedeniyle nefrokalsinozis sık görülür; Tip 2 ve Tip 4'te beklenmez.

Anahtar Kavram

Tip 1 (Distal) RTA'nın temel özellikleri: Hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi, idrar pH > 5.55.5 ve nefrokalsinozis.

Daha Fazla Pratik

RTA tiplerini idrar anyon açığı (Urine Anion Gap) üzerinden değerlendirmeyi çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

66 yaşında bir kız çocuk; büyüme geriliği, halsizlik, çok su içme ve sık idrara çıkma yakınmaları ile polikliniğe getirilmiştir. Öyküsünden bu şikayetlerinin bebeklikten itibaren olduğu ve tuzlu gıdalara aşırı düşkünlüğü olduğu öğrenilmiştir. Fizik muayenesinde vücut ağırlığı ve boyu 3.3. persentilin altında, kan basıncı 90/5590/55 mmHg (normal) ölçülmüştür. Laboratuvar tetkik sonuçları aşağıdadır:

ParametreSonuç
Kan pH7.487.48
pCO2pCO_24444 mmHg
HCO3HCO_33232 mEq/L
Serum Sodyum (NaNa)135135 mEq/L
Serum Potasyum (KK)2.42.4 mEq/L
Serum Klor (ClCl)9090 mEq/L
Serum Kalsiyum (CaCa)9.89.8 mg/dL
Serum Magnezyum (MgMg)1.91.9 mg/dL
İdrar pH6.56.5
İdrar CaCa/Kreatinin oranı0.360.36 (N < 0.200.20)

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bartter sendromu

Cevap

Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları Bartter sendromu ile tam uyumludur.
Hastada saptanan normotansif hipokalemik metabolik alkaloz tablosuna eşlik eden hiperkalsiüri (CaCa/Kreatinin > 0.200.20), Henle kulpunun çıkan kalın kolundaki transport bozukluğu ile karakterize Bartter sendromunun tipik bulgusudur. Ayrıca çocukluk çağında büyüme geriliği ve tuz kaybı bulguları (tuz iştahı) tanıyı destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunun değerlendirilmesi
pH 7.487.48 ve HCO3HCO_3 3232 mEq/L değerleri metabolik alkalozu gösterir.
Tanıya yaklaşımda ilk adım mevcut metabolik dengesizliği saptamaktır.
2
Kan basıncı ve elektrolitlerin analizi
Normal kan basıncı eşliğinde hipokalemi (2.42.4 mEq/L) saptanmıştır.
Normotansif hipokalemik metabolik alkaloz tablosu Bartter ve Gitelman sendromlarını ön plana çıkarır.
3
İdrar kalsiyum atılımının incelenmesi
İdrar CaCa/Kreatinin oranı 0.360.36 (artmış/hiperkalsiüri) bulunmuştur.
Hiperkalsiüri Bartter sendromu lehineyken, hipokalsiüri Gitelman sendromu lehinedir.

Anahtar Kavram

Bartter ve Gitelman sendromlarının ayırıcı tanısında idrar kalsiyum düzeyi en kritik parametredir.
Soru 33Soru →

