Tüm alıştırma soruları

6755 soru

Soru 1321Soru

Aşağıdaki cümlelerde yer alan sıfat yapılarını ve kullanımlarını, karşılarında verilen ilgili dil bilgisel özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cana yakın tavırlarıyla kısa sürede herkesin sevgisini kazanan yeni öğretmen, okulun ilk gününde oldukça heyecanlıydı.
Şair, son kitabında geçmişe duyduğu özlemi samimi bir üslupla dile getirmiş.
Kürsüdeki konuşmacı, salondaki dinleyicilerin sorularını dikkatle ve sabırla yanıtladı.
Yaralılar, olay yerine en son ulaşan ambulansla hastaneye sevk edildi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle "Kurallı birleşik sıfat kullanımı" ile, ikinci cümle "Bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alması" ile, üçüncü cümle "Sıfat yapan ilgi ekinin (-ki) işaret sıfatı türetmesi" ile, dördüncü cümle ise "Adlaşmış sıfat kullanımı" ile eşleşmelidir.
Cümlelerdeki sıfat kullanımları incelendiğinde; 'cana yakın' ifadesi kurallı birleşik sıfatla, 'samimi bir üslup' ifadesi hem niteleme hem belirtme sıfatı almış isimle, 'kürsüdeki' ve 'salondaki' ifadeleri sıfat yapan -ki ekiyle, 'yaralılar' ifadesi ise adlaşmış sıfatla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme.
"Cana yakın tavırlarıyla" ifadesinde yer alan "cana yakın" grubu, bir ismi niteleyen kurallı birleşik sıfattır.
Birleşik sıfatlar anlamca kaynaşmış veya belirli ek kurallarıyla oluşturulur; "cana yakın" da anlamca kaynaşmış bir gruptur.
2
İkinci cümleyi analiz etme.
"samimi bir üslupla" tamlamasında "samimi" niteleme sıfatı, "bir" ise belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Bir isim önündeki sıfatlardan biriyle nitelenirken diğeriyle belirtilmiş olur.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme.
"Kürsüdeki konuşmacı" ve "salondaki dinleyiciler" tamlamalarındaki "-ki" eki eklendiği ismi sıfata dönüştürmüştür.
Bu ek, Türkçede işaret sıfatı kurmak amacıyla kullanılan sıfat yapan ilgi ekidir.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme.
"Yaralılar" sözcüğü, nitelediği isim düştüğü için adlaşmış sıfata dönüşmüştür.
Niteleme sıfatlarının arkasındaki isim çekim eki alıp düştüğünde sıfat adlaşır.

Anahtar Kavram

Sıfatların yapısal, işlevsel ve görevsel özellikleri ile Türkçedeki farklı kullanım şekilleri.
Soru 1322Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili nesne kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanenin sessiz koridorlarında uzun süre çalı��an araştırmacı, aradığı nadide el yazmasını nihayet bulmuştu.

Cevap

Kütüphanenin sessiz koridorlarında uzun süre çal��şan araştırmacı, aradığı nadide el yazmasını nihayet bulmuştu.
Doğru seçenekte yer alan cümlede yüklem 'bulmuştu' fiilidir. Bu fiile yöneltilen 'Neyi bulmuştu?' sorusuna 'aradığı nadide el yazmasını' yanıtı alınmaktadır. Bu öbekte yer alan '-ı' eki belirtme durum eki olup öbeği belirtili nesne yapmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yüklemi 'bulmu��tu' çekimli fiilidir.
Cümlenin temel ögesini bularak diğer ögeleri doğru sorularla tespit etmek amacıyla yüklem belirlenir.
2
Özneyi bulmak
Özne: 'Kütüphanenin sessiz koridorlarında uzun süre çalışan araştırmacı'
Yükleme sorulan 'Bulan kim?' sorusu ile işi yapan öge belirlenir.
3
Belirtili nesneyi bulmak
Belirtili Nesne: 'aradığı nadide el yazmasını'
Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan 'Neyi bulmuştu?' sorusu ile belirtme durum eki (-ı/-i/-u/-ü) almış olan belirtili nesne tespit edilir.

Anahtar Kavram

Belirtili nesne, yüklemde bildirilen işten etkilenen ve belirtme durum ekini (-ı, -i, -u, -ü) alan ögedir. Yükleme sorulan 'neyi', 'kimi' sorularıyla bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1323Soru

Aşağıdaki paragrafları, içlerinde ağır basan anlatım biçiminin temel işlevi veya tanımıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yolun solundaki yamaçta kırmızı kiremitli küçük evler sıralanmıştı. Evlerin bahçesindeki nar ağaçları, dallarını rüzgarda hafifçe sallıyor; toprağın nemli, ılık kokusu havaya yayılıyordu. İncecik bir duman, bacalardan birinden gökyüzüne doğru kıvrıla kıvrıla yükseliyordu.
Genç adam, çantasını omzuna takıp hızla merdivenlerden indi. Kapıyı açtığında dışarıda hafif bir çiseleme vardı. Şemsiyesini açmadan yürümeye başladı, köşeyi dönünce aniden durdu ve arkasına baktı. Birinin onu takip ettiğinden artık iyice emindi.
Klasik Türk müziği, makam ve usul temeline dayanan, makamların zenginliğiyle derinleşen bir yapıya sahiptir. Bu müzik türünde, insan sesinin yanı sıra ney, tambur ve kemençe gibi sazlar başrolü oynar. Eserler, yüzyıllar boyunca usta-çırak ilişkisiyle nesilden nesile aktarılmıştır.
Günümüzde sanatın sadece bireysel bir tatmin aracı olduğunu savunanlar var. Oysa sanat, bireyin sınırlarını aşarak toplumsal bir bilincin inşasına katkı sağlamak zorundadır. Topluma arkasını dönen, onun acılarını ve sevinçlerini işlemeyen bir sanat eserinin kalıcı olması mümkün müdür?

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci paragraf betimlemeyle (Varlıkların niteliklerini ve görünümlerini kelimelerle resmeder gibi canlandırma), ikinci paragraf öykülemeyle (Bir durumu veya olayı hareket halinde aktarma), üçüncü paragraf açıklamayla (Okuyucuyu bilgilendirmeyi amaçlayan nesnel aktarım) ve dördüncü paragraf tartışmayla (Karşıt görüşü çürütme) eşleşmelidir.
Paragrafların anlatım özellikleri incelendiğinde; doğa tasvirlerinin yer aldığı bölüm betimleme tanımıyla, olay akışının olduğu bölüm öyküleme tanımıyla, nesnel bilginin verildiği bölüm açıklama tanımıyla, yerleşik bir düşüncenin sorgulandığı bölüm ise tartışma tanımıyla tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk paragraftaki niteleyici sözcüklerin ve duyusal detayların ağırlığını saptamak.
Görsel ve kokusal unsurların ağır bastığı betimleme işlevi belirlendi.
Varlıkların belirgin özellikleri göz önünde canlandırılmak istenmiştir.
2
İkinci paragraftaki eylemlerin zamana bağlı gelişimini incelemek.
Hareket ve kişi ögelerinin bulunduğu öyküleme işlevi belirlendi.
Metinde bir olay akışı ve devinim mevcuttur.
3
Üçüncü paragrafın bilgi verici yönünü ve öznellik durumunu test etmek.
Müzik konusuna dair nesnel veriler içeren açıklama işlevi belirlendi.
Okuyucuya bir kavramı öğretme amacı güdülmüştür.
4
Dördüncü paragraftaki soru cümlelerinin ve karşıt fikirlerin kullanımını incelemek.
Fikir ayrılığı içeren tartışma işlevi belirlendi.
Okuyucunun kanılarını değiştirme hedefi vardır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Soru 1324Soru

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen belirtili nesneleri, bu nesnelerin oluşturduğu sözcük öbeği türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Romanın başkahramanı, içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı istiyordu.
Genç araştırmacı, arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü büyük bir heyecanla açtı.
Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu oldukça başarılı buldu.
Müzik eleştirmeni, sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu yazdı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cümlelerdeki belirtili nesnelerin sözcük öbeği türleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci cümle isim-fiil grubuyla, ikinci cümle sıfat tamlamasıyla, üçüncü cümle belirtili isim tamlamasıyla, dördüncü cümle ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.
Verilen cümlelerin belirtili nesneleri yapısal olarak incelendiğinde doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 'kurtulmayı' isim-fiiliyle kurulan öbek isim-fiil grubuyla; 'günlüğü' isminin sıfatlarla nitelenmesiyle oluşan öbek sıfat tamlamasıyla; 'denemelerin üslubunu' tamlaması belirtili isim tamlamasıyla; 'olduğunu' sıfat-fiiliyle kurulan öbek ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin ögelerini ayırarak belirtili nesneleri tespit etmek.
Cümlelerdeki belirtili nesneler sırasıyla 'içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı', 'arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü', 'yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu' ve 'sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu' olarak belirlenir.
Ögeleri doğru belirlemek, yapısal analizin hatasız yapılabilmesi için zorunludur.
2
Tespit edilen belirtili nesnelerin son kelimelerine ve yapısal özelliklerine odaklanarak söz öbeği türlerini çözümlemek.
İlk grupta 'kurtulma' (isim-fiil), ikinci grupta 'günlük' (isim ve önündeki sıfatlar), üçüncü grupta 'denemelerin üslubu' (isim tamlaması) ve dördüncü grupta 'olduğunu' (sıfat-fiil) yapıları belirlenir.
Sözcük öbeklerinin türü, öbeğin merkezindeki kelimenin türüne ve kelimeler arasındaki çekim/tamlama ilişkilerine göre ayırt edilir.
3
Elde edilen dil bilgisel yapıları sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
Belirlenen yapılar sırasıyla isim-fiil grubu, sıfat tamlaması, belirtili isim tamlaması ve sıfat-fiil grubu terimleriyle tam olarak örtüşür.
Eşleştirmenin doğruluğunu teyit etmek amacıyla her bir ögenin dil bilgisi kurallarına uygunluğu kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Cümlelerin belirtili nesnelerinin tek bir kelimeden ibaret olmayıp isim tamlaması, sıfat tamlaması veya fiilimsi grupları gibi çeşitli sözcük öbeklerinden oluşabilmesi.
Soru 1325Soru

En küçük asal sayı ile iki basamaklı en küçük asal sayının çarpımı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22

Cevap

En küçük asal sayı olan 2 ile iki basamaklı en küçük asal sayı olan 11'in çarpımı olan 22'dir.
En küçük asal sayı 2'dir. İki basamaklı en küçük asal sayı ise 11'dir. Bu iki sayının çarpımı 22 sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1
En küçük asal sayıyı belirleme
2
Asal sayılar 2'den başlar ve en küçük asal sayı 2'dir.
2
İki basamaklı en küçük asal sayıyı belirleme
11
İki basamaklı sayılar 10'dan başlar. 10 sayısı 2 ve 5'e bölündüğü için asal değildir. Bu nedenle iki basamaklı en küçük asal sayı 11'dir.
3
Bulunan bu iki asal sayıyı çarpma
2 * 11 = 22
Soru kökünde bu iki sayının çarpımı istenmektedir.

Anahtar Kavram

Asal sayıların tanımı ve en küçük asal sayıların belirlenmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 1326Soru

Yukarıdaki cümlelerin anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanması için doğru dizilişi belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama tırtılın büyümesiyle başlayıp koza örmesi, kozadaki değişim, kozadan çıkış ve uçuş aşamalarıyla devam eden sıralamadır.
Doğru sıralama tırtılın büyümesi, koza örmesi, kozadaki bekleyiş, kozadan çıkış ve ilk uçuş adımlarını mantıksal ve kronolojik bir sırayla takip eden düzendir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın giriş cümlesini belirlemek.
Doğal bir giriş niteliğinde olan ve herhangi bir önceki cümleye gönderme yapmayan 'Bahar aylarında yumurtadan çıkan küçük tırtıl...' cümlesi ilk cümle olarak seçilir.
Giriş cümlesinin kendinden önce başka bir cümlenin varlığına işaret eden bağlayıcı ögeler içermemesi gerekir.
2
Tırtılın gelişimindeki bir sonraki aşamayı bulmak.
'Yeterli büyüklüğe ulaştığında ise...' cümlesi ikinci sıraya yerleştirilir.
İlk cümledeki 'hızla büyümeye başlar' ifadesi, bu cümledeki 'Yeterli büyüklüğe ulaştığında' ifadesiyle doğrudan anlamca birbirini tamamlamaktadır.
3
Koza örme eyleminin sonrasındaki aşamayı tespit etmek.
'Bu kozanın içinde...' ile başlayan cümle üçüncü sıraya yerleştirilir.
İkinci cümlede bahsedilen 'koza' kavramı, üçüncü cümledeki 'Bu kozanın' işaret sıfatıyla devam ettirilmektedir.
4
Kozadaki bekleyişten sonraki süreci belirlemek.
'Sürecin sonunda kozayı yırtarak...' cümlesi dördüncü sıraya yerleştirilir.
Üçüncü cümledeki 'değişim geçirir' ifadesinden sonra bu değişimi kapsayan 'sürecin sonunda' ifadesi mantıklı bir geçiş sağlar.
5
Son aşamayı ve sonuç cümlesini belirlemek.
'Sonunda tamamen kuruyan...' cümlesi son sıraya yerleştirilir.
Dördüncü cümledeki 'kanatlarının kurumasını bekler' ifadesi, son cümledeki 'tamamen kuruyan' ifadesiyle bağlanarak paragrafı sonlandırır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Cümle Sıralama ve Akış
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1327Soru

(I) Çay bitkisinin ilk kez Çin'de tıbbi amaçlarla kullanılmas��, onun binlerce yıllık küresel serüveninin başlangıcını oluşturur. (II) Doğu Asya'da Budist rahiplerin uyanık kalmak için tükettiği bu şifalı içecek, zamanla saray sosyetesinin katıldığı estetik çay seremonilerinin merkezine yerleşmiştir. (III) İpek Yolu üzerinden farklı coğrafyalara taşınan çay, ulaştığı her toplumda kendine has demleme ve sunum geleneklerini yaratmıştır. (IV) Türklerin çayla olan yoğun ilişkisi ise cumhuriyetin ilanından sonra Doğu Karadeniz'de tarımının yaygınlaşmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır. (V) Çay tarımı yapılan bu topraklarda üretilen çay, sadece ekonomik bir değer taşımakla kalmayıp Türk insanının günlük yaşam ritmini belirleyen bir unsura dönüşmüştür. (VI) Sabah kahvaltısından akşam sohbetlerine kadar hayatın her anına eşlik eden bu içecek, toplumsal bağları güçlendiren sessiz bir ortak paydaya benzer.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV; 4; IV.; dördüncü; Dördüncü

Cevap

İkinci paragraf IV numaralı cümle ile başlamalıdır.
IV numaralı cümle, çayın küresel tarihinden Türk kültüründeki yerine ve Karadeniz'deki üretimine geçiş yaparak yeni bir düşünce halkası başlatmaktadır. Bu cümle, kendinden önceki yargılardan bağımsız bir giriş cümlesi yapısındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki cümlelerin konularını ve odak noktalarını belirleyin.
I, II ve III numaralı cümlelerde çay bitkisinin Çin'deki kökeni, Doğu Asya'daki tarihsel gelişimi ve küresel İpek Yolu ticaretiyle dünyaya yayılması (genel çay tarihi) ele alınmaktadır.
Paragrafın ikiye bölünebilmesi için konunun değiştiği ya da farklı bir yönüne geçildiği yer tespit edilmelidir.
2
Konuda veya konuya bakış açısında bir kayma (yeni bir giriş cümlesi niteliği taşıyan cümle) olup olmadığını inceleyin.
IV numaralı cümleden itibaren konu Türklerin çayla tanışmasına, Cumhuriyet dönemi Doğu Karadeniz'deki çay tarımına ve çayın Türk kültüründeki sosyal işlevine kaymaktadır. IV numaralı cümle 'Türklerin çayla olan yoğun ilişkisi ise...' ifadesiyle yeni bir paragrafın giriş cümlesi olmaya uygundur.
Bir paragrafın bölünebilmesi için yeni başlayan cümlenin kendinden önceki cümlelerle doğrudan anlamsal ve yapısal bir bağa (bağlaçlar veya işaret sıfatları gibi) sahip olmaması ve yeni bir konuyu başlatması gerekir.
3
Kalan cümlelerin (V ve VI) yeni kurulan paragrafın akışını sürdürüp sürdürmediğini kontrol edin.
V numaralı cümlede çay tarımının yapıldığı topraklardan ve Türk insanının yaşamındaki yerinden bahsedilmekte, VI numaralı cümlede ise bu durum çayın toplumsal bağları güçlendirici işleviyle desteklenmektedir. Bu cümleler IV numaralı cümleyle bütünlük oluşturmaktadır.
Bölünen ikinci paragrafın da kendi içinde anlamsal bir bütünlüğe sahip olması gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafı ikiye bölme sorularında, yazarın konunun farklı bir yönüne geçtiği ya da yeni bir konuya başladığı ilk cümle tespit edilir. Bu cümle genellikle kendinden önceki cümlelere bağlı olmayan bağımsız bir giriş cümlesi niteliğindedir.
Soru 1328Soru

(I) İnsanlık tarihinin en erken dönemlerinden itibaren tuz, yalnızca gıdaları koruyan bir madde değil, toplumsal yapıları şekillendiren stratejik bir güç unsuru olmuştur. (II) Antik Çağ'da tuz havzalarının kontrolü, devletlerin sınırlarını belirleyen ve askeri seferlerin yönünü çizen en önemli etkenler arasında yer almıştır. (III) Hatta Roma İmparatorluğu'nda askerlerin maaşlarının bir kısmının tuzla ödenmesi, bu değerli maddenin ekonomik hiyerarşideki yerini açıkça göstermektedir. (IV) Nitekim günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte tuz, kimya sanayisinden deri işlemeciliğine kadar pek çok farklı sektörde ham madde olarak kullanılmaktadır. (V) Dolayısıyla bu kaynağı elinde bulunduran topluluklar, ticaret yollarını da denetleyerek komşu uygarlıklar üzerinde belirgin bir siyasi üstünlük kurmuşlardır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü cümle parçanın anlam akışını bozmaktadır.
Dördüncü cümlede konunun odağı aniden değiştirilerek tuzun günümüz teknolojisindeki ve kimya sanayisindeki kullanım alanlarına değinilmiştir. Metnin diğer tüm cümlelerinde ise tuzun tarih boyunca devletlerin egemenlik ve askeri güç unsuru olarak taşıdığı siyasi ve ekonomik değer anlatılmaktadır. Bu sebeple bu cümle akışı bozmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın genel konusunu belirlemek.
Metnin geneli, tuzun tarih boyunca taşıdığı stratejik, ekonomik ve siyasi önem üzerine kuruludur.
Düşüncenin akışını bozan cümleyi bulabilmek için öncelikle metnin bütününde işlenen ana konunun tespit edilmesi gerekir.
2
Numaralanmış cümlelerin birbiriyle olan anlamsal ve yapısal ilişkisini incelemek.
Birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci cümlelerin tamamen tarihsel süreçteki siyasi/ekonomik güç dengelerine odaklandığı, dördüncü cümlenin ise günümüz sanayi kullanımına geçtiği görülmüştür.
Cümleler arasındaki geçiş unsurlarını (bağlaçlar, işaret sıfatları, konu ortaklığı) inceleyerek odak kaymasını saptamak.
3
Akışı bozduğu düşünülen cümle çıkarıldığında metnin anlamlı bir bütün oluşturup oluşturmadığını kontrol etmek.
Dördüncü cümle metinden çıkarıldığında, üçüncü cümledeki Roma İmparatorluğu örneği ile beşinci cümledeki 'Dolayısıyla bu kaynağı...' ifadesi doğrudan bağlanmaktadır.
Seçilen cümlenin doğru olduğunu sağlamlaştırmak için metnin yapısal bütünlüğünü test etmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta akışı bozan cümleyi bulurken, konunun dışına çıkılan veya konuya farklı bir bakış açısıyla (örneğin tarihsel süreçten günümüze ani geçiş) yaklaşılan cümleyi tespit etmek gerekir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1329Soru

Derecelendirme (miktar) belirteçleri; sıfatların, belirteçlerin, eylemlerin veya eylemsilerin anlamını miktar yönüyle sınırlandıran ya da derecelendiren sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde derecelendirme belirteci, kendi türünden bir sözcüğü derecelendirme göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun ve yorucu geçen bir günün ardından evine ulaşmak için pek hızlı yürüyordu.

Cevap

Uzun ve yorucu geçen bir günün ardından evine ulaşmak için pek hızlı yürüyordu.
Doğru seçenekte yer alan 'pek' derecelendirme belirteci, kendisinden sonra gelen ve eylemi durum yönüyle niteleyen 'hızlı' durum belirtecini derecelendirmiştir. Böylece belirteç, kendi türünden bir sözcüğü etkileme göreviyle kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen derecelendirme belirteçlerini (en, daha, gayet, pek, oldukça) belirleyin.
Belirteçler sırasıyla şunlardır: en, daha, gayet, pek, oldukça.
Sözcüklerin cümledeki işlevini incelemeden önce hedeflenen zarf türünü saptamak gerekir.
2
Belirteçlerin hangi sözcükleri etkilediğini ve bu sözcüklerin türlerini analiz edin.
'yetenekli', 'derin', 'geniş' ve 'uyumlu' sözcükleri isimlerin önüne gelerek onları niteledikleri için sıfattır. 'hızlı' sözcüğü ise eylemi etkilediği için durum belirtecidir.
Derecelendirme belirteçlerinin neyi derecelendirdiğini anlamak için etkiledikleri sözcüklerin isim mi eylem mi yoksa başka bir görevde mi olduğunu belirlemek gerekir.
3
Derecelendirme belirtecinin kendi türünden olan belirteç (zarf) görevindeki bir sözcüğü etkilediği seçeneği belirleyin.
Durum belirteci olan 'hızlı' sözcüğünü derecelendiren 'pek' sözcüğü kendi türünden bir sözcüğü etkilemiştir.
Soru kökünde bizden miktar belirtecinin bir zarfı derecelendirmesi istenmiştir.

Anahtar Kavram

Derecelendirme zarflarının (belirteçlerinin) cümledeki görevleri ve etkiledikleri sözcük türlerinin ayırt edilmesi.
Soru 1330Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çekimli bir fiil (eylem) kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek amacı, çocukluğunun geçtiği o eski evi bir kez daha görebilmekti.

Cevap

Tek amacı, çocukluğunun geçtiği o eski evi bir kez daha görebilmekti.
Doğru cevap olan 'görebilmekti' sözcüğünün yer aldığı cümlede çekimli bir fiil bulunmamaktadır. Bu cümledeki 'görebilmekti' yüklemi, bir isim-fiildir (fiilimsi) ve ek-fiil alarak yüklem olmuştur. Fiilimsiler ek-fiil alarak yüklem görevini üstlenseler de çekimli fiil kategorisine girmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve fiil soylu sözcüklerini tespit etmek.
Tüm seçeneklerdeki yüklemler belirlenmiştir: 'solmuştu', 'görebilmekti', 'içiyor', 'öğrendik', 'kutladı'.
Çekimli fiiller cümlelerde genellikle yüklem görevinde bulunurlar.
2
Yüklem olan sözcüklerin kip ve şahıs eki alıp almadığını kontrol etmek.
'solmuştu' (öğrenilen geçmiş zamanın hikayesi), 'içiyor' (şimdiki zaman), 'öğrendik' (görülen geçmiş zaman), 'kutladı' (görülen geçmiş zaman) çekimli fiillerdir. Ancak 'görebilmekti' yüklemi '-mek' isim-fiil ekini almıştır.
Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) kip ve şahıs ekleriyle çekimlenmedikleri için çekimli fiil sayılmazlar.
3
İsim-fiilin ek-fiil alarak yüklem olma durumunu değerlendirmek.
'görebilmekti' sözcüğü ek-fiil (-ti) alarak yüklem olmuştur fakat bu durum onu çekimli fiil yapmaz.
Ek-fiil alan isim soylu sözcükler ve fiilimsiler yüklem olsalar da çekimli fiil değildir.

Anahtar Kavram

Çekimli Fiil ve Fiilimsi Ayrımı
Soru 1331Soru

Sol sütunda verilen metin parçalarını, sağ sütundaki düşünceyi geliştirme yollarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Epik şiir; yiğitlik, kahramanlık ve savaş gibi olağanüstü ya da tarihi olayları coşkulu bir dille anlatan şiir türüdür.
Klasik eserler okura geçmişin derin sesini taşırken modern eserler günümüzün hızlı ve karmaşık dünyasını yansıtır.
Edebiyatımızda doğa sevgisini başarıyla işleyen birçok şair vardır; Faruk Nafiz Çamlıbel ve Kemalettin Kamu bu isimlerin en bilinenleridir.
Sanatçı, topluma ve onun sorunlarına sırtını dönemez. Nitekim ünl�� yazar Tolstoy da 'Sanat, insanın insanla iletişim kurmasının bir yoludur.' diyerek bu görüşü destekler.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Epik şiirin açıklandığı cümle tanımlama ile, klasik ve modern eserlerin kıyaslandığı cümle karşılaştırma ile, şairlerin örnek verildiği cümle örneklendirme ile ve Tolstoy'un sözünün aktarıldığı cümle ise tanık gösterme ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki düşünceyi geliştirme yolları incelendiğinde; ilk cümle epik şiirin tanımını yaptığı için tanımlamayla, ikinci cümle klasik ve modern eserleri kıyasladığı için karşılaştırmayla, üçüncü cümle doğa şairlerini listelediği için örneklendirmeyle, dördüncü cümle ise Tolstoy'un görüşünü tırnak içinde aktardığı için tanık göstermeyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin incelenmesi
Cümlede 'Epik şiir nedir?' sorusuna cevap veren bir tanım yapıldığı görülmektedir. Bu da tanımlama seçeneğine götürür.
Tanımlama, bir kavramın ne olduğunu açıklamaya yarayan düşünceyi geliştirme yoludur.
2
İkinci cümlenin incelenmesi
Klasik ve modern eserler arasındaki farklar ortaya konarak kıyaslama yapılmıştır. Bu da karşılaştırma seçeneğine götürür.
Karşılaştırma, iki kavram arasındaki benzerlik veya farklılıkları ortaya koyar.
3
Üçüncü cümlenin incelenmesi
Doğa sevgisini işleyen şairlere somut örnekler verilmiştir. Bu da örneklendirme seçeneğine götürür.
Örneklendirme, soyut bir düşünceyi somutlaştırmak için örnekler sunmaktır.
4
Dördüncü cümlenin incelenmesi
Tolstoy'un tırnak içinde doğrudan sözü aktarılmıştır. Bu da tanık gösterme seçeneğine götürür.
Tanık gösterme, savunulan düşünceyi desteklemek amacıyla alanında uzman veya ünlü bir kişinin sözünü doğrudan ya da dolaylı aktarmaktır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Karşılaştırma, Örneklendirme, Tanık Gösterme)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1332Soru

Bir akıllı tarım serasında bulunan otomatik sulama sistemi, bitkilerin ihtiyacına göre "Standart Sulama" ve "Hassas Sulama" olmak üzere iki farklı modda çalışmaktadır. Standart sulama modunda günde xx litre su tüketen sistem, hassas sulama modunda ise standart sulama modunda tükettiği su miktarının 3 katından 20 litre daha az su tüketmektedir.

Seradaki bitkiler için sistem 12 gün boyunca standart sulama modunda ve 8 gün boyunca hassas sulama modunda çalıştırılarak toplam 1640 litre su tüketilmiştir.

Buna göre, bu sulama sisteminin hassas sulama modunda çalıştığı bir günde tükettiği su miktarı kaç litredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 130

Cevap

Hassas sulama modunda bir günde tüketilen su miktarı 130 litredir.
Hassas sulama modunun günlük su tüketimi 3x203x - 20 olarak modellenir. 12 gün boyunca standart ve 8 gün boyunca hassas modda çalıştırıldığında toplam tüketim 12x+8(3x20)=164012x + 8(3x - 20) = 1640 olur. Bu denklemin çözülmesiyle standart mod günlük tüketimi x=50x = 50 litre olarak bulunur. Hassas mod günlük tüketimi ise 35020=1303 \cdot 50 - 20 = 130 litre olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Standart ve hassas sulama modlarının günlük tüketim miktarlarını bilinmeyen cinsinden ifade etmek.
Standart sulama modunun günlük tüketimi xx litre, hassas sulama modunun günlük tüketimi ise 3x203x - 20 litredir.
Soruda verilen ilişkileri matematiksel olarak modellemek için.
2
Toplam gün sayıları ile günlük t��ketim miktarlarını çarparak toplam tüketim denklemini kurmak.
12x+8(3x20)=164012x + 8(3x - 20) = 1640 denklemi elde edilir.
Toplamda tüketilen su miktarının 1640 litre olduğu bilgisiyle denklemi eşitlemek için.
3
Kurulan birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemi çözmek.
12x+24x160=1640    36x=1800    x=5012x + 24x - 160 = 1640 \implies 36x = 1800 \implies x = 50 bulunur.
Standart sulama modunun günlük tüketim miktarını (xx) bulmak için.
4
Bulunan xx değerini hassas sulama modu tüketim formülünde yerine yazmak.
35020=1303 \cdot 50 - 20 = 130 litre bulunur.
Soruda bizden hassas sulama modunun günlük tüketim miktarı istendiği için.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve çözme
Soru 1333Soru

(I) Her akşam işten dönerken bu ağaçlı yolda biraz yürüyor, günün yorgunluğunu atmaya çalışıyordu. (II) Bu sessiz yürüyüşler sırasında gelecekte kendisini nelerin beklediğini çok iyi biliyordu. (III) Yine de her şeyin zamanla yoluna gireceğini umuyor, büyük bir sabırla bekliyordu. (IV) Parkta oynayan çocukları gördükçe eski günleri anımsıyor ve onları gülümseyerek izliyordu. (V) Herkesin bir gün kendi yolunu çizip gideceğini biliyordu çünkü hayat böyle akıp gidiyor diye düşünüyordu.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde ünlü daralması vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III, IV ve V

Cevap

III, IV ve V numaralı cümleler
Üçüncü, dördüncü ve beşinci cümlelerde yer alan 'bekliyordu' (bekle-yor-du), 'anımsıyor' (anımsa-yor), 'izliyordu' (iz-le-yor-du) ve 'diye' (de-ye) sözcüklerinde geniş ünlüler (-a, -e) daralarak dar ünlüye dönüşmüştür. Bu nedenle bu cümlelerin üçünde de ünlü daralması görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki fiilleri ve son ekleri inceleyerek kök/gövdelerin son ünlülerini belirlemek.
I. cümlede yürüyor fiilinin kökü yürü- olup zaten dar ünlüyle bitmektedir; çalışıyordu fiili çalış- ünsüzüyle biter. II. cümlede biliyordu fiili bil- ünsüzüyle biter.
Ünlü daralmasının gerçekleşmesi için sözcüğün geniş ünlüyle (-a, -e) bitmesi ve üzerine gelen ekle veya ses olayıyla bu ünlünün daralması (ı, i, u, ü) gerekir.
2
III, IV ve V. cümlelerdeki fiilleri ve diğer sözcükleri incelemek.
III. cümlede bekliyordu (bekle-yor-du), IV. cümlede anımsıyor (anımsa-yor) ve izliyordu (iz-le-yor-du), V. cümlede diye (de-ye) sözcüklerinde geniş ünlünün dar ünlülere dönüştüğü görülür.
Bu sözcüklerdeki kök/gövdelerin sonundaki geniş ünlüler (-a, -e), kendilerinden sonra gelen şimdiki zaman eki (-yor) veya kaynaştırma ünsüzünün (y) etkisiyle daralmıştır.
3
Daralma olan cümleleri belirleyip doğru seçeneğe ulaşmak.
III, IV ve V numaralı cümlelerde ünlü daralması mevcuttur.
Soruda ünlü daralması olan cümlelerin hangileri olduğu sorulduğu için bu üç cümle doğru cevabı oluşturur.

Anahtar Kavram

Ünlü daralması, Türkçede sonu geniş ünlüyle (-a, -e) biten eylemlere şimdiki zaman eki (-yor) getirildiğinde veya bazı özel sözcüklerde (de-, ye-) y kaynaştırma ünsüzünün etkisiyle geniş ünlünün daralması (ı, i, u, ü) olayıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1334Soru

Aşağıdaki cümlelerde yer alan bağlaçların üstlendikleri işlevleri ve kurdukları anlam ilişkilerini, karşılarında verilen açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıd��ğına inanırdı.
Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.
Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.
Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle gerekçe ilgisi kuran bağlaçla; ikinci cümle koşul ilişkisi kuran bağlaçla; üçüncü cümle özne görevindeki söz gruplarını bağlayan bağlaçla; dördüncü cümle ise zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlayan bağlaçla eşleşmektedir.
Cümlelerdeki bağlaçların işlevleri sırasıyla gerekçe bildirme, koşul kurma, özne görevindeki söz gruplarını bağlama ve zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıdığına inanırdı.' cümlesinde yer alan 'zira' bağlacının iki cümleyi neden-sonuç (gerekçe) ilişkisiyle bağladığı görülür.
Cümlenin anlam akışından 'okumama' eyleminin nedeninin 'inanma' eylemi olduğu anlaşılmaktadır.
2
İkinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.' cümlesinde yer alan 'ama' bağlacının iki yargı arasında koşul ilişkisi kurduğu tespit edilir.
Araştırma yapabilmenin ön koşulu olarak raporlama şartı öne sürülmüştür.
3
Üçüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.' cümlesinde kullanılan 'de... de...' bağlacının özne görevindeki isim tamlaması ve sıfat-fiil gruplarını bağladığı belirlenir.
Cümlenin öznesi 'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da' öbeğidir ve bağlaç bu iki öbeği birbirine bağlamıştır.
4
Dördüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.' cümlesindeki 'hem... hem de...' bağlacının zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağladığı tespit edilir.
'analiz edilerek' ve 'somutlaştırılarak' zarf-fiilleri cümlede zarf tümleci görevindedir ve bağlaç bu iki yapıyı birbirine bağlamaktadır.

Anahtar Kavram

Bağlaçların Cümledeki İşlevleri ve Anlam İlişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1335Soru

Epigenetik; DNA diziliminde herhangi bir değişiklik olmaksızın genlerin ifadesindeki kalıtsal ve çevresel değişimleri inceleyen bilim dalıdır. Klasik genetik anlayışı, canlıların gelişimini tamamen DNA harflerinin sırasının belirlediğini savunurken epigenetik bize dış etkenlerin bu mekanizmayı değiştirebileceğini gösterir. Örneğin tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan araştırmalarda, ikizlerin yaşlandıkça fiziksel özellikleri ve hastalıklara yatkınlıklarının birbirinden farklılaştığı görülmüştür. Bilim insanları bu durumu, beslenme tarzı ve stres gibi dış etkenlerin genlerin aktifliğini etkilemesiyle açıklar. Ünlü biyolog Waddington’ın belirttiği gibi, 'Genler potansiyel özellikleri taşır, çevre ise bu özelliklerin hangilerinin ortaya çıkacağını belirler.' Günümüzde yürütülen klinik testler de yaşam tarzındaki değişimlerin gen ekspresyonunu %70’e varan oranlarda etkilediğini ortaya koymaktadır.

Bu parçanın anlat��mında,
I. tanık gösterme,
II. benzetme,
III. tanımlama
düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Tanık gösterme ve tanımlama yöntemlerinin bir arada yer aldığı seçenektir.
Paragrafın ilk cümlesinde epigenetiğin bilimsel tanımı yapılarak tanımlama yöntemine başvurulmuştur. Paragrafın devamında ise savunulan düşünceyi desteklemek amacıyla ünlü biyolog Waddington'ın görüşü doğrudan alıntılanarak tanık gösterme yöntemi kullanılmıştır. Bu nedenle tanımlama ve tanık gösterme yöntemleri metinde yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki tanımlama cümlelerini incelemek.
Giriş cümlesindeki 'Epigenetik; DNA diziliminde herhangi bir değişiklik olmaksızın genlerin ifadesindeki kalıtsal ve çevresel değişimleri inceleyen bilim dalıdır.' ifadesinin 'Epigenetik nedir?' sorusuna tam bir cevap verdiği görülür. Bu durum tanımlama yapıldığını kanıtlar.
Tanımlama yöntemi, ele alınan kavramı belirgin özellikleri ve işleviyle okuyucuya tanıtmak amacıyla kullanılır.
2
Metindeki tanık gösterme unsurlarını araştırmak.
Yazar, kendi düşüncelerine inandırıcılık kazandırmak amacıyla ünlü biyolog Waddington'ın 'Genler potansiyel özellikleri taşır, çevre ise bu özelliklerin hangilerinin ortaya çıkacağını belirler.' ifadesine doğrudan yer vermiştir. Bu durum tanık gösterme yapıldığını kanıtlar.
Tanık gösterme, savunulan görüşü desteklemek amacıyla alanında yetkin bir kişinin sözünden alıntı yapılmasıdır.
3
Metinde benzetme unsurunun bulunup bulunmadığını kontrol etmek.
Metinde iki durum veya kavram arasında benzerlik ilgisi kuran herhangi bir benzetme ('gibi', 'kadar' vb. edatlarla ya da doğrudan nitelik aktarımıyla) yer almamaktadır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için metinde yer almayan benzetme öncülü elenmelidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Düşünceyi Geliştirme Yolları
Soru 1336Soru

Paragraf:

On dokuzuncu yüzyılın ortalarında fotoğraf makinesinin icat edilmesi, dönemin resim sanatı çevrelerinde büyük bir tedirginlik ve derin bir kriz dalgası yaratmıştı. Pek çok ressam ve sanat eleştirmeni, dış dünyadaki nesnel gerçekliği birebir ve kusursuz bir biçimde kopyalama gücüne sahip olan bu yeni mekanik aygıtın, geleneksel resim sanatının sonunu getireceğini ��ngörüyordu. Ne var ki sanat tarihi, bu karamsar beklentilerin aksine oldukça şaşırtıcı ve dönüştürücü bir sürece tanıklık etti. Fotoğraf sanatı, dış dünyayı doğrudan belgeleme ve gerçeği olduğu gibi kaydetme işlevini kendi üzerine aldıkça ressamlar, doğayı tuvale aynen aktarma yükümlülüğünden aşama aşama kurtuldular. Bu tarihsel ayrışma, resim sanat��nın biçimsel ve taklitçi kaygılardan sıyrılarak empresyonizm, fütürizm, kübizm ve soyut sanat gibi özgün modern akımlara yönelmesinin yolunu açtı. Sonuç olarak fotoğraf, resmi tarih sahnesinden silmemiş; tam aksine onu nesnel gerçeği yansıtma zorunluluğunun getirdiği prangalardan kurtarıp sanatçının iç dünyasını özgürce ifade edebileceği yepyeni bir estetik alan keşfetmeye sevk etmiştir. Bu durum, teknolojinin sanatı yok etmek yerine onu başka bir boyuta taşıdığının en açık kanıtıdır.

Bu paragraftan hareketle oluşturulan 'Fotoğraf teknolojisinin geli��imi, resim sanatını taklit kaygısından kurtararak onun özgünleşmesine ve yeni ifade yolları bulmasına zemin hazırlamıştır.' yargısı, söz konusu metnin ana düşüncesidir.

Buna göre, yukarıda verilen yargı paragrafın ana düşüncesi olarak değerlendirilebilir mi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen yargı paragrafın ana düşüncesini doğru bir şekilde yansıtmaktadır.
Verilen yargı, fotoğrafın resim üzerindeki olumlu ve özgürleştirici etkisini doğru bir şekilde özetlediği için metnin ana düşüncesidir. Yazarın asıl vurgulamak istediği, fotoğrafın resmi ortadan kaldırmadığı, aksine onu nesnel gerçeği kopyalama yükümlülüğünden kurtarıp yeni estetik arayışlara sevk ederek özgürleştirdiğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın genelinde işlenen konuyu ve yazarın asıl iletmek istediği mesajı belirleme.
Metinde fotoğraf makinesinin icadının resmi yok etmediği, aksine ressamları gerçekliği birebir kopyalama yükümlülüğünden kurtararak özgürleştirdiği anlatılmaktadır.
Ana düşünceyi saptamak için yazarın konuyu hangi amaçla ele aldığını bulmak gerekir.
2
Verilen özet yargı ile paragrafın sonucunda varılan asıl iletiyi karşılaştırma.
Özet yargıda geçen 'resim sanatını taklit kaygısından kurtarıp özgünleşmesine zemin hazırladığı' ifadesi, paragraftaki 'ressamları doğayı aynen aktarma yükümlülüğünden kurtarıp kendi iç dünyalarını ifade edecekleri yeni alanlar açtığı' tespitiyle örtüşmektedir.
Yargının metindeki ana fikri tam ve doğru şekilde kapsayıp kapsamadığını kontrol etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünceyi Belirleme
Soru 1337Soru

Hayat felsefemi oluşturan bu tanım (I), benim için sadece bir başlangıçtı. Zira karşılaştığım her yıkım (II), aslında yeni bir uyanışın habercisiydi. Zamanla bu süreçten aldığım verim (III) arttıkça geleceğe daha umutla bakmaya başladım. Artık hedeflerime giden bu engebeli yolum (IV), gözüme o kadar da ürkütücü gelmiyordu. Sonuçta gerçekleştirdiğim her sunum (V) beni hedefime bir adım daha yaklaştırıyordu.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan -ım / -im / -um / -üm eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü sözcük olan 'yolum' kelimesindeki ek, iyelik eki görevindedir.
Dördüncü sözcükte yer alan ek, bir ismin kime ait olduğunu belirten iyelik ekidir. Diğer kelimelerdeki ekler ise fiilden isim yapan eklerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış kelimelerin köklerini ve eklerini çözümleyin.
I. tanı-m (fiil kökü + yapım eki), II. yık-ım (fiil kökü + yapım eki), III. ver-im (fiil kökü + yapım eki), IV. yol-um (isim kökü + iyelik eki), V. sun-um (fiil kökü + yapım eki)
Eklerin görevini belirleyebilmek için kelimenin kök türünü ve ekin kelimeye kattığı anlamı incelemek gerekir.
2
Çekim eki ile yapım eki işlevlerini karşılaştırın.
I, II, III ve V numaralı sözcükler fiilden isim yapım eki almıştır. IV numaralı sözcük ise isim köküne gelen bir iyelik (çekim) eki almıştır.
Farklı olan eki tespit ederek doğru seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

İyelik Eki ve Yapım Eki Ayrımı
Soru 1338Soru

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, büyük harflerin yazımıyla ilgili gerekçeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Romanlarında Millî Mücadele yıllarında Anadolu halkının yaşadığı zorlukları anlatır.
Türk Dil Kurumu, Türkçenin zenginliklerini korumak için çalışmalar yürütür.
Yeni atama kararları bu sabah Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Sanatçının eserlerinde Batı kültürünün izlerini net bir şekilde görebiliyoruz.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşen çiftler sırasıyla: Millî Mücadele ifadesi tarihî dönem kuralıyla; Türk Dil Kurumu ifadesi kurum ve kuruluş kuralıyla; Resmî Gazete ifadesi özel ada dâhil gazete kuralıyla; Batı ifadesi ise kültür ve medeniyet bildiren yön adı kuralıyla eşleşir.
Verilen cümlelerdeki koyu yazılmış sözcükler Türk Dil Kurumunun büyük harflerin kullanımıyla ilgili belirlediği kurallarla birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki Millî Mücadele ifadesinin anlamını ve dil bilgisisi kategorisini belirlemek.
Bu ifade tarihî bir dönem ve olay adıdır.
Tarihî dönem adlarının büyük harfle başlaması kuralını uygulamak gerekir.
2
İkinci cümledeki Türk Dil Kurumu ifadesinin türünü tespit etmek.
Bu ifade bir resmî kurum adıdır.
Kurum ve kuruluş isimlerinin her kelimesinin büyük yazılması kuralını uygulamak gerekir.
3
Üçüncü cümledeki Resmî Gazete ifadesinin özelliğini incelemek.
Resmî Gazete'deki gazete sözcüğü özel isme dâhildir.
Özel ada dâhil olan gazete ve dergi isimlerinin büyük yazılması kuralını uygulamak gerekir.
4
Dördüncü cümledeki Batı sözcüğünün kullanım amacını belirlemek.
Sözcük yön belirtmek için değil, kültür ve medeniyet anlamında kullanılmıştır.
Kültür ve medeniyet anlamı taşıyan yön isimlerinin büyük yazılması kuralını uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Büyük Harflerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1339Soru

Palimpsest, antik dönemlerde parşömenin kıt ve pahalı olması nedeniyle, önceki yazıların kazınarak üzerine yeni metinlerin yazılmasıyla olu��turulan el yazmalarıdır. (I) Bu uygulama, ekonomik zorunlulukların kültürel üretim süreçlerini nasıl doğrudan şekillendirdiğini gösterir. (II) Ancak kazıma işlemi ne kadar özenli yapılırsa yapılsın, alttaki özgün metnin izleri tamamen silinemez; modern teknolojik yöntemlerle bu katmanlar yeniden okunabilir kılınmaktadır. (III) Böylece palimpsestler, sadece üzerlerindeki son metni değil, insanlığın düşünce tarihinin farklı dönemlerine ait kaybolduğu düşünülen katmanları da günümüze taşır. (IV) Geçmiş ile bugün arasında kesintisiz bir köprü kuran bu belgeler, tarihsel bilginin mutlak bir yok oluştan kurtarılarak yeniden inşasına olanak tanır.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle - Maddi imkânsızlıkların ve kaynak yetersizliğinin fikirsel ve sanatsal ürünlerin ortaya çıkış biçimini etkilediği; II. Cümle - Silinmeye çalışılan eski yazıların günümüz teknolojisi sayesinde tekrar gün yüzüne çıkarılabildiği; III. Cümle - Bu tür el yazmalarının insanlık mirasının yitip gitmiş kısımlarını saklayarak koruma işlevi gördüğü; IV. Cümle - Zamanlar arası bağ kuran bu dokümanların geçmişe dair bilgilerin büsbütün kaybolmasını önlediği
Doğru eşleştirmeler, paragraftaki numaralanmış cümlelerdeki anahtar kelimelerin (ekonomik zorunluluk, kazıma/teknoloji, düşünce tarihi katmanları, yok oluştan kurtarma) anlamca yeniden yapılandırılmış (paraphrased) ifadelerle eşleştirilmesi esasına dayanır. I. cümle 'maddi imkânsızlıkların kültürel üretimi etkilemesi' ile, II. cümle 'eski yazıların günümüz teknolojisiyle gün yüzüne çıkarılması' ile, III. cümle 'insanlık mirasının yitip gitmiş kısımlarının saklanıp korunması' ile, IV. cümle ise 'zamanlar arası bağ kurularak geçmişteki bilgilerin kaybolmasının önlenmesi' ile tam bir anlam ortaklığı göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki birinci cümle ile seçeneklerdeki yargılar karşılaştırılır.
Birinci cümledeki 'ekonomik zorunluluklar' ifadesinin 'maddi imkânsızlık ve kaynak yetersizliği'ne, 'kültürel üretim' ifadesinin ise 'fikirsel ve sanatsal ürünler'e karşılık geldiği tespit edilir.
Paragrafın ilk numaralanmış cümlesindeki kavramsal ilişkilerin belirlenmesi amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
2
Paragraftaki ikinci cümle ile kalan seçenekler karşılaştırılır.
İkinci cümledeki 'alttaki özgün metnin izlerinin silinememesi' ve 'modern teknolojik yöntemlerle yeniden okunabilir kılınması' bilgisinin, eski yazıların günümüz teknolojisiyle tekrar gün yüzüne çıkarılması fikriyle birebir eşleştiği saptanır.
Teknoloji ve silinemeyen izler arasındaki anlamsal bağlantıyı kurmak için bu adım gereklidir.
3
Üçüncü ve dördüncü cümlelerin analizleri yapılarak geriye kalan iki seçenekle eşleştirmesi tamamlanır.
Üçüncü cümledeki 'düşünce tarihinin kaybolduğu düşünülen katmanlarını günümüze taşıma' işlevinin 'insanlık mirasının yitip gitmiş kısımlarını koruma' yargısıyla; dördüncü cümledeki 'tarihsel bilginin mutlak yok oluştan kurtarılması' ifadesinin ise 'geçmişe dair bilgilerin büsbütün kaybolmasını önleme' yargısıyla tam olarak örtüştüğü belirlenir.
Kalan tüm cümlelerin doğru eşleşmelerini anlam yönünden doğrulamak için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Paragraftaki her bir cümlenin taşıdığı özgün yargıyı tespit ederek bunları farklı sözcüklerle ifade edilmiş (anlamca yakın) yardımcı düşüncelerle eşleştirmek.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1340Soru

Ses peyzajı (soundscape) çalışmaları, bir ekosistemin biyolojik, jeofiziksel ve insani seslerinin toplamını inceleyerek çevre sağlığına dair benzersiz veriler sunar. Son yıllarda ekolojistler, özellikle ormanlık ve sulak alanlardaki biyoçeşitliliği takip etmek için ses kayıt cihazlarından yararlanmaktadır. Bu kayıtlar, ilk bakışta sadece canlı türlerinin tespiti için yapılıyor gibi görünse de asıl amaç ekosistemdeki akustik dengenin bozulma hızını ve bu bozulmanın biyolojik çeşitlilik üzerindeki tahribatını ölçmektir. Çünkü bir bölgedeki canlı seslerinin seyrelmesi veya doğaya yabancı endüstriyel gürültülerin baskın hale gelmesi, o habitatın çöküş sürecine girdiğinin en erken habercisidir. Dolayısıyla ses peyzajı analizleri, doğadaki sessizleşmeyi görünür kılmakla kalmaz; ekolojik krizlerin henüz fiziksel olarak gözlemlenemeyen aşamalarını akustik izler üzerinden saptamayı hedefler.

Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ses peyzajı araştırmalarının, ekolojik değişimleri ve habitat tahribatını akustik izler üzerinden saptamadaki işlevi

Cevap

Ses peyzajı araştırmalarının, ekolojik değişimleri ve habitat tahribatını akustik izler üzerinden saptamadaki işlevi
Paragrafın genelinde ses peyzajı çalışmalarının asıl hedefinin ekosistemdeki akustik denge bozulmalarını, biyoçeşitlilik üzerindeki tahribatı ve ekolojik krizlerin fizikselleşmeyen aşamalarını akustik izlerle saptamak olduğu aktarılmaktadır. Doğru seçenek bu ana ekseni tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin ilk cümlelerindeki kavramsal çerçeve belirlenir.
Girişte ses peyzajı kavramı ve ekoloji ile ilişkisi kurulmuştur.
Yazarın metinde konuya nasıl giriş yaptığını saptamak.
2
Metnin gövdesindeki iddia ve açıklamalar çözümlenir.
Ses kayıtlarının temel amacının tür tespiti değil, ekosistemdeki akustik dengenin bozulma hızını ve biyoçeşitlilik üzerindeki tahribatını ölçmek olduğu anlaşılır.
Metnin asıl amacını yan fikirlerden ayırmak.
3
Sonuç cümlesi incelenerek genel yargı özetlenir.
Ses peyzajının ekolojik krizleri henüz fizikselleşmeden akustik izler üzerinden saptamayı hedeflediği belirlenir.
Paragrafın bütüncül olarak neyi anlattığını saptamak.

Anahtar Kavram

Paragrafın Konusu ve Başlığı
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 67 / 338Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin