Problemler

889 soru

Soru 701Soru

Bir paylaşımlı scooter uygulamasında Merkez Bölge ve Çevre Bölge olmak üzere iki farklı sürüş bölgesi bulunmaktadır. Bu bölgelerdeki sürüş ücretleri ve kazanılan hediye dakikalarla ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Merkez Bölge'deki sürüşün dakikası 33 TL, Çevre Bölge'deki sürüşün dakikası ise 1,51,5 TL'dir.
* Merkez Bölge'de satın alınan her 1010 dakikalık sürüş için Çevre Bölge'de geçerli 22 dakika hediye sürüş süresi kazanılmaktadır.
* Çevre Bölge'de satın alınan her 1515 dakikalık sürüş için Merkez Bölge'de geçerli 11 dakika hediye sürüş süresi kazanılmaktadır.

Başlangıçta hediye dakikası bulunmayan bir kullanıcı, bu uygulamadan Merkez Bölge için 1010 dakikanın katı, Çevre Bölge i��in ise 1515 dakikanın katı olacak sürelerde sürüş satın almıştır. Kullanıcı, satın aldığı süreleri ve bu sürelerden kazandığı hediye dakikaları kesintisiz bir şekilde kullanarak toplam 7676 dakika sürüş gerçekleştirmiş ve bu sürüşler için toplam 120120 TL ödemiştir.

Buna göre, bu kullanıcının Merkez Bölge'de yaptığı toplam sürüş süresi kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14

Cevap

Kullanıcının Merkez Bölge'de yaptığı toplam sürüş süresi 14 dakikadır.
Toplam sürüş süresinden elde edilen 3a+4b=193a + 4b = 19 denkleminin pozitif tam sayı çözümlerinden, toplam maliyeti 120120 TL yapan yegane durum a=1a=1 ve b=4b=4 değerleridir. Buna göre kullanıcının Merkez Bölge'de yaptığı sürüş süresi satın alınan 10 dakika ile hediye gelen 4 dakikanın toplamı olan 14 dakikadır.

Adım Adım Çözüm

1
Bölgelere göre satın alınan süreleri değişkenlerle ifade etme
Satın alınan Merkez Bölge süresi 10a10a dakika, satın alınan Çevre Bölge süresi 15b15b dakika olsun (aa ve bb pozitif tam sayılardır).
Soruda satın alınan sürelerin sırasıyla 10 ve 15'in katı olduğu belirtilmiştir.
2
Kazanılan hediye süreleri belirleme ve toplam süre denklemini kurma
Merkez Bölge'den kazanılan hediye Çevre Bölge süresi 2a2a dakika, Çevre Bölge'den kazanılan hediye Merkez Bölge süresi bb dakikadır. Toplam süre: 10a+15b+2a+b=12a+16b=7610a + 15b + 2a + b = 12a + 16b = 76 dakikadır.
Hediye dakikalar da toplam sürüş süresine dahil edilmelidir.
3
Toplam süre denklemini sadeleştirme ve olası tam sayı değerlerini bulma
12a+16b=763a+4b=1912a + 16b = 76 \Rightarrow 3a + 4b = 19. Bu denklemi sağlayan pozitif tam sayı (a,b)(a, b) ikilileri: b=1b=1 için a=5a=5, veya b=4b=4 için a=1a=1 şeklindedir.
Dakika çarpanları pozitif tam sayı olmak zorundadır.
4
Toplam ödeme tutarını kullanarak doğru değer ikilisini seçme
Toplam ödeme sadece satın alınan süreler için yapılır: 10a×3+15b×1,5=30a+22,5b=12010a \times 3 + 15b \times 1,5 = 30a + 22,5b = 120 TL olmalıdır. a=1,b=4a=1, b=4 değerleri için 30(1)+22,5(4)=30+90=12030(1) + 22,5(4) = 30 + 90 = 120 TL sağlanır. Diğer seçenek olan a=5,b=1a=5, b=1 için ödeme 172,5172,5 TL olacağından elenir.
Hediye dakikalardan ücret alınmadığı için sadece satın alınan sürelerin maliyeti hesaplanır.
5
Merkez Bölge'de yapılan toplam sürüş süresini hesaplama
Merkez Bölge toplam süresi = Satın alınan Merkez Bölge süresi (10a10a) + Hediye Merkez Bölge süresi (bb) = 10(1)+4=1410(1) + 4 = 14 dakikadır.
Kullanıcının Merkez Bölge'de geçirdiği toplam süre, hem satın aldığı hem de kazandığı hediye dakikaların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde doğrusal denklem kurma ve tam sayı sınır koşullarına göre çözüm kümesini belirleme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 702Soru

Bir kahve dükkanında satılan filtre kahve ve latte içeceklerinin bardak fiyatları sırasıyla 6060 TL ve 8080 TL'dir. Bu dükkandan bir gün boyunca toplam 120120 bardak kahve sipariş edilmiş ve bu siparişlerden toplam 82008200 TL gelir elde edilmiştir.

Ancak gün sonunda yapılan incelemede, siparişlerin bir kısmının yanlış hazırlandığı; bazı müşterilere sipariş ettikleri filtre kahve yerine latte, bazılarına ise sipariş ettikleri latte yerine filtre kahve verildiği fark edilmiştir. Bu dükkanda gün boyunca hazırlanan toplam filtre kahve sayısı ile toplam latte sayısı, sipariş edilen miktarlarla aynıdır.

Siparişi doğru teslim edilen filtre kahve sayısı, siparişi doğru teslim edilen latte sayısının 22 katı olduğuna göre, siparişi yanlış teslim edilen toplam filtre kahve ve latte sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Siparişi yanlış teslim edilen toplam filtre kahve ve latte sayısı 60'tır.
Sipariş denklemleri çözüldüğünde 70 filtre kahve ve 50 latte sipariş edildiği görülür. Yanlış teslim edilen filtre kahve sayısı xx ise, hazırlanan toplam içecek miktarlarının korunması için yanlış teslim edilen latte sayısı da xx olmalıdır. Doğru teslim edilen filtre kahve sayısı (70x70-x), doğru teslim edilen latte sayısının (50x50-x) 2 katı olduğuna göre 70x=2(50x)70-x = 2(50-x) denkleminden x=30x=30 bulunur. Yanlış teslim edilen toplam kahve sayısı 30+30=6030+30=60'tır.

Adım Adım Çözüm

1
Sipariş edilen filtre kahve (FF) ve latte (LL) sayılarını bulmak için denklem sistemini kuralım.
F+L=120F + L = 120 ve 60F+80L=820060F + 80L = 8200 denklemleri elde edilir.
Toplam sipariş adedi ve elde edilen toplam gelir verilmiştir.
2
Elde edilen denklemleri sadeleştirerek çözelim.
6F+8L=820    3F+4L=4106F + 8L = 820 \implies 3F + 4L = 410 olur. F=120LF = 120 - L ifadesini yerine yazarsak: 3(120L)+4L=410    360+L=410    L=503(120 - L) + 4L = 410 \implies 360 + L = 410 \implies L = 50 ve F=70F = 70 bulunur.
Her bir içecekten kaçar adet sipariş edildiğini belirlemek için.
3
Yanlış teslimat miktarlarını belirlemek için değişken tanımlayalım.
Filtre kahve sipariş edip latte alan müşteri sayısı xx olsun. Toplam hazırlanan filtre kahve sayısı sipariş edilenle aynı (70) olduğundan, latte sipariş edip filtre kahve alanların sayısı da xx olmak zorundadır. Doğru teslim edilen filtre kahve sayısı 70x70 - x, doğru teslim edilen latte sayısı ise 50x50 - x olur.
Yanlış teslimatların birbirini dengelemesi gerektiğinden, yanlış teslim edilen filtre kahve ve latte sayıları birbirine eşittir.
4
Siparişi doğru teslim edilenlerin oranını kullanalım.
70x=2(50x)    70x=1002x    x=3070 - x = 2(50 - x) \implies 70 - x = 100 - 2x \implies x = 30 bulunur.
Doğru filtre kahve sayısının, doğru latte sayısının 2 katı olduğu bilgisi verilmiştir.
5
Yanlış teslim edilen toplam filtre kahve ve latte sayısını hesaplayalım.
30+30=6030 + 30 = 60 olarak bulunur.
Soru bizden yanlış teslim edilen toplam içecek sayısını istemektedir.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli denklem sistemleri kurma ve sayısal ilişkileri modelleme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 703Soru

Bir güneş enerjisi santralinde gün boyunca üretilen toplam elektrik enerjisinin bir kısmı bataryalarda depolanmaktadır. Depolanan bu enerjinin;
- Gündüz saatlerinde 15\frac{1}{5}'i tesisin kendi aydınlatmasında,
- Akşam saatlerinde kalan enerjinin 38\frac{3}{8}'i çevre aydınlatmasında,
- Gece saatlerinde ise geriye kalan enerjinin 14\frac{1}{4}'ü güvenlik sistemlerinde
kullanılmıştır.

Gece saatlerindeki kullanımdan sonra bataryada geriye kalan kullanılmamış enerji miktarı 150 kWh150 \text{ kWh} olduğuna göre, akşam saatlerinde çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarı kaç  kWh\text{ kWh}'tir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarı 120 kWh'tir.
Doğru cevap olan 120 değeri, toplam enerjinin 400 kWh olarak bulunmasından sonra, akşam saatlerindeki kullanım oranı olan 3/10 ile çarpılmasıyla elde edilir. Bu durum işlem adımlarının ve kalan miktarların doğru takip edildiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Depolanan toplam enerji miktarını bir değişkenle ifade edip ilk aşamadaki tüketimi ve kalan enerjiyi hesaplama.
Toplam depolanan enerjiye xx diyelim. Gündüz kullanımı 15x\frac{1}{5}x olur. Geriye kalan enerji miktarı: x15x=45xx - \frac{1}{5}x = \frac{4}{5}x olur.
Problemin ilk aşamasındaki kalan miktarı bulup sonraki adıma geçebilmek için.
2
Akşam saatlerindeki kullanımı ve bu kullanımdan sonra kalan enerjiyi hesaplama.
Akşam kullanımı, kalan enerjinin 38\frac{3}{8}'i olduğundan: 38×45x=310x\frac{3}{8} \times \frac{4}{5}x = \frac{3}{10}x olur. Akşam kullanımından sonra kalan enerji miktarı: 45x310x=8310x=510x=12x\frac{4}{5}x - \frac{3}{10}x = \frac{8-3}{10}x = \frac{5}{10}x = \frac{1}{2}x olur.
Bir sonraki gece kullanımı adımına geçebilmek için geriye kalan enerji oranını belirlemek gerekir.
3
Gece saatlerindeki kullanımı ve en son kalan enerji oranını hesaplama.
Gece kullanımı, son kalan enerjinin 14\frac{1}{4}'ü olduğundan: 14×12x=18x\frac{1}{4} \times \frac{1}{2}x = \frac{1}{8}x olur. En son geriye kalan kullanılmamış enerji miktarı: 12x18x=418x=38x\frac{1}{2}x - \frac{1}{8}x = \frac{4-1}{8}x = \frac{3}{8}x olur.
Geriye kalan kullanılmamış enerji miktarını xx cinsinden ifade etmek için.
4
Bulunan son kalan oranı verilen gerçek değere eşitleyerek toplam enerjiyi (xx) bulma.
38x=150    3x=1200    x=400 kWh\frac{3}{8}x = 150 \implies 3x = 1200 \implies x = 400 \text{ kWh}
Toplam enerji miktarını bulup istenen akşam kullanımını hesaplayabilmek için.
5
Akşam saatlerinde çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarını hesaplama.
Akşam kullanımı 310x\frac{3}{10}x olarak bulunmuştu. x=400x = 400 için bu değer: 310×400=120 kWh\frac{3}{10} \times 400 = 120 \text{ kWh} olur.
Soruda bizden istenen çevre aydınlatması kullanım miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktarlar üzerinden zincirleme işlem yapma

Alternatif Yöntem

Paydaların en küçük ortak katı üzerinden işlem yapmak kolaylık sağlar. Paydalardaki 5, 8 ve 4 sayılarının en küçük ortak katı 40 olduğundan, başlangıçtaki toplam depolanan enerjiye 40k40k diyelim.
- Gündüz kullanımı: 40k×15=8k40k \times \frac{1}{5} = 8k, kalan: 32k32k
- Akşam kullanımı: 32k×38=12k32k \times \frac{3}{8} = 12k, kalan: 20k20k
- Gece kullanımı: 20k×14=5k20k \times \frac{1}{4} = 5k, kalan: 15k15k olur.
Son kalan miktar 15k=150    k=1015k = 150 \implies k = 10 bulunur.
Buradan akşam saatlerinde çevre aydınlatmasında kullanılan enerji miktarı 12k=12×10=120 kWh12k = 12 \times 10 = 120 \text{ kWh} olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 704Soru

Bir metro hattında sefer yapan bir trenin vagonlarındaki yolcu sayısı ve doluluk durumuyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Tren ilk istasyondan hareket ettiğinde, yolcu kapasitesinin 49\frac{4}{9}'u doludur.
- İkinci istasyona gelindiğinde trenden yolcu inmemiş, ancak trendeki yolcu sayısının 14\frac{1}{4}'ü kadar yeni yolcu trene binmiştir.
- Üçüncü istasyona gelindiğinde trene yeni yolcu binmemiş, ancak trendeki yolcu sayısının 15\frac{1}{5}'i kadar yolcu trenden inmiştir.
Son durumda trende toplam 160 yolcu bulunduğuna göre, bu trenin toplam yolcu kapasitesi kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360

Cevap

Trenin toplam yolcu kapasitesi 360'tır.
Trenin toplam yolcu kapasitesine CC dersek, ilk istasyondan kalkışta yolcu sayısı P0=49CP_0 = \frac{4}{9}C olur. İkinci istasyonda yolcu sayısı kendi değerinin 14\frac{1}{4}'ü kadar arttığı için yeni yolcu sayısı P1=54P0=59CP_1 = \frac{5}{4} P_0 = \frac{5}{9}C olur. Üçüncü istasyonda ise yolcu sayısı kendi değerinin 15\frac{1}{5}'i kadar azaldığından son durumdaki yolcu sayısı P2=45P1=49CP_2 = \frac{4}{5} P_1 = \frac{4}{9}C olur. Son durumdaki yolcu sayısı 160 olarak verildiğinden 49C=160\frac{4}{9}C = 160 denklemi çözüldüğünde trenin kapasitesi 360 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Trenin toplam yolcu kapasitesine CC diyelim ve ilk istasyondaki yolcu sayısını belirleyelim.
İlk istasyondaki yolcu sayısı P0=49CP_0 = \frac{4}{9}C olur.
Soruda trenin yolcu kapasitesinin 49\frac{4}{9}'unun dolu olduğu belirtilmiştir.
2
İkinci istasyonda binen yolcuları hesaba katarak yeni yolcu sayısını bulalım.
İkinci istasyondaki yolcu sayısı P1=P0+14P0=54P0=54×49C=59CP_1 = P_0 + \frac{1}{4}P_0 = \frac{5}{4}P_0 = \frac{5}{4} \times \frac{4}{9}C = \frac{5}{9}C olur.
Trendeki yolcu sayısının 14\frac{1}{4}'ü kadar yeni yolcu trene binmiştir.
3
Üçüncü istasyonda inen yolcuları hesaba katarak son durumdaki yolcu sayısını bulalım.
Son durumdaki yolcu sayısı P2=P115P1=45P1=45×59C=49CP_2 = P_1 - \frac{1}{5}P_1 = \frac{4}{5}P_1 = \frac{4}{5} \times \frac{5}{9}C = \frac{4}{9}C olur.
Trendeki yolcu sayısının 15\frac{1}{5}'i kadar yolcu trenden inmiştir.
4
Son durumdaki yolcu sayısını 160'a eşitleyerek toplam kapasiteyi (CC) bulalım.
49C=160    4C=1440    C=360\frac{4}{9}C = 160 \implies 4C = 1440 \implies C = 360 olur.
Son durumda trende toplam 160 yolcu bulunduğu belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan veya mevcut miktar üzerinden adım adım işlem yapılması ve doğru temel değerlerin (matrah) belirlenmesi.
Soru 705Soru

Bir belediye parkında bulunan su deposunun içinde başlangıçta belirli bir miktar su vardır. Bu depodaki suyun;

* 1. gün 14\frac{1}{4}'ü parktaki çimleri sulamak için,
* 2. gün kalan suyun 25\frac{2}{5}'i ağaçları sulamak için kullanılıyor.
* 3. gün depoya 260 litre su ilave edildiğinde depodaki son su miktarı, başlangıçtaki su miktarının 1110\frac{11}{10}'una eşit oluyor.

Buna göre, başlangıçta depoda kaç litre su vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400

Cevap

Başlangıçta depoda 400 litre su vardır.
Başlangıçtaki su miktarı xx olsun. 1. gün suyun 14\frac{1}{4}'ü çimleri sulamak için kullanıldığında depoda 34x\frac{3}{4}x su kalır. 2. gün ise kalan suyun 25\frac{2}{5}'i ağaçları sulamak için kullanıldığında, bu suyun 35\frac{3}{5}'i kalır. Dolayısıyla 2. günün sonunda kalan su miktarı 34x×35=920x\frac{3}{4}x \times \frac{3}{5} = \frac{9}{20}x olur. 3. gün depoya 260 litre su eklendiğinde depodaki su miktarı başlangıçtaki suyun 1110\frac{11}{10}'una eşit olmaktadır. Buradan 920x+260=1110x\frac{9}{20}x + 260 = \frac{11}{10}x denklemi kurulur. Paydalar eşitlendiğinde 260=22920x    260=1320x    x=400260 = \frac{22 - 9}{20}x \implies 260 = \frac{13}{20}x \implies x = 400 bulunur. Bu nedenle başlangıçtaki su miktarı 400 litredir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki su miktarına xx diyerek birinci günün sonundaki kalan su miktarını hesaplamak
Kalan su: 34x\frac{3}{4}x litre
1. gün suyun 14\frac{1}{4}'ü kullanıldığı için geriye 34\frac{3}{4}'ü kalır.
2
İkinci gün kullanılan miktarı kalan sudan düşerek son kalan su oranını bulmak
Kalan su: 920x\frac{9}{20}x litre
2. gün, kalan suyun 25\frac{2}{5}'i kullanıldığı için geriye kalan suyun 35\frac{3}{5}'i kalır: 34x×35=920x\frac{3}{4}x \times \frac{3}{5} = \frac{9}{20}x.
3
Üçüncü gün eklenen su miktarı ile son durumdaki eşitliği kurup denklemi çözmek
x=400x = 400
Son kalan suya 260 litre eklendiğinde başlangıçtaki suyun 1110\frac{11}{10}'una eşit olmaktadır: 920x+260=1110x    260=1320x    x=400\frac{9}{20}x + 260 = \frac{11}{10}x \implies 260 = \frac{13}{20}x \implies x = 400.

Anahtar Kavram

Kesir Problemlerinde Kalan Miktar Üzerinden Denklem Kurma

Alternatif Yöntem

Başlangıçtaki su miktarına, kesirlerin paydalarının (4 ve 5) en küçük ortak katı ile orantılı olacak şekilde 20k20k diyelim. 1. gün suyun 14\frac{1}{4}'ü yani 5k5k'sı kullanılır ve geriye 15k15k su kalır. 2. gün kalan suyun 25\frac{2}{5}'i yani 15k×25=6k15k \times \frac{2}{5} = 6k su kullanılır ve geriye 15k6k=9k15k - 6k = 9k su kalır. 3. gün depoya 260 litre su eklendiğinde toplam miktar 9k+2609k + 260 olur. Bu miktar başlangıçtaki suyun 1110\frac{11}{10}'una yani 20k×1110=22k20k \times \frac{11}{10} = 22k değerine eşittir. Buradan 9k+260=22k    13k=260    k=209k + 260 = 22k \implies 13k = 260 \implies k = 20 bulunur. Başlangıçtaki su miktarı ise 20k=20×20=40020k = 20 \times 20 = 400 litre olarak elde edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 706Soru

Bir belediye, su faturalandırılmasında abonelerine iki farklı tarife seçeneği sunmaktadır.

* A Tarifesi: Aylık sabit ücret 8080 TL olup, tüketilen her metreküp su için 1212 TL alınmaktadır.
* B Tarifesi: Aylık sabit ücret alınmamakta; ancak tüketilen ilk 1010 metreküp suyun her metreküpü için 1515 TL, 1010 metreküpü aşan kısmın her metreküpü için ise 2020 TL alınmaktadır.

Bir ayda Ahmet A tarifesini, Barış ise B tarifesini kullanmış ve her ikisinin de su tüketim miktarları metreküp cinsinden birer tam sayı olmuştur.

Bu ayda Ahmet ve Barış'ın su tüketim miktarları toplamı 3232 metreküp olup Barış'ın ödediği fatura tutarı Ahmet'in ödediği fatura tutarından daha fazladır.

Buna göre, Ahmet'in bu ayki su tüketimi en fazla kaç metreküptür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1515

Cevap

Ahmet'in bu ayki su tüketimi en fazla 15 metreküptür.
Ahmet'in su tüketim miktarı aa ve Barış'ın su tüketim miktarı bb olarak seçildiğinde, toplam tüketim 3232 m³ olduğundan b=32ab = 32 - a yazılır. Barış'ın tüketiminin 1010 m³'ten fazla olduğu belirlendikten sonra fatura tutarları arasındaki ilişki modellenerek 20(32a)50>80+12a20(32 - a) - 50 > 80 + 12a eşitsizliği elde edilir. Bu eşitsizlik çözüldüğünde a<15.9375a < 15.9375 bulunur. Tüketim miktarı tam sayı olduğundan Ahmet'in tüketimi en fazla 15 metreküp olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ahmet'in su tüketim miktarını aa ve Barış'ın su tüketim miktarını bb olarak tanımlayalım.
a+b=32    b=32aa + b = 32 \implies b = 32 - a olur.
Toplam tüketim miktarının 32 metreküp olduğu belirtilmiştir.
2
Tarifelere göre fatura tutarlarını hesaplayan fonksiyonları yazalım.
Ahmet'in faturası: FA(a)=80+12aF_A(a) = 80 + 12a olur. Barış için, eğer tüketimi b10b \leq 10 olsaydı faturası en fazla 150150 TL olurdu; bu durumda Ahmet'in tüketimi a22a \geq 22 olup Ahmet'in faturası en az 344344 TL çıkardı ve Barış'ın faturası Ahmet'inkinden fazla olamazdı. Bu sebeple Barış'ın tüketimi b>10b > 10 olmalıdır. Buradan Barış'ın faturası: FB(b)=10×15+(b10)×20=20b50F_B(b) = 10 \times 15 + (b - 10) \times 20 = 20b - 50 olarak bulunur.
Fatura tarifelerindeki sabit ücret ve kademeli fiyatlandırma kuralları uygulanmıştır.
3
Barış'ın faturasının Ahmet'in faturasından fazla olması koşulunu (FB(b)>FA(a)F_B(b) > F_A(a)) eşitsizlik olarak kurup b=32ab = 32 - a ifadesini yerine yazarak çözelim.
20(32a)50>80+12a    64020a50>80+12a    59020a>80+12a    510>32a    a<5103215.937520(32 - a) - 50 > 80 + 12a \implies 640 - 20a - 50 > 80 + 12a \implies 590 - 20a > 80 + 12a \implies 510 > 32a \implies a < \frac{510}{32} \approx 15.9375 elde edilir.
Soruda verilen faturanın fazla olması koşulu eşitsizlik biçiminde modellenmiştir.
4
Elde edilen eşitsizliği sağlayan en büyük tüketim tam sayı değerini belirleyelim.
aa bir tam sayı olmak zorunda olduğundan, a<15.9375a < 15.9375 eşitsizliğini sağlayan en büyük tam sayı değeri 1515 olur.
Tüketim miktarları metreküp cinsinden birer tam sayı olarak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri
Soru 707Soru

Bir kumbarada sadece 5 TL ve 10 TL'lik madeni paralar bulunmaktadır. Bu kumbaradaki madeni paraların toplam sayısı 30'dur. Kumbaradaki 5 TL'lik paraların toplam değeri, 10 TL'lik paraların toplam değerine eşittir. Buna göre, kumbarada kaç tane 10 TL'lik madeni para vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Kumbarada 10 tane 10 TL'lik madeni para vardır.
10 adet 10 TL'lik para (10×10=10010 \times 10 = 100 TL) ve 20 adet 5 TL'lik para (20×5=10020 \times 5 = 100 TL) olduğunda hem toplam para sayısı 30 olmakta hem de toplam değerler eşitlenmektedir. Bu nedenle doğru cevap 10'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyenleri tanımlama ve toplam para sayısı denklemini kurma
5 TL'lik paraların sayısına xx, 10 TL'lik paraların sayısına yy denilirse, toplam para sayısı x+y=30x + y = 30 olur.
Soruda toplam madeni para sayısının 30 olduğu belirtilmiştir.
2
Paraların toplam değerlerinin eşitliği bilgisini kullanarak değişkenler arası ilişkiyi bulma
5 TL'lik paraların toplam değeri 5x5x ve 10 TL'lik paraların toplam değeri 10y10y'dir. Değerler eşit olduğuna göre 5x=10y5x = 10y yani x=2yx = 2y elde edilir.
Soruda her iki para türünün toplam değerlerinin birbirine eşit olduğu verilmiştir.
3
Birinci denklemde xx yerine 2y2y yazarak yy değerini bulma
2y+y=303y=30y=102y + y = 30 \Rightarrow 3y = 30 \Rightarrow y = 10 bulunur.
İki bilinmeyenli denklem sistemini yerine koyma yöntemiyle çözmek için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen sözel ifadeleri matematiksel denklemlere dönüştürme ve yerine koyma yöntemiyle denklem sistemlerini çözme.

Alternatif Yöntem

Seçenekleri deneyerek de çözüme ulaşılabilir. 10 TL'lik madeni paraların sayısı 10 ise, 5 TL'liklerin sayısı 3010=2030 - 10 = 20 olur. Değer kontrolü yapıldığında 10×10=10010 \times 10 = 100 TL ve 20×5=10020 \times 5 = 100 TL olduğu görülür ve eşitlik doğrudan sağlanır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 708Soru

Bir kargo şirketi müşterilerine iki farklı gönderim seçeneği sunmaktadır. Bu seçeneklerin ücret tarifesi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Gönderim SeçeneğiPaket Başı Sabit Ücret (TL)Desi Başı Ücret (TL)
Standart Gönderi304
Hızlı Gönderi106

Bir e-ticaret firması, bu kargo şirketiyle desi değerleri aynı ve pozitif birer tam sayı olan belirli sayıda paketi gönderecektir. Paketlerin bir kısmını Standart Gönderi ile kalanını ise Hızlı Gönderi ile gönderen bu firma, her iki gönderi türünü de en az bir kez kullanmıştır.

Gönderilen tüm paketlerin toplam desi miktarı 120120 desidir. Firma, Standart Gönderi ile gönderdiği paketler için toplamda 560560 TL ödeme yapmıştır.

Buna göre, Hızlı Gönderi ile gönderilen paketlerin sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Hızlı Gönderi ile gönderilen paketlerin sayısı 4'tür.
Standart Gönderi için paket başına ücret 30+4d30 + 4d ve toplam ödenen tutar n1(30+4d)=560n_1 \cdot (30 + 4d) = 560 TL'dir. Burada dd pozitif bir tam sayı olduğu için 30+4d30 + 4d ifadesi 560'ın 30'dan büyük bir böleni olmak zorundadır. Bu koşulu sağlayan tek değer d=10d = 10 olup, buradan Standart Gönderi paket sayısı n1=8n_1 = 8 bulunur. Toplam desi miktarı olan (n1+n2)d=120(n_1 + n_2) \cdot d = 120 denkleminde değerler yerine yazıldığında (8+n2)10=120(8 + n_2) \cdot 10 = 120 eşitliğinden Hızlı Gönderi paket sayısı olan n2=4n_2 = 4 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Standart Gönderi için denklem kurma
n1(30+4d)=560n_1 \cdot (30 + 4d) = 560 denklemi elde edilir.
Her bir paketin desisi dd, Standart Gönderi ile gönderilen paket sayısı n1n_1 olsun. Paket başına maliyet 30+4d30 + 4d TL'dir. Toplam maliyet bu iki değerin çarpımına eşittir.
2
Tam sayı çarpanlarını analiz etme
d=10d = 10 ve n1=8n_1 = 8 bulunur.
dd pozitif bir tam sayı olduğundan 30+4d30 + 4d ifadesi 560'ın bir tam böleni olmalıdır. 30+4d>3030 + 4d > 30 şartını sağlayan ve 560'ı tam bölen tek dd pozitif tam sayısı 10'dur.
3
Hızlı Gönderi paket sayısını bulma
n2=4n_2 = 4 bulunur.
Toplam desi miktarı (n1+n2)d=120(n_1 + n_2) \cdot d = 120 olarak verilmiştir. d=10d = 10 ve n1=8n_1 = 8 değerleri yerine yazıldığında (8+n2)10=120    8+n2=12    n2=4(8 + n_2) \cdot 10 = 120 \implies 8 + n_2 = 12 \implies n_2 = 4 elde edilir.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 709Soru

Bir mağazada satılan A ve B ürünlerinin birer adetlerinin fiyatları sırasıyla iki basamaklı abab ve baba TL'dir. Bu mağazadan 3 adet A ürünü ve 2 adet B ürünü satın alan bir müşterinin ödediği toplam tutar, 2 adet A ürünü ve 3 adet B ürünü satın alan bir müşterinin ödediği toplam tutardan daha azdır. Bu ürünlerin birer adetlerinin fiyatları toplamı 154 TL olduğuna göre, A ürününün fiyatının alabileceği en büyük değer kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 68

Cevap

A ürününün fiyatının alabileceği en büyük değer 68 TL'dir.
Verilen fiyat toplamı denkleminden a+b=14a + b = 14 ve satın alma karşılaştırmasından a<ba < b bağıntısı elde edilir. aa ve bb sıfırdan farklı birer rakam olmak zorunda olduğundan, a<ba < b koşulu altında aa en fazla 6 değerini alabilir. Bu durumda b=8b = 8 olur ve A ürününün fiyatı en fazla 68 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Fiyatlar toplamı bilgisini kullanarak basamak çözümlemesi yapın.
ab+ba=154    10a+b+10b+a=154    11(a+b)=154    a+b=14ab + ba = 154 \implies 10a + b + 10b + a = 154 \implies 11(a + b) = 154 \implies a + b = 14
İki basamaklı sayıların çözümlenerek rakamları arasındaki toplam ilişkisini belirlemek için.
2
Ürünlerin toplam fiyat karşılaştırmasını eşitsizlik biçiminde yazıp sadeleştirin.
3(ab)+2(ba)<2(ab)+3(ba)    ab<ba    10a+b<10b+a    9a<9b    a<b3(ab) + 2(ba) < 2(ab) + 3(ba) \implies ab < ba \implies 10a + b < 10b + a \implies 9a < 9b \implies a < b
A ve B ürünlerinin fiyatları arasındaki büyüklük ilişkisini (rakamlar arasındaki ilişkiyi) belirlemek için.
3
Bulunan koşulları sağlayan en büyük abab iki basamaklı sayısını belirleyin.
a+b=14a + b = 14 ve a<ba < b koşullarında aa ve bb birer rakam olmalıdır. aa en fazla 6 olabilir, bu durumda b=8b = 8 olur ve ab=68ab = 68 elde edilir.
Koşulları sağlayan en büyük fiyat değerini bulmak için.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların çözümlenmesi ve eşitsizlik sistemlerinin sayı problemlerine uygulanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 710Soru

Bir spor salonundaki üyelerin cinsiyetlerine göre dağılımı ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Salondaki erkek üyelerin sayısı, kadın üyelerin sayısının 2 katından 3 eksiktir.
* Salonda toplam 27 üye bulunmaktadır.

Buna göre, bu spor salonundaki kadın üye sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Kadın üye sayısı 10'dur.
Kadın üye sayısı xx olarak tanımlandığında, erkek üye sayısı 2x32x-3 olur. Bu iki değerin toplamı salondaki toplam üye sayısı olan 27'ye eşitlenirse 3x3=273x - 3 = 27 denklemi elde edilir. Buradan 3x=303x = 30 ve kadın üye sayısı x=10x = 10 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kadın üye sayısını bilinmeyen bir değişken olarak belirleyin.
Kadın üye sayısı = xx
Sayı problemlerinde bilinmeyenleri harflendirerek denklem kurmak çözümü kolaylaştırır.
2
Erkek üye sayısını kadın üye sayısı cinsinden ifade edin.
Erkek üye sayısı = 2x32x - 3
Erkek üyelerin sayısının kadın üyelerin 2 katından 3 eksik olduğu belirtilmiştir.
3
Kadın ve erkek üyelerin sayısını toplayıp toplam üye sayısı olan 27'ye eşitleyerek denklemi çözün.
x+(2x3)=273x3=273x=30x=10x + (2x - 3) = 27 \Rightarrow 3x - 3 = 27 \Rightarrow 3x = 30 \Rightarrow x = 10
Salondaki toplam üye sayısı kadın ve erkek üyelerin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Bilinmeyen kullanarak denklem kurma ve çözme
Soru 711Soru

Bir kahve kavurma atölyesinde, yeşil kahve çekirdekleri kavrulurken ağırlıklarının 16\frac{1}{6}'sını kaybetmektedir.

Kavrulan kahve çekirdeklerinin;
- Önce 25\frac{2}{5}'i filtre kahve yapımı için paketleniyor.
- Daha sonra kalan kahve çekirdeklerinin 13\frac{1}{3}'ü espresso yapımı için ayrılıyor.

Geriye kalan 40 kg40\text{ kg} kavrulmuş kahve çekirdeği satılmak üzere depolanıyor.

Buna göre, başlangıçtaki yeşil kahve çekirdeği kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Başlangıçtaki yeşil kahve çekirdeği 120 kilogramdır.
Espresso işleminden sonra geriye kalan 40 kg kahve, espresso öncesi kahvenin 2/3'üne eşittir; buradan espresso öncesi miktar 60 kg olarak bulunur. Bu 60 kg ise filtre kahve paketlendikten sonra kalan kısımdır ve toplam kavrulmuş kahvenin 3/5'ini oluşturur; böylece toplam kavrulmuş kahve 100 kg olarak hesaplanır. Son olarak, yeşil kahve kavrulurken ağırlığının 1/6'sını kaybettiğinden, geriye kalan 5/6'lık kısım 100 kg'dır. Buradan yeşil kahvenin başlangıçtaki ağırlığı 120 kg olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Espresso yapıldıktan sonra geriye kalan miktarı kullanarak espresso öncesi kalan miktarı belirlemek. Espresso için kalan kahvenin 13\frac{1}{3}'ü ayrıldığına göre geriye 23\frac{2}{3}'ü kalmıştır.
Espresso öncesi kalan kahve miktarı X1X_1 olsun. X1(113)=40    X123=40    X1=60 kgX_1 \cdot \left(1 - \frac{1}{3}\right) = 40 \implies X_1 \cdot \frac{2}{3} = 40 \implies X_1 = 60\text{ kg} bulunur.
Espresso için kullanılan miktarın kalanın üzerinden hesaplandığı belirtildiğinden, sondan bir önceki adıma ulaşmak için kalan miktar oranlanır.
2
Filtre kahve paketlendikten sonra kalan miktarı kullanarak toplam kavrulmuş kahve miktarını belirlemek. Filtre kahve için toplam kavrulmuş kahvenin 25\frac{2}{5}'i paketlendiğine göre geriye 35\frac{3}{5}'ü kalmıştır.
Toplam kavrulmuş kahve miktarı KK olsun. K(125)=60    K35=60    K=100 kgK \cdot \left(1 - \frac{2}{5}\right) = 60 \implies K \cdot \frac{3}{5} = 60 \implies K = 100\text{ kg} bulunur.
İlk aşamada paketlenen filtre kahveden önceki toplam kavrulmuş çekirdek miktarını bulmak için kalan oran kullanılır.
3
Kavrulmuş kahve miktarından hareketle başlangıçtaki yeşil kahve miktarını belirlemek. Yeşil kahve kavrulurken ağırlığının 16\frac{1}{6}'sını kaybettiği için geriye 56\frac{5}{6}'sı kalır.
Başlangıçtaki yeşil kahve miktarı YY olsun. Y(116)=100    Y56=100    Y=120 kgY \cdot \left(1 - \frac{1}{6}\right) = 100 \implies Y \cdot \frac{5}{6} = 100 \implies Y = 120\text{ kg} elde edilir.
Kavurma işlemindeki fire oranı hesaba katılarak en baştaki hammadde miktarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Geriye doğru işlem yapma ve kalan miktarların kesirlerini hesaplama yöntemi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 712Soru

Bir bilet kuyruğunda bekleyen Cenk, baştan (n+4)(n + 4). sırada, sondan ise (2n1)(2n - 1). sıradadır. Kuyrukta toplam 3535 kişi olduğuna göre, Cenk baştan kaçıncı sıradadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Cenk baştan 15. sıradadır.
Cenk'in kuyruktaki baştan sırası (n+4)(n + 4) ve sondan sırası (2n1)(2n - 1) olarak verilmiştir. Cenk her iki yönden de sayıldığı için, toplam kişi sayısı (n+4)+(2n1)1=35(n + 4) + (2n - 1) - 1 = 35 formülüyle bulunur. Buradan 3n+2=353n + 2 = 35 ve n=11n = 11 elde edilir. Cenk'in baştan sırası n+4=11+4=15n + 4 = 11 + 4 = 15 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cenk'in kuyruktaki toplam kişi sayısı içindeki konumunu veren denklemi kurmak.
(n+4)+(2n1)1=35(n + 4) + (2n - 1) - 1 = 35 denklemi elde edilir.
Kuyruktaki toplam kişi sayısı, bir kişinin baştan ve sondan sıralarının toplamının 1 eksiğine eşittir.
2
Elde edilen denklemi çözerek nn değişkenini bulmak.
3n+2=35    3n=33    n=113n + 2 = 35 \implies 3n = 33 \implies n = 11 bulunur.
Cenk'in sırasını bulmak için öncelikle denklemdeki bilinmeyen değeri hesaplamalıyız.
3
Bulunan nn değerini Cenk'in baştan sıra ifadesinde yerine koymak.
11+4=1511 + 4 = 15 elde edilir.
Cenk'in baştan sırası (n+4)(n+4) olarak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Bir kuyrukta baştan ve sondan sıraları verilen bir kişinin toplam kişi sayısına bağlı olarak konumunun bulunması denklemi.

Alternatif Yöntem

Cenk'in sondan sırasını bulmak için toplam kişi sayısından baştan sırası çıkarılıp 1 eklenebilir: 35(n+4)+1=2n135 - (n + 4) + 1 = 2n - 1. Buradan da 32n=2n1    3n=33    n=1132 - n = 2n - 1 \implies 3n = 33 \implies n = 11 bulunur. Baştan sıra: 11+4=1511 + 4 = 15 olur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 713Soru

Bir mikromobilite şirketine ait paylaşımlı elektrikli scooter filosundaki araçların batarya doluluk oranları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Filodaki scooter'ların 310\frac{3}{10}'unun bataryası tamamen doludur.
* Geriye kalan scooter'ların 37\frac{3}{7}'sinin batarya doluluk oranı 12\frac{1}{2}'dir.
* Geriye kalan diğer tüm scooter'ların bataryası ise tamamen boştur.

Bu filoda bataryası tamamen boş olan scooter sayısı, bataryası tamamen dolu olan scooter sayısından 1818 fazladır.