1010 aylık bir erkek bebek, büyüme geriliği, iştahsızlık ve huzursuzluk şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altında saptanmıştır. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum sodyum: 137137 mEq/L, potasyum: 6.26.2 mEq/L, klor: 114114 mEq/L, kalsiyum: 9.69.6 mg/dL, magnezyum: 2.02.0 mg/dL bulunmuştur. Kan gazı analizinde pH: 7.267.26, HCO3HCO_3: 1515 mEq/L ve pCO2pCO_2: 3232 mmHg saptanmıştır. İdrar analizinde idrar pH'sı 5.25.2 ölçülmüş; glukozüri veya proteinüri saptanmamıştır. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 4 renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 4 renal tübüler asidoz
Hastada saptanan hiperkloremik metabolik asidoz tablosuna eşlik eden hiperkalemi (6.26.2 mEq/L) ve idrarın 5.55.5'in altına asidifiye edilebilmesi (idrar pH: 5.25.2), Tip 4 renal tübüler asidozun tipik bulgularıdır. Tip 4 RTA genellikle hipoaldosteronizm veya toplayıcı tübüllerde aldosterona direnç (örneğin obstrüktif üropati sonrası) durumlarında gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir
pH: 7.267.26 ve HCO3HCO_3: 1515 mEq/L olması metabolik asidozu gösterir.
Düşük pH ve düşük bikarbonat metabolik asidozun temel göstergesidir.
2
Elektrolitleri ve anyon açığını analiz et
Potasyum: 6.26.2 mEq/L (hiperkalemi) ve Klor: 114114 mEq/L (hiperkloremi). Anyon açığı [137−(114+15)=8][137 - (114 + 15) = 8] normaldir.
Normal anyon açıklı hiperkloremik metabolik asidoz renal tübüler asidozları (RTA) düşündürür.
3
Potasyum düzeyine göre RTA tipini belirle
Hiperkalemik seyreden tek RTA tipi Tip 4'tür.
Tip 1 ve Tip 2 RTA'da potasyum düşüktür; Tip 4 ise hipoaldosteronizm veya aldosteron direncine bağlı olarak hiperkalemiyle seyreder.
4
İdrar pH'sını kontrol et
İdrar pH'sı 5.25.2 (asidik).
Tip 4 RTA'da distal asidifikasyon mekanizması sağlam olduğu için idrar pH'sı 5.55.5'in altına düşebilir.

Anahtar Kavram

Renal tübüler asidozlar arasında hiperkalemi ile giden tek tip Tip 4 RTA'dır.

İpuçları

1
Hastanın potasyum değerine dikkat edin; hiperkalemi mi yoksa hipokalemi mi var?
2
Normal anyon açıklı metabolik asidoz (RTA) tiplerinden hangisi yüksek potasyum ile seyreder?

Daha Fazla Pratik

RTA tiplerini birbirinden ayırmak için potasyum düzeyi ve idrar pH'sını içeren bir karşılaştırma tablosu oluşturun.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

99 aylık bir erkek bebek; iştahsızlık, büyüme geriliği, çok su içme ve sık idrara çıkma yakınmaları ile getirilmiştir. Öyküsünden son 33 aydır kilo alımının durduğu ve polidipsi-poliüri şikayetlerinin belirginleştiği öğreniliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Kan basıncı 85/5585/55 mmHg (normal) saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde; serum NaNa: 138138 mEq/L, KK: 2.62.6 mEq/L, ClCl: 116116 mEq/L, CaCa: 9.69.6 mg/dL, MgMg: 2.12.1 mg/dL saptanıyor. Venöz kan gazında pHpH: 7.227.22, HCO3HCO_3: 1212 mEq/L, pCO2pCO_2: 2929 mmHg bulunuyor. İdrar analizinde pHpH: 7.07.0, glukoz (−)(-), protein (−)(-) ve sediment normal saptanırken; idrar kalsiyum/kreatinin oranı 0.60.6 (yüksek) ve idrar anyon açığı pozitif bulunuyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 11 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz
Hastada saptanan normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 7.07.0 olması (asidifikasyon kusuru) Tip 11 (Distal) RTA tanısını koydurur. Ayrıca idrar kalsiyum atılımının yüksek olması (Ca/CrCa/Cr oranı >0.2> 0.2) distal RTA için beklenen, nefrokalsinozise yol açabilen bir bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu ve serum anyon açığını değerlendir
pHpH: 7.227.22 (Asidoz) ve Anyon Açığı: 138−(116+12)=10138 - (116 + 12) = 10 (Normal)
Normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz saptanması, RTA veya gastrointestinal kayıpları düşündürür.
2
İdrar anyon açığını ve idrar pH'ını kontrol et
İdrar pHpH: 7.07.0 ve İdrar Anyon Açığı: Pozitif
Sistemik asidoza rağmen idrarın asidifiye edilememesi (pH > 5.5) ve pozitif idrar anyon açığı (NH4+ atılım kusuru), distal tübüler fonksiyon bozukluğunu (Tip 1 RTA) doğrular.
3
Ek laboratuvar bulguları ile ayırıcı tanı yap
Hipokalemi, glukozüri yokluğu ve hiperkalsiüri (Ca/Cr:0.6Ca/Cr: 0.6)
Tip 2 RTA'da Fanconi bulguları beklenirdi; Bartter/Gitelman'da alkaloz görülürdü. Hiperkalsiüri varlığı Tip 1 RTA'da nefrokalsinozis riskini artırır.

