Tüm alıştırma soruları

İlk Türk devletlerindeki yönetim, hukuk ve sosyo-ekonomik sisteme ait aşağıdaki kavramları, karşılarında verilen açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Aşağıdaki cümleleri, içerdikleri tamlama yanlışlarının nedenleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkçedeki 'ki'nin kullanımı göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım hatası yapılmıştır?

(I) Antik Çağ'da kütüphaneler, yalnızca parşömen ve papirüslerin korunduğu sessiz depolar değil; dönemin bilginlerinin bir araya gelip tartıştığı canlı birer akademi işlevi görüyordu. (II) Özellikle İskenderiye ve Bergama kütüphaneleri, sundukları geniş kaynakların yanı sıra felsefe okullarına ev sahipliği yaparak entelektüel üretimin merkezleri hâline gelmişti. (III) Bu büyük bilgi merkezleri, dönemin yöneticilerinden aldıkları himaye sayesinde bilimsel çalışmaların sürekliliğini sağlıyordu. (IV) Günümüzün modern kütüphanecilik anlayışında ise dijital veri tabanları ve uzaktan erişim sistemleri bilgiye ulaşma hızını ve yöntemlerini tamamen değiştirmiştir. (V) Nitekim bu destek ve özgür tartışma ortamı, antik kütüphaneleri bilginin sadece saklandığı değil, aynı zamanda yeniden üretildiği toplumsal etkileşim alanları kılmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Aşağıdaki tarihsel gelişmelerin, Türklerin İslam dünyasıyla ilişkilerinin gelişimi ve İslamiyet'i kabul süreçleri göz önüne alındığında, geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işaretinin ($?$) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere virgül işareti getirilmesi gerekiyorsa ',' (virgül), herhangi bir noktalama işareti getirilmemesi gerekiyorsa 'X' yazınız.

Derin deniz araştırmaları, okyanus tabanındaki ekstrem koşullar nedeniyle günümüzde de uzay keşifleri kadar karmaşık ve yüksek maliyetlidir. Güneş ışığının tamamen kaybolduğu bu derinlikler, hidrotermal bacaların etrafında kümelenen kemosentetik mikrobiyal canlılar için benzersiz bir sığınaktır. Örneğin fotosentez yapamayan dev tüp solucanları, hayatta kalmak için ihtiyaç duydukları enerjiyi güneşten değil, yer kabuğunun derinliklerinden sızan hidrojen sülfür bileşiklerini işleyerek elde ederler. Okyanus tabanındaki bu ekstrem yaşam kuşakları, sığ kıyı sularına kıyasla çok daha durağan, dış etkilere kapalı ve yavaş değişen bir yapı sergiler. Ünlü deniz biyoloğu Sylvia Earle bu durumu, "Okyanus derinlikleri, gezegenimizin biyolojik geçmişini kesintisiz saklayan devasa birer arşiv odasıdır." sözleriyle ifade eder. Nitekim bu karanlık bölgelerde yaşayan canlı türlerinin %80'inden fazlası, avlanmak ve eş bulmak için biyolüminesans adı verilen soğuk ışık üretme yöntemini kullanmaktadır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?

Türkçede tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın işlevlerine uygun kullanılması yazım doğruluğu açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinden birinin kullanımı yanlıştır?

İlk Türk devletlerinde kağanlar geniş yetkilere sahip olmakla birlikte, töre adı verilen yazısız hukuk kurallarına uymak zorundaydılar. Töre hükümleri kağan dahil herkesi bağlardı.

Buna göre, ilk Türk devletlerindeki yönetim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkçede bazı cümleler yapı (biçim) bakımından olumsuzluk bildiren ek veya sözcükleri (-me/-ma, -maz/-mez, -sız/-siz, değil, yok) barındırdığı hâlde, anlam bakımından olumlu yargı taşır.

Buna göre, aşağıdaki c��mlelerin hangisi biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumludur?

Bir tarih araştırmacısı, Orhan Gazi Dönemi'nde kurulan Yaya ve Müsellem teşkilatını değerlendirirken şu ifadeleri kullanmıştır:

'Bu askeri birlik, kurulduğu dönemde tebaanın devlete olan bağlılığını pekiştirmiş ve modern anlamda ulus devlet bilincinin oluşmasında öncü bir rol oynamıştır. Vatan savunması fikrini kurumsallaştıran bu teşkilat, milli orduların dünyadaki ilk örneklerindendir.'

Bu araştırmacının yapmış olduğu değerlendirme, tarihsel olayların ele alınmasında uyulması gereken aşağıdaki kurallardan hangisinin ihlal edildiğine doğrudan bir örnektir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, birbiriyle çelişen sözcüklerin aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna neden olmuştur?

Aşağıdaki cümleleri, taşıdıkları anlam özelliklerine (içerik, üslup veya hem içerik hem üslup) göre uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacı veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Aşağıdaki parçada numaralanmış yerlerden hangisine "Özellikle o dönemdeki jeofizikçiler, katı yer kabuğunun altındaki katmanların kıtaları sürükleyecek kadar esnek olamayacağını savunmu��lardır." cümlesi getirilmelidir? Cevabınızı Roma rakamıyla (I, II, III, IV veya V) yazınız.

Aşağıdaki cümleleri, içlerinde yer alan "ki" bağlacı veya ekinin yazımıyla ilgili yapılan yazım hatası sayısına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Talas Savaşı'ndan (751) sonra Orta Asya üzerindeki Çin baskısının kırılmasıyla Türk boyları ile Müslüman Araplar arasındaki mücadeleler yerini barışçıl ve ticari ilişkilere bırakmıştır. Abbasi Devleti'nin, Emevilerin aksine Arap olmayan Müslümanlara eşit davrandığı ümmetçi politikası ve Türklerin savaşçılık özelliklerinden yararlanmak amacıyla kurduğu 'Avasım' ile 'Samarra' şehirleri, Türklerin ��slam dinini ve kültürünü yakından tanımalarını sağlamıştır. Bu süreç, Karluk, Yağma ve Çiğil gibi Türk boylarının kitleler halinde İslamiyet'i benimsemesinin önünü açmıştır.

Bu bilgilere göre, Türklerin İslamiyet'i kabul süreci ve sonrasındaki gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Karahanlılar, İslamiyet'i resmi din olarak kabul etmelerine rağmen resmi dil olarak Türkçeyi kullanmışlar, Uygur alfabesiyle eserler yazmışlar ve devlet yönetiminde eski Türk devlet geleneklerinden biri olan ikili teşkilat sistemini sürdürmüşlerdir.

Buna göre Karahanlıların bu uygulamaları, aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

Akustik ekoloji kavramı, modern kentlerin sadece görsel değil, aynı zamanda işitsel birer kimliğe sahip olduğu gerçeğinden hareket eder. Bir şehrin ses peyzajı (soundscape); rüzgârın uğultusundan sokak satıcılarının nidalarına, trafik gürültüsünden çocuk parklarındaki cıvıltılara kadar uzanan geniş bir akustik yelpazeyi kapsar. Ancak sanayileşme ve kontrolsüz kentleşme, şehirlerin bu özgün ses dokusunu tek tipleştirerek gürültü kirliliğine dönüştürmektedir. Akustik ekologlar, bir bölgenin ses haritasını çıkarırken yalnızca gürültüyü azaltmayı değil, o çevreye karakterini veren ve toplumsal hafızada yer edinen nitelikli sesleri korumayı da hedeflerler. Dolayısıyla ses peyzajı tasarımı, kentsel planlamanın estetik ve kültürel bir boyutu olarak ele alınmalıdır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisi üzerinde durulmaktadır?