Kalite Yönetimi

Bir Tarım ve Orman Bakanlığı tohum üretim tesisinde kalite kontrol süreçleri yenilenmektedir.

- 1. İnceleme: Günlük alınan $n = 250$ adetlik sabit hacimli örneklemlerde, paketlemesi tamamen hatalı olduğu için "kusurlu (defective)" sayılarak reddedilen paketlerin oranı izlenmektedir.
- 2. İnceleme: Kabul edilebilir durumdaki paketlerin üzerinde yer alan etiketlerdeki silik harf, leke veya barkod kayması gibi kaliteyi düşüren toplam "kusur (defect)" sayısı izlenmektedir (Bir pakette birden fazla kusur bulunabilmektedir ve örneklem hacmi sabittir).

Süreçten sorumlu mühendis, 1. İnceleme için kontrol sınırlarını belirlerken standart sapma tahmini olarak $\sqrt{\bar{p}}$ değerini kullanmış; 2. İnceleme sürecini izlemek için ise kontrol grafiği olarak p-grafiğini seçmiştir. ($\bar{p}$: Ortalama kusurlu oranı, $n$: Örneklem hacmi)

Mühendisin kalite kontrol grafikleri ve formül seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir ulusal e-ticaret lojistik işletmesi, 'yanlış adrese sevk edilen kargo' oranını Altı Sigma'nın istatistiksel mükemmellik standardı olan milyonda $3,4$ hata ($3,4$ DPMO) düzeyine çekmek için kapsamlı bir süreç iyileştirme projesi yürütmektedir.

Projenin ilk safhalarında, yarı zamanlı destek veren ekip üyelerinden toplanan süreç performans verileri bir araya getirilmiştir. Ardından, projeye tam zamanlı olarak liderlik eden ve istatistiksel yöntemler konusunda uzman olan yetkili kişi; balık kılçığı diyagramı ve varyans analizi (ANOVA) kullanarak hatanın asıl kaynaklarını (kök nedenlerini) istatistiksel testlerle kesin olarak doğrulamıştır. Süreçte henüz bu sorunları ortadan kaldıracak çözüm stratejilerinin geliştirildiği veya yeni uygulamaların standartlaştırıldığı safhalara geçilmemiştir.

Buna göre, projeye tam zamanlı liderlik eden uzmanın Altı Sigma kuşak rolü ve projenin o an içinde bulunduğu TÖAİK (DMAIC) aşaması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir kamu hastanesinin kalite yönetim birimi sorumlusu, hastane süreçlerini iyileştirmek amacıyla hazırladığı stratejik plan sunumunda şu ifadelere yer vermiştir:

I. "Poliklinik hizmetlerinde kaliteyi artırmak ve çalışanları motive etmek için tüm koridorlara 'Sıfır Hata' afişleri asmalı ve her hekim için günlük katı muayene kotaları belirlemeliyiz."
II. "Hasta şikâyetlerinin %80'inin, süreçlerdeki kronik hataların %20'sinden kaynaklandığı gerçeğinden hareketle, öncelikle bu hayati azınlığı tespit edip çözmeye odaklanmalıyız."
III. "Hataları tespit etmek için son aşamada yapılan muayeneler yerine, kaliteyi sürecin en başına yerleştirmeli ve uygunsuzlukları önlemeye yönelik proaktif bir yaklaşım benimsemeliyiz."

Kalite öncülerinin felsefeleri dikkate alındığında, bu sunumdaki ifadelerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumu olan Elektromekanik Sanayi A.Ş., üretim tesislerindeki kalite süreçlerini iyileştirmek amacıyla bir değerlendirme raporu hazırlamıştır. Raporda üç farklı kalite kontrol uygulamasına yer verilmiştir:

