Problemler

889 soru

Soru 561Soru

Bir kargo firmasının A ve B olmak üzere iki farklı dağıtım merkezi bulunmaktadır. Bu merkezlere gelen paketlerin bir kısmı adrese teslim edilmekte, kalan kısmı ise teslim edilemeyerek merkeze geri dönmektedir.

Bu merkezlerdeki paketlerin teslimat durumlarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* A merkezine gelen paketlerin %60\%60’ı adrese başarıyla teslim edilmiştir.
* B merkezine gelen paketlerin %80\%80’i adrese başarıyla teslim edilmiştir.
* B merkezine gelen paket sayısı, A merkezine gelen paket sayısının %150\%150’sine eşittir.

Buna göre, bu iki merkeze gelen toplam paketlerin yüzde kaçı adrese başarıyla teslim edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 72

Cevap

Toplam paketlerin yüzde 72'si adrese başarıyla teslim edilmiştir.
A merkezine gelen paket sayısı 100x100x olarak alındığında, B merkezine gelen paket sayısı 150x150x olur. A merkezinden teslim edilen paket sayısı 100x×%60=60x100x \times \%60 = 60x, B merkezinden teslim edilen paket sayısı ise 150x×%80=120x150x \times \%80 = 120x olur. Toplam paket sayısı 250x250x iken toplam teslim edilen paket sayısı 180x180x olarak bulunur. Buradan teslimat oranı 180x250x=%72\frac{180x}{250x} = \%72 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
A merkezine gelen paket sayısını 100x100x olarak belirleyip B merkezine gelen paket sayısını bu değer cinsinden yazmak.
A merkezine gelen paket sayısı 100x100x ise B merkezine gelen paket sayısı 100x×150100=150x100x \times \frac{150}{100} = 150x olur. Toplam paket sayısı 100x+150x=250x100x + 150x = 250x olur.
B merkezindeki paketlerin A merkezine oranını kullanarak ortak bir bilinmeyen cinsinden ifade etmek.
2
Her iki merkezden başarıyla teslim edilen paket sayılarını ayrı ayrı hesaplamak.
A merkezinde teslim edilen paket sayısı 100x×60100=60x100x \times \frac{60}{100} = 60x olur. B merkezinde teslim edilen paket sayısı 150x×80100=120x150x \times \frac{80}{100} = 120x olur. Toplam teslim edilen paket sayısı 60x+120x=180x60x + 120x = 180x olur.
Merkezlerdeki teslimat yüzdelerini kendi paket sayılarına uygulayarak toplam başarılı teslimat sayısını bulmak.
3
Toplam teslim edilen paket sayısını, toplam paket sayısına oranlayarak genel yüzdeyi bulmak.
Genel başarı oranı 180x250x=1825=72100=%72\frac{180x}{250x} = \frac{18}{25} = \frac{72}{100} = \%72 olarak bulunur.
Tüm sistem genelindeki başarılı teslimat yüzdesini hesaplamak.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemlerinde farklı temel değerlere (matrahlara) göre yüzde hesaplama ve toplulaştırma.

Alternatif Yöntem

A merkezine gelen paket sayısını 100, B merkezine gelen paket sayısını ise 150 kabul ederek doğrudan sayılar üzerinden de çözüm yapılabilir. Bu durumda toplam paket sayısı 250 olur. A'dan teslim edilen paket sayısı 100×060=60100 \times 0{}60 = 60, B'den teslim edilen paket sayısı 150×080=120150 \times 0{}80 = 120 olur. Toplam teslim edilen paket sayısı 60+120=18060 + 120 = 180 olur. Yüzde oranı ise 180250×100=72\frac{180}{250} \times 100 = 72 olarak bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 562Soru

Bir e-ticaret sitesinde satılan AA ve BB marka ürünlerin fiyatları ve bu ürünlere uygulanan indirimlerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* AA marka ürünün satış fiyatı, BB marka ürünün satı�� fiyatının %80\%80'ine eşittir.
* AA marka ürüne %15\%15, BB marka ürüne ise %20\%20 indirim uygulandığında bu iki ürünün indirimli fiyatları arasındaki fark 4242 TL olmaktadır.

Buna göre, BB marka ürünün indirimsiz satış fiyatı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350

Cevap

B marka ürünün indirimsiz satış fiyatı 350 TL'dir.
B marka ürünün başlangıç fiyatı 100x100x alındığında, A marka ürünün fiyatı 80x80x olur. A'ya %15\%15 indirim uygulandığında indirim miktarı 80x×0,15=12x80x \times 0,15 = 12x ve yeni fiyatı 68x68x olur. B'ye %20\%20 indirim uygulandığında indirim miktarı 20x20x ve yeni fiyatı 80x80x olur. İki ürünün indirimli fiyat farkı 80x68x=12x=4280x - 68x = 12x = 42 TL olduğuna göre, x=3,5x = 3,5 elde edilir. Buradan B marka ürünün indirimsiz satış fiyatı 100x=350100x = 350 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Ürünlerin başlangıç fiyatlarını bilinmeyen cinsinden ifade etme
B marka ürünün fiyatı 100x100x TL ise A marka ürünün fiyatı 80x80x TL olur.
A marka ürünün fiyatının, B marka ürünün fiyatının %80\%80'ine eşit olduğu belirtilmiştir.
2
Ürünlerin indirimli fiyatlarını hesaplama
A'nın indirimli fiyatı 68x68x TL, B'nin indirimli fiyatı 80x80x TL olur.
A'ya %15\%15 indirim uygulanınca 80x×0,85=68x80x \times 0,85 = 68x olur. B'ye %20\%20 indirim uygulanınca 100x×0,80=80x100x \times 0,80 = 80x olur.
3
Fiyat farkı bilgisini kullanarak bilinmeyeni bulma ve istenen değeri hesaplama
x=3,5x = 3,5 ve B'nin fiyatı 350350 TL bulunur.
İndirimli fiyat farkı 80x68x=12x=4280x - 68x = 12x = 42 TL'dir. Buradan x=3,5x = 3,5 olur. İndirimsiz B fiyatı 100×3,5=350100 \times 3,5 = 350 TL olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde doğru taban (matris) belirleyerek indirim ve fiyat değişimlerini hesaplama
Soru 563Soru

Bir havalimanındaki yürüyen bant ve bu bandı kullanan bir yolcu ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Bant çalışırken, bant ile aynı yönde sabit h��zla yürüyen yolcu bandın bir ucundan diğer ucuna 24 saniyede24\text{ saniyede} ulaşmaktadır.
* Bant çalışmazken, yolcu aynı yürüme hızıyla bandın bir ucundan diğer ucuna 40 saniyede40\text{ saniyede} ulaşmaktadır.

Buna g��re, bu yolcu çalışan bant üzerinde hiç yürümeden ayakta durarak bandın bir ucundan diğer ucuna kaç saniyede ulaşır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Yolcu çalışan bant üzerinde hiç yürümeden ayakta durarak bandın bir ucundan diğer ucuna 60 saniyede ulaşır.
Yolcunun yürüme hızı vyv_y ve bandın hızı vbv_b olsun. Yolcu bant çalışmazken tüm yolu 4040 saniyede aldığı için yürüme hızı vy=x40v_y = \frac{x}{40} olur. Yolcu bant çalışırken bantla aynı yönde yürüdüğünde tüm yolu 2424 saniyede aldığı için toplam hız vy+vb=x24v_y + v_b = \frac{x}{24} olur. Buradan bandın hızı vb=x24x40=x60v_b = \frac{x}{24} - \frac{x}{40} = \frac{x}{60} olarak hesaplanır. Yolcu hiç yürümediğinde sadece bandın hızıyla hareket edeceğinden, yolculuk süresi t=xvb=60t = \frac{x}{v_b} = 60 saniye sürecektir.

Adım Adım Çözüm

1
Yolcunun yürüme hızını ve yürüyen bandın hızını değişkenlerle ifade etme.
Yürüyen bandın uzunluğu xx, yolcunun yürüme hızı vyv_y ve bandın hızı vbv_b olarak belirlenir.
Hareket denklemlerini kurabilmek için hız ve mesafe değişkenlerini tanımlamak gerekir.
2
Bant çalışmazken yolcunun hareketine ait denklemi kurma.
x=vy×40x = v_y \times 40 buradan vy=x40v_y = \frac{x}{40} elde edilir.
Yolcunun tek başına hızını bandın uzunluğu cinsinden ifade etmek.
3
Bant çalışırken ve yolcu yürürken geçen süreye ait denklemi kurma.
x=(vy+vb)×24x = (v_y + v_b) \times 24 buradan vy+vb=x24v_y + v_b = \frac{x}{24} elde edilir.
Bantla aynı yönde yürüyen yolcunun toplam hızını belirlemek.
4
Bandın hızını (vbv_b) bant uzunluğu (xx) cinsinden bulma.
vb=x24vy=x24x40=5x3x120=2x120=x60v_b = \frac{x}{24} - v_y = \frac{x}{24} - \frac{x}{40} = \frac{5x - 3x}{120} = \frac{2x}{120} = \frac{x}{60} elde edilir.
Yolcunun hızını denklemde yerine yazarak bandın hızını tek başına bulmak.
5
Yolcunun bant üzerinde yürümeden, sadece bandın hızıyla hareket ettiği süreyi hesaplama.
t=xvb=xx60=60t = \frac{x}{v_b} = \frac{x}{\frac{x}{60}} = 60 saniye olarak bulunur.
Yolcu yürümediğinde sadece bandın hızıyla hareket eder ve geçecek süreyi bulmak için yol bandın hızına bölünür.

Anahtar Kavram

Yürüyen bant veya nehir akıntısı gibi hareketli zeminlerde bağıl hız hesabı yapılırken, cismin kendi hızı ile zeminin hızı aynı yönlü ise toplanır.

Alternatif Yöntem

Yolun uzunluğuna hem 24'e hem de 40'a tam bölünebilen bir sayı (örneğin 120120 metre) değerini vererek işlem yapabiliriz. Bu durumda; yolcu bant çalışmazken hızı vy=12040=3 m/snv_y = \frac{120}{40} = 3\text{ m/sn}, bant çalışırken yolcunun toplam hızı vy+vb=12024=5 m/snv_y + v_b = \frac{120}{24} = 5\text{ m/sn} olur. Buradan bandın hızı vb=53=2 m/snv_b = 5 - 3 = 2\text{ m/sn} bulunur. Yolcu yürümeden sadece bandın üzerinde durduğunda geçecek süre t=1202=60t = \frac{120}{2} = 60 saniye olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 564Soru

Evinin önünden iş yerine gitmek için doğrusal bir yol boyunca hareket eden Canan, yolun bir kısmını yürüyerek veya koşarak, kalan kısmını ise elektrikli scooter kullanarak tamamlamaktadır.

Canan'ın evi, elektrikli scooter park istasyonu ve iş yeri bu doğrusal yol üzerinde sırasıyla konumlanmıştır. Canan evinden scooter istasyonuna kadar olan kısmı yürürse dakikada 100 metre100\text{ metre}, koşarsa dakikada 150 metre150\text{ metre} sabit hızla ilerlemektedir. İstasyon ile iş yeri arasındaki kısmı ise elektrikli scooter ile dakikada 300 metre300\text{ metre} sabit hızla katetmektedir.

Canan, evinden çıkıp scooter istasyonuna kadar yürüdükten sonra buradan scooter ile iş yerine ulaştığında t��m yolculuğu 20 dakika20\text{ dakika} sürmektedir. Eğer evinden çıkıp scooter istasyonuna kadar koşup ardından yine scooter ile iş yerine ulaşsaydı tüm yolculuğu 18 dakika18\text{ dakika} sürecekti.

Buna göre, Canan'ın evi ile iş yeri arasındaki toplam mesafe kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4,8

Cevap

Toplam mesafe 4,8 kilometredir.
Doğru yanıt olan 4,84,8 km değeri, Canan'ın yürüdüğü durumda geçen süre ile koştuğu durumda geçen süre arasındaki farktan yola çıkılarak bulunur. Koştuğunda yürümesine göre dakikada 5050 metre daha hızlı gitmektedir ve bu durum toplam süreyi 22 dakika kısaltmaktadır. Denklem sistemi çözüldüğünde ev-istasyon arası mesafe 600600 metre, istasyon-iş yeri arası mesafe 42004200 metre olmak üzere toplam mesafe 48004800 metre (4,84,8 km) olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ev ile scooter istasyonu arasındaki mesafeyi xx metre, istasyon ile iş yeri arasındaki mesafeyi ise yy metre olarak tanımlayalım.
Ev-istasyon arası mesafe =x= x metre, istasyon-iş yeri arası mesafe =y= y metre olur.
Değişkenleri belirleyerek sözel ifadeyi matematiksel modele dönüştürmek amacıyla yapılır.
2
Canan'ın ilk durumdaki yürüme ve scooter süresini veren denklemi yazalım: Yürüme hızı dakikada 100100 metre, scooter hızı dakikada 300300 metredir.
x100+y300=20    3x+y=6000\frac{x}{100} + \frac{y}{300} = 20 \implies 3x + y = 6000
İlk durumdaki toplam yolculuk süresinin 2020 dakika olduğunu belirten denklem oluşturulur.
3
İkinci durumdaki koşma ve scooter süresini veren denklemi yazalım: Koşma hızı dakikada 150150 metre, scooter hızı dakikada 300300 metredir.
x150+y300=18    2x+y=5400\frac{x}{150} + \frac{y}{300} = 18 \implies 2x + y = 5400
İkinci durumdaki toplam yolculuk süresinin 1818 dakika olduğunu belirten denklem oluşturulur.
4
Elde edilen iki bilinmeyenli denklem sistemini yok etme yöntemiyle çözelim: Birinci denklemden ikinci denklemi çıkaralım.
(3x+y)(2x+y)=60005400    x=600 metre(3x + y) - (2x + y) = 6000 - 5400 \implies x = 600\text{ metre} ve buradan 2(600)+y=5400    y=4200 metre2(600) + y = 5400 \implies y = 4200\text{ metre} bulunur.
Ev-istasyon arası ve istasyon-iş yeri arası mesafeleri ayrı ayrı tespit etmek için yapılır.
5
Toplam mesafeyi metre cinsinden hesaplayıp ardından kilometreye dönüştürelim.
x+y=600+4200=4800 metre=4,8 kmx + y = 600 + 4200 = 4800\text{ metre} = 4,8\text{ km}
Soruda istenen toplam mesafeyi kilometre cinsinden bulmak için yapılır.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve mesafe arasındaki doğrusal ilişki ile denklem kurma problemleri.
Soru 565Soru

Bir teknoloji mağazasındaki AA, BB ve CC bilgisayarlarının veri saklama kapasiteleri (hafızaları) ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* AA bilgisayarının hafızası, BB bilgisayarının hafızasından %40\%40 fazladır.
* CC bilgisayarının hafızası, AA bilgisayarının hafızasından %20\%20 azdır.
* Bu üç bilgisayarın toplam hafıza kapasitesi 704 GB704\text{ GB}'tır.

Buna göre, BB bilgisayarının hafıza kapasitesi kaç GB\text{GB}'tır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200

Cevap

B bilgisayarının hafıza kapasitesi 200 GB'tır.
B bilgisayarının hafıza kapasitesine 100x100x denildiğinde, A bilgisayarının hafızası 140x140x olur. C bilgisayarının hafızası ise A'nın %20 eksiği olduğuna göre 140x×0.8=112x140x \times 0.8 = 112x olur. Bu üçünün toplamı olan 352x=704352x = 704 denkleminden x=2x = 2 elde edilir. Buradan B bilgisayarının hafızası 100×2=200 GB100 \times 2 = 200\text{ GB} olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
B bilgisayarının hafıza kapasitesine 100x100x diyelim.
B=100xB = 100x olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak amacıyla başlangıç değerini 100x100x olarak belirleriz.
2
A bilgisayarının hafızasını B cinsinden ifade edelim.
A=100x+100x×40100=140xA = 100x + 100x \times \frac{40}{100} = 140x olur.
A'nın hafızasının B'den %40 fazla olduğu belirtilmiştir.
3
C bilgisayarının hafızasını A cinsinden ifade edelim.
C=140x140x×20100=140x28x=112xC = 140x - 140x \times \frac{20}{100} = 140x - 28x = 112x olur.
C'nin haf��zasının A'dan %20 az olduğu belirtilmiştir.
4
Üç bilgisayarın toplam hafıza kapasitesini 704 GB704\text{ GB}'a eşitleyelim.
140x+100x+112x=704352x=704x=2140x + 100x + 112x = 704 \Rightarrow 352x = 704 \Rightarrow x = 2 bulunur.
Toplam hafıza kapasitesi soruda verilmiştir.
5
B bilgisayarının hafıza kapasitesini hesaplayalım.
B=100×2=200 GBB = 100 \times 2 = 200\text{ GB} bulunur.
Bulunan x=2x = 2 değerini B için tanımladığımız 100x100x ifadesinde yerine koyarız.

Anahtar Kavram

Bir büyüklüğün belirli bir yüzde oranında fazlasını veya eksiğini hesaplarken temel alınan matrahın doğru seçilmesi ve oranların doğru kurulması gerekir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 566Soru

Bir kahve dükkanında hazırlanan özel bir kahve karışımında AA ve BB çekirdekleri kullanılmaktadır. Başlangıçta planlanan karışımdaki AA çekirdeğinin ağırlığı, tüm karışımın ağırlığının %40\%40'ı olacaktır. Ancak hazırlık aşamasında yapılan bir hata sonucunda; karışıma eklenen AA çekirdeği miktarı planlanandan %25\%25 fazla, BB çekirdeği miktarı ise planlanandan %10\%10 eksik olmuştur. Hatalı hazırlanan bu karışımın toplam ağırlığı 416416 gram olduğuna göre, başlangıçta planlanan karışımdaki BB çekirdeği miktarı kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240

Cevap

Planlanan karışımdaki B çekirdeği miktarı 240 gramdır.
Planlanan karışım ağırlığına 100x100x denilerek AA ve BB çekirdeklerinin miktarları sırasıyla 40x40x ve 60x60x olarak belirlenir. Hata sonrası AA çekirdeği %25\%25 artarak 50x50x, BB çekirdeği ise %10\%10 azalarak 54x54x olur. Hatalı karışımın toplam ağırlığı olan 104x=416104x = 416 denkleminden x=4x = 4 elde edilir. Buradan planlanan BB çekirdeği miktarı 60×4=24060 \times 4 = 240 gram olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Planlanan karışım miktarlarını değişken cinsinden ifade etme
Planlanan toplam karışım 100x100x, AA çekirdeği 40x40x, BB çekirdeği 60x60x olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak amacıyla başlangıç değerleri 100x100x cinsinden seçilmiştir.
2
Hatalı ekleme sonrası AA ve BB çekirdeklerinin yeni ağırlıklarını hesaplama
AA çekirdeği miktarı 50x50x, BB çekirdeği miktarı 54x54x olur.
Planlanan miktarlara sırasıyla %25\%25 artış ve %10\%10 azalış oranları uygulanmıştır.
3
Toplam hatalı ağırlığı kullanarak xx değişkeninin değerini bulma
104x=416104x = 416 denkleminden x=4x = 4 bulunur.
Hata sonrası elde edilen bileşenlerin ağırlıkları toplamı, hatalı karışımın toplam ağırlığına (416416 gram) eşitlenmiştir.
4
Planlanan BB çekirdeği miktarını hesaplama
60x=60×4=24060x = 60 \times 4 = 240 gram bulunur.
Bizden başlangıçta planlanan BB çekirdeği miktarı (yani 60x60x) istendiği için bulunan xx değeri yerine yazılır.

Anahtar Kavram

Yüzde artış ve azalış işlemlerini doğru temele uygulayarak denklem kurma
Soru 567Soru

Aşağıda hız ve hareket problemleriyle ilgili verilen durumları, bu durumların gerçekleşmesi için geçen sürelerle (saat cinsinden) eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aynı noktadan zıt yönlere doğru saatte 60 km60\text{ km} ve 80 km80\text{ km} sabit hızlarla harekete başlayan iki aracın aralarındaki mesafenin 350 km350\text{ km} olması için geçen süre
Durgun sudaki hızı saatte 24 km24\text{ km} olan bir motorun, akıntı hızı saatte 6 km6\text{ km} olan bir nehirde akıntıya karşı 54 km54\text{ km} yol alması için geçen süre
Saatteki hızı 80 km80\text{ km} olan bir aracın, her 50 dakikalık50\text{ dakikalık} sürüşün ardından 10 dakika10\text{ dakika} mola vererek toplam 240 km240\text{ km} yol alması için geçen toplam süre

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum 2.52.5 değeriyle, ikinci durum 33 değeriyle, üçüncü durum ise 3.53.5 değeriyle eşleşir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda birinci durum 2.52.5 değeriyle, ikinci durum 33 değeriyle ve üçüncü durum 3.53.5 değeriyle tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durum için zıt yönlü hareket bağıntısını kullanarak süreyi hesaplamak
Süre 2.5 saat2.5\text{ saat} bulunur.
Birbirinden uzaklaşan araçlar arasındaki mesafe x=(V1+V2)tx = (V_1 + V_2) \cdot t formülüyle bulunur. Burada 350=(60+80)t350 = (60 + 80) \cdot t denkleminden t=2.5 saatt = 2.5\text{ saat} elde edilir.
2
İkinci durum için akıntıya karşı hareket bağıntısını kullanarak süreyi hesaplamak
Süre 3 saat3\text{ saat} bulunur.
Akıntıya karşı hareket edilirken motorun net hızı Vnet=VmotorVakıntıV_{\text{net}} = V_{\text{motor}} - V_{\text{akıntı}} olur. Buradan Vnet=246=18 km/saV_{\text{net}} = 24 - 6 = 18\text{ km/sa} bulunur. Süre ise t=5418=3 saatt = \frac{54}{18} = 3\text{ saat} olarak hesaplanır.
3
Üçüncü durum için sürüş ve mola sürelerinin toplamını hesaplamak
Toplam süre 3.5 saat3.5\text{ saat} bulunur.
Aracın mola vermeden gitmesi durumunda sürüş süresi 24080=3 saat=180 dakikadır\frac{240}{80} = 3\text{ saat} = 180\text{ dakikadır}. Araç her 50 dakikalık50\text{ dakikalık} sürüşten sonra 10 dakika10\text{ dakika} mola verdiğine göre, 180 dakikalık180\text{ dakikalık} toplam sürüşün 5050. dakikasında, 100100. dakikasında ve 150150. dakikasında olmak üzere toplam 33 defa mola verilir. Toplam geçen süre 180 dakika su¨ru¨s¸+30 dakika mola=210 dakika=3.5 saat180\text{ dakika sürüş} + 30\text{ dakika mola} = 210\text{ dakika} = 3.5\text{ saat} olur.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol arasındaki temel doğrusal ilişkilerin farklı senaryolara (zıt yönlü hareket, akıntıya karşı hareket ve molalı hareket) uygulanması.
Soru 568Soru

Bir kargo firması kuryesi olan Ahmet, A kentinden B kentine teslimat yapmak üzere yola çıkmıştır. Ahmet, bu iki kent arasındaki yolun ilk yarısını saatte 60 km60\text{ km} sabit hızla, kalan yarısını ise saatte 120 km120\text{ km} sabit hızla gitmiştir. B kentine ulaştıktan sonra hiç durmadan aynı yol üzerinden saatte V kmV\text{ km} sabit hızla A kentine geri dönmüştür.

Ahmet'in bu gidiş-dönüş yolculuğu boyunca ortalama hızı saatte 96 km96\text{ km} olduğuna göre, dönüş hızı olan VV kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Dönüş hızı olan VV değeri 120 olarak bulunur.
Ortalama hız, toplam yolun toplam süreye bölünmesiyle bulunur. Gidiş süresi yolun iki yarısı için ayrı ayrı hesaplandığında toplam gidiş süresi x/40x/40 saat, dönüş süresi ise 2x/V2x/V saat olur. Toplam yol olan 4x4x km, toplam süreye bölünerek ortalama hız olan 9696 km/sa değerine eşitlendiğinde dönüş hızı olan VV değeri 120120 km/sa olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gidiş yolculuğunun toplam süresini belirlemek için yolun iki yarısındaki süreleri xx cinsinden yazalım.
Yolun ilk yarısı için süre t1=x60t_1 = \frac{x}{60} saat, ikinci yarısı için süre t2=x120t_2 = \frac{x}{120} saattir. Toplam gidiş süresi: tgidis¸=x60+x120=2x+x120=3x120=x40t_{\text{gidiş}} = \frac{x}{60} + \frac{x}{120} = \frac{2x + x}{120} = \frac{3x}{120} = \frac{x}{40} saat olur.
Hız ve zaman arasındaki temel ilişki t=yolhızt = \frac{\text{yol}}{\text{hız}} formülüyle ifade edilir.
2
Dönüş yolculuğunun süresini xx ve VV cinsinden ifade edelim.
Dönüş yolu da 2x2x km olduğundan, dönüş süresi tdo¨nu¨s¸=2xVt_{\text{dönüş}} = \frac{2x}{V} saat olur.
Ahmet aynı yol üzerinden geri döndüğü için dönüş mesafesi, gidişteki toplam yol uzunluğuna yani 2x2x km'ye eşittir.
3
Ortalama hız formülünü kullanarak VV değerini bulalım.
Toplam yol 2x+2x=4x2x + 2x = 4x km ve toplam süre x40+2xV\frac{x}{40} + \frac{2x}{V} saattir. Ortalama hız 96 km/sa96\text{ km/sa} olduğuna göre:
4xx(140+2V)=96    4140+2V=96    140+2V=124\frac{4x}{x \left(\frac{1}{40} + \frac{2}{V}\right)} = 96 \implies \frac{4}{\frac{1}{40} + \frac{2}{V}} = 96 \implies \frac{1}{40} + \frac{2}{V} = \frac{1}{24}
Buradan,
2V=124140=53120=2120    V=120 km/sa\frac{2}{V} = \frac{1}{24} - \frac{1}{40} = \frac{5 - 3}{120} = \frac{2}{120} \implies V = 120\text{ km/sa}
bulunur.
Ortalama hız, toplam alınan yolun toplam geçen süreye bölünmesiyle hesaplanır (Vort=Toplam YolToplam Su¨reV_{\text{ort}} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Süre}}).

Anahtar Kavram

Ortalama Hız
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 569Soru

Bir çevrim içi eğitim platformundaki ders videolarının %60'ı Matematik dersine, geri kalanı ise Türkçe dersine aittir. Bu platformdaki;
- Matematik videolarının %15'i,
- Türkçe videolarının %25'i
herkese açık (ücretsiz) olup, geri kalan tüm videolar ise yalnızca üyelerin erişimine açıktır.

Bu platformda yalnızca üyelerin erişimine açık olan toplam video sayısı 162 olduğuna göre, herkese açık olan Türkçe video sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Herkese açık olan Türkçe video sayısı 20'dir.
Toplam video sayısı 100x100x alındığında, Türkçe video sayısı 40x40x olur. Üyelere özel videoların toplamı 81x=16281x = 162 denklemini verir ve buradan x=2x = 2 bulunur. Herkese açık Türkçe video sayısı 40x×%25=10x40x \times \%25 = 10x olduğundan, 10×2=2010 \times 2 = 20 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Platformdaki toplam video sayısını temsil etmek üzere bir değişken belirleyip Matematik ve Türkçe videolarının sayılarını bu değişken cinsinden yazalım.
Platformdaki toplam video sayısı 100x100x olsun. Bu durumda Matematik video sayısı 60x60x, Türkçe video sayısı ise 100x60x=40x100x - 60x = 40x olur.
Y��zde hesaplamalarını kolaylaştırmak için toplam miktarı 100x100x seçmek kolaylık sağlar.
2
Her iki ders için de yalnızca üyelerin erişimine açık (premium) olan videoların oranlarını ve sayılarını değişken cinsinden hesaplayalım.
Matematik videolarının %15'i herkese açık olduğuna göre, %85'i ��yelere özeldir: 60x×0.85=51x60x \times 0.85 = 51x. Türkçe videolarının %25'i herkese açık olduğuna göre, %75'i üyelere özeldir: 40x×0.75=30x40x \times 0.75 = 30x.
Soruda verilen üyelere özel toplam video sayısı bilgisini kullanabilmek için bu değerleri bulmamız gerekir.
3
Üyelere özel toplam video sayısını verilen değere eşitleyerek değişkenin değerini bulalım.
Toplam üyelere özel video sayısı: 51x+30x=81x51x + 30x = 81x. Buradan 81x=162    x=281x = 162 \implies x = 2 bulunur.
Platformdaki gerçek video sayılarına ulaşmak için ortak çarpanı elde etmeliyiz.
4
Bulunan değişken değerini kullanarak herkese açık olan Türkçe video sayısını hesaplayalım.
Herkese açık olan Türkçe video sayısı: 40x×25%=10x    10×2=2040x \times 25\% = 10x \implies 10 \times 2 = 20 olur.
Soruda bizden istenen nihai değere ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemlerinde Alt Grupların Yüzde Oranlarının Hesaplanması

Alternatif Yöntem

Değer vererek çözme yöntemi uygulanabilir. Toplam video sayısı 100 kabul edilirse, Matematik videoları 60, Türkçe videoları 40 olur. Üyelere özel Matematik videoları 60'ın %85'i yani 51; üyelere özel Türkçe videoları 40'ın %75'i yani 30 olur. Toplam üyelere özel video sayısı 51 + 30 = 81 bulunur. Gerçekte bu sayı 162 olduğuna göre, tüm değerler 162/81 = 2 katına çıkarılmalıdır. Herkese açık Türkçe video sayısı başlangıçta 40'ın %25'i yani 10 olarak bulunmuştu. 2 katı alındığında doğru cevap 20 olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 570Soru

Bir metro hattında, A ve B istasyonları arasındaki doğrusal yol boyunca hareket eden bir trenin normal şartlarda hızı sabit ve 80 km/sa80\text{ km/sa}'tir. Bir gün, bu iki istasyon arasındaki yolun belirli bir kısmında yürütülen bakım çalışması nedeniyle, tren bu çalışma bölgesinden geçerken hızını 30 km/sa30\text{ km/sa} değerine düşürmüştür. Çalışma bölgesinin dışındaki yollarda ise yine normal hızı olan 80 km/sa80\text{ km/sa} ile gitmiştir. Bu bakım çalışmasından dolayı trenin A istasyonundan B istasyonuna var��ş süresi normal süresine göre 5 dakika5\text{ dakika} geciktiğine göre, bakım çalışması yapılan bölgenin uzunluğu kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Bakım çalışması yapılan bölgenin uzunluğu 4 kilometredir.
Bakım yapılan yolun uzunluğuna x km dersek, bu bölgedeki yavaşlama nedeniyle geçen süre (x/30 saat) ile normalde geçmesi gereken süre (x/80 saat) arasındaki fark trenin toplam gecikmesine (1/12 saat) eşittir. Denklem çözüldüğünde yolun uzunluğu 4 km olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gecikme süresini saat birimine dönüştürün.
5 dakika=560 saat=112 saat5\text{ dakika} = \frac{5}{60}\text{ saat} = \frac{1}{12}\text{ saat}
Hızlar saatteki kilometre (km/sa) cinsinden verildiği için zaman biriminin de saat olması gerekir.
2
Bakım çalışması yapılan yolun normal şartlardaki geçiş süresini yazın.
tnormal=x80 saatt_{\text{normal}} = \frac{x}{80}\text{ saat}
Zaman = Yol / Hız formülüne göre, normal hızla bu yolun alınma süresi hesaplanır.
3
Bakım çalışması yapılan yolun çalışma esnasındaki yavaş geçiş süresini yazın.
tc¸alıs¸ma=x30 saatt_{\text{çalışma}} = \frac{x}{30}\text{ saat}
Çalışma bölgesindeki hız 30 km/sa30\text{ km/sa} olarak verilmiştir.
4
Gecikme miktarını veren zaman denklemini kurun.
x30x80=112\frac{x}{30} - \frac{x}{80} = \frac{1}{12}
Yavaş hızla geçen süre ile normal süre arasındaki fark trenin toplam gecikme süresine eşittir.
5
Denklemi paydaları eşitleyerek çözün ve x değerini bulun.
x=4x = 4
240240 paydasında eşitlendiğinde 8x3x240=1125x240=112x48=112x=4\frac{8x - 3x}{240} = \frac{1}{12} \Rightarrow \frac{5x}{240} = \frac{1}{12} \Rightarrow \frac{x}{48} = \frac{1}{12} \Rightarrow x = 4 elde edilir.

Anahtar Kavram

Hız, yol ve zaman arasındaki temel oran-orantı ilişkisi ile birimlerin birbirine uyumlu hale getirilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 571Soru

Durgun sudaki hızı saatte 8 km8\text{ km} olan bir elektrikli tekne, akıntı hızının saatte 4 km4\text{ km} olduğu doğrusal bir nehirde A noktasından B noktasına akıntıyla aynı yönde gitmiş ve hiç durmadan B noktasından A noktasına geri dönmüştür. Teknenin gidiş-dönüş yolculuğu toplam 4 saat4\text{ saat} sürdüğüne göre, A ile B noktaları arasındaki uzaklık kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

A ile B noktaları arasındaki uzaklık 12 kilometredir.
Doğru cevaba ulaşmak için teknenin akıntı yönündeki gidiş hızı ile akıntıya karşı dönüş hızı belirlenir. Gidiş hızı saatte 12 km12\text{ km}, dönüş hızı saatte 4 km4\text{ km}'dir. A ile B arasındaki mesafeye dd denildiğinde, gidiş süresi d12\frac{d}{12} saat, dönüş süresi ise d4\frac{d}{4} saat olur. Toplam süre 4 saat4\text{ saat} olduğu için d12+d4=4\frac{d}{12} + \frac{d}{4} = 4 denklemi kurulur. Paydalar eşitlendiğinde 4d12=4\frac{4d}{12} = 4 elde edilir ve buradan tek yönlü mesafe 12 km12\text{ km} olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Teknenin gidiş (akıntı yönündeki) ve dönüş (akıntıya karşı) hızları hesaplanır.
Gidiş hızı: vgidis¸=8+4=12 km/sav_{\text{gidiş}} = 8 + 4 = 12\text{ km/sa}, Dönüş hızı: vdo¨nu¨s¸=84=4 km/sav_{\text{dönüş}} = 8 - 4 = 4\text{ km/sa} olur.
Akıntı yönünde giderken akıntı hızı teknenin hızına eklenir; dönüşte ise akıntıya karşı hareket edildiğinden akıntı hızı teknenin hızından çıkarılır.
2
A ile B arasındaki mesafeye dd denilerek gidiş ve dönüş süreleri yazılır.
Gidiş süresi: t1=d12t_1 = \frac{d}{12} saat, Dönüş süresi: t2=d4t_2 = \frac{d}{4} saat olur.
Zaman=YolHızZaman = \frac{Yol}{Hız} formülü kullanılarak süreler mesafe cinsinden ifade edilir.
3
Toplam süre denklemi kurularak çözülür.
t1+t2=4    d12+d4=4    4d12=4    d=12 kmt_1 + t_2 = 4 \implies \frac{d}{12} + \frac{d}{4} = 4 \implies \frac{4d}{12} = 4 \implies d = 12\text{ km} bulunur.
Toplam seyahat süresi 4 saat4\text{ saat} olarak verildiğinden, iki yöndeki sürelerin toplamı 44'e eşitlenir.

Anahtar Kavram

Akıntı problemlerinde bileşke hız hesaplama ve hız-zaman ilişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 572Soru

Bir kırtasiyeci, elindeki 80 adet defteri ikişerli ve üçerli paketler hâlinde gruplandırarak paketlemiştir. Toplam paket sayısı 30 olduğuna göre, ikişerli paket sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

İkişerli paket sayısı 10'dur.
İkişerli paket sayısı xx, üçerli paket sayısı yy olarak seçilirse, paket sayısından x+y=30x + y = 30 ve defter sayısından 2x+3y=802x + 3y = 80 elde edilir. Birinci denklem 2-2 ile genişletilip ikinci denklem ile toplandığında y=20y = 20 ve dolayısıyla x=10x = 10 bulunur. Bu nedenle doğru cevap 10'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyenlerin tanımlanması
İkişerli paket sayısı xx, üçerli paket sayısı yy olsun.
Problemi çözmek için değişkenleri belirlememiz gerekir.
2
Denklem sisteminin kurulması
Toplam paket sayısı: x+y=30x + y = 30
Toplam defter sayısı: 2x+3y=802x + 3y = 80
Verilen iki ilişkiyi matematiksel denklemlere dönüştürürüz.
3
Denklem sisteminin çözülmesi
İlk denklemi 2-2 ile çarpıp taraf tarafa toplarsak:
2x2y=60-2x - 2y = -60
2x+3y=802x + 3y = 80
Buradan y=20y = 20 bulunur.
x+y=30x + y = 30 denkleminde yy yerine 20 yazıldığında x=10x = 10 elde edilir.
Yok etme metodunu kullanarak ikişerli paket sayısına ulaşırız.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemleri yardımıyla sayı problemlerini çözme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 573Soru

Bir kitabın sayfalarını 1'den başlayarak numaralandırmak için toplam 189 adet rakam kullanılmıştır. Buna göre, bu kitap kaç sayfadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 99

Cevap

Kitap 99 sayfadır.
Kitabın ilk 9 sayfası tek basamaklı sayılardan (1-9) oluşur ve toplam 9 rakam harcanır. Geriye kalan 180 rakam ise iki basamaklı sayfa numaraları (10-99) için kullanılır. İki basamaklı her bir sayfa numarası için 2 rakam gerektiğinden, iki basamaklı toplam sayfa sayısı 180 / 2 = 90 olur. Böylece kitabın toplam sayfa sayısı 9 + 90 = 99 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Tek basamaklı sayfalar için kullanılan rakam sayısını belirleme.
1'den 9'a kadar olan 9 sayfanın her biri için 1 rakam kullanıldığından toplam 9 rakam kullanılmışt��r.
Sayfa numaralandırma 1'den başlar ve tek basamaklı sayılar 9'a kadar sürer.
2
İki basamaklı sayfa numaraları için kalan rakam sayısını bulma.
189 - 9 = 180 rakam kalmıştır.
Toplam rakam sayısından tek basamaklı sayfalar için kullanılan rakamlar çıkarılır.
3
İki basamaklı sayfa sayısını ve toplam sayfa sayısını hesaplama.
Her iki basamaklı sayfa için 2 rakam kullanıldığından 180 / 2 = 90 adet iki basamaklı sayfa vardır. Toplam sayfa sayısı 9 + 90 = 99 sayfadır.
10'dan başlayan sayfa numaraları ikişer rakamdan oluşur ve toplam sayfa sayısı tek basamaklı ile iki basamaklı sayfaların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde gruplandırma ve basamak sayılarına göre rakam kullanım hesabı yapma.
Tahmini Süre:50s
Soru 574Soru

Deniz, cep telefonundaki adım sayar uygulamasında hafta içi her gün eşit sayıda, hafta sonu ise hafta içi her bir günde attığı adım sayısının 22 katı kadar adım atmaktadır.

Deniz'in bir haftada attığı toplam adım sayısı 81.00081.000 olduğuna göre, bir hafta sonu gününde attığı adım sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18.00018.000

Cevap

Bir hafta sonu gününde atılan adım sayısı 18.00018.000 olmalıdır.
Hafta içi her bir gün için xx adım atıldığı kabul edilirse hafta içi toplam 5x5x adım atılır. Hafta sonu her bir gün için bunun 2 katı, yani 2x2x adım atılacağından hafta sonu toplam 2×2x=4x2 \times 2x = 4x adım atılır. Bir haftadaki toplam adım sayısı 5x+4x=9x=81.0005x + 4x = 9x = 81.000 eşitliğinden x=9.000x = 9.000 olarak bulunur. Bir hafta sonu gününde atılan adım sayısı ise 2x2x olduğundan, 2×9.000=18.0002 \times 9.000 = 18.000 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin tanımlanması ve günlerin belirlenmesi
Hafta içi bir günde atılan adım sayısı xx olsun. Bu durumda hafta sonu bir günde atılan adım sayısı 2x2x olur.
Hafta sonu atılan adım sayısının hafta içi atılanın 22 katı olduğu belirtilmiştir.
2
Bir haftalık toplam adım sayısının denklem olarak yazılması
Haftalık toplam adım sayısı: 5x+2(2x)=5x+4x=9x5 \cdot x + 2 \cdot (2x) = 5x + 4x = 9x olur. Buradan 9x=81.0009x = 81.000 denklemi elde edilir.
Bir haftada 5 hafta içi ve 2 hafta sonu günü vardır.
3
Denklemin çözülmesi ve istenen değerin hesaplanması
9x=81.000    x=9.0009x = 81.000 \implies x = 9.000 bulunur. İstenen bir hafta sonu günündeki adım sayısı 2x=29.000=18.0002x = 2 \cdot 9.000 = 18.000 olarak hesaplanır.
Bilinmeyen xx değeri bulunduktan sonra hafta sonu gününe ait adım sayısı olan 2x2x ifadesi hesaplanır.

Anahtar Kavram

Bilinmeyenli denklem kurarak sayı problemlerini çözme
Soru 575Soru

Selim, bir kırtasiyeden tanesi 1515 TL olan kurşun kalemlerden ve tanesi 2525 TL olan tükenmez kalemlerden toplam 12 adet satın almıştır. Selim'in bu alışveriş için ödediği toplam tutar en fazla 230230 TL olduğuna göre, Selim en az kaç adet kurşun kalem satın almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7

Cevap

Kurşun kalem sayısı en az 7 olmalıdır.
Toplam kurşun kalem sayısı xx olarak alındığında, tükenmez kalem sayısı 12x12 - x olur. Toplam harcama tutarı en fazla 230 TL olduğundan 15x+25(12x)23015x + 25(12 - x) \leq 230 eşitsizliği yazılır. Bu eşitsizlik çözüldüğünde 10x70-10x \leq -70 elde edilir. Her iki taraf 10-10 ile bölündüğünde eşitsizlik yön değiştirerek x7x \geq 7 sonucuna ulaşılır. Kurşun kalem sayısı en az 7 olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyenleri tanımlama ve eşitsizliği kurma
Kurşun kalem sayısı xx olsun. Bu durumda tükenmez kalem sayısı 12x12 - x olur. Toplam tutarı veren ifade: 15x+25(12x)23015x + 25(12 - x) \leq 230 şeklindedir.
Alışveriş tutarının en fazla 230230 TL olmasını matematiksel olarak ifade etmek için eşitsizlik kurulur.
2
Eşitsizliği sadeleştirme ve çözme
15x+30025x23010x+30023010x7015x + 300 - 25x \leq 230 \Rightarrow -10x + 300 \leq 230 \Rightarrow -10x \leq -70 elde edilir.
Değişkenleri bir araya getirerek xx değerini yalnız bırakmak amaçlanır.
3
Eşitsizlik yönünü değiştirerek sonucu bulma
10x70-10x \leq -70 eşitsizliğinin her iki tarafı 10-10 ile bölündüğünde yön değiştirir ve x7x \geq 7 bulunur.
Negatif bir sayıya bölme işlemi yapıldığından eşitsizlik yön değiştirir. Kurşun kalem sayısı adet belirttiği için bir tam sayı olmalıdır ve en az 7 olabilir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlik yardımıyla sayı problemlerini çözme
Soru 576Soru

Bir cep telefonunun bataryasının 25\frac{2}{5}'si doludur. Bu telefon şarja takılıp 45 dakika boyunca şarj edildiğinde bataryanın tamamı dolmaktadır. Şarj süresince telefonun güç tüketimi olmadığı varsayıldığına göre, bu telefonun bataryası tamamen boşken şarja takılsaydı tamamının dolması kaç dakika sürerdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 75

Cevap

Telefonun bataryası tamamen boşken şarja takılsaydı tamamının dolması 75 dakika sürerdi.
Bataryanın başlangıçta 25\frac{2}{5}'si doludur. Dolayısıyla dolması gereken boş kısım 125=351 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}'tür. 35\frac{3}{5}'lük boş kısım 45 dakikada dolduğuna göre, tamamının (55\frac{5}{5}'inin) dolması için gereken süre doğru orantı ile 45×53=7545 \times \frac{5}{3} = 75 dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Bataryanın boş kısmının oranını hesaplama
Bataryanın boş kısmı 35\frac{3}{5}'tür.
Dolu olan kısım 25\frac{2}{5} olduğuna göre, tamamından çıkarılarak boş kısım bulunur: 125=351 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}.
2
Orantı kurarak bataryanın tamamının dolma süresini hesaplama
Bataryanın tamamı 75 dakikada dolar.
Bataryanın 35\frac{3}{5}'ü 45 dakikada doluyorsa, 15\frac{1}{5}'i 45÷3=1545 \div 3 = 15 dakikada dolar. Bataryanın tamamı yani 55\frac{5}{5}'i ise 15×5=7515 \times 5 = 75 dakikada dolacaktır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün kalan kısmının kesirli ifadesi üzerinden tamamına yönelik doğru orantı kurma
Soru 577Soru

Bir pastaneci, bir gün boyunca satmak için hazırladığı keklerin 25\frac{2}{5}'sini öğleden önce, geriye kalan keklerin ise 13\frac{1}{3}'ini öğleden sonra satmıştır.

Geriye satılmayan 1212 kek kaldığına göre, bu pastaneci başlangıçta toplam kaç kek hazırlamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Pastanecinin başlangıçta hazırladığı toplam kek sayısı 30'dur.
Başlangıçtaki kek miktarı 5x5x olarak kabul edildiğinde, öğleden önce 25\frac{2}{5}'si yani 2x2x kadarı satılır ve geriye 3x3x kek kalır. Öğleden sonra kalan 3x3x kekin 13\frac{1}{3}'ü yani xx kadarı satılır. Son durumda satılmayan kek miktarı 3xx=2x3x - x = 2x olur. 2x=122x = 12 eşitliğinden x=6x = 6 bulunur. Buradan başlangıçtaki kek miktarı 5x=56=305x = 5 \cdot 6 = 30 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Keklerin tamamına paydaların en küçük ortak katı cinsinden bir değer verilmesi
Keklerin tamamı 5x5x adet olsun.
Paydada 5 olduğu için işlemleri kolaylaştırmak ve kesirli sayılarla uğraşmamak adına toplam miktara 5x5x denilmiştir.
2
Öğleden önce satılan kek miktarının ve kalan kek miktarının hesaplanması
Öğleden önce satılan: 5x25=2x5x \cdot \frac{2}{5} = 2x adet.
Geriye kalan kek: 5x2x=3x5x - 2x = 3x adet.
Öğleden önce keklerin 2/5'si satıldığı için toplam kek miktarından satılan miktar çıkarılarak geriye kalan kek miktarı bulunur.
3
Öğleden sonra satılan kek miktarının ve en son kalan kek miktarının hesaplanması
Öğleden sonra satılan: 3x13=x3x \cdot \frac{1}{3} = x adet.
En son kalan kek: 3xx=2x3x - x = 2x adet.
Öğleden sonra kalan keklerin (3x) 1/3'i satılmıştır. Bu miktar kalan keklerden çıkarılarak son durumdaki satılmayan kek miktarı elde edilir.
4
Kalan kek sayısı kullanılarak bilinmeyenin ve toplam kek sayısının bulunması
2x=12x=62x = 12 \Rightarrow x = 6 bulunur.
Toplam kek sayısı: 56=305 \cdot 6 = 30 adet.
En son kalan 2x keklik kısmın soruda 12 adete eşit olduğu belirtilmiştir. Buradan x bulunup başlangıçtaki toplam kek miktarı olan 5x değerinde yerine yazılır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden ardışık işlem yapabilme ve denklem kurma.

Alternatif Yöntem

Kutucuk çizme veya tersten işlem yöntemi kullanılabilir. En son geriye kalan 12 kek, öğleden sonra kalan keklerin 1/3'ü satıldıktan sonra kalan kısımdır. Yani kalan keklerin 2/3'si 12'dir. Buradan öğleden sonraki aşamanın başındaki kek sayısı 1232=1812 \cdot \frac{3}{2} = 18 olarak bulunur. Bu 18 kek ise öğleden önceki satıştan kalan kısımdır. Öğleden önce keklerin 2/5'si satıldığına göre geriye 3/5'i kalmıştır. Dolayısıyla başlangıçtaki keklerin 3/5'i 18'dir. Buradan başlangıçtaki kek sayısı 1853=3018 \cdot \frac{5}{3} = 30 olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 578Soru

Bir bilgisayar oyununda yan yana dizilmiş 120 adet basamak bulunmaktadır. Bu oyundaki bir karakter başlangıçta 1. basamakta durmaktadır. Karakterin hareket kuralları şu şekildedir:

* İleriye doğru attığı her adımda ya 55 basamak ya da 88 basamak ileri gitmektedir.
* Geriye doğru attığı her adımda ya 33 basamak ya da 77 basamak geri gitmektedir.
* Karakterin oyun boyunca 1. basamaktan daha geriye gitmesi veya 120. basamaktan daha ileriye gitmesi yasaktır.

Karakter toplam 15 adım atarak tekrar başladığı 1. basamağa döndüğüne göre, oyun boyunca bastığı tüm basamakların (başlangıçtaki ve her adımdan sonraki basamaklar dahil) numaraları toplamı en fazla kaç olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 436

