Tüm alıştırma soruları

Bir kafede bulunan özdeş iki soğuk ��ay makinesinin depolarındaki içecek miktarları ve bu içeceklerin doldurulduğu bardaklar ile ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Birinci makinenin deposunda bulunan soğuk çayın tamamı, her biri $x$ $\text{mL}$ içecek alan özdeş küçük boy bardaklardan $24$ tanesini tamamen doldurmaktadır.
* İkinci makinenin deposunda bulunan soğuk çayın tamamı, her biri küçük boy bardaktan $60$ $\text{mL}$ daha fazla içecek alan özdeş büyük boy bardaklardan $18$ tanesini tamamen doldurmaktadır.

İkinci makinenin deposunda bulunan soğuk çay miktarı, birinci makinedekinden $180$ $\text{mL}$ fazladır.

Buna göre, küçük boy bardaklardan birinin hacmi kaç $\text{mL}$'dir?

Bir elektrikli bisikletin bataryası tam dolu iken sabit hızla kullanıldığında bataryanın tüketim hızı ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

- Bisiklet düz yolda sürüld��ğünde batarya dakikada sabit bir miktarda güç tüketmektedir.
- Bisiklet yokuş yukarı sürüldüğünde ise dakikada düz yoldakinin $3$ katından $2$ birim daha fazla güç tüketmektedir.

Bu bisikletle tamamen dolu bir bataryayla yola çıkan bir sürücü, $40$ dakika düz yolda ve ardından $15$ dakika yokuş yukarı sürüş yaptığında bataryanın tamamı tükenmektedir. Eğer sürücü tamamen dolu bataryayla sadece yokuş yukarı sürüş yapsaydı, batarya $25$ dakikada tükenecekti.

Buna göre, yokuş yukarı sürüş yapıldığında bataryanın dakikadaki güç tüketimi kaç birimdir?

Felsefe dersinde öğretmen, öğrencilerine felsefi düşüncenin gelişimini anlatırken şu örneği verir: 'Bilim insanları bir önceki neslin buluşlarının üzerine yeni bilgiler ekleyerek ilerler ve eski teorileri geride bırakabilirler. Filozoflar ise ilk çağlardan beri aynı temel soruları sormaya devam ederler; fakat her filozof bu sorulara kendi bakış açısıyla yeni bir yanıt ekler. Böylece felsefe, doğrusal bir şekilde ilerlemek yerine, geçmişten günümüze görüşlerin birikmesiyle zenginleşir.' Öğretmenin bu açıklaması, felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisini doğrudan vurgulamaktadır?

Türkiye'de sıcaklık ve yükselti ilişkisini analiz eden bir araştırmacı, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan K ve L merkezlerine ait şu verileri tespit etmiştir:

* K merkezinin yükseltisi $1600\text{ m}$ olup, Ocak ayı ortalama gerçek sıcaklığı $-4\text{ }^\circ\text{C}$'dir.
* L merkezinin Ocak ayı ortalama gerçek sıcaklığı $5\text{ }^\circ\text{C}$'dir.
* Enlem ve denizellik gibi faktörlerin etkisiyle L merkezinin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı, K merkezinin indirgenmiş sıcaklığından $3\text{ }^\circ\text{C}$ daha fazladır.

Buna göre, araştırmacının incelediği L merkezinin yükseltisi kaç metredir?

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi’nde gerçekleştirilen Erzurum ve Sivas Kongreleri, hem dışarıya karşı verilecek bağımsızlık mücadelesinin sınırlarını çizmiş hem de gelecekteki devlet düzeninin yönetim esaslarına dair önemli ipuçları vermiştir. Bu süreçte kongre kararlarında millî bağımsızlık (ulusun dış baskılardan uzak hür yaşaması) ile millî egemenlik (yönetim gücünün millete ait olması) ilkeleri arasında hassas bir denge kurulmaya çalışılmıştır.

Buna göre, kongrelerde alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, karşısında verilen tarihsel veya hukuki nitelendirmeyle uyuşmamaktadır?

Bir terzinin diktiği elbise, hem dışarıdan temin edilen kumaşa hem de bu kumaşı biçimlendirecek dikim kalıplarına bağlıdır. Kumaş (malzeme) olmaksızın sadece kalıplarla bir elbise ortaya konamaz; aynı şekilde, herhangi bir dikim kalıbı olmaksızın rastgele bir araya getirilen kumaş parçalarından da giyilebilir, bütünlüklü bir kıyafet elde edilemez.

Bu benzetmeden yola çıkılarak Immanuel Kant'ın kritisizm felsefesine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Fizik laboratuvarında yapılan bir deneyde öğrenciler; bir cismin kütlesini, sıcaklığını, uzunluğunu, üzerine etki eden kuvveti ve hareket süresini ölçerek kaydetmişlerdir.

Bu deneyde ölçülen büyüklüklerden hangisi türetilmiş bir büyüklüktür?

Günlük yaşamda veya bilimsel çalışmalarda karşılaşılan bazı teknolojik uygulamalar ve yöntemler ile bunların temelinde yer alan fiziğin alt dalları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki uygulamaları sağ sütundaki en ilişkili fiziğin alt dalı ile eşleştiriniz.

Dilbilimsel görelilik hipotezi, konuştuğumuz dilin dünyayı algılama ve sınıflandırma biçimimizi şekillendirdiğini savunur. Bu alanda yapılan klasik çalışmalardan biri, dillerindeki renk kategorilerinin çeşitliliği farklı olan toplulukların renkleri ayırt etme hızlarını incelemiştir. Örneğin, mavi ve yeşil renkleri tek bir sözcükle (grue) karşılayan bir kültürün mensupları ile bu iki rengi ayrı sözcüklerle tanımlayan kültürlerin üyeleri laboratuvar ortamında test edilmiştir. Araştırma sonucunda, dilinde mavi ve yeşil için ayrı kavramlar barındıran bireylerin, bu iki rengin sınır tonlarını çok daha hızlı ve hatasız ayırt ettiği gözlemlenmiştir. Bu durum, dilsel kodlamanın sadece iletişimsel bir araç olmadığını, aynı zamanda görsel girdilerin beyinde işlenme sürecine doğrudan müdahale ettiğini göstermektedir.

Bu parçadan hareketle dilbilimsel görelilik ve yapılan araştırma ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Yeryüzündeki sürekli basınç merkezlerinin oluşumunda Dünya'nın şekli (sıcaklık/termik etkenler) ve günlük hareketi (dinamik etkenler) temel rol oynar. Aşağıdaki sol sütunda verilen basınç kuşaklarını, sağ sütunda verilen doğru oluşum nedenleriyle eşleştiriniz.

Kant, felsefe eğitiminde hazır bilgilerin ezberletilmesine karşı çıkarak "Felsefe değil, ancak felsefe yapmak öğrenilebilir." der. Ona göre felsefe; tamamlanmış, donmuş bir kuramlar toplamı değil, insanın kendi aklını rehber edinerek gerçekleştirdiği aktif bir düşünme, kavramları analiz etme ve eleştirel süzgeçten geçirme etkinliğidir. Dolayısıyla felsefi çaba, öğrenciye dünyayı hazır şablonlarla açıklamak yerine, kendi düşünme yetisini nasıl kullanacağını göstermelidir.

Bu parçadan hareketle felsefeyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Kant'a göre bir eylemin ahlaki değeri, o eylemin sonucuna veya getireceği faydaya değil, tamamen ödev bilinciyle ve iyi niyetle yapılmış olmasına bağlıdır. Kişi, çıkar gütmeden, sırf ahlak yasasına duyduğu saygıdan ötürü eylemde bulunmalıdır.

Buna göre Kant, ahlaki eylemin amacını aşağıdakilerden hangisiyle açıklamaktadır?

Mustafa Kemal Paşa’nın Anadolu’ya geçişi ile başlayan Millî Mücadele’nin örgütlenme sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri, kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesinden sonra Türkiye, sınırları içerisindeki yabancı okullarda tarih ve coğrafya derslerinin Türkçe okutulmasını, bu derslerin Türk öğretmenler tarafından verilmesini ve okulların Türk müfettişlerce denetlenmesini kararlaştırmıştır. Fransa ve Papalık bu düzenlemelere karşı çıkıp konuyu görüşmek üzere Türkiye'ye diplomatik başvuruda bulunmuş fakat Türk hükümeti bu başvuruları kesin bir dille reddetmiştir.

Türkiye'nin yabancı okullar konusunu başka devletlerle müzakere etmeme yönündeki bu kararlı tutumu, doğrudan aşağıdakilerden hangisini korumaya yöneliktir?

Bir sinema filmini izlerken perdede gördüğümüz hareket, aslında peş peşe gelen durağan karelerin h��zlıca yansıtılmasından ibarettir. Analitik düşüncemiz de tıpkı bu sinema makinesi gibi çalışır; sürekli akan ve değişen gerçekliği dondurarak, parçalara ayırarak ve kavramsallaştırarak kavramaya çalışır. Ancak bu yöntem bize gerçekliğin dinamik akışını değil, yalnızca onun dondurulmuş fotoğraflarını sunar. Gerçekliğin özü olan bu kesintisiz akışı ve yaşamı kavramak, onu dışarıdan inceleyen araçlarla değil, doğrudan onunla özdeşleşen, onu içeriden duyan bir yetinin işidir.

Bu parçadaki düşünceler, bilgi felsefesinde bilginin kaynağını aşağıdakilerden hangisiyle temellendiren yaklaşımla örtüşmektedir?

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi'nde gerçekleştirilen Erzurum ve Sivas Kongreleri, kurtuluş mücadelesinin hem bağımsızlık (dışa karşı) hem de egemenlik (içe karşı) esaslarını belirleyen tarihi dönüm noktalarıdır. Bu kongrelerde alınan kararlar ile bu kararların doğrudan hedeflediği siyasi veya hukuki amaçlar bulunmaktadır.

Aşağıda sol sütunda bu kongrelerde alınan bazı kararlar, sağ sütunda ise bu kararların doğrudan ilişkili olduğu siyasi veya hukuki amaç ya da çıkarımlar verilmiştir. Sol sütundaki kararları, sağ sütundaki en uygun amaç veya çıkarım ile eşleştiriniz.

Bir doğa bilimci, laboratuvarında gözlemlediği olgular arasındaki neden-sonuç ilişkilerini kurarken "nedensellik" ilkesini sorgulamadan bir araç olarak kullanır. Gündelik yaşamdaki insan da adaletli bir davranışı överken "adalet" kavramının ne olduğuna dair derin bir zihinsel faaliyete girişmeksizin bu kavramı doğrudan hayata geçirir. Filozof ise ne sadece doğadaki olguları açıklar ne de adaleti pratik bir eylem olarak sergilemekle yetinir. O, nedensellik ilkesinin zihinsel kökenini, adaletin kavramsal sınırlarını ve bizzat kendi düşünme eyleminin geçerliliğini mercek altına alır; zihni, kendi üretti��i kavramların ve bilgi araçlarının üzerine yönlendirir.

Buna göre parçada filozofun gerçekleştirdiği zihinsel etkinlik, felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

Aşağıda verilen coğrafi yargının enlem ve enlemin etkileri açısından doğruluğunu değerlendiriniz:

'Ekvator'dan kutuplara do��ru gidildikçe Dünya'nın çizgisel dönüş hızının azalmasına bağlı olarak grup ve tan (alacakaranlık) süreleri uzar. Buna göre, Türkiye'de Hatay'dan Sinop'a doğru gidildikçe alacakaranlık süresinin uzaması enlem etkisinin bir sonucuyken; aynı enlem üzerinde yer alan Ankara ve Erzurum'da alacakaranlık sürelerinin yıl boyunca farklılık göstermesi enlem etkisiyle açıklanabilir.'

Dünya'nın şekline bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe enlemin etkisine bağlı olarak birçok coğrafi özellik düzenli değişim gösterir. Buna göre, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe aşağıdaki özelliklerden hangisinin azalması beklenir?

Leibniz, Locke’un "Zihinde duyulardan geçmemiş hiçbir şey yoktur." savına karşı çıkarak "Zihnin kendisi hariç!" eklemesini yapar. Ona göre insan zihni pasif bir balmumu levha (tabula rasa) değil; mermerin damarları gibi doğuştan getirdiği potansiyel eğilimlere, kuvvelere ve mantıksal yapılara sahip aktif bir öznedir. Dış dünya, zihindeki bu hazır kalıpları ve apriori ilkeleri uyandıran bir vesile olmaktan öteye gidemez. Dolayısıyla bilgi, duyularla dışarıdan zihne taşınan bir içerik değil; zihnin kendi rasyonel potansiyelini açığa çıkarmasıdır.

Leibniz'in bu görüşlerinden yola ç��kılarak rasyonalist bilgi felsefesine dair aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?