I. Günlük üretilen 500 adetlik elektronik kart partilerinde, test aşamasını geçemeyen "çalışmayan (kusurlu) kart oranını" izlemek için c-grafiği oluşturulmuş ve kontrol sınırları $\bar{c} \pm 3\sqrt{\bar{c}}$ formülüyle hesaplanmıştır.
II. Üretilen metal şaselerin kalınlıklarındaki değişkenliği izlemek için $n=4$ hacimli örneklemlerden $\bar{X}$ ve $R$ (Aralık) grafikleri çizilmiştir. $R$ grafiğinin Üst Kontrol Sınırı (ÜKS) hesaplanırken $\bar{R}$ değeri, tablodan alınan $A_2$ katsayısı ile çarpılmıştır.
III. Montajı tamamlanan her bir jeneratör kabinindeki "çizik, göçük ve boya hatası" gibi toplam kusur sayısını izlemek için p-grafiği kullanılmış ve sınırlar $\bar{p} \pm 3\sqrt{\frac{\bar{p}(1-\bar{p})}{n}}$ formülü ile bulunmuştur.

Bu raporu inceleyen kalite yöneticisinin tespit ettiği istatistiksel süreç kontrolü hataları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kalite çemberleri ve Kaizen felsefesi, modern işletmelerde operasyonel mükemmelliğe ulaşmak ve kalite kültürünü kurumsallaştırmak için yaygın olarak kullanılan yaklaşımlardır.

Bu yaklaşımların temel prensipleri ve ilgili kavramlar dikkate alındığında, aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamu İhale Kurumu bünyesinde oluşturulan bir standardizasyon komisyonunda, kamu alımlarında esas alınacak "kalite" kavramının teorik çerçevesini belirlemek amacıyla uzmanlar arasında bir değerlendirme toplantısı yapılmıştır. Toplantıda farklı uzmanlar literatürdeki kalite öncülerinin temel felsefelerine atıfta bulunarak aşağıdaki görüşleri dile getirmiştir:

• I. Uzman: "Satın alınacak ürünlerin, teknik şartnamelerde önceden belirlenmiş olan gereksinimlere istisnasız ve tam olarak uyması esastır. Hata lüksümüz yoktur, kalite 'ihtiyaçlara uygunluktur'."
• II. Uzman: "Sadece kağıt üzerindeki şartnamelere uyum yeterli değildir; asıl kalite, ürünlerin kamu personelinin sahadaki gerçek kullanım amacına ve pratik ihtiyaçlarına uygun, yani 'kullanıma uygun' olmasıdır."
• III. Uzman: "Kalite, üretim ve hizmet süreçlerindeki istatistiksel değişkenliğin azaltılarak, sistemin öngörülebilir bir tek biçimliliğe ve kararlılığa kavuşturulmasıdır."
• IV. Uzman: "Bir ürünün kalitesi yalnızca fabrikadan çıkış anındaki uygunluğuyla değil, ürünün sevk edildikten sonra kullanım ömrü boyunca devlete ve topluma yüklediği toplam finansal kaybın en aza indirilmesiyle ölçülmelidir."

Kalite öncülerinin yaklaşımları dikkate alındığında, bu uzman görüşleri ve ilgili kavramlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesinin toplu taşıma araç bakım merkezinde, periyodik bakımdan çıkan otobüsler sefere verilmeden önce son kontrolden geçirilmektedir. Bu kontrolde, her bir otobüs üzerinde tespit edilen ufak çaplı montaj veya kozmetik hataların (çizik, sökük koltuk, gevşek tutacak vb.) toplam sayısı veri olarak kaydedilmektedir.

İncelenen araç biriminin sabit olduğu bu süreçte, araç başına düşen hata (kusur) sayısını izlemek ve kontrol altında tutmak için aşağıdaki istatistiksel süreç kontrol grafiklerinden hangisinin kullanılması en uygundur?

Bir havacılık ve uzay sanayi şirketi, alt yüklenici değerlendirme sisteminde köklü bir değişikliğe gitmiştir. Yeni atanan kalite direktörü, tedarikçilere gönderdiği deklarasyonda şu ifadelere yer vermiştir:

"Bugünden itibaren kaliteyi mükemmellik veya zarafet gibi soyut kavramlarla değil, doğrudan *şartnamelere ve gereksinimlere uygunluk* olarak tanımlıyoruz. Kalite kontrol sistemimizin temel amacı hataları bulup ayıklamak (değerleme) değil, hataların oluşmasını *önlemek* olacaktır. Bugüne kadar uyguladığımız %1'lik kabul edilebilir hata seviyesi (AQL) uygulamasını tamamen kaldırıyoruz; bundan sonra tek performans standardımız *sıfır hata* (işi ilk seferinde doğru yapmak) olacaktır. Kalite düzeyimizin tek finansal ölçütü ise kaliteyi sağlamak için harcanan paralar değil, *uygunsuzluğun bize ödettiği bedel* olacaktır."

