Tüm alıştırma soruları

Yazarken zihnimin sadece anlatacağım konuya odaklanmasını isterim. Gün içindeki telefon aramaları, kapı zilleri veya sokaktan gelen gürültüler bu odaklanmayı imkânsız hâle getiriyor. Bu yüzden herkesin elini eteğini çektiği, sessizliğin hâkim olduğu gece saatlerinde yazmayı alışkanlık edindim. Çünkü ancak o zaman kendimle baş başa kalabiliyorum.

Bu sözler aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık söylenmiş olabilir?

Derecelendirme belirteçleri, cümlede niteleme sıfatlarının ya da diğer belirteçlerin önüne gelerek onların anlamını derece, miktar veya üstünlük bakımından sınırlandırır ya da pekiştirir.

Buna göre,
I. Şair, bu eserinde oldukça akıcı bir anlatım tercih etmiş.
II. Kış rüzgârları pencereleri hızlıca sarsarak geçip gitti.
III. Sabah erkenden yola çıkan kafile öğleden sonra hedefine ulaştı.
IV. Öğretmenimiz konuyu herkesin anlayabileceği şekilde yavaşça anlattı.
V. Proje ekibi, hazırlık aşamasında geceli gündüzlü çalışarak raporu tamamladı.

numaralanmış cümlelerin hangisinde bir sıfatı derecelendiren belirteç vardır?

Aşağıda numaralanmış paragrafları, bu paragraflarda kullanılan baskın anlatım biçimleriyle eşleştiriniz.

Tarihsel anlatılarda nesnelliğin mutlak bir ölçüt olarak sunulması, geçmişin karmaşık yapısını basite indirgeme çabasından başka bir şey değildir. Birçok tarihçi, belgelerin kendi adına konuştuğunu ve geçmişi olduğu gibi yansıttığını iddia eder. Oysa her belge, onu kaleme alanın zihniyetini, dönemin iktidar ilişkilerini ve ideolojik süzgecini taşır. Dolayısıyla tarih yazımı, geçmişin tarafsız bir fotoğrafı değil; bugünden geçmişe yöneltilen öznel bir bakış açısı, bir inşa sürecidir. Nitekim ünlü tarihçi Edward Hallett Carr da tarihçinin olguları seçerken kaçınılmaz olarak kendi değer yargılarını işin içine kattığını belirtmiştir. Bu durum, tarihin bilimselliğine gölge düşürmez; aksine onun insanı anlama çabasındaki zenginliğini gösterir.

Bu parçanın anlatımında, yerleşik bir görüşe karşı çıkılarak tartışmacı anlatım biçiminin benimsendiği ve savı inandırıcı kılmak amacıyla tanık göstermeye başvurulduğu yargısı doğru mudur?

(I) Her sabah güneş doğmadan önce yola koyulur, doğanın uyanışını izlerdi. (II) Bu sessiz saatlerde düş kurmak, onun için hayata tutunmanın tek yoluydu. (III) Siz de onun gibi yapayalnız kalırsanız ne demek istediğimi çok daha iyi anlarsınız. (IV) Keşke bu güzel anları daha geniş bir zaman diliminde yaşayabilseydik. (V) Geçmişin kırık dökük anıları arasından sıyrılıp geleceğe umutla bakmalıyız.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde geçen fiillerle ve fiil çekim ekleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralanması için boş bırakılan yerlere gelmesi gereken cümle numaralarını yazınız.

Aşağıdaki sol sütunda numaralanmış cümlelerde yazarların üslubuna yönelik bazı değerlendirmelere yer verilmiş, sağ sütunda ise bu değerlendirmelerin doğrudan ilişkili olduğu anlatım ilkeleri sıralanmıştır. Buna göre, sol sütundaki değerlendirmeleri sağ sütundaki anlatım ilkeleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türkçede sesteş eklerin bulunması, sözcüklerin doğru çözümlenmesini ve cümledeki işlevlerinin titizlikle belirlenmesini gerektirir. Örneğin "-ar / -er" eki, eklendiği sözcüğün kökünün türüne göre yapım eki veya çekim eki (geniş zaman) görevi üstlenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan "-ar / -er" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Yazmaya başladığım ilk yıllarda kelimelerin peşinden koşar, sayfaları durmaksızın doldururdum. Zamanla anladım ki gerçek ustalık, çok söz söylemekte değil; sayfalarca sürecek bir düşünceyi, bir duyguyu adeta damıtarak birkaç satıra sığdırabilmektedir. Bu yüzden ben, metinlerimdeki gereksiz süsleri temizledikten sonra, her bir cümleme koca bir dünyayı yüklemeye çalışırım. Okur, o birkaç kelimelik köprüden geçerek kendi zihnindeki geni�� vadilere ulaşmalıdır.

Buna göre, bu parçadaki yazarın yazarlık anlayışında öne çıkan anlatım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Eski kitapların yıpranmış sayfalarını onarırken sadece kâğıdı ve deriyi bir araya getirdiğimi düşünmüyorum. Parmaklarımın ucunda, yüzyıllar öncesinden kalma bir ustanın el izi, kenara düşülmüş aceleci bir not veya kurumuş bir çiçek yaprağı canlanıyor. Zamanın acımasız akışına karşı durmaya çalışan bu nesnelere dokunurken içimde hem derin bir hayranlık hem de geçip giden hayatlara karşı hüzünlü bir şefkat filizlenir. Bazen günlerce tek bir sayfa üzerinde çalışırım; sabır, benim için bir zorunluluk değil, o kitabın eski sahibine duyduğum vefa borcunun sessiz bir ifadesidir. İnsanlar geçer gider, geriye sadece onların ruhunu taşıyan bu sessiz tanıklar kalır. İşte bu yüzden, her dikişte geçmişle gelecek arasında görünmez ama kopmaz bir köprü kurduğumu hissederim.

Bu par��ada kendisinden söz eden cilt ustasının iç dünyası ve çalışma ahlakı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisiyle nitelendirilmesi en uygundur?

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralanabilmesi için yapılması gereken analiz doğrultusunda, baştan üçüncü sıraya gelmesi gereken cümleyi belirleyiniz.

Benim için bir fotoğrafı değerli kılan şey, onun teknik kusursuzluğundan ziyade taşıdığı duygudur. Bazen hafifçe bulanık çıkmış veya ışığı doğru ayarlanamamış bir kare, izleyicide çok daha güçlü bir yaşanmışlık hissi uyandırabilir. Anın ruhunu yakalayabilmişsem benim için o fotoğraf başarılı demektir.

Bu sözler aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık söylenmiş olabilir?

İslam’da takva; Allah’a karşı duyulan sevgi, saygı ve sorumluluk bilinciyle O’nun rızasına uymayan her türlü kötülükten korunma çabasıdır. Kur'an-ı Kerim'de muttakilerin (takva sahiplerinin) vasıfları sayılırken namaz kılmak ve infak etmek gibi ibadetlerin yanı sıra, öfkeyi yutmak, affedici olmak, sözünde durmak ve haksızlıktan kaçınmak gibi ahlaki tutumlar ön plana çıkarılır. Dolayısıyla takva, inanan insanın hayatında salt bir zihni ve hissi durum olarak kalmaz; aktif bir salih amel sürecine dönüşür.

Bu parçadan hareketle takva kavramı ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda verilen ses bilgisi kurallarını ve özelliklerini ilgili örnek sözcüklerle eşleştiriniz.

Bir kentin tarihî sokaklarında yürürken sadece binaların dış yüzeylerini değil, o yapıların gölgelerinde biriken zamanı da adımlarsınız. Eski bir ahşap kapının üzerindeki paslı halka veya çatlak bir mermer sütun, geçmişin durağan birer belgesi olmanın ötesinde, dünün hikâyelerini bugüne fısıldayan birer canlı anlatıcıdır. Kimi sanat tarihçileri mimariyi yalnızca mekânsal bir düzenleme ve işlevsel bir form olarak ele almaktadır. Oysa mimari, taşın ve ahşabın dilinden dökülen sessiz bir anlatıdır. Loş bir koridora adım attığınızda genzinizi yakan o küf kokusu, geçmiş kuşakların yaşanmışlıklarını duyularınızla buluşturur; sizi fiziksel sınırların ötesine taşır.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Şiir, insanın duygu dünyasını en ince ayrıntısına kadar yansıtan bir aynadır.
II. Her şair, kendi çağının tanıklığını kelimelerin gücüyle geleceğe taşır.
III. Okurlar da bu dizelerde kendi yaşamlarından izler bulmaya çalışırlar.
IV. Edebiyatın bu büyülü yolculuğu, insanı yalnızlığından kurtaran bir köprüdür.
V. Bizler de bu köprü sayesinde ortak duygularda birleşerek çoğalırız.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Y��llarca bu daracık, aseton ve selüloit kokan makine dairesinde, ışığın gümüş perdeye yansıttığı hayallerin bekçiliğini yaptım. (I) Filmin çarklar arasındaki o ritmik tıkırtısı benim için adeta bir yaşam melodisiydi; o ses kesildiğinde kalbimin de duracağını hissederdim. (II) Şimdilerde ise o devasa bobinlerin yerini soğuk diskler ve ruhsuz düğmeler aldı; bu hızlı dönüşümün ortasında geçmişin o samimi ışığını arıyorum. (III) Yine de her akşam sinema salonunun kapılarını açarken ilk günkü heyecanla parmak uçlarımın titrediğini hissediyorum. (IV) Belki de artık kimsenin yüzüne bakmadığı o eski afişlerin tozunu alırken içimi kaplayan o buruk yalnızlığa rağmen, bu mesleği seçtiğim için bir gün bile pişmanlık duymadım.

Bu parçada numaralanmış cümlelerde dile getirilen duyguları ve belirgin karakter özelliklerini sağdaki tanımlarla eşleştiriniz.

"Kitap okumak; zihni dinlendiren, insana yepyeni ufuklar açan bir limandır. Televizyon izlemek ise zihni tembelliğe alıştırır ve insanı edilgen bir alıcı durumuna getirir."

Yukarıdaki parçada hem tanımlama hem de kar��ılaştırma düşünceyi geliştirme yollarından yararlanıldığı yargısı doğru mudur?

(I) Kahve, tüm dünyada en çok tüketilen ve sosyal ilişkileri canlandıran içeceklerin başında gelir. (II) Arkadaş toplantılarında ya da yoğun iş saatlerinde bir fincan kahve içmek, insanlara keyifli bir mola sunar. (III) Kahve bitkisi, nemli ve tropikal iklim koşullarında verimli bir şekilde yetişme imkânı bulur. (IV) İnsanlar bu sıcak içeceği yudumlarken hem günün yorgunluğunu atar hem de samimi sohbetler gerçekleştirir. (V) Dolayısıyla kahve, sadece kafein içeren sıradan bir içecek değil, toplumsal bir paylaşım aracıdır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

(I) Zeytinyağı, Akdeniz havzasında binlerce yıldır sadece bir gıda maddesi değil, aynı zamanda ��ifa ve aydınlanma kaynağı olarak kullanılmıştır. (II) Antik Çağ'da "sıvı altın" olarak adlandırılan bu değerli ürün; tapınakların kutsal kandillerinde yakılmış, sporcuların vücutlarını ovmakta kullanılmış ve tıp hekimlerince ilaç reçetelerine dahil edilmiştir. (III) Zeytin ağacının yaprağından meyvesine, yağından pirinasına kadar her unsurunun değerlendirilmesi, onu tarım toplumlarının en kutsal simgelerinden biri hâline getirmiştir. (IV) Zeytinyağının kalitesini belirleyen en önemli süreçlerden biri olan zeytin hasadı, sonbaharın sonlarında büyük bir titizlikle gerçekleştirilir. (V) Dalından zedelenmeden tek tek toplanan zeytinler, asit oranının yükselmemesi için hiç bekletilmeden soğuk sıkım ünitelerine taşınır. (VI) Burada mekanik yöntemlerle ezilen meyveler, ısıl işleme maruz bırakılmadan sıkılarak en saf ve besleyici formuna ulaştırılır.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?