Anahtar Kavram

Distal RTA (Tip 1), hidrojen iyonu salgılanmasındaki bozukluk nedeniyle idrar pH'ının 5.5'in altına düşürülememesi, hipokalemi ve hiperkalsiüri ile karakterizedir.

Daha Fazla Pratik

Tip 4 RTA'nın hipoaldosteronizm veya direnci sonucu hiperkalemi ile seyrettiğini ve idrar pH'ının genellikle 5.5'in altında olabildiğini unutmayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 35Soru →

1010 aylık bir erkek bebek; iştahsızlık, kusma ve beklenen ağırlık artışının olmaması şikayetleriyle getirilmiştir. Öyküsünden son birkaç aydır çok su içtiği ve bezinin normalden daha sık dolduğu öğrenilmiştir. Fizik muayenede vücut ağırlığı ve boyu 33. persentilin altındadır. Laboratuvar incelemelerinde elde edilen bulgular aşağıda sunulmuştur:

İncelemeDeğer
Kan gazı pH7.267.26
HCO3HCO_31313 mEq/LmEq/L
pCO2pCO_23030 mmHgmmHg
Serum Na+Na^+137137 mEq/LmEq/L
Serum K+K^+2.72.7 mEq/LmEq/L
Serum Cl−Cl^-114114 mEq/LmEq/L
Serum Ca2+Ca^{2+}9.29.2 mg/dLmg/dL
Serum Mg2+Mg^{2+}2.02.0 mg/dLmg/dL
İdrar pH6.56.5
İdrar glukozuNegatif

Böbrek ultrasonografisinde medüller bölgede ekojenite artışı (nefrokalsinozis) saptanmıştır. Buna göre, bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Distal renal tübüler asidoz (Tip 1)

Cevap

Hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi, alkali idrar (pH>5.5pH > 5.5) ve nefrokalsinozis bulguları ile seyreden tablo Distal renal tübüler asidoz (Tip 1) olarak tanımlanır.
Hastada saptanan normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz, hipokalemi ve idrarın asidifiye edilememesi (pH>5.5pH > 5.5) klasik distal (Tip 1) RTA bulgularıdır. Ayrıca, distal RTA'da görülen hiperkalsiüri ve hipositratüri, kalsiyum fosfat taşlarına ve medüller nefrokalsinozise yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz dengesi ve elektrolit analizi yapılması
Kan gazında pH 7.267.26 ve HCO3HCO_3 1313 mEq/LmEq/L saptanması metabolik asidozu; serum Cl−Cl^- 114114 mEq/LmEq/L olması hiperkloremik (normal anyon açığı) durumu; K+K^+ 2.72.7 mEq/LmEq/L olması hipokalemiyi gösterir.
Ayırıcı tanıda asidozun tipi ve potasyum düzeyi kritik öneme sahiptir.
2
İdrar pH'ının değerlendirilmesi
Sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 6.56.5 (>5.5> 5.5) olması, böbreğin distal tübülünde hidrojen iyonu salgılama yeteneğinin bozulduğunu gösterir.
Normal bir yanıtta asidoz durumunda idrarın 5.55.5'in altına asidifiye olması beklenir; olmaması distal tübül hasarını işaret eder.
3
Klinik ve radyolojik bulguların birleştirilmesi
Büyüme geriliği, poliüri ve radyolojik olarak nefrokalsinozis varlığı distal RTA tanısını kesinleştirir.
Nefrokalsinozis, hiperkalsiüri ve düşük idrar sitratı nedeniyle Tip 1 RTA'da sık görülürken proksimal RTA'da görülmez.

Anahtar Kavram

Distal RTA (Tip 1), hidrojen salınımı bozukluğu nedeniyle asidoza rağmen idrarın asidifiye edilememesi ve sıklıkla nefrokalsinozis ile karakterizedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru →

Beş yaşında bir erkek çocuk, belirgin büyüme geriliği ve poliüri-polidipsi şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Öyküsünden bebeklik döneminde posterior üretral valv (PUV) tanısıyla opere edildiği ve kronik obstrüktif üropatiye bağlı takip edildiği öğreniliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altında saptanıyor. Kan basıncı 92/5892/58 mmHg (normal) olan hastanın laboratuvar incelemeleri şöyledir:

Serum:
- Na: 137137 mEq/L
- K: 6.16.1 mEq/L
- Cl: 115115 mEq/L
- Ca: 9.49.4 mg/dL
- Mg: 2.12.1 mg/dL
- pH: 7.287.28
- pCO2pCO_2: 3131 mmHg
- HCO3HCO_3: 1515 mEq/L

İdrar:
- pH: 5.25.2
- Protein: Negatif
- Glukoz: Negatif

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 4 (hiperkalemik) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 4 (hiperkalemik) renal tübüler asidoz
Hastada saptanan normal anyon açıklı metabolik asidoz (NAGMA) ve hiperkalemi ikilisi, Tip 4 (hiperkalemik) RTA için tanısal değerdedir. İdrar pH'sının 5.55.5'in altında olması, distal tübülde hidrojen iyonu salgılanmasında primer bir defekt olmadığını, asidozun ana nedeninin aldosteron eksikliği veya distal tübülün aldosterona direnci (obstrüktif üropati sonucu) olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit verilerini kullanarak asit-baz dengesini ve anyon açığını hesapla.
Anyon açığı = 137−(115+15)=7137 - (115 + 15) = 7 (Normal). Sonuç: Normal anyon açıklı metabolik asidoz (NAGMA).
Tübüler hastalıkların ayırıcı tanısında ilk adım asidozun tipini belirlemektir.
2
Serum potasyum düzeyini ve idrar pH'sını değerlendir.
Serum K: 6.16.1 mEq/L (Hiperkalemi), İdrar pH: 5.25.2 (Asidik).
Hiperkalemi ile giden tek RTA tipi Tip 4'tür. İdrar pH'sının asidik olması distal asidifikasyon kapasitesinin (H+ salınımı) korunduğunu, sorunun aldosteron eksikliği veya direnci olduğunu gösterir.
3
Klinik öykü ile laboratuvar bulgularını sentezle.
Obstrüktif üropati (PUV) öyküsü + NAGMA + Hiperkalemi = Tip 4 RTA.
Çocuklarda obstrüktif üropati sekeli, toplayıcı kanallarda aldosteron direncine yol açarak hiperkalemik RTA tablosuna en sık neden olan durumlardan biridir.

Anahtar Kavram

Tip 4 RTA, çocuklarda genellikle obstrüktif üropatiye sekonder gelişen, hiperkalemi ve asidik idrar ile karakterize metabolik asidoz tablosudur.

Alternatif Yöntem

Ayırıcı tanıda 'İdrar Anyon Açığı' hesaplanabilir. Tip 4 RTA'da amonyum üretimi azaldığı için idrar anyon açığı pozitif saptanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru →

1515 aylık bir erkek çocuk; belirgin büyüme geriliği, halsizlik ve poliüri-polidipsi (çok su içme, sık idrara çıkma) şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 33. persentilin altında saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

ParametreDeğer
pH7.257.25
HCO3HCO_31212 mEq/L
pCO2pCO_22626 mmHg
Sodyum (NaNa)138138 mEq/L
Potasyum (KK)2.92.9 mEq/L
Klor (ClCl)116116 mEq/L
Kalsiyum (CaCa)9.29.2 mg/dL
Magnezyum (MgMg)2.02.0 mg/dL
İdrar pH5.25.2
İdrar glukozu(++)

Ayrıca yapılan idrar tetkiklerinde yaygın aminoasidüri ve hiperfosfatüri saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 2 (proksimal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 2 (proksimal) renal tübüler asidoz (Fanconi sendromu)
Hastada normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz ve hipokalemi mevcuttur. Bu tablo RTA Tip 1 ve Tip 2'de görülebilir. Ancak hastada idrar pH'sının asidik olması (<5.5<5.5) ve beraberinde proksimal tübül fonksiyon bozukluğunu gösteren glukozüri, aminoasidüri ve hiperfosfatürinin (Fanconi sendromu) bulunması tanıyı Tip 2 (proksimal) RTA'ya yönlendirir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir
Düşük pH (7.257.25) ve düşük HCO3HCO_3 (1212 mEq/L) ile metabolik asidoz mevcuttur.
Hastanın primer asit-baz bozukluğunu tanımlamak için.
2
Serum anyon açığını hesapla
Anyon Açığı = Na−(Cl+HCO3)=138−(116+12)=10Na - (Cl + HCO_3) = 138 - (116 + 12) = 10 mEq/L (Normal).
Metabolik asidozun tipini (normal vs. yüksek anyon açıklı) belirlemek için.
3
Potasyum ve idrar bulgularını yorumla
Hipokalemi (2.92.9 mEq/L), asidik idrar (pH 5.25.2) ve Fanconi sendromu bulguları (glukozüri, aminoasidüri, fosfatüri) mevcuttur.
RTA tipleri ve diğer tübüler hastalıklar arasında ayırıcı tanı yapmak için.

Anahtar Kavram

Tip 2 RTA (Fanconi Sendromu), proksimal tübülde bikarbonat geri emilim kusurunun yanı sıra glukoz, aminoasit ve fosfat gibi maddelerin de kaybıyla karakterize yaygın bir proksimal tübül disfonksiyonudur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru →

1212 yaşında bir kız çocuk; halsizlik, bacaklarda kas krampları, çok su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı %25\%25 persentilde saptanmıştır. Kan basıncı 95/6095/60 mmHg (normal sınırlarda) ölçülmüştür. Laboratuvar incelemelerinde:

- Serum NaNa: 138138 mEq/L
- Serum KK: 2.62.6 mEq/L
- Serum ClCl: 9292 mEq/L
- Serum CaCa: 9.49.4 mg/dL
- Serum MgMg: 1.31.3 mg/dL
- Kan gazı: pHpH: 7.497.49, HCO3HCO_3: 3232 mEq/L, pCO2pCO_2: 4444 mmHg
- İdrar analizi: pHpH: 7.07.0, Dansite: 10101010
- Spot idrar Ca/KreatininCa/Kreatinin oranı: 0.010.01

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gitelman sendromu

Cevap

Gitelman sendromu
Hastada saptanan normotansif hipokalemik metabolik alkaloz tablosuna eşlik eden belirgin hipomagnezemi ve idrar kalsiyum atılımının çok düşük olması (Ca/Cr<0.2Ca/Cr < 0.2), Gitelman sendromu tanısını doğrulamaktadır. Bu hastalık genellikle adölesan dönemde kramplar ve halsizlik ile kendini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz ve elektrolit dengesinin değerlendirilmesi
pH: 7.497.49 ve HCO3HCO_3: 3232 ile metabolik alkaloz; KK: 2.62.6 ile hipokalemi mevcuttur.
Tanısal algoritmada ilk adım metabolik tablonun asidoz mu yoksa alkaloz mu olduğunu belirlemektir.
2
Kan basıncı ve kalsiyum atılımının incelenmesi
Hasta normotansiftir. İdrar Ca/KreatininCa/Kreatinin oranı 0.010.01 (hipokalsiüri) olarak saptanmıştır.
Normotansif hipokalemik alkalozda kalsiyum atılımı, Bartter (hiperkalsiüri) ve Gitelman (hipokalsiüri) ayrımında en önemli kriterdir.
3
Magnezyum düzeyinin kontrolü
Serum MgMg: 1.31.3 mg/dL ile belirgin hipomagnezemi mevcuttur.
Gitelman sendromunda distal tübüldeki NCCTNCCT kanal mutasyonu sonucu magnezyum kaybı, Bartter sendromuna göre çok daha belirgindir.

Anahtar Kavram

Gitelman sendromu; distal kıvrımlı tübüldeki Na−ClNa-Cl kotransportöründeki (NCCTNCCT) fonksiyon kaybı sonucu gelişen, hipokalemik metabolik alkaloz, hipomagnezemi ve hipokalsiüri ile karakterize bir tübülopatidir.

Daha Fazla Pratik

Bartter ve Gitelman ayrımında kullanılan kalsiyum atılımı farkının mekanizmasını (distal tübülde kalsiyum geri emiliminin artışı) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru →

77 yaşında bir erkek çocuk, okul taramasında saptanan kan basıncı yüksekliği (145/95145/95 mmHg) nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Öyküsünde bebekliğinden beri devam eden poliüri ve polidipsi olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 10−25.10-25. persentiller arasındadır. Hastanın yapılan laboratuvar incelemeleri aşağıda verilmiştir:

ParametreDeğer
Serum Na144144 mEq/L
Serum K2,62,6 mEq/L
Serum Cl100100 mEq/L
Serum Ca9,89,8 mg/dL
Serum Mg1,91,9 mg/dL
Kan Gazı pH7,497,49
Kan Gazı HCO3HCO_33232 mEq/L
İdrar pH6,06,0
Plazma Renin AktivitesiDüşük
Plazma AldosteronDüşük

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Liddle sendromu

Cevap

Liddle sendromu
Liddle sendromu, distal tübüldeki epitelyal sodyum kanallarının (ENaC) fonksiyon kazandırıcı mutasyonu sonucu oluşur. Bu durum aldosterondan bağımsız sodyum geri emilimine yol açarak hipertansiyon, hipokalemi ve metabolik alkaloza neden olur. Artan sodyum emilimi ve plazma hacmi, feedback mekanizması ile renin ve aldosteron sentezini baskılar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analizi
Hastada hipertansiyon (145/95145/95 mmHg), poliüri ve polidipsi saptanmıştır.
Tanısal ayrımda kan basıncı düzeyi en kritik ilk adımdır.
2
Metabolik tablonun değerlendirilmesi
Hipokalemi (2,62,6 mEq/L) ve metabolik alkaloz (pH 7,497,49, HCO3HCO_3 3232) mevcuttur.
Hipertansiyonla birlikte görülen hipokalemik metabolik alkaloz, mineralokortikoid fazlalığını veya bu durumu taklit eden tabloları düşündürür.
3
Hormonal profilin yorumlanması
Plazma renin ve aldosteron seviyeleri her ikisi de düşüktür.
Hem renin hem aldosteronun düşük olması, distal tübülde sodyum emiliminin aldosterondan bağımsız olarak arttığını (Liddle sendromu) gösterir.

Anahtar Kavram

Hipertansiyon, hipokalemik metabolik alkaloz ve düşük renin/aldosteron triadında Liddle sendromu düşünülmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru →

1414 yaşında bir kız çocuk, hafif derecede poliüri, polidipsi ve bacaklarında ara ara olan kramp şikayetleri ile polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 110/70110/70 mmHg saptanıyor, boy ve ağırlığı 50.50. persentilde seyrediyor. Laboratuvar incelemesinde; serum Na+:138Na^+: 138 mEq/L, K+:2.8K^+: 2.8 mEq/L, Cl−:92Cl^-: 92 mEq/L, Mg2+:1.2Mg^{2+}: 1.2 mg/dL (N: 1.5−2.51.5-2.5), kan gazında pH:7.48pH: 7.48, HCO3−:30HCO_3^-: 30 mEq/L saptanıyor. İdrar tetkikinde kalsiyum/kreatinin oranı 0.010.01 (N: >0.02>0.02) olarak bulunuyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gitelman sendromu

Cevap

Gitelman sendromu
Hastada saptanan hipokalemik metabolik alkaloz, normal kan basıncı, hipomagnezemi ve özellikle idrar kalsiyum atılımının düşük olması (hipokalsiüri), distal tübüldeki tiazid duyarlı sodyum-klorür kanal bozukluğu olan Gitelman sendromunu işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit analizi
Hipokalemik metabolik alkaloz saptandı (K+:2.8K^+: 2.8, pH:7.48pH: 7.48).
Hastanın asit-baz ve elektrolit durumunu belirlemek için ilk adımdır.
2
Kan basıncı ve magnezyum kontrolü
Normal kan basıncı ve hipomagnezemi saptandı.
Hipokalemik alkalozda ayırıcı tanı için kan basıncı ve magnezyum düzeyleri kritiktir.
3
İdrar kalsiyum atılımının değerlendirilmesi
Hipokalsiüri saptandı (Ca/Cr:0.01Ca/Cr: 0.01).
Bartter (hiperkalsiüri) ve Gitelman (hipokalsiüri) ayrımında en belirleyici bulgudur.

Anahtar Kavram

Gitelman sendromu, distal tübüldeki Na−ClNa-Cl kotransportör (NCCT) mutasyonu sonucu gelişen, hipokalemik metabolik alkaloz, hipomagnezemi ve hipokalsiüri ile karakterize bir tübülopatidir.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 2 / 3Sonraki
Tübüler Hastalıklar Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin