Tüm alıştırma soruları

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında toplumsal ve tarihi gerçeklik, eserlerin olay zamanı (vaka zamanı) üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Aşağıda bu dönemde kaleme alınmış dört önemli romanın konusu ve tarihsel arka planı özetlenmiştir. Bu romanların olay zamanlarını (konu edindikleri tarihsel dönemleri) kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Atomların temel hal elektron dizilimleri, küresel simetri ve uyarılmış hal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I. Metin
*her gün yeni bir şehir kuruluyor içimde*
*eski bir şarkının kırık dökük heceleriyle*
*geleneğin o dervişane sabrına sığınarak*
*dünya telaşından uzak bir gölge arıyorum kendime*

II. Metin
*bu kavga bizim kavgamızdır yoldaşlar*
*fabrikalardan, tarlalardan fışkıran bu öfke*
*yarıp geçecek karanlığı bir gün mutlaka*
*halkın sarsılmaz iradesiyle kurulacak gelecek*

Yukarıda verilen şiir parçalarının dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında; bu şiirlerin temsil ettiği edebi eğilimler ve şairleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Bir atom veya iyonun uyarılması sürecinde elektronların yörünge geçişleri Bohr atom modeli kuralları çerçevesinde gerçekleşmektedir. Kararlı hâldeki tek elektronlu bir sistemde, baş kuantum sayısı $n=1$ olan yörüngede dolanan elektronun toplam enerjisi $E$, yörünge yarıçapı ise $r$'dir. Bu elektronun uyarılmasıyla baş kuantum sayısı $n=2$ olan bir üst yörüngeye geçişi sağlanıyor.

Buna göre, elektronun ulaştığı yeni yörüngedeki toplam enerjisi ve yörünge yarıçapı ilk durumdaki $E$ ve $r$ cinsinden sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Sürtünmesi ihmal edilen bir ortamda, denge noktası $O$ olan bir eksen üzerinde $R$ genliğiyle salınım hareketi gerçekleştiren bir parçacık, $t = 0$ anında denge noktasından $+x$ yönünde geçmektedir.

Parçacığın periyodu $T$ olduğuna göre; aşağıda belirtilen anlardaki anlık hız büyüklüklerini ($v_1$, $v_2$ ve $v_3$) en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Edebiyat tarihi araştırmalarında, Servet-i Fünun Dönemi’nde yaşamalarına rağmen topluluğun estetik ve edebi ilkelerini paylaşmayıp kendi bağımsız çizgilerini sürdüren sanat��ılar özel bir yere sahiptir. Aşağıda bu dönemde eser vermiş bazı sanatçıların edebi yönelimleri ve üslup özellikleri verilmiştir:

I. Natüralizmin "deneysel roman" ilkelerinden yola çıkarak sokağın canlılığını, batıl inançları ve alafrangalık özentisini karikatürize tipler üzerinden eserlerine taşımış; roman türünü halkı eğitmede bir araç olarak görmüştür.
II. Dönemin hâkim şiir anlayışının aksine, sanatı sosyal fayda amacına bağlamış; mahalle hayatının, yoksulların ve sıradan insanların dramını aruz ölçüsüyle yazdığı manzum hikayelerinde yüksek bir gerçekçilikle dile getirmiştir.
III. İstanbul'un gündelik yaşamını, eski ramazanları, mahalle hayatını ve hatıralarını fıkra, sohbet ve anı türündeki yazılarıyla bir şehir tarihçisi gibi kaydetmiş; Servet-i Fünun'un ağır ve yapay diline karşı sade bir Türkçe kullanmıştır.

Bu özellikler doğrultusunda nitelendirilen sanatçılar, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir dalga leğeninde aynı fazda çalışan özdeş iki noktasal dalga kaynağının ürettiği dalgaların yayılma hızı $16\text{ cm/s}$, kaynakların titreşim frekansı ise $2\text{ s}^{-1}$ olarak ölçülmüştür. Bu leğende oluşan girişim deseninde, kaynaklardan birine $34\text{ cm}$, diğerine ise $22\text{ cm}$ uzaklıkta olan bir $P$ noktası bulunmaktadır.

Buna göre, $P$ noktası desendeki hangi girişim çizgisi üzerindedir?

Aşağıda Cumhuriyet Dönemi Türk şiirine ait iki farklı şiir örneği verilmiştir:

I. Metin
*Hiçbir şeyden çekmedi dünyada*
*Nasırdan çektiği kadar;*
*Hatta çirkin yaratıldığından bile*
*O kadar müteessir değildi;*
*Kundurası vurmadığı zamanlarda*
*Anmazdı ama Allah'ın adını,*
*Günahkâr da sayılmazdı.*

II. Metin
*Hani bir sevgiliniz vardı*
*Yedi sekiz yıl önce,*
*Dün yolda rastladım*
*Sevindi beni görünce.*
*Sokakta ayaküstü*
*Konuştuk oradan buradan,*
*Evlenmiş, çocukları olmuş*
*Bir kız, bir oğlan.*

Bu iki metnin üslup, tema ve poetik arka planları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bir atomun uyarılmış enerji seviyelerindeki elektronların geçişleri ve bu geçişler sonucunda elde edilen lazer ışınları ile ilgili;

I. Uyarılmış emisyonda, üst enerji seviyesindeki elektronu alt enerji seviyesine geçmeye zorlayan dış foton soğurulmaz; sürecin sonunda başlangıçtaki fotonla aynı enerjili, aynı fazlı ve aynı yönlü iki foton ortaya çıkar.

II. Lazer ışığı elde edebilmek için uyarılmış durumdaki atom sayısının temel hâldeki atom sayısından daha fazla olması (tersine birikim) gerekir.

III. Lazer ışınları, uyarılmış emisyonu tetikleyen fotonlardan daha yüksek enerjili oldukları için boşlukta sıradan ışıktan daha hızlı yayılır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir gezegenin etrafında dairesel yörüngelerde dolanmakta olan $K$ ve $L$ yapay uydularının yörünge yarıçapları sırasıyla $r$ ve $4r$'dir.

Buna göre, uyduların hareketiyle ilgili;

I. $K$ uydusunun dolanım periyodu $T$ ise, $L$ uydusunun dolanım periyodu $8T$'dir.
II. $K$ uydusunun çizgisel hızı, $L$ uydusunun çizgisel hızının $2$ katıdır.
III. $K$ uydusuna etki eden kütle çekim kuvvetinin büyüklüğ��, $L$ uydusuna etki edenden daha büyüktür.

ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

Aşağıda, Servet-i Fünun Dönemi Türk şiirine yön veren iki büyük şairin (Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin) eserlerinden alınmış şiir parçaları ile bu parçaların ait olduğu yapıtlara dair edebi ve tematik çözümlemeler verilmiştir. Sol sütunda yer alan şiir parçalarını, sağ sütundaki en uygun edebi çözümlemelerle doğru biçimde eşleştiriniz.

Modern tıpta kullanılan görüntüleme teknolojileri ile ilgili fizik dersinde yapılan bir tartışmada öğrenciler şu yorumları yapmıştır:

* Can: MR cihazı, vücuda gönderilen yüksek frekanslı radyo dalgaları ile güçlü manyetik alanın etkileşimi sonucu hidrojen atomlarının çekirdek spinlerindeki değişimleri ölçerek görüntü oluşturur ve iyonlaştırıcı radyasyon içermez.
* Elif: PET cihazı, hastaya enjekte edilen radyoaktif bir ajanın saldığı pozitronların hücrelerdeki elektronlarla yok olma tepkimesi yapması sonucu ortaya çıkan gama ışınlarını dedekte ederek çalışır.

Buna göre, öğrencilerin yorumları ve bu görüntüleme cihazlarının çalışma ilkeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hava ortamında ($n_{\text{hava}} = 1$) gerçekleştirilen bir çift yarıkta girişim (Young) deneyinde saçak genişliği $\Delta x_0 = \frac{\lambda \cdot L}{d}$ olarak ölçülüyor. Burada $\lambda$ ışığın boşluktaki dalga boyu, $L$ yarıklar düzlemi (fant) ile ekran arasındaki uzaklık, $d$ ise yarıklar arasındaki mesafedir.

Aynı düzenekte yapılan üç farklı değişiklik şu şekildedir:

* Durum I: Boşluktaki dalga boyu $1{}5\lambda$ olan ışık kullanılarak, yarıklar düzlemi ile ekran arası kırıcılık indisi $n_1 = 1{}2$ olan sıvı ile dolduruluyor ve $L$ uzaklığı iki katına çıkarılıyor.
* Durum II: Boşluktaki dalga boyu $\lambda$ olan ış��k kullanılarak, yarıklar arası uzaklık üçte birine ($d/3$) indiriliyor ve $L$ uzaklığı yarıya düşürülüyor.
* Durum III: Boşluktaki dalga boyu $2\lambda$ olan ışık kullanılarak, yarıklar arası uzaklık $1{}5$ katına çıkarılıyor, yarıklar düzlemi ile ekran arası kırıcılık indisi $n_2 = 1{}6$ olan sıvı ile dolduruluyor ve $L$ uzaklığı $1{}2$ katına çıkarılıyor.

Buna göre; bu durumlarda elde edilen saçak genişlikleri $\Delta x_{\text{I}}$, $\Delta x_{\text{II}}$ ve $\Delta x_{\text{III}}$ değerlerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan bazı nazım şekilleri, sağ sütunda ise bu nazım şekillerinin ayırt edici yapısal veya içeriksel özellikleri karışık olarak verilmiştir. Bu nazım şekillerini ilgili özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Modern teknolojide malzemelerin nanometre ($1\text{ nm} - 100\text{ nm}$) boyutlarındaki fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini inceleyen ve bu boyutlarda yeni işlevsel yapılar geliştirmeyi amaçlayan nanoteknoloji; atomik düzeyde kontrol sağlayarak malzemelere makroskobik boyutlarından çok daha farklı özellikler kazandırır. Bu değişimlerin temelinde, nano boyuta inildikçe kuantum hapsi (kısıtlaması) etkilerinin baskın hale gelmesi ve malzemenin yüzey alanı/hacim oranının değişmesi yer alır.

Buna göre nanomalzemeler ve bu malzemelerin uygulama alanları ile ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Aşağıda $X$, $Y$ ve $Z$ geçiş metalleri hakkında bilgiler verilmiştir:

* $X$ elementinin temel hâl elektron dizilimi $[Ar] 3d^5 4s^1$ şeklindedir.
* $Y$ elementi periyodik sistemin 4. periyot 7B grubunda yer alır.
* $Z$ elementi periyodik sistemin 4. periyot 8. grubunda (8B) yer alan ve temel hâldeki elektron diziliminde 4 tane yarı dolu orbitali bulunan elementtir.

Buna göre; bu elementlerin oluşturduğu $X^+$, $Y^{2+}$ ve $Z^{3+}$ iyonlarının iyon yarıçaplarını en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Bir hastanede tıbbi görüntüleme ünitesinde çalışan bir mühendis, klasik röntgen cihazı ile bilgisayarlı tomografi (BT) cihazının ��alışma prensiplerini ve fiziksel temellerini karşılaştırmaktadır.

Buna göre;

I. Röntgen tüpünde katot flamanının ısıtılmasıyla salınan elektronların yüksek gerilim ($V$) altında hızlandırılıp anot hedef metale çarptırılması sırasında yaşanan ani yavaşlama sonucunda sürekli spektrumlu X-ışınları (frenleme radyasyonu) elde edilir.

II. Klasik röntgende vücuttan geçen X-ışınları tek bir doğrultuda dedektöre düşürülerek iki boyutlu (2D) bir gölge görüntüsü oluşturulurken, BT cihazında hastanın ��evresinde dönen bir kaynak ve dedektör sistemiyle elde edilen çok sayıda kesitsel veri bilgisayar yazılımı yardımıyla üç boyutlu (3D) görüntüye dönüştürülür.

III. Bilgisayarlı tomografi (BT) cihazı, klasik röntgen cihazından farklı olarak X-ışınları yerine iyonlaştırıcı etkisi olmayan radyo dalgaları ve güçlü manyetik alanlar kullanarak görüntüleme gerçekleştirir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Hakk’a şükür koçlarun devrân��dur
Cümle âlem bu demün hayrânıdur
Kıl kılıçtan keskin ü incedür yol
Er olanlarun bu yol meydânıdur

Biçimsel ve içerik özellikleri dikkate alındığında bu şiirle ilgili;

I. Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı, aruzun yalnızca "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan "tuyuğ" nazım şeklinin ��zelliklerini taşımaktadır.
II. Fars edebiyatından Türk edebiyatına geçen ve aruzun kendine özgü yirmi dört farklı kalıbıyla yazılabilen "rubai" nazım şeklinin yapısal özelliklerini yansıtmaktadır.
III. İslamiyet öncesi Türk edebiyatında ölen kişilerin ardından duyulan acıyı dile getiren "sagu" nazım şeklinin divan edebiyatındaki yapısal ve tematik karşılığıdır.
IV. Tek dörtlükten oluşan, mahlas barındırmayan ve üslup özellikleri dikkate alındığında 14. yüzyıl şairi Kadı Burhaneddin'e ait olan bu şiir, Azeri Türkçesinin dil özelliklerini yansıtmaktadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) ile bu akımın dışında kalarak yeniliği kendine özgü çizgide sürdüren şairlerin poetik yönelimleri, biçim ve muhteva tercihleri açısından belirgin farklılıklar gösterir.

Buna göre, sol sütunda verilen şiir anlayışı ve sanatsal eğilim açıklamalarını, sağ sütundaki temsilci şairlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Bohr atom modeline göre, hidrojen atomunda çekirdek çevresinde dolanan bir elektron bir üst enerji seviyesine uyarılmaktadır. Bu uyarılma sürecinde elektronun yörünge yarıçapının $9$ katına çıktığı tespit edilmiştir.

Buna göre, bu uyarılma sonucunda elektronun;

I. Açısal momentumu $3$ katına çıkar.
II. Toplam enerjisi artar.
III. Çizgisel hızı $\frac{1}{3}$'ine iner.

yargılarından hangileri doğrudur?