Cevap

Maksimum basamak numaraları toplamı 436 olmalıdır.
Doğru cevap olan 436 değeri; karakterin atabileceği izin verilen adım kombinasyonları (77 adet +8+8 ve 88 adet 7-7 adımı) belirlendikten sonra, basamak numaraları toplamını maksimize etmek amacıyla tüm ileri adımların en başta ve tüm geri adımların en sonda atılmasıyla elde edilen basamak değerlerinin toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin tanımlanması ve denklem sisteminin kurulması
İleri atılan 55 ve 88 basamaklık adım sayıları sırasıyla x1x_1 ve x2x_2; geri atılan 33 ve 77 basamaklık adım sayıları sırasıyla y1y_1 ve y2y_2 olsun. Bu durumda toplam adım sayısı: x1+x2+y1+y2=15x_1 + x_2 + y_1 + y_2 = 15 olur. Net yer değiştirme sıfır olduğundan: 5x1+8x23y17y2=05x_1 + 8x_2 - 3y_1 - 7y_2 = 0 denklemi elde edilir.
Karakterin toplam adım sayısı ve başlangıç noktasına geri dönmesi koşullarını matematiksel olarak ifade etmek gerekir.
2
Diophant denklem sisteminin sadeleştirilmesi
y2=15x1x2y1y_2 = 15 - x_1 - x_2 - y_1 ifadesini yer değiştirme denkleminde yerine yazalım: 5x1+8x23y17(15x1x2y1)=012x1+15x2+4y1=1055x_1 + 8x_2 - 3y_1 - 7(15 - x_1 - x_2 - y_1) = 0 \Rightarrow 12x_1 + 15x_2 + 4y_1 = 105 denklemi bulunur.
Bilinmeyen sayısını azaltarak tam sayı çözümlerini bulmayı kolaylaştırmak hedeflenir.
3
Denklem çözümlerinin analizi
12x1+15x2+4y1=10512x_1 + 15x_2 + 4y_1 = 105 denkleminde 12x1,15x212x_1, 15x_2 ve 105105 sayıları 33'ün katı olduğundan 4y14y_1 de 33'ün katı olmalıdır. Buradan y1=3ky_1 = 3k (k0k \geq 0) yazılabilir. Denklem 33 ile sadeleştirilirse: 4x1+5x2+4k=354(x1+k)+5x2=354x_1 + 5x_2 + 4k = 35 \Rightarrow 4(x_1 + k) + 5x_2 = 35 olur. 5x235x275x_2 \leq 35 \Rightarrow x_2 \leq 7 ve 5x2353(mod4)x23(mod4)5x_2 \equiv 35 \equiv 3 \pmod 4 \Rightarrow x_2 \equiv 3 \pmod 4 olmalıdır. Bu koşulu sağlayan x2x_2 değerleri 77 ve 33'tür.
Tam sayı katsayılı denklemin modüler aritmetik özellikleri kullanılarak tüm olası adım kombinasyonları tespit edilir.
4
Adım kombinasyonlarının belirlenmesi
Eğer x2=7x_2 = 7 ise, 4(x1+k)=0x1=04(x_1 + k) = 0 \Rightarrow x_1 = 0 ve k=0y1=0k = 0 \Rightarrow y_1 = 0 olur. Buradan y2=157=8y_2 = 15 - 7 = 8 bulunur. (Kombinasyon: 7 adet +8, 8 adet -7). Eğer x2=3x_2 = 3 ise, 4(x1+k)=20x1+k=54(x_1 + k) = 20 \Rightarrow x_1 + k = 5 olur. Buradan y1=3ky_1 = 3k için farklı çözümler (x1=5,y1=0,y2=7x_1=5, y_1=0, y_2=7 vb.) üretilebilir.
Maksimum basamak değerini verebilecek aday adım sayı grupları netleştirilir.
5
Sıralama optimizasyonu ve basamak toplamının hesaplanması
Basamak numaralarının toplamını en büyük yapmak için en büyük ileri adımlar en önce, geri adımlar ise en sonda atılmalıdır. 7 adet +8 ve 8 adet -7 adımı için en yüksek sıralama: 77 kez +8, ardından 88 kez -7 adımıdır. Bu durumda basamak sıralaması: S0=1S_0 = 1, S1=9S_1 = 9, S2=17S_2 = 17, S3=25S_3 = 25, S4=33S_4 = 33, S5=41S_5 = 41, S6=49S_6 = 49, S7=57S_7 = 57, S8=50S_8 = 50, S9=43S_9 = 43, S10=36S_{10} = 36, S11=29S_{11} = 29, S12=22S_{12} = 22, S13=15S_{13} = 15, S14=8S_{14} = 8, S15=1S_{15} = 1 olur. Bu basamakların tamamı [1,120][1, 120] aralığında kaldığından kurallara uygundur. Toplamları ise: 1+9+17+25+33+41+49+57+50+43+36+29+22+15+8+1=4361+9+17+25+33+41+49+57+50+43+36+29+22+15+8+1 = 436 bulunur. Diğer kombinasyonlar incelendiğinde daha küçük toplamlar elde edilir.
Prefix toplamlarını en yüksek seviyede tutacak şekilde sıralama yapılarak nihai sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sayı ve denklem kurma problemleri ile Diophant denklemleri kullanarak optimizasyon yapma.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 579Soru

Bir manavda elmalar 33 kilogramlık, portakallar ise 55 kilogramlık paketler hâlinde satılmaktadır. Bu manavdan toplam 1414 paket elma ve portakal alan bir müşteri, toplam 5858 kilogram meyve almıştır.

Buna göre, bu müşteri kaç paket elma satın almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Müşteri 66 paket elma satın almıştır.
Toplam elma paketi sayısına xx denilirse, portakal paketi sayısı 14x14-x olur. Toplam ağırlık olan 3x+5(14x)=583x + 5(14-x) = 58 denklemi çözüldüğünde x=6x = 6 olarak elde edilir. Bu nedenle doğru cevap altı paket elma satın alındığını belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Elma paketi sayısına xx diyelim. Toplam 1414 paket alındığına göre portakal paketi sayısı 14x14 - x olur.
Elma paketi sayısı xx, portakal paketi sayısı 14x14 - x olarak belirlenir.
Bilinmeyenleri tek bir değişken cinsinden ifade etmek denklemi kolayca çözmemizi sağlar.
2
Paketlerin ağırlıklarını kullanarak toplam ağırlığı veren denklemi kuralım: 3x+5(14x)=583 \cdot x + 5 \cdot (14 - x) = 58.
3x+705x=58    702x=583x + 70 - 5x = 58 \implies 70 - 2x = 58 denklemi elde edilir.
Toplam meyve ağırlığının 5858 kilogram olduğu bilgisini matematiksel olarak modellemek gerekir.
3
Elde edilen denklemi çözerek xx değerini bulalım: 7058=2x    12=2x    x=670 - 58 = 2x \implies 12 = 2x \implies x = 6.
x=6x = 6 bulunur.
Bilinmeyen elma paketi sayısını bulmak için denklemi çözeriz.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem yardımıyla sayı problemi çözme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 580Soru

Bir cep telefonunun hafızasının 38\frac{3}{8}'ü fotoğraflar ile doludur. Bu telefona her biri eşit büyüklükte olan 12 yeni fotoğraf daha yüklendiğinde, fotoğrafların kapladığı alan tüm hafızanın 12\frac{1}{2}'i olmaktadır. Buna göre, başlangıçta bu telefonda kaç adet fotoğraf bulunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36

Cevap

Başlangıçta telefonda bulunan fotoğraf sayısı 36'dır.
Telefonun tüm kapasitesine 8x8x dediğimizde, başlangıçta 3x3x fotoğraf bulunur. 12 fotoğraf eklendiğinde bu miktar 3x+123x+12 olur ve tüm hafızanın yarısı olan 4x4x'e eşitlenir. Buradan x=12x=12 ve başlangıçtaki fotoğraf sayısı 3x=363x = 36 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Telefonun tüm hafızasının alabileceği fotoğraf kapasitesini belirlemek için paydaların ortak katı seçilir.
Hafıza kapasitesi 8x8x olarak belirlenir. Başlangıçtaki fotoğraf sayısı ise 8x38=3x8x \cdot \frac{3}{8} = 3x olur.
Kesirlerle kolay işlem yapabilmek için paydadaki 8 değerine uygun bir bilinmeyen seçilmiştir.
2
12 yeni fotoğraf eklenmesi durumunu denklem haline getirmek.
Yeni fotoğraf sayısı 3x+123x + 12 olur. Bu miktar tüm hafızanın 12\frac{1}{2}'sine, yani 8x12=4x8x \cdot \frac{1}{2} = 4x değerine eşitlenir.
Soruda verilen son durumdaki doluluk oranını denkleme dökmek gerekir.
3
Elde edilen birinci dereceden denklemi çözerek başlangıçtaki fotoğraf sayısını bulmak.
3x+12=4x3x + 12 = 4x denkleminden x=12x = 12 bulunur. Başlangıçtaki fotoğraf sayısı 312=363 \cdot 12 = 36 olarak hesaplanır.
Bizden istenen başlangıçtaki fotoğraf sayısı olan 3x3x değerine ulaşmaktır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün belirli kesirleri üzerinden doğrusal denklem kurma ve çözme.
ÖncekiSayfa 29 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 29 | Examkin