Bu deklarasyonda vurgulanan dört temel prensip (kalitenin tanımı, sistemi, performans standardı ve ölçüsü), aşağıdaki kalite öncülerinden hangisinin literatüre kazandırdığı "Kalite Yönetiminin Mutlakları" felsefesini yansıtmaktadır?

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinde, üretilen amortisörlerde tespit edilen yağ kaçağı şikayetleri toplam hata oranları üzerinden incelendiğinde sürecin olağan seyrinde olduğu ve belirgin bir sistematik sapma olmadığı düşünülmüştür. Ancak kalite güvence mühendisi, toplanan hata verilerini; üretimin gerçekleştiği montaj hattı, sızdırmazlık elemanlarının tedarikçisi ve işlemi gerçekleştiren personelin vardiyası (sabah/akşam/gece) bazında alt kümelere ayırarak verileri yeniden tasnif etmiştir. Yapılan bu detaylı ayrıştırma neticesinde, genel veri seti içinde kaybolan yağ kaçağı probleminin neredeyse tamamen 'C tedarikçisinden alınan contaların kullanıldığı 3. montaj hattındaki gece vardiyası' üretimlerinde yoğunlaştığı ortaya çıkarılmıştır.

Buna göre, kalite güvence mühendisinin karmaşık veriler içinde gizli kalmış bu sistematik sorunu açığa çıkarmak amacıyla başvurduğu temel kalite kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir savunma sanayii yüklenicisi, alt yüklenicilerden tedarik ettiği kritik elektronik devrelerin kabul muayenesinde istatistiksel kabul örneklemesi uygulamaktadır. Mevcut İşlem Karakteristiği (OC) eğrisinin ayırt etme gücünü yetersiz bulan mühendislik kurulu, örneklem hacmi ($n$) ile risk düzeyleri arasındaki ters yönlü ilişkiyi dikkate alarak yeni bir plan tasarlamak istemektedir. Kurulun temel amacı, hem Kabul Edilebilir Kalite Düzeyi (AQL) seviyesindeki iyi partilerin reddedilme olasılığını hem de Parti Tolerans Hata Yüzdesi (LTPD) seviyesindeki kötü partilerin kabul edilme olasılığını eşanlı olarak düşürmektir.

Buna göre, kurulun atması gereken adım ve İşlem Karakteristiği (OC) eğrisinde beklenen değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir işletme, ürettiği mamullerin müşteri beklentilerine ve yasal şartlara uygunluğunu tutarlı bir şekilde sağlama yeteneğini kanıtlamak istemektedir. Bu amaçla, bağımsız bir kuruluş tarafından yapılacak denetim sonucunda alınacak bir sertifikaya ihtiyaç duymaktadır.

Kalite yönetimi alanında, söz konusu belgelendirme işleminin doğrudan dayandırıldığı ve sağlanması gereken zorunlu şartları belirten temel standart aşağıdakilerden hangisidir?

Bir sınır gümrük kapısı bölge müdürlüğü, artan tır kuyruklarını ve uzun bekleme sürelerini ortadan kaldırmak için kurumsal bir dönüşüm başlatmak istemiştir. Bu amaçla üst yönetim; tescil, muayene, muhafaza ve vezne gibi farklı birimlerden alanında en yetkin personelleri resmî bir yazıyla görevlendirerek bir "Kalite Çemberi" kurmuştur. Bu ekipten, gümrük iş akışlarını mevcut durumdan tamamen farklı, yepyeni ve ileri teknolojili bir otomasyon altyapısıyla tek seferde değiştirecek köklü bir proje hazırlaması talep edilmiştir.

Kalite Yönetimi literatürü dikkate alındığında, bu vakadaki uygulamada Kaizen felsefesi ve Kalite Çemberleri yaklaşımının doğasına aykırı olan temel yapısal hata aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde, ithalat işlemlerinin gümrükleme süresinin hedeflenen standartların çok üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Süreci iyileştirmek isteyen kalite yönetim ekibi; ithalat beyannamesinin tescilinden malın gümrüklü sahadan çıkışına kadar olan tüm işlem adımlarını, karar noktalarını, belge onay mercilerini ve fiziki bekleme aşamalarını sırasıyla görselleştirerek süreçteki katma değersiz faaliyetleri ve darboğazları ortaya çıkarmayı hedeflemektedir.

Buna göre, kalite yönetim ekibinin bu amacı gerçekleştirmek için yedi temel kalite kontrol aracından hangisini kullanması en uygundur?

Kalite kavramı tarihsel süreç içerisinde farklı düşünürler tarafından çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Örneğin Philip Crosby kaliteyi 'şartlara uygunluk', Joseph Juran ise müşterinin gerçek ihtiyaçlarını merkeze alarak 'kullanıma uygunluk' olarak ifade etmiştir. Modern kalite yönetimi anlayışında ise David Garvin kaliteyi sekiz farklı boyutta inceleyerek daha kapsamlı bir çerçeve sunmuştur.

Bir büyükşehir belediyesine bağlı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), toplu taşıma hizmetleri için hazırladığı raporda şu bulgulara yer vermiştir:
I. Yeni nesil otobüslerin, zorlu kış şartlarında dahi motor veya yürüyen aksam arızası vermeden ardışık günlerde ortalama 400 saat kesintisiz hizmet verebildiği ölçülmüştür.
II. Teknik mükemmelliğe rağmen vatandaş anketlerinde hizmet kalitesi düşük bulunmuştur. Yapılan kök neden analizinde; bu durumun araçların konforsuz olmasından değil, belediyenin önceki yıllardaki kötü şöhreti ve sosyal ağlarda yayılan asılsız söylentilerin halkın zihninde yarattığı önyargıdan kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Garvin’in kalite boyutları dikkate alındığında, raporda yer alan I. numaralı bulgudaki operasyonel üstünlük ve II. numaralı bulgudaki düşük algının kaynağı, sırasıyla aşağıdaki kalite boyutlarından hangileriyle doğrudan ilişkilidir?

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü kalite güvence birimi, bölge müdürlüklerinde gerçekleştirilen "kat mülkiyeti tesisi" işlemlerine ait işlem tamamlama sürelerini (dakika cinsinden) analiz etmek üzere geniş kapsamlı bir veri seti toplamıştır. Elde edilen sürekli veri noktaları; sürecin merkezi eğilimini, varyasyon genişliğini ve verilerin frekans yoğunluğunu eş genişlikteki aralıklar (sınıflar) halinde görselleştirmek amacıyla incelenecektir. Ekibin temel amacı, zaman boyutundaki ardışık eğilimleri veya özel nedenli sapmaları anlık olarak izlemek değil; toplanan yığın verinin genel şeklini (sağa veya sola çarpıklık durumu) ve normal dağılıma ne kadar yakınsadığını tek bir bakışta değerlendirmektir.

Buna göre, ekibin veri setinin dağılım karakteristiklerini analiz etmek için kullanması gereken en uygun temel kalite kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Endüstriyel ölçekte üretim yapan bir unlu mamuller fabrikasında, paketleme hattından çıkan bir parti bisküvinin ambalajına hatalı üretim tarihi basıldığı, ürünler depoya sevk edilmeden önce kalite kontrol uzmanları tarafından fark edilmiştir. Bu durum üzerine söz konusu parti hattan ayrılmış, hatalı ambalajlar sökülerek imha edilmiş ve bisküviler yeni ambalajlarla tekrar paketlenmiştir.

Bu olayda işletmenin katlandığı ambalaj firesi ve yeniden paketleme (yeniden işleme) masrafları, kalite maliyetleri sınıflandırmasına göre aşağıdakilerden hangisidir?

Otomotiv yan sanayisinde motor bileşenleri üreten bir işletmede, kalite yönetimi süreçleri kapsