Veri, Sayma ve Olasılık

98 soru

Soru 81Soru

Bir sınıftaki öğrencilerin bir matematik sınavından aldıkları notların dağılımı aşağıdaki tabloda karışık bir sırayla verilmiştir:

Sınav NotuÖğrenci Sayısı
146
103
184
125
16xx

Bu sınıfta sınav notu 16 olan öğrencilerin sayısı xx'tir. Bu not dağılımına ait veri grubunun aritmetik ortalaması, medyanı (ortanca) ve yalnızca bir tane olan tepe değeri (mod) birbirine eşittir.

Buna göre, bu sınıftaki toplam öğrenci sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

Sınıftaki toplam öğrenci sayısı 21'dir.
Verilen not dağılımında aritmetik ortalama, medyan ve tek bir tepe değer birbirine eşitlenmiştir. Tepe değerin tek bir tane olabilmesi için bilinmeyen öğrenci sayısının 6'dan küçük olması gerekir, bu durumda tepe değer 14 olur. Aritmetik ortalama 14'e eşitlendiğinde bilinmeyen öğrenci sayısı 3 bulunur. Bilinmeyen öğrenci sayısı 3 için toplam öğrenci sayısı 21 olur ve bu durumda medyan da 14'e eşit çıkarak tüm koşulları sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tepe değerinin (mod) alabileceği değerlerin belirlenmesi
Gruptaki diğer notların frekansları (öğrenci sayıları) 3, 5, 6 ve 4'tür. 14 notunun frekansı 6'dır. Grubun tek bir tepe değeri olabilmesi için x<6x < 6 olmalıdır ve bu durumda tepe değer 14 olur. (Eğer x>6x > 6 olsaydı tepe değer 16 olurdu, ancak bu durumda ortalamayı 16'ya eşitleyen bir xx tam sayı değeri bulunamaz).
Tepe değerinin, aritmetik ortalama ve medyana eşit olabilmesi için olası durumları sınırlamak amacıyla.
2
Aritmetik ortalamanın tepe değerine (14) eşitlenmesi ve x'in bulunması
Toplam not miktarı: 10×3+12×5+14×6+16×x+18×4=246+16x10 \times 3 + 12 \times 5 + 14 \times 6 + 16 \times x + 18 \times 4 = 246 + 16x. Toplam öğrenci sayısı: 18+x18 + x. Aritmetik ortalama: 246+16x18+x=14246+16x=252+14x2x=6x=3\frac{246 + 16x}{18 + x} = 14 \Rightarrow 246 + 16x = 252 + 14x \Rightarrow 2x = 6 \Rightarrow x = 3 bulunur.
Ortalama ve mod değerlerinin eşitliğini sağlayan öğrenci sayısını belirlemek için.
3
Medyan (ortanca) değerinin kontrol edilmesi
x=3x = 3 için toplam öğrenci sayısı 21'dir. Veriler küçükten büyüğe sıralandığında medyan 11. öğrencinin notudur. Sıralamada ilk 3 öğrenci 10, sonraki 5 öğrenci 12 almıştır (toplam 8 öğrenci). Sonraki 6 öğrenci 14 aldığından, 9. ile 14. öğrenciler arasındaki herkesin notu 14'tür. Dolayısıyla 11. öğrencinin notu da 14'tür.
Bulunan x=3x = 3 değerinin medyan = 14 koşulunu da sağladığını doğrulamak için.
4
Toplam öğrenci sayısının hesaplanması
Toplam öğrenci sayısı = 18+x=18+3=2118 + x = 18 + 3 = 21 olarak bulunur.
Soruda istenen toplam öğrenci sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Veri gruplarında aritmetik ortalama, medyan (ortanca) ve tepe değer (mod) kavramlarının hesaplanması ve birbiriyle ilişkilendirilmesi.
Soru 82Soru

Bir otoparkta yan yana bulunan ve 11'den 1010'a kadar ardışık sayılarla numaralandırılmış 1010 park yerinin bazılarında binek araç, bazılarında ise SUV tipi araç park halindedir. Diğer park yerleri ise boştur.

Bu otoparkta:
* Numaras�� çift sayı olan park yerlerinin 22'si boştur.
* Park halindeki araçların bulunduğu park yerlerinin numaralarından rastgele seçilen birinin çift sayı olma olasılığı 12\frac{1}{2}'dir.
* Park halinde olan binek araç sayısı, SUV tipi araç sayısının 22 katıdır.

Buna göre, bu otoparkta park halinde olan binek araç sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Otoparkta park halinde olan binek araç sayısı 4'tür.
Çift numaralı dolu park yerlerinin sayısı 3'tür. Dolu yerler arasından seçilen bir yerin çift olma olasılığı 1/2 olduğuna göre toplam dolu yer sayısı 6 olmalıdır. Araçların dağılımı binek = 2 * SUV şeklinde olduğundan, toplam 6 araç içinden binek araç sayısı 4 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Çift numaralı dolu park yerlerinin sayısını belirleme.
Dolu olan çift numaralı park yeri sayısı 3'tür.
1'den 10'a kadar olan sayılardan 5 tanesi çifttir. Bu çift numaralı yerlerden 2 tanesi boş olduğuna göre geri kalan 3 tanesi doludur.
2
Toplam dolu park yeri sayısını bulma.
Toplam dolu park yeri sayısı 6'dır.
Dolu park yerlerinden seçilen birinin çift sayı olma olasılığı 1/2'dir. Yani (Dolu Çift Sayısı) / (Toplam Dolu Sayısı) = 1/2'dir. 3 / (Toplam Dolu Sayısı) = 1/2 eşitliğinden toplam dolu park yeri sayısı 6 bulunur.
3
Binek araç sayısını hesaplama.
Binek araç sayısı 4'tür.
Otoparktaki toplam araç sayısı dolu park yeri sayısı olan 6'ya eşittir. SUV araç sayısı x ise binek araç sayısı 2x'tir. x + 2x = 6 ise 3x = 6 ve x = 2 bulunur. Binek araç sayısı 2x = 4 olur.

Anahtar Kavram

Basit olayların olasılığı tanımı gereği istenen durumların sayısının tüm olası durumların sayısına oranıdır. Bu tanım kullanılarak bilinmeyen küme eleman sayıları denklem kurularak hesaplanabilir.
Soru 83Soru

Bir kutuda kırmızı, mavi ve sarı renkli toplam 4545 bilye bulunmaktadır. Bu kutudan rastgele çekilen bir bilyenin kırmızı renkli olma olasılığı, sarı renkli olma olasılığının 22 katıdır.

Bu kutuya 33 adet mavi bilye eklendikten sonra kutudan rastgele çekilen bir bilyenin mavi renkli olma olasılığı 38\frac{3}{8} olmaktadır.

Buna göre, başlangıçta kutuda kaç adet kırmızı bilye vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Başlangıçta kutuda bulunan kırmızı bilye sayısı 20'dir.
Toplam 45 bilyeye 3 bilye eklendiğinde toplam 48 bilye olur. Mavi bilye olasılığı 3/8 olduğundan yeni mavi bilye sayısı 18'dir. Buradan başlangıçtaki mavi bilye sayısı 15 bulunur. Kırmızı ve sarı bilyelerin toplamı 30'dur. Kırmızı bilye sayısı sarının 2 katı olduğuna göre kırmızı bilye sayısı 20 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kutudaki bilyelerin renklerine göre değişkenler tanımlanır ve verilen olasılık ilişkisinden kırmızı bilye sayısı ile sarı bilye sayısı arasındaki bağıntı yazılır.
Kırmızı bilye sayısı KK, sarı bilye sayısı SS, mavi bilye sayısı MM olsun. Toplam bilye sayısı: K+S+M=45K + S + M = 45'dir. Kırmızı olma olasılığ�� sarı olma olasılığının 22 katı ise K=2SK = 2S elde edilir.
Bilye sayıları arasındaki temel ilişkileri belirlemek için.
2
Kutuya 33 mavi bilye eklendikten sonraki yeni duruma ait mavi bilye olasılığı kullanılarak başlangıçtaki mavi bilye sayısı hesaplanır.
Yeni bilye sayısı 45+3=4845 + 3 = 48 olur. Yeni mavi bilye sayısı M+3M + 3 olur. Mavi bilye çekilme olasılığı M+348=38    M+3=18    M=15\frac{M+3}{48} = \frac{3}{8} \implies M+3 = 18 \implies M = 15 bulunur.
Mavi bilye sayısını bularak diğer renklerdeki bilyelerin toplam sayısına ulaşmak için.
3
Mavi bilye sayısı toplam sayıdan çıkarılarak kırmızı ve sarı bilyelerin toplam sayısı bulunur ve K=2SK = 2S eşitliği kullanılarak kırmızı bilye sayısı hesaplanır.
K+S=4515=30K + S = 45 - 15 = 30 olur. K=2SK = 2S yazılırsa, 2S+S=30    3S=30    S=102S + S = 30 \implies 3S = 30 \implies S = 10 bulunur. Buradan kırmızı bilye sayısı K=2×10=20K = 2 \times 10 = 20 olarak elde edilir.
Başlangıçtaki kırmızı bilye sayısını nihai olarak hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Basit Olayların Olasılığı ve Olasılık Tanımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 84Soru

Bir akıllı saatte yüklü olan toplam 2424 uygulamanın tamamı Spor, Sağlık ve Finans kategorilerinden birine aittir. Bu uygulamaların bir kısmı ücretsiz, diğerleri ise ücretlidir.

Bu uygulamalarla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
* Uygulamaların 1010 tanesi Spor, 88 tanesi Sağlık kategorisindedir.
* Bu akıllı saatteki toplam ücretsiz uygulama sayısı 1414'tür.
* Spor uygulamalarının 66 tanesi ücretsizdir.
* Finans uygulamalarının yarısı ücretlidir.

Buna göre, bu akıllı saatten rastgele seçilen bir uygulamanın ücretli veya Sağlık kategorisinde bir uygulama olma olasılığı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 58\frac{5}{8}

Cevap

Seçilen uygulamanın ücretli veya Sağlık kategorisinde olma olasılığı 58\frac{5}{8}'dir.
Ücretli uygulamaların sayısı 10, Sağlık uygulamalarının sayısı 8 ve hem ücretli hem Sağlık olan uygulamaların sayısı 3'tür. Ücretli veya Sağlık özelliğini taşıyan uygulamaların sayısı küme birleşimi prensibiyle 10+83=1510 + 8 - 3 = 15 olarak hesaplanır. Tüm uygulamaların sayısı 24 olduğundan olasılık değeri 1524=58\frac{15}{24} = \frac{5}{8} olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kategorilere göre toplam uygulama sayılarını bulma
Toplam 2424 uygulama vardır. Spor uygulamaları 1010 adet, Sağlık uygulamaları 88 adet olduğuna göre Finans uygulamalarının sayısı 24(10+8)=624 - (10 + 8) = 6 adettir.
Olasılık örnek uzayını ve eksik kategori miktarını belirlemek için toplam sayılardan yararlanılır.
2
Kategorilerin ücretsiz ve ücretli dağılımlarını belirleme
Spor uygulamalarının 66'sı ücretsiz, 106=410 - 6 = 4'ü ücretlidir. Finans uygulamalarının yarısı ücretli olduğundan 33'ü ücretsiz, 33'ü ��cretlidir. Toplam ücretsiz uygulama sayısı 1414 olduğuna göre, Sağlık kategorisindeki ücretsiz uygulamalar 14(6+3)=514 - (6 + 3) = 5 adettir. Buradan ücretli Sağlık uygulamaları 85=38 - 5 = 3 adet olarak bulunur.
Soruda verilen toplam ücretsiz uygulama bilgisi kullanılarak Sağlık kategorisindeki ücretsiz ve ücretli sayılarına ulaşılır.
3
Ücretli veya Sağlık uygulamalarının toplam sayısını hesaplama
Ücretli uygulamaların toplam sayısı: 4 (Spor)+3 (Finans)+3 (Sag˘lık)=104 \text{ (Spor)} + 3 \text{ (Finans)} + 3 \text{ (Sağlık)} = 10 adettir. Sağlık uygulamalarının toplam sayısı ise 88'dir. Hem ücretli hem de Sağlık olan ortak uygulamaların sayısı 33'tür. Birleşim kümesi formülüne göre istenen eleman sayısı: n(U¨cretliSag˘lık)=10+83=15n(\text{Ücretli} \cup \text{Sağlık}) = 10 + 8 - 3 = 15 adettir.
İki kümenin birleşiminin eleman sayısı hesaplanırken kesişim kümesinin elemanları bir kez çıkarılmalıdır.
4
Olasılık değerini hesaplama
Olasılık = I˙stenen Durumların SayısıTu¨m Durumların Sayısı=1524=58\frac{\text{İstenen Durumların Sayısı}}{\text{Tüm Durumların Sayısı}} = \frac{15}{24} = \frac{5}{8} olur.
Basit olayların olasılık tanımına göre istenen eleman sayısı örnek uzay eleman sayısına bölünür.

Anahtar Kavram

İki olayın birleşiminin olasılığı formülü: P(AB)=P(A)+P(B)P(AB)P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)
Soru 85Soru

Bir spor salonuna kayıtlı olan toplam 6060 üyenin her biri Pilates, Yoga veya Zumba derslerinden yalnızca birine katılmaktadır.

Bu üyelerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Yoga dersine katılanların sayısı, Pilates dersine katılanların sayısının 22 katıdır.
- Bu üyeler arasından rastgele seçilen birinin Zumba dersine katılan veya erkek üye olma olasılığı 710\frac{7}{10}'dur.
- Pilates dersine katılan kadın üyelerin sayısı, Zumba dersine katılan erkek üyelerin sayısına eşittir.
- Yoga dersine katılan tüm üyeler kadındır.
- Zumba dersine katılan erkek üyelerin sayısı, Pilates dersine katılan erkek üyelerin sayısının üçte biridir.