Buna göre, bu filodaki tüm scooter'ların bataryalarını tamamen doldurmak için gereken toplam elektrik enerjisi, bataryası tamamen boş olan kaç adet scooter'ın bataryasını tamamen dolduracak enerjiye eşittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 99

Cevap

Gereken toplam elektrik enerjisi, bataryası tamamen boş olan 99 adet scooter'ın bataryasını tamamen dolduracak enerjiye eşittir.
Filodaki toplam scooter sayısı 180 olarak bulunur. Bu scooter'lardan 54 tanesi tamamen dolu, 54 tanesi yarım dolu ve 72 tanesi tamamen boştur. Tamamen dolu olanlar için şarj gerekmez. Yarım dolu olanların her biri için 1/2 oranında şarj gerektiğinden, bu grup toplamda 27 adet boş batarya kadar enerjiye ihtiyaç duyar. Tamamen boş olan 72 scooter ise 72 adet boş batarya kadar enerji gerektirir. Toplam şarj miktarı 27 + 72 = 99 adet boş bataryanın enerjisine eşit olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam scooter sayısını xx kabul ederek batarya doluluk durumlarına göre grupların oranlarını bulalım.
Tamamen dolu olanlar: 310x\frac{3}{10}x. Geriye kalanlar: x310x=710xx - \frac{3}{10}x = \frac{7}{10}x. Yarım dolu olanlar: 710x×37=310x\frac{7}{10}x \times \frac{3}{7} = \frac{3}{10}x. Tamamen boş olanlar: 710x310x=410x\frac{7}{10}x - \frac{3}{10}x = \frac{4}{10}x.
Soruda verilen kesirli ifadeleri tek bir bilinmeyen cinsinden temsil etmek ve işlem kolaylığı sağlamak amacıyla oranları düzenleriz.
2
Boş scooter sayısı ile dolu scooter sayısı arasındaki farkı 18'e eşitleyerek xx değerini ve her gruptaki scooter sayısını hesaplayalım.
410x310x=18110x=18x=180\frac{4}{10}x - \frac{3}{10}x = 18 \Rightarrow \frac{1}{10}x = 18 \Rightarrow x = 180. Bu durumda: Dolu scooter sayısı = 180×310=54180 \times \frac{3}{10} = 54. Yarım dolu scooter sayısı = 180×310=54180 \times \frac{3}{10} = 54. Boş scooter sayısı = 180×410=72180 \times \frac{4}{10} = 72.
Verilen sayısal fark bağıntısını kullanarak bilinmeyenin değerini çözeriz ve alt grupların sayılarını elde ederiz.
3
Tüm scooter'ların bataryalarını doldurmak için gereken şarj miktarını, tam boş batarya birimi cinsinden hesaplayalım.
Tam dolu olan 5454 scooter için gereken şarj: 54×0=054 \times 0 = 0. Yarım dolu olan 5454 scooter için gereken şarj: 54×(112)=2754 \times (1 - \frac{1}{2}) = 27 adet boş batarya kapasitesi. Tamamen boş olan 7272 scooter için gereken şarj: 72×1=7272 \times 1 = 72 adet boş batarya kapasitesi. Toplam gereken enerji: 0+27+72=990 + 27 + 72 = 99 adet boş bataryaya eşdeğerdir.
Her bir scooter'ın eksik şarj oranını kendi grubuyla çarparak toplam enerji ihtiyacını tam birimler cinsinden toplarız.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden oranlama yapma ve eksik parça miktarlarını hesaplama.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 714Soru

Bir nakliye firması, taşıma kapasitesi en fazla 240 kg240\text{ kg} olan yük asansörleri ile özdeş kutuları üst katlara taşımaktadır. Bu kutuların asansörle taşınmasıyla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

- Asansöre bu kutulardan 1515 adet konulduğunda asansörün taşıma kapasitesi aşılmaktadır.
- Aynı asansöre bu kutulardan 99 adet konulup yanına 78 kg78\text{ kg} ağırlığında bir koli daha eklendiğinde asansörün taşıma kapasitesi aşılmamaktadır.

Kutulardan her birinin ağırlığı kilogram cinsinden bir tam sayı olduğuna göre, bir kutunun ağırlığının alabileceği en büyük ve en küçük değerlerin toplamı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35

Cevap

Bir kutunun ağırlığının alabileceği en büyük ve en küçük tam sayı değerlerinin toplamı 35 kilogramdır.
Kutunun ağırlığına xx kg dediğimizde, 15x>24015x > 240 eşitsizliğinden x>16x > 16 bulunur. Kutu ağırlığı tam sayı olduğundan en küçük değer 17 olur. Diğer yandan 9x+782409x + 78 \le 240 eşitsizliğinden 9x162    x189x \le 162 \implies x \le 18 bulunur. Buradan en büyük değer 18 olur. Bu iki değerin toplamı 35 kilogramdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kutunun ağırlığına xx kg diyerek birinci durumu eşitsizlik olarak ifade etmek.
15x>240    x>1615x > 240 \implies x > 16 elde edilir.
15 adet kutu konulduğunda taşıma kapasitesi olan 240 kg aşıldığı için toplam ağırlık 240'tan kesinlikle büyük olmalıdır.
2
İkinci durumu eşitsizlik olarak ifade etmek ve çözmek.
9x+78240    9x162    x189x + 78 \le 240 \implies 9x \le 162 \implies x \le 18 elde edilir.
9 kutu ve 78 kg ağırlığındaki koli eklendiğinde kapasite aşılmadığı için toplam ağırlık 240'a eşit veya daha küçük olmalıdır.
3
Bulunan eşitsizlik aralıklarını birleştirerek xx tam sayısının alabileceği en küçük ve en büyük değerleri bulup toplamak.
16<x1816 < x \le 18 aralığından en küçük x=17x = 17 ve en büyük x=18x = 18 bulunur. Toplamları ise 17+18=3517 + 18 = 35 olur.
Kutuların ağırlığı tam sayı olduğu için bu aralıktaki en büyük ve en küçük tam sayı değerleri seçilmelidir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden eşitsizlikler yardımıyla sayı problemlerini modelleme ve sınır değer analizi yapma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 715Soru

Bir telekomünikasyon şirketi, müşterilerine iki farklı konuşma paketi sunmaktadır:

* A paketi: Aylık sabit ücret 6060 TL ve konuşulan her bir dakika için 0,20,2 TL.
* B paketi: Aylık sabit ücret olmayıp, konuşulan ilk 100100 dakikanın her bir dakikası için 0,50,5 TL, 100100 dakikayı aşan her bir dakika için ise 0,30,3 TL.

Buna göre, aylık konuşma süresi dakika cinsinden bir tam sayı olan bir müşterinin A paketini tercih etmesinin daha ekonomik olması için en az kaç dakika konuşması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 401

Cevap

A paketinin daha ekonomik olması için konuşulması gereken en az süre 401 dakikadır.
A paketinin ücret fonksiyonu ile B paketinin 100100 dakikadan fazla konuşma süresi için geçerli olan ücret fonksiyonu karşılaştırıldığında, A paketinin daha düşük maliyetli olmasını sağlayan eşitsizlik çözülür. Elde edilen m>400m > 400 ifadesine göre konuşma süresi tam sayı olarak en az 401 dakika olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B paketlerinin 100100 dakikadan fazla konuşma durumu için ücret fonksiyonlarını yazın.
A paketi için ücret: 60+0,2m60 + 0,2m TL. B paketi için ilk 100100 dakika 100×0,5=50100 \times 0,5 = 50 TL, kalan (m100)(m-100) dakika için (m100)×0,3(m-100) \times 0,3 TL olmak üzere toplam ücret: 20+0,3m20 + 0,3m TL.
Her iki paketin maliyetlerini konuşma süresine bağlı olarak karşılaştırabilmek için.
2
A paketinin daha ekonomik olması koşulunu belirten eşitsizliği kurun.
60+0,2m<20+0,3m60 + 0,2m < 20 + 0,3m
A paketinin ücretinin B paketinin ücretinden daha az olması istendiği için.
3
Eşitsizliği çözerek en küçük tam sayı değerini bulun.
40<0,1m    400<m40 < 0,1m \implies 400 < m elde edilir. Buradan en küçük tam sayı değeri 401401 olarak bulunur.
Konuşma süresinin tam sayı olması gerektiğinden, sınır değerden büyük en küçük tam sayıyı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem ve eşitsizlik kurma yoluyla en ekonomik seçeneği belirleme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 716Soru

Bir tekstil atölyesinde A ve B tipi olmak üzere iki farklı maske üretim makinesi bulunmaktadır. A tipi bir makinenin günlük üretim kapasitesi 240 adet, B tipi bir makinenin günlük üretim kapasitesi ise 360 adettir.

Bu atölyedeki toplam makine sayısı 16'dır. Bir gün boyunca;
- A tipi makinelerin 13\frac{1}{3}'ü günün bir kısmında arızalanmış ve her biri o gün için günlük kapasitesinin 14\frac{1}{4}'ü kadar üretim yapabilmiştir. Geriye kalan A tipi makineler ise tam kapasiteyle çalışmıştır.
- B tipi makinelerin 14\frac{1}{4}'ü günün bir kısmında arızalanmış ve her biri o gün için günlük kapasitesinin 13\frac{1}{3}'ü kadar üretim yapabilmiştir. Geriye kalan B tipi makineler ise tam kapasiteyle çalışmıştır.

Gün sonunda bu atölyede üretilen toplam maske sayısı, tüm makineler arızasız ve tam kapasiteyle çalışsaydı üretilecek olan toplam maske sayısının 79\frac{7}{9}'una eşit olmuştur.

Buna göre, bu atölyedeki B tipi makine sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

B tipi makine sayısı 4'tür.
Denklemler doğru kurulup sadeleştirildiğinde, A tipi makine sayısının B tipi makine sayısının 3 katı olduğu (x=3yx = 3y) görülür. Toplam makine sayısı 16 olduğuna göre, 3y+y=163y + y = 16 eşitliğinden B tipi makine sayısı 4 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B tipi makine sayıları için değişken tanımlayıp toplam makine sayısı denklemini kurmak.
x+y=16x + y = 16 (Burada xx A tipi makine sayısını, yy ise B tipi makine sayısını temsil etmektedir.)
Makinelerin toplam sayısına bağlı olarak değişkenler arası ilk ilişkiyi belirlemek.
2
Tüm makinelerin tam kapasiteyle çalışması durumunda elde edilecek toplam maske üretim miktarını (TT) ifade etmek.
T=240x+360yT = 240x + 360y
Gerçekleşen üretimin kıyaslanacağı ideal toplam üretim miktarını cebirsel olarak tanımlamak.
3
Arızalı ve sağlam makinelerin ürettiği maske miktarlarını ayrı ayrı hesaplayarak gerçekleşen toplam üretimi (AA) bulmak.
A tipi için: 23x240+13x60=180x\frac{2}{3}x \cdot 240 + \frac{1}{3}x \cdot 60 = 180x. B tipi için: 34y360+14y120=300y\frac{3}{4}y \cdot 360 + \frac{1}{4}y \cdot 120 = 300y. Toplam: A=180x+300yA = 180x + 300y.
Arıza durumunda makinelerin kapasite kayıplarını dikkate alarak o günkü fiili üretimi elde etmek.
4
Fiili üretimin, tam kapasite üretimin 79\frac{7}{9}'una eşit olduğunu belirten denklemi kurmak ve çözmek.
180x+300y=79(240x+360y)    x=3y180x + 300y = \frac{7}{9}(240x + 360y) \implies x = 3y. x+y=16x + y = 16 denkleminde yerine yazıldığında 4y=16    y=44y = 16 \implies y = 4 bulunur.
Verilen oranı kullanarak iki bilinmeyenli denklem sisteminden B tipi makine sayısını çekmek.

Anahtar Kavram

Cebirsel denklem kurma ve oran-orantı problemlerinin modellenmesi.

Alternatif Yöntem

Denklem kurmak yerine seçeneklerden giderek de çözüm kontrol edilebilir. Örneğin B tipi makine sayısı 4 seçildiğinde, A tipi 12 olur. Tam kapasite üretim 12240+4360=432012 \cdot 240 + 4 \cdot 360 = 4320 olur. Gerçekleşen üretim ise 8240+460+3360+1120=2160+1200=33608 \cdot 240 + 4 \cdot 60 + 3 \cdot 360 + 1 \cdot 120 = 2160 + 1200 = 3360 olur. Bu iki değerin oranı 33604320=79\frac{3360}{4320} = \frac{7}{9} eşitliğini sağladığı için cevap doğrulanmış olur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 717Soru

Bir demir yolu şirketine ait yolcu treninde A, B ve C olmak üzere üç farklı vagon tipi bulunmaktadır. Bu vagon tiplerinin her birinin koltuk kapasitesi sırasıyla 40, 60 ve 80'dir.

Bu trendeki vagonlar ve koltuk sayıları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Trendeki toplam vagon sayısı 18'dir.
* Trendeki toplam koltuk sayısı 1120'dir.
* A tipi vagonlardaki toplam koltuk sayısı; B ve C tipi vagonlardaki toplam koltuk sayılarının farkının mutlak değerine eşittir.

Buna göre, bu trendeki B tipi vagon sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

B tipi vagon sayısı 6'dır.
Verilen vagon sayıları ve koltuk kapasiteleriyle kurulan sistemde, vagon sayısının pozitif tam sayı olması şartını sağlayan tek çözüm kümesinde B tipi vagon sayısı 6'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilinmeyenler için değişkenler tanımlanarak ilk denklemler kurulur.
A, B ve C tipi vagon sayıları sırasıyla xx, yy ve zz olsun. Vagon sayısı denklemi: x+y+z=18x + y + z = 18, koltuk sayısı denklemi: 40x+60y+80z=112040x + 60y + 80z = 1120 olur.
Problemde verilen bilgileri matematiksel eşitliklere dönüştürmek için.
2
Koltuk sayısı denklemi sadeleştirilir ve mutlak değerli koşul yazılır.
Koltuk sayısı denklemi 20 ile bölünerek 2x+3y+4z=562x + 3y + 4z = 56 elde edilir. Üçüncü koşula göre 60y80z=40x    3y4z=2x|60y - 80z| = 40x \implies |3y - 4z| = 2x olur.
İşlemleri kolaylaştırmak ve tüm koşulları denklem sistemine dahil etmek için.
3
Mutlak değerin durumları incelenerek tam sayı koşulu kontrol edilir.
1. Durum: 3y4z=2x    2x3y+4z=03y - 4z = 2x \implies 2x - 3y + 4z = 0. Bu denklem ile 2x+3y+4z=562x + 3y + 4z = 56 ortak çözülürse 6y=56    y=28/36y = 56 \implies y = 28/3 olur. Vagon sayısı tam sayı olması gerektiğinden bu durum geçerli değildir. 2. Durum: 4z3y=2x    2x+3y4z=04z - 3y = 2x \implies 2x + 3y - 4z = 0 olmalıdır.
Mutlak değerin tanımı gereği iki olası durum vardır ve vagon sayısı tam sayı olmak zorundadır.
4
Geçerli durum için denklem sistemi çözülür.
2x+3y4z=02x + 3y - 4z = 0 ve 2x+3y+4z=562x + 3y + 4z = 56 denklemleri toplanırsa 4x+6y=56    2x+3y=284x + 6y = 56 \implies 2x + 3y = 28 olur. Buradan 4z=2x+3y=28    z=74z = 2x + 3y = 28 \implies z = 7 bulunur. z=7z = 7 ise x+y=11x + y = 11 olur. 2x+3y=282x + 3y = 28 ve 2(x+y)=222(x+y) = 22 denklemleri ortak çözüldüğünde y=6y = 6 ve x=5x = 5 bulunur.
B tipi vagon sayısını (yy) belirlemek için.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden çok bilinmeyenli denklem sistemleri ve mutlak değerli denklemlerin sayı problemlerine uygulanması
Soru 718Soru

Bir kargo firması, taşıdığı her bir paket için sabit 3535 TL ücret almakta ve paketin ağırlığının her bir kilogramı için ise 44 TL ek ücret uygulamaktadır.