Buna göre, bu spor salonunda Pilates dersine katılan toplam erkek üye sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Pilates dersine katılan toplam erkek üye sayısı 66 olarak bulunur.
Toplam üye sayısı ve verilen oranlar kullanılarak Pilates ve Zumba derslerindeki erkek ve kadın üye sayıları tek bir bilinmeyen (ZEZ_E) cinsinden ifade edilmiştir. Zumba veya erkek olma olasılığı kullanılarak bu bilinmeyen 22 olarak bulunmuş, ardından Pilates dersindeki erkek üye sayısı 66 olarak hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Derslere katılan toplam üye sayısı denklemini oluşturmak
3P+Z=603P + Z = 60
Pilates (PP), Yoga (YY) ve Zumba (ZZ) derslerine katılanların toplamı 6060'tır. Y=2PY = 2P olduğu için P+2P+Z=60    3P+Z=60P + 2P + Z = 60 \implies 3P + Z = 60 elde edilir.
2
Cinsiyet dağılımı ve dersler arasındaki ilişkileri belirlemek
P=4ZEP = 4Z_E ve PE=3ZEP_E = 3Z_E
Yoga dersinde erkek üye yoktur (YE=0Y_E = 0). Pilates kadın sayısı ile Zumba erkek sayısı eşit olduğundan PK=ZEP_K = Z_E yazılır. Zumba erkek sayısı, Pilates erkek sayısının üçte biri olduğundan PE=3ZEP_E = 3Z_E olur. Pilates toplam üye sayısı P=PE+PK=3ZE+ZE=4ZEP = P_E + P_K = 3Z_E + Z_E = 4Z_E olur.
3
Zumba veya erkek üye olasılığını kullanarak denklem kurmak ve çözmek
ZE=2Z_E = 2 ve PE=6P_E = 6
Zumba veya erkek üye sayısı N(ZumbaErkek)=Z+PE=42N(\text{Zumba} \cup \text{Erkek}) = Z + P_E = 42 olur. Z=603P=6012ZEZ = 60 - 3P = 60 - 12Z_E yazılıp yerine konduğunda 609ZE=42    9ZE=18    ZE=260 - 9Z_E = 42 \implies 9Z_E = 18 \implies Z_E = 2 bulunur. Buradan Pilates erkek sayısı PE=3×2=6P_E = 3 \times 2 = 6 elde edilir.

Anahtar Kavram

Birleşim olayının olasılığı ve denklem sistemleri yardımıyla eleman sayısı bulma.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 86Soru

Bir kahve dükkanında satılan toplam 3030 paket kahvenin tamamı filtre kahve, espresso ve Türk kahvesi türlerinden birine aittir. Bu paketlerin bir kısmı kafeinli, diğerleri ise kafeinsizdir.

Bu kahve paketleriyle ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
* Espresso paketlerinin tamamı kafeinlidir.
* Filtre kahve paketlerinin sayısı, Türk kahvesi paketlerinin sayısının 22 katıdır.
* Kafeinsiz paketlerin tamamı Türk kahvesidir.
* Bu dükkandaki kafeinsiz kahve paketlerinin sayısı 44'tür.
* Dükkandaki paketler arasından rastgele seçilen bir paketin filtre kahve olma olasılığı 25\frac{2}{5}'tir.

Buna göre, bu dükkandan rastgele seçilen bir paketin kafeinli Türk kahvesi olma olasılığı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 115\frac{1}{15}

Cevap

Rastgele seçilen bir paketin kafeinli Türk kahvesi olma olasılığı 115\frac{1}{15}'tir.
Toplam 30 paketten filtre kahve olma olasılığı 2/5 olduğundan filtre kahve sayısı 12'dir. Türk kahvesi sayısı bunun yarısı, yani 6'dır. Kafeinsiz paketlerin tamamı Türk kahvesi ve sayısı 4 olduğuna göre, 6 Türk kahvesinden 4'ü kafeinsiz, 2'si kafeinlidir. Bu durumda tüm paketler arasından seçilen bir paketin kafeinli Türk kahvesi olma olasılığı 2/30 = 1/15 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Filtre kahve paketlerinin sayısını belirlemek
30×25=1230 \times \frac{2}{5} = 12 paket filtre kahve vardır.
Toplam paket sayısı 30 olup filtre kahve seçilme olasılığı 2/5 olarak verilmiştir.
2
Türk kahvesi paketlerinin sayısını belirlemek
12÷2=612 \div 2 = 6 paket Türk kahvesi vardır.
Filtre kahve paketlerinin sayısı, Türk kahvesi paketlerinin sayısının 2 katı olarak belirtilmiştir.
3
Kafeinli Türk kahvesi paketlerinin sayısını hesaplamak
64=26 - 4 = 2 paket kafeinli Türk kahvesi vardır.
Toplam 6 Türk kahvesi paketinin 4 tanesi kafeinsiz olduğuna göre kalanlar kafeinlidir.
4
Kafeinli Türk kahvesi seçilme olasılığını hesaplamak
Olasılık = 230=115\frac{2}{30} = \frac{1}{15} olarak bulunur.
İstenen durum sayısı 2, tüm olası durumların sayısı 30'dur.

Anahtar Kavram

Basit bir olayın olasılığı, istenen durum sayısının tüm olası durumların sayısına (örnek uzay) oranlanmasıyla hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 87Soru

Bir kütüphanede hafta içi her gün iade edilen kitap sayıları sırasıyla 24,18,32,x24, 18, 32, x ve 2020'dir. Bu veri grubunun aritmetik ortalaması, medyan (ortanca) değerine eşittir. Buna göre, xx tam sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32

Cevap

İade edilen kitap sayısının alabileceği farklı tam sayı değerlerinin toplamı 32'dir.
Veriler sıralandığında xx'in konumuna göre medyanın alabileceği değerler 20 veya 24 olabilir. Bu durumlar için çözülen denklemlerden xx değerleri sırasıyla 6 ve 26 tam sayıları olarak bulunur. Bu iki değerin toplamı 32'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilerin toplamını bulup aritmetik ortalamayı xx cinsinden ifade etmek.
Aritmetik ortalama 94+x5\frac{94 + x}{5} olarak belirlenir.
Aritmetik ortalama, tüm verilerin toplamının veri sayısına bölünmesiyle elde edilir.
2
x20x \le 20 durumu için medyanı belirleyip xx değerini hesaplamak.
x=6x = 6 elde edilir.
x20x \le 20 olduğunda sıralı grubun ortasındaki değer 20'dir.
3
20<x<2420 < x < 24 durumu için medyanı belirleyip xx değerini hesaplamak.
x=23,5x = 23,5 (tam sayı değil) elde edilir.
xx bu aralıkta olduğunda grubun ortasındaki değer kendisi (xx) olur.
4
x24x \ge 24 durumu için medyanı belirleyip xx değerini hesaplamak.
x=26x = 26 elde edilir.
x24x \ge 24 olduğunda sıralı grubun ortasındaki değer 24'tür.
5
Elde edilen geçerli tam sayı değerlerini toplamak.
Toplam 6+26=326 + 26 = 32 olarak bulunur.
Soruda istenen, xx'in alabileceği farklı tam sayı değerlerinin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Bir veri grubunun aritmetik ortalaması ile medyan değerinin eşitliği durumunda verilerin sıralanışı ve bilinmeyen terimin analizi.
Soru 88Soru

Bir teknoloji mağazasında bulunan toplam 5454 telefon kılıf��nın tamamı silikon, deri ve plastik malzemelerden üretilmiştir. Bu kılıflar siyah veya şeffaf olmak üzere iki renkte sunulmaktadır.

Bu kılıflarla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- Kılıfların 49\frac{4}{9}'u silikon, 29\frac{2}{9}'u deridir.
- Deri kılıfların hiçbirinde şeffaf seçeneği yoktur (tamamı siyahtır).
- Mağazadan rastgele seçilen bir kılıfın şeffaf olma olasılığı 12\frac{1}{2}'dir.
- Mağazadan rastgele seçilen bir kılıfın hem şeffaf hem de silikon olma olasılığı 518\frac{5}{18}'dir.

Buna göre, bu mağazadaki siyah renkli plastik kılıf sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Mağazadaki siyah renkli plastik kılıf sayısı 6'dır.
Toplam 54 kılıfın malzeme dağılımı yapıldığında 24 silikon, 12 deri ve 18 plastik kılıf olduğu görülür. Toplam şeffaf kılıf sayısı 27'dir. Hem şeffaf hem silikon kılıfların sayısı ise 15'tir. Deri kılıfların tamamı siyah olduğundan, şeffaf kılıflar yalnızca silikon ve plastiklerden oluşabilir. Bu durumda şeffaf plastik kılıf sayısı 27 - 15 = 12 olur. Toplam plastik kılıf sayısı 18 olduğundan, siyah renkli plastik kılıf sayısı 18 - 12 = 6 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kılıf sayısından hareketle malzeme türlerine göre kılıf sayılarını hesaplama.
Silikon kılıf sayısı: 54×49=2454 \times \frac{4}{9} = 24, Deri kılıf sayısı: 54×29=1254 \times \frac{2}{9} = 12, Plastik kılıf sayısı: 54(24+12)=1854 - (24 + 12) = 18 bulunur.
Malzeme türlerine göre kılıf dağılımını belirlemek için.
2
Şeffaf kılıfların toplam sayısını ve hem şeffaf hem silikon olan kılıfların sayısını hesaplama.
Toplam şeffaf kılıf sayısı: 54×12=2754 \times \frac{1}{2} = 27, Hem şeffaf hem silikon olan kılıf sayısı: 54×518=1554 \times \frac{5}{18} = 15 bulunur.
Renk ve malzeme kesişimlerindeki eleman sayılarını bulmak için.
3
Şeffaf plastik kılıf sayısını bulma.
Deri kılıfların tamamı siyah olduğu için şeffaf deri kılıf yoktur. Dolayısıyla şeffaf kılıfların tamamı silikon veya plastiktir. Buradan şeffaf plastik kılıf sayısı: 2715=1227 - 15 = 12 bulunur.
Plastik kılıfların renk dağılımına geçiş yapabilmek için.
4
Siyah plastik kılıf sayısını hesaplama.
Toplam plastik kılıf sayısından şeffaf plastik kılıf sayısı çıkarılır: 1812=618 - 12 = 6 bulunur.
İstenen siyah renkli plastik kılıf sayısını elde etmek için.

Anahtar Kavram

Bir kümenin alt kümelerinde tanımlı basit olayların olasılıklarının eleman sayılarıyla ilişkilendirilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 89Soru

Bir okulun robotik kulübündeki toplam 2424 öğrencinin tamamı yazılım, tasarım veya mekanik ekiplerinden birindedir. Bu öğrencilerin bir kısmı 10. sınıf, geri kalanı ise 11. sınıftır.

Kulüpteki öğrencilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Mekanik ekibindeki öğrencilerin tamamı 11. sınıftır.
- Yazılım ekibinde olan ve 10. sınıfa giden öğrenci sayısı, tasarım ekibinde olan ve 11. sınıfa giden öğrenci sayısına eşittir.
- Robotik kulübünden rastgele seçilen bir öğrencinin 10. sınıfta olma olasılığı 512\frac{5}{12}'dir.
- Kulüpteki tasarım ekibinde olan öğrencilerin sayısı, yazılım ekibinde olan öğrencilerin sayısının 2 katıdır.

Buna göre, bu kulüpten rastgele seçilen bir öğrencinin mekanik ekibinde olma olasılığı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 38\frac{3}{8}

Cevap

Mekanik ekibinde olma olasılığı 3/8'dir.
Robotik kulübündeki öğrencilerin dağılımı incelendiğinde, tasarım ekibindeki toplam öğrenci sayısı denklem çözümüyle 10 olarak belirlenir. Bu durumda yazılım ekibinde 5 öğrenci bulunur. Kulüp toplamı 24 olduğundan geriye kalan 9 öğrenci mekanik ekibindedir. Kulüpten seçilen bir öğrencinin mekanik ekibinde olma olasılığı ise 9/24 ifadesinin 3 ile sadeleştirilmesiyle 3/8 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
10. sınıfa giden toplam öğrenci sayısını bulma.
24 * (5/12) = 10 öğrenci.
Rastgele seçilen bir öğrencinin 10. sınıfta olma olasılığı 5/12 olarak verilmiştir.
2
11. sınıfa giden toplam öğrenci sayısın�� bulma.
24 - 10 = 14 öğrenci.
Kulüpteki öğrencilerin tamamı ya 10. ya da 11. sınıftır.
3
Ekiplerdeki öğrenci sayılarını sınıf düzeylerine göre harflendirerek modelleme yapma.
Yazılım ekibindeki 10. sınıf öğrencisi sayısı x olsun. Bu durumda tasarım ekibindeki 11. sınıf öğrencisi sayısı da x olur. Mekanik ekibinde 10. sınıf öğrencisi bulunmadığından buradaki 10. sınıf sayısı 0'dır.
Mekanik ekibindekilerin tamamının 11. sınıf olduğu ve yazılımdaki 10. sınıflar ile tasarımdaki 11. sınıfların eşit olduğu bilgisi verilmiştir.
4
Tasarım ekibindeki toplam öğrenci sayısını bulma.
Tasarım ekibindeki 10. sınıf sayısı 10 - x olur. Toplam Tasarım sayısı = (10 - x) + x = 10 öğrencidir.
10. sınıftaki toplam öğrenci sayısı 10 olduğuna göre tasarımdaki 10. sınıf sayısı 10 - x olmak zorundadır.
5
Yazılım ekibindeki toplam öğrenci sayısını bulma.
Tasarım = 2 * Yazılım olduğundan 10 = 2 * Y ise Y = 5 öğrencidir.
Tasarım ekibindeki öğrenci sayısının yazılım ekibindekinin 2 katı olduğu verilmiştir.
6
Mekanik ekibindeki toplam öğrenci sayısını bulma.
Yazılım + Tasarım + Mekanik = 24 => 5 + 10 + M = 24 => M = 9 öğrencidir.
Tüm kulüp üyeleri bu üç ekipten birindedir.
7
Mekanik ekibinde olma olasılığını hesaplama.
9/24 = 3/8.
İstenen durumun eleman sayısının örnek uzayın eleman sayısına oranı basit olasılık formülüdür.

Anahtar Kavram

Bir olayın olasılığı, istenen durumların sayısının tüm olası durumların sayısına oranıdır.
Soru 90Soru

Bir diş kliniğinde bir gün içinde toplam 3636 randevu verilmiştir. Bu randevular sabah veya öğleden sonra saatlerinde olup; kontrol veya tedavi olmak üzere iki türdedir. Bu randevularla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Sabah saatlerindeki randevu sayısı, öğleden sonraki randevu sayısının 22 katıdır.
* Sabah saatlerindeki randevulardan 88 tanesi tedavi randevusudur.
* Bu 3636 randevu arasından rastgele seçilen bir randevunun kontrol randevusu olma olasılığı 59\frac{5}{9}'dur.

Buna göre, bu klinikte öğleden sonraki tedavi randevularının sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Öğleden sonraki tedavi randevularının sayısı 88'dir.
Toplam randevulardan hareketle sabah randevuları 2424, öğleden sonra randevuları 1212 olarak bulunur. Tüm randevular içinde kontrol randevusu olasılığı 59\frac{5}{9} olduğundan toplam kontrol randevusu sayısı 2020'dir. Sabah saatlerinde 248=1624 - 8 = 16 kontrol randevusu olup, öğleden sonraya 2016=420 - 16 = 4 kontrol randevusu kalır. Öğleden sonraki 1212 randevudan 44'ü kontrol olduğuna göre kalan 88 randevu tedavi randevusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Sabah ve öğleden sonraki randevu sayılarının belirlenmesi
Sabah randevusu sayısı 2424, öğleden sonra randevusu sayısı 1212'dir.
Sabah randevusu sayısı öğleden sonrakinin 22 katı olup toplamları 3636'dır (x+2x=36    x=12x + 2x = 36 \implies x = 12).
2
Toplam kontrol randevusu sayısının hesaplanması
Toplam kontrol randevusu sayısı 2020'dir.
Seçilen bir randevunun kontrol randevusu olma olasılığı 59\frac{5}{9} olarak verilmiştir. Toplam randevu sayısı 3636 olduğundan: 36×59=2036 \times \frac{5}{9} = 20 olur.
3
Sabah saatlerindeki kontrol randevusu sayısının hesaplanması
Sabah kontrol randevusu sayısı 1616'dır.
Sabah toplam 2424 randevudan 88 tanesi tedavi randevusu olduğuna göre kalan 248=1624 - 8 = 16 randevu kontrol randevusudur.
4
Öğleden sonraki kontrol randevusu sayısının hesaplanması
Öğleden sonra kontrol randevusu sayısı 44'tür.
Toplam 2020 kontrol randevusundan 1616'sı sabah saatlerinde olduğuna göre, öğleden sonraya 2016=420 - 16 = 4 kontrol randevusu kalır.
5
Öğleden sonraki tedavi randevusu sayısının hesaplanması
Öğleden sonra tedavi randevusu sayısı 88'dir.
Öğleden sonra toplam 1212 randevu olup bunlardan 44 tanesi kontrol randevusu olduğundan, tedavi randevusu sayısı 124=812 - 4 = 8 olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Basit Olayların Olasılığı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 91Soru

Bir müzik uygulamasında oluşturulan bir çalma listesinde toplam 4040 şarkı bulunmaktadır. Bu ��arkılar türlerine (Pop, Rock, Klasik) ve dillerine (Türkçe, Yabancı) göre sınıflandırılmıştır.

Çalma listesindeki şarkılarla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- Pop şarkıların sayısı, Klasik şarkıların sayısının 22 katıdır.
- Rock şarkıların tamamı yabancı dildedir.
- Çalma listesindeki Türkçe şarkıların sayısı, yabancı dildeki Klasik şarkıların sayısının 33 katıdır.
- Çalma listesinden rastgele seçilen bir şarkının yabancı dildeki Klasik şarkı olması olasılığı 110\frac{1}{10}'dur.

Buna göre, bu çalma listesinden rastgele seçilen bir şarkının Türkçe Pop şarkısı olma olasılığı en fazla kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 14\frac{1}{4}

Cevap

Rastgele seçilen bir şarkının Türkçe Pop şarkısı olma olasılığı en fazla 1/4'tür.
Türkçe Pop şarkı sayısının toplam Pop şarkı sayısını aşamayacağı kısıtlamasından hareketle Türkçe Klasik şarkı sayısının en az 2 olabileceği ve buna bağlı olarak Türkçe Pop şarkı sayısının en fazla 10 olabileceği bulunur. Bu durumda en büyük olasılık 10/40 = 1/4'tür.

Adım Adım Çözüm

1
Yabancı Klasik şarkı sayısının hesaplanması
Yabancı Klasik şarkı sayısı (YKY_K) = 40×110=440 \times \frac{1}{10} = 4 olur.
Toplam 40 şarkıdan yabancı Klasik şarkı seçilme olasılığı 1/10 olarak verilmiştir.
2
Türkçe şarkı sayısının hesaplanması
Türkçe şarkı sayısı (TT) = 3×4=123 \times 4 = 12 olur. Yabancı şarkı sayısı ise 4012=2840 - 12 = 28 olur.
Türkçe şarkıların sayısının, yabancı Klasik şarkıların sayısının 3 katı olduğu belirtilmiştir.
3
Türkçe şarkı türlerinin denkleminin kurulması
Türkçe Rock şarkısı yoktur (TR=0T_R = 0). Dolayısıyla TP+TK=12TP=12TKT_P + T_K = 12 \Rightarrow T_P = 12 - T_K olur.
Rock şarkıların tamamı yabancı dilde olduğundan Türkçe Rock şarkı sayısı 0'dır.
4
Pop ve Klasik şarkı sayıları arasındaki ilişkiden eşitsizlik elde edilmesi
Klasik şarkı sayısı K=TK+4K = T_K + 4 ve Pop şarkı sayısı P=2K=2TK+8P = 2K = 2T_K + 8 olur.
Pop şarkı sayısının Klasik şarkı sayısının 2 katı olduğu ve Klasik şarkıların Türkçe (TKT_K) ile Yabancı (YK=4Y_K=4) toplamından oluştuğu bilgisi kullanılmıştır.
5
Türkçe Pop şarkı sayısı için üst sınırın bulunması
TPP12TK2TK+843TKTK43T_P \le P \Rightarrow 12 - T_K \le 2T_K + 8 \Rightarrow 4 \le 3T_K \Rightarrow T_K \ge \frac{4}{3} olur.
Bir türdeki Türkçe şarkı sayısı (TPT_P), o türdeki toplam şarkı sayısından (PP) fazla olamaz.
6
Türkçe Pop şarkı sayısının en büyük değerinin belirlenmesi
TKT_K bir tam sayı olmalıdır. TK1.33T_K \ge 1.33 koşulunu sağlayan en küçük TKT_K değeri 22'dir. Bu durumda TP=122=10T_P = 12 - 2 = 10 olur.
TP=12TKT_P = 12 - T_K ifadesini en büyük yapmak için TKT_K en küçük seçilmelidir. (Ayrıca 3TK+R=283T_K + R = 28 denkleminden TK=2T_K=2 için R=22R=22 tam sayı değeri elde edilir).
7
En büyük olasılık değerinin hesaplanması
Olasılık = 1040=14\frac{10}{40} = \frac{1}{4} olur.
İstenen durum sayısı olan Türkçe Pop şarkı sayısının maksimum değeri (10), toplam şarkı sayısına (40) oranlanır.

Anahtar Kavram

Basit Olayların Olasılığı ve Örnek Uzay Kısıtlamaları
Soru 92Soru

İçinde 55 üçgen, 33 daire ve 22 kare sembolü çizili kart bulunan bir kutudan rastgele bir kart çekilip üzerindeki sembol kaydedildikten sonra kutuya geri atılıyor. Bu işlem toplam 5050 defa tekrarlanıyor ve elde edilen veriler aşağıdaki tabloda gösteriliyor:

Kart Üzerindeki ŞekilÇekilme Sayısı
Üçgen22
Daire18
Kare10

Buna göre, yapılan bu deneyle ilgili olarak;

I. Üçgen kartı çekme olayının deneysel olasılığı, teorik olasılığından azdır.

II. Daire kartı çekme olayının deneysel olasılığı 925\frac{9}{25}'tir.

III. Kare kartı çekme olayının deneysel olasılığı ile teorik olasılığı birbirine eşittir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Verilen ifadelerin tamamı (I, II ve III) doğrudur.
Üçgen kartı için teorik olasılık 510=0,5\frac{5}{10} = 0,5 ve deneysel olasılık 2250=0,44\frac{22}{50} = 0,44 olduğundan deneysel olasılık teorik olasılıktan azdır (I. ifade doğru). Daire kartı için deneysel olasılık 1850\frac{18}{50} sadeleştirildiğinde 925\frac{9}{25} bulunur (II. ifade doğru). Kare kartı için teorik olasılık 210=0,2\frac{2}{10} = 0,2 ve deneysel olasılık 1050=0,2\frac{10}{50} = 0,2 olup birbirine eşittir (III. ifade doğru). Bu nedenle üç ifadeyi de içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kutudaki toplam kart sayısı belirlenir ve her bir ��ekil için teorik olasılık hesaplanır.
Kutuda toplam 5+3+2=105 + 3 + 2 = 10 kart vardır. Teorik olasılıklar:
- Üçgen için: 510=0,5\frac{5}{10} = 0,5
- Daire için: 310=0,3\frac{3}{10} = 0,3
- Kare için: 210=0,2\frac{2}{10} = 0,2 olarak bulunur.
Teorik olasılık, matematiksel olarak beklenen durum sayısının tüm olası durumların sayısına oranıdır.
2
Deneydeki toplam deneme sayısı belirlenir ve her bir şekil için deneysel olasılık hesaplanır.
Toplam deneme sayısı 22+18+10=5022 + 18 + 10 = 50'dir. Deneysel olasılıklar:
- Üçgen için: 2250=0,44\frac{22}{50} = 0,44
- Daire için: 1850=925=0,36\frac{18}{50} = \frac{9}{25} = 0,36
- Kare için: 1050=0,20\frac{10}{50} = 0,20 olarak bulunur.
Deneysel olasılık, deneyde gözlenen frekansın toplam deneme sayısına oranıdır.
3
Elde edilen olasılık değerleri ile öncüller karşılaştırılarak doğrulukları kontrol edilir.
- I. ifade için: Üçgenin deneysel olasılığı (0,440,44), teorik olasılığından (0,50,5) azdır. (Doğru)
- II. ifade için: Dairenin deneysel olasılığı 1850=925\frac{18}{50} = \frac{9}{25}'tir. (Doğru)
- III. ifade için: Karenin deneysel olasılığı (0,200,20) ile teorik olasılığı (0,20,2) birbirine eşittir. (Doğru)
Hesaplanan sayısal değerler doğrudan öncüllerdeki iddialarla karşılaştırılır.

Anahtar Kavram

Deneysel olasılık gerçek deney verilerine dayanırken, teorik olasılık matematiksel olarak beklenen durumlara dayanır.

Alternatif Yöntem

Deneysel ve teorik olasılıkları yüzde cinsinden yazarak da karşılaştırabiliriz: Teorik olasılıklar sırasıyla %50, %30 ve %20 iken; deneysel olasılıklar sırasıyla %44, %36 ve %20'dir. Buradan da tüm öncüllerin doğruluğu kolayca görülebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 93Soru

Bir seracının yetiştirdiği 5 farklı limon ağacından bir sezonda topladığı limon kasası sayıları sırasıyla 32,28,45,3032, 28, 45, 30 ve xx tam sayılarıdır.

Bu ağaçlardan toplanan limon kasası sayılarından oluşan veri grubunun medyanı (ortanca değeri), aritmetik ortalamasından büyük veya eşittir.

Buna göre, xx tam sayısının alabileceği en büyük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Veri grubunun medyanının aritmetik ortalamasından büyük veya eşit olmasın�� sağlayan en büyük xx tam sayısı 15'tir.
Veriler küçükten büyüğe sıralandığında, xx değerinin x30x \leq 30 olduğu durumda medyan 30 olur. Aritmetik ortalama ise 27+x/527 + x/5 olarak hesaplanır. Medyanın ortalamadan büyük veya eşit olması koşuluyla (3027+x/530 \geq 27 + x/5) x15x \leq 15 eşitsizliğine ulaşılır. Bu aralıktaki en büyük tam sayı 15'tir.

Adım Adım Çözüm

1
Veri grubundaki bilinen elemanları küçükten büyüğe sıralama ve medyan olasılıklarını belirleme
Sıralı bilinen elemanlar: 28,30,32,4528, 30, 32, 45. 5 elemanlı bu grupta medyan 3. elemandır. Eğer x30x \leq 30 ise medyan 30; eğer x32x \geq 32 ise medyan 32; eğer 30<x<3230 < x < 32 (yani x=31x = 31) ise medyan 31 olur.
Bir veri grubunun medyanını bulmak için elemanların küçükten büyüğe sıralanması ve ortadaki elemanın belirlenmesi gerekir.
2
Her durum için aritmetik ortalamayı hesaplama ve eşitsizliği çözme
Aritmetik ortalama: 28+30+32+45+x5=135+x5=27+x5\frac{28 + 30 + 32 + 45 + x}{5} = \frac{135 + x}{5} = 27 + \frac{x}{5}.
- Durum 1: x30x \leq 30 ise Medyan = 3030 olur. 3027+x53x5x1530 \geq 27 + \frac{x}{5} \Rightarrow 3 \geq \frac{x}{5} \Rightarrow x \leq 15. Bu aralık x30x \leq 30 koşulu ile uyumludur.
- Durum 2: x=31x = 31 ise Medyan = 3131 olur. 3127+3153133.231 \geq 27 + \frac{31}{5} \Rightarrow 31 \geq 33.2 (Yanlış).
- Durum 3: x32x \geq 32 ise Medyan = 3232 olur. 3227+x55x5x2532 \geq 27 + \frac{x}{5} \Rightarrow 5 \geq \frac{x}{5} \Rightarrow x \leq 25. Bu durum x32x \geq 32 koşulu ile çelişir.
Medyanın aritmetik ortalamadan büyük veya eşit olma koşulunu (MedyanOrtalamaMedyan \geq Ortalama) sağlayan xx değerlerini tespit etmek.
3
En büyük xx değerini belirleme
Koşulları sağlayan tek geçerli durum x15x \leq 15 aralığıdır. Bu aralıktaki en büyük tam sayı 1515'tir.
Bulunan aralıklar içindeki en büyük tam sayı değerini seçmek.

Anahtar Kavram

Bir veri grubunda merkezi eğilim ölçülerinden medyan (ortanca) ve aritmetik ortalamanın hesaplanması ve aralarındaki ilişkinin analizi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru

Dairesel bir çarkın yüzeyi eşit alanlı 5 bölgeye ayrılmış ve bu bölgeler sırasıyla kırmızı, mavi, yeşil, sarı ve turuncu renklere boyanmıştır. Bu çark art arda 50 defa çevrilmiş ve ibrenin durduğu bölgelerin renklerine göre dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Bölge RengiDurma Sayısı
Kırmızı12
Mavi8
Yeşil15
Sarı10
Turuncu5

Buna göre, bu deneyde ibrenin kırmızı veya yeşil renkli bölgede durma olayının deneysel olasılığı ile teorik olasılığı arasındaki pozitif farkın ondalık gösterimi kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0.14

Cevap

İbrenin kırmızı veya yeşil renkli bölgede durma olay��nın deneysel olasılığı ile teorik olasılığı arasındaki pozitif fark 0,14'tür.
İbrenin kırmızı veya yeşil renkli bölgede durma olayının teorik olasılığı 2/5 = 0,40'tır. Tablodaki deneysel verilere göre bu olayların gerçekleşme sayısı 12 + 15 = 27 olup deneysel olasılığı 27/50 = 0,54'tür. İki olasılık arasındaki pozitif fark ise 0,54 - 0,40 = 0,14 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kırmızı veya yeşil bölgede durma olayının teorik olasılığını hesaplamak.
P(Teorik)=25=0,4P(\text{Teorik}) = \frac{2}{5} = 0,4
Çark eşit alanlı 5 bölgeden oluştuğu için her bir rengin gelme teorik olasılığı eşittir ve kırmızı veya yeşil gelme olasılığı bu iki bölgenin alan bazlı oranına eşittir.
2
Kırmızı veya yeşil bölgede durma olayının deneysel olasılığını hesaplamak.
P(Deneysel)=2750=0,54P(\text{Deneysel}) = \frac{27}{50} = 0,54
Tablodaki verilerden yararlanarak toplam deney sayısının 50, kırmızı ve yeşil bölgelerde durma sayılarının toplamının 12 + 15 = 27 olduğu bulunur.
3
Deneysel ve teorik olasılıklar arasındaki pozitif farkı bulmak.
0,540,40=0,140,54 - 0,40 = 0,14
İki olasılık değerinin farkı alınarak aralarındaki pozitif fark hesaplanır.

Anahtar Kavram

Deneysel ve Teorik Olasılık
Soru 95Soru

Bir sporcunun katıldığı 6 maçta attığı sayıların oluşturduğu veri grubu, küçükten büyüğe sıralanmamış olarak 14,18,20,22,2614, 18, 20, 22, 26 ve xx tam sayılarından oluşmaktadır.

Bu veri grubunun aritmetik ortalaması, medyan (ortanca) değerine eşit olduğuna göre, xx tam sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Veri grubunun elemanları sıralanıp xx değerinin bulunabileceği aralıklara göre durum analizi yapıldığında, xx sayısı 1414, 2020 veya 2626 değerlerini alabilir. Bu değerlerin toplamı 6060 yapar.
Veri grubu küçükten büyüğe sıralandığında xx sayısının büyüklüğüne göre üç farklı durum oluşur. Bu durumlar analiz edildiğinde xx'in alabileceği değerler 1414, 2020 ve 2626 olarak bulunur. Bu değerlerin toplamı 6060 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Aritmetik ortalamayı xx cinsinden yazın.
Ortalama = 14+18+20+22+26+x6=100+x6\frac{14 + 18 + 20 + 22 + 26 + x}{6} = \frac{100 + x}{6}
Aritmetik ortalama, tüm verilerin toplamının veri sayısına bölünmesiyle bulunur.
2
Birinci Durum: x18x \le 18 olması durumunu inceleyin.
Sıralı liste: x,14,18,20,22,26x, 14, 18, 20, 22, 26 (veya 14,x,18...14, x, 18...). Medyan = 18+202=19\frac{18 + 20}{2} = 19. Ortalama = Medyan eşitliğinden: 100+x6=19x=14\frac{100 + x}{6} = 19 \Rightarrow x = 14.
x18x \le 18 iken ortadaki iki terim 1818 ve 2020 olur. Bulunan 1414 değeri 141814 \le 18 şartını sağlar.
3
İkinci Durum: 18<x<2218 < x < 22 olması durumunu inceleyin.
Sıralı liste: 14,18,x,20,22,2614, 18, x, 20, 22, 26 (x20x \le 20 için). Medyan = x+202\frac{x + 20}{2}. Ortalama = Medyan eşitliğinden: 100+x6=x+202100+x=3x+602x=40x=20\frac{100 + x}{6} = \frac{x + 20}{2} \Rightarrow 100 + x = 3x + 60 \Rightarrow 2x = 40 \Rightarrow x = 20.
18<x<2218 < x < 22 iken ortadaki iki terim xx ve 2020 olur. Bulunan 2020 değeri 18<20<2218 < 20 < 22 şartını sağlar.
4
Üçüncü Durum: x22x \ge 22 olması durumunu inceleyin.
Sıralı liste: 14,18,20,22,26,x14, 18, 20, 22, 26, x. Medyan = 20+222=21\frac{20 + 22}{2} = 21. Ortalama = Medyan eşitliğinden: 100+x6=21100+x=126x=26\frac{100 + x}{6} = 21 \Rightarrow 100 + x = 126 \Rightarrow x = 26.
x22x \ge 22 iken ortadaki iki terim 2020 ve 2222 olur. Bulunan 2626 değeri 262226 \ge 22 şartını sağlar.
5
xx'in alabileceği farklı değerlerin toplamını hesaplayın.
14+20+26=6014 + 20 + 26 = 60
Soruda istenen alabileceği farklı tam sayı değerlerinin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Bir veri grubunda çift sayıda terim varsa medyan (ortanca), veriler küçükten büyüğe sıralandıktan sonra ortadaki iki terimin aritmetik ortalaması alınarak bulunur.
Soru 96Soru

Bir spor mağazasında bir hafta boyunca her gün satılan bisiklet sayıları sırasıyla 14,22,12,x,26,1814, 22, 12, x, 26, 18 ve 2828 olarak kaydedilmiştir.

Bu veri grubunun aritmetik ortalaması, medyan (ortanca) değerine eşit olduğuna göre, xx tam sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Bilinmeyen tam sayının alabileceği farklı değerlerin toplamı 60'tır.
Veriler küçükten büyüğe sıralandığında bilinmeyen sayının konumuna göre medyan 18, kendisi veya 22 olabilir. Bu durumlar için yapılan ortalama-medyan eşitlemelerinde elde edilen tüm değerler başlangıçtaki aralık koşullarını sağlamakta ve toplamları 60 yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen veri grubundaki bilinen sayıları küçükten büyüğe doğru sıralayalım ve bilinen sayıların toplamını bulalım.
Sıralı bilinen sayılar: 12, 14, 18, 22, 26, 28. Bilinen sayıların toplamı: 12+14+18+22+26+28=12012 + 14 + 18 + 22 + 26 + 28 = 120.
Medyanı belirlemek için verilerin sıralanması gerekir. Aritmetik ortalama hesabı için de toplam veriye ihtiyaç duyulur.
2
Veri grubunun eleman sayısına bağlı olarak aritmetik ortalama ifadesini kuralım.
Veri grubunda toplam 7 terim olduğundan aritmetik ortalama: 120+x7\frac{120 + x}{7} olur.
Aritmetik ortalama, tüm terimlerin toplamının terim sayısına bölünmesiyle bulunur.
3
Bilinmeyen sayının konumuna göre oluşabilecek 3 farklı medyan durumunu ayrı ayrı denklem kurarak inceleyelim.
1. Durum: x18x \leq 18 ise veri grubunun medyanı 18 olur. 120+x7=18    120+x=126    x=6\frac{120 + x}{7} = 18 \implies 120 + x = 126 \implies x = 6 (koşulu sağlar).
2. Durum: 18<x<2218 < x < 22 ise veri grubunun medyanı xx olur. 120+x7=x    120+x=7x    6x=120    x=20\frac{120 + x}{7} = x \implies 120 + x = 7x \implies 6x = 120 \implies x = 20 (koşulu sağlar).
3. Durum: x22x \geq 22 ise veri grubunun medyanı 22 olur. 120+x7=22    120+x=154    x=34\frac{120 + x}{7} = 22 \implies 120 + x = 154 \implies x = 34 (koşulu sağlar).
7 elemanlı bir grubun medyanı sıralamadaki 4. elemandır. Bilinmeyen sayının büyüklüğüne göre bu ortanca eleman değişir.
4
Bulunan tüm geçerli değerleri toplayalım.
6+20+34=606 + 20 + 34 = 60 elde edilir.
Soruda bizden bilinmeyen sayının alabileceği farklı değerlerin toplamı istenmiştir.

Anahtar Kavram

Bir veri grubunun aritmetik ortalaması ve medyanı arasındaki matematiksel ilişki ile bilinmeyen terimin büyüklük aralığına göre durum analizi yapılması.
Soru 97Soru

Bir sınıftaki öğrencilerin bir yıl boyunca okudukları kitap sayıları ve bu kitap sayılarına karşılık gelen öğrenci sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Okunan Kitap SayısıÖğrenci Sayısı
15
28
3xx
410
54

Bu sınıftaki öğrencilerin okudukları kitap sayılarından oluşan veri grubunun medyanı (ortancası) 3 olduğuna göre, xx pozitif tam sayısının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Okunan kitap sayılarından oluşan veri grubunun medyanının 3 olabilmesi için xx pozitif tam sayısının alabileceği en küçük değer 2'dir.
Veri grubunda 3'ten küçük 13 eleman ve 3'ten büyük 14 eleman vardır. x=1x = 1 olduğunda toplam 28 eleman olur ve medyan 14. terim (3) ile 15. terimin (4) ortalaması olan 3,5'e eşit olur. x=2x = 2 olduğunda ise toplam 29 eleman olur ve medyan doğrudan 15. terim olan 3'e eşit olur. Bu nedenle koşulu sağlayan en küçük xx değeri 2'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Veri grubunun eleman sayılarını ve alt-üst grupların büyüklüklerini belirlemek
3'ten küçük değerlerin toplam frekansı 5+8=135 + 8 = 13, 3'ten büyük değerlerin toplam frekansı 10+4=1410 + 4 = 14'tür. Toplam terim sayısı 27+x27 + x'dir.
Medyanın veri grubu içerisindeki konumunu belirlemek için ortanca değerin solundaki ve sağındaki eleman sayılarını bilmemiz gerekir.
2
x=1x = 1 durumunda medyan değerini hesaplamak
Toplam terim sayısı 2828 olur. Çift sayıda terim olduğu için medyan 14. ve 15. terimlerin ortalamasıdır. 14. terim 3, 15. terim 4 olduğundan medyan 3+42=3,5\frac{3+4}{2} = 3,5 olur. Bu durum medyanın 3 olması koşulunu sağlamaz.
En küçük pozitif tam sayı değerini bulmak amacıyla xx için en küçük olasılıktan başlayarak sınama yapıyoruz.
3
x=2x = 2 durumunda medyan değerini hesaplamak
Toplam terim sayısı 2929 olur. Tek sayıda terim olduğu için medyan 15. terimdir. İlk 13 terim 2\leq 2, sonraki 2 terim (14. ve 15. terimler) 3 olduğundan medyan 3 olur. Bu durum koşulu sağlar.
Bir sonraki en küçük pozitif tam sayı değerinin doğruluğunu kontrol etmek.

Anahtar Kavram

Frekans tablolarında sıralı veri analizi ve medyan (ortanca) hesabı
Soru 98Soru
Bir teknoloji mağazasında çalışan 7 satış temsilcisinin bir gün içinde sattığı telefon sayıları, sırasıyla
12,6,18,17,x,8,1512, 6, 18, 17, x, 8, 15
veri grubunu oluşturmaktadır.

Bu veri grubunun aritmetik ortalaması medyanına (ortancasına) eşit olduğuna göre, xx pozitif tam sayısının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 37

Cevap

37
Veri grubu küçükten büyüğe sıralandığında medyanın xx değerinin aralığına göre 12, xx veya 15 değerlerini aldığı görülür. Aritmetik ortalama ifadesi olan 76+x7\frac{76 + x}{7} bu medyan değerlerine eşitlendiğinde, koşulları sağlayan tam sayı çözümleri x=8x = 8 ve x=29x = 29 olarak bulunur. Bu değerlerin toplamı 37'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Veri grubunun bilinen elemanlarını küçükten büyüğe doğru sıralayarak xx değerinin konumuna göre medyanın nasıl değişeceğini belirleyelim.
Bilinen elemanlar: 6,8,12,15,17,186, 8, 12, 15, 17, 18 şeklindedir. Toplam 7 eleman olduğu için medyan, sıralanmış grubun 4. elemanı olacaktır. Buna göre:
- x12x \leq 12 ise medyan 12'dir.
- 12<x<1512 < x < 15 ise medyan xx'tir.
- x15x \geq 15 ise medyan 15'tir.
xx sayısının büyüklüğüne göre veri grubunun ortasındaki elemanın hangisi olacağını tespit etmek için.
2
Veri grubunun aritmetik ortalamasını xx cinsinden yazalım.
Aritmetik Ortalama = 12+6+18+17+x+8+157=76+x7\frac{12 + 6 + 18 + 17 + x + 8 + 15}{7} = \frac{76 + x}{7}
Aritmetik ortalamanın medyana eşit olduğu bilgisini kullanarak denklem kurabilmek için.
3
Belirlediğimiz üç durum için aritmetik ortalamayı medyana eşitleyip denklemleri çözelim ve xx'in tam sayı değerlerini bulalım.
1. Durum (x12x \leq 12): 76+x7=12    76+x=84    x=8\frac{76 + x}{7} = 12 \implies 76 + x = 84 \implies x = 8 (Bu değer x12x \leq 12 koşulunu sağlar).
2. Durum (12<x<1512 < x < 15): 76+x7=x    76+x=7x    6x=76    x12,67\frac{76 + x}{7} = x \implies 76 + x = 7x \implies 6x = 76 \implies x \approx 12,67 (Tam sayı olmadığı için çözüm yoktur).
3. Durum (x15x \geq 15): 76+x7=15    76+x=105    x=29\frac{76 + x}{7} = 15 \implies 76 + x = 105 \implies x = 29 (Bu değer x15x \geq 15 koşulunu sağlar).
Aritmetik ortalama ile medyan eşitliğini sağlayan geçerli pozitif tam sayıları bulmak için.
4
Bulunan farklı xx değerlerini toplayalım.
Değerlerin toplamı: 8+29=378 + 29 = 37 olur.
Soruda istenen xx'in alabileceği farklı değerlerin toplamına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Aritmetik Ortalama ve Medyan İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 5
Veri, Sayma ve Olasılık Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 5 | Examkin