Bir müşterinin bu kargo firmasıyla gönderdiği bir paket için ödediği toplam ücret 150150 TL'den az olduğuna göre, bu paketin ağırlığı tam sayı olarak en fazla kaç kilogram olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 28

Cevap

Paketin ağırlığı tam sayı olarak en fazla 28 kilogram olabilir.
Doğru cevap olan 28 değeri, kargo ücretini belirten 35+4x<15035 + 4x < 150 eşitsizliğinin çözülmesiyle elde edilir. Eşitsizlik çözüldüğünde 4x<1154x < 115 ve buradan x<28,75x < 28,75 bulunur. Bu aralıktaki en büyük tam sayı 28'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Paketin ağırlığına xx kilogram diyerek toplam ücreti veren matematiksel ifadeyi oluşturalım.
35+4x35 + 4x
Sabit ücret olan 3535 TL'ye, her bir kilogram için uygulanan 44 TL ek ücret eklenmelidir.
2
Toplam ücretin 150150 TL'den az olması durumunu belirten eşitsizliği kuralım ve çözelim.
35+4x<1504x<115x<28,7535 + 4x < 150 \Rightarrow 4x < 115 \Rightarrow x < 28,75
Toplam ödenen ücretin 150150 TL'den küçük olması gerektiği belirtilmiştir.
3
x<28,75x < 28,75 koşulunu sağlayan en büyük tam sayı değerini bulalım.
x=28x = 28
28,7528,75 sayısından küçük olan en büyük tam sayı 28'dir.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlik içeren sayı problemleri ve tam sayı sınırlarının yorumlanması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 719Soru

Bir kahve dükkanında uygulanan sadakat programında müşteriler içecek alımlarından puan kazanmakta veya biriktirdikleri puanları harcayarak ücretsiz içecek alabilmektedir. Bu sadakat programın��n kuralları aşağıda verilmiştir:

* Satın alınan her bir sıcak içecek için 44 puan kazanılmaktadır.
* Satın alınan her bir soğuk içecek için 66 puan kazanılmaktadır.
* Biriktirilen her 1515 puan karşılığında 11 adet ücretsiz içecek (sıcak veya soğuk) alınabilmektedir. Ücretsiz alınan içeceklerden puan kazanılmamaktadır.

Başlangıçta hiç puanı olmayan Melis, bir ay boyunca bu dükkandan toplam 2020 adet içecek almıştır. Bu içeceklerin bir kısmını biriktirdiği puanlarla ücretsiz olarak, geri kalanını ise ücretini ödeyerek almıştır.

Melis'in ücretini ödeyerek aldığı soğuk içecek sayısı, ücretini ödeyerek aldığı sıcak içecek sayısının 22 katıdır.

Melis'in ay sonunda elinde kalan puanı 55 olduğuna göre, bu ay boyunca ücretsiz olarak aldığı içecek sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

Melis'in ücretsiz olarak aldığı içecek sayısı 5'tir.
Sorudaki veriler doğrultusunda Melis'in ücretini ödeyerek aldığı sıcak içecek sayısı xx olarak belirlenirse, soğuk içecek sayısı 2x2x olur. Toplam ücretli içecek sayısı 3x3x ve ücretsiz içecek sayısı yy olmak üzere, toplam içecek sayısı 3x+y=203x + y = 20 olur. Kazanılan toplam puan 4x+6(2x)=16x4x + 6(2x) = 16x ve harcanan puan 15y15y olduğundan, kalan puan 16x15y=516x - 15y = 5 denklemini verir. Bu iki bilinmeyenli denklem sistemi çözüldüğünde x=5x = 5 ve ücretsiz içecek sayısı y=5y = 5 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve toplam içecek sayısı denklemini kurma
Melis'in ücret ödeyerek aldığı sıcak içecek sayısı xx ise, soğuk içecek sayısı 2x2x olur. Toplam ücretli içecek sayısı x+2x=3xx + 2x = 3x olur. Ücretsiz aldığı içecek sayısı yy olsun. Toplam içecek sayısı: 3x+y=203x + y = 20 olur.
Soruda verilen toplam içecek sayısını matematiksel olarak ifade etmek için.
2
Kazanılan ve harcanan puanlara göre puan denklemini kurma
Her sıcak içecek için 4, soğuk içecek için 6 puan kazanıldığından kazanılan puan: 4x+6(2x)=16x4x + 6(2x) = 16x olur. Her ücretsiz içecek için 15 puan harcandığından harcanan puan 15y15y olur. Kalan puan 5 olduğuna göre: 16x15y=516x - 15y = 5 denklemi elde edilir.
Sorudaki puan sistemini ve eldeki son puan durumunu modellemek için.
3
Denklem sistemini çözme
Birinci denklemden y=203xy = 20 - 3x ifadesini ikinci denklemde yerine yazalım: 16x15(203x)=5    16x300+45x=5    61x=305    x=516x - 15(20 - 3x) = 5 \implies 16x - 300 + 45x = 5 \implies 61x = 305 \implies x = 5 bulunur. Buradan ücretsiz alınan içecek sayısı y=203(5)=5y = 20 - 3(5) = 5 olarak elde edilir.
Sıcak içecek sayısını ve buna bağlı olarak ücretsiz alınan içecek sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen sözel ilişkileri iki bilinmeyenli denklem sistemine dönüştürerek çözme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 720Soru

Bir kırtasiyeci; birim fiyatı 55 TL olan kurşun kalemlerden iki basamaklı abab adet, birim fiyatı 44 TL olan tükenmez kalemlerden ise iki basamaklı baba adet satmıştır. Kırtasiyecinin bu satıştan elde ettiği toplam gelir 513513 TL'dir.

Tükenmez kalemlerin satışından elde edilen toplam gelir, kurşun kalemlerin satışından elde edilen toplam gelirden fazla olduğuna göre, satılan toplam kalem sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121

Cevap

Toplam kalem sayısı 121'dir.
Kurşun kalem sayısı ab=10a+bab = 10a + b ve tükenmez kalem sayısı ba=10b+aba = 10b + a olup toplam gelir denklemi 5(10a+b)+4(10b+a)=5135(10a+b) + 4(10b+a) = 513 olarak kurulur. Bu denklem düzenlendiğinde 6a+5b=576a + 5b = 57 olur. Rakam olma koşuluna göre olası durumlar (a=7,b=3)(a=7, b=3) ve (a=2,b=9)(a=2, b=9) şeklindedir. Tükenmez kalemlerin gelirinin fazla olması koşulunu (368>145368 > 145) sağlayan değerler a=2a=2 ve b=9b=9 olup toplam kalem sayısı 121'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Kalem sayılarının basamak çözümlemesini yazma
Kurşun kalem sayısı ab=10a+bab = 10a + b, tükenmez kalem sayısı ba=10b+aba = 10b + a olarak ifade edilir.
Toplam geliri hesaplamak için kalem adetlerini basamak değerlerine g��re modellemek gerekir.
2
Gelir denklemini kurma ve sadeleştirme
5(10a+b)+4(10b+a)=513    54a+45b=513    6a+5b=575(10a+b) + 4(10b+a) = 513 \implies 54a + 45b = 513 \implies 6a + 5b = 57 denklemi elde edilir.
Verilen toplam geliri kullanarak rakamlar arasındaki bağıntıyı bulmak için.
3
Rakam koşullarına göre olası durumları belirleme
aa ve bb birer rakam olduğundan denklemi sağlayan durumlar (a=7,b=3)(a=7, b=3) veya (a=2,b=9)(a=2, b=9) şeklindedir.
abab ve baba iki basamaklı sayılar olduğundan aa ve bb sıfırdan farklı birer rakam olmak zorundadır.
4
Gelir karşılaştırması eşitsizliğini kontrol etme
Tükenmez kalem geliri (4×ba4 \times ba) > Kurşun kalem geliri (5×ab5 \times ab) koşulunu sadece (a=2,b=9)(a=2, b=9) ikilisi sağlar. Çünkü 4×92=3684 \times 92 = 368 TL, 5×29=1455 \times 29 = 145 TL'den büyüktür.
Soruda verilen gelir karşılaştırma şartına göre doğru durumu netleştirmek için.
5
Toplam kalem sayısını hesaplama
Toplam kalem sayısı ab+ba=29+92=121ab + ba = 29 + 92 = 121 olarak bulunur.
Soruda istenen toplam kalem adedine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıları çözümleme, sayı problemlerinde denklem kurma ve eşitsizlik şartını sağlayan uygun değerleri seçme.
ÖncekiSayfa 36 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 36 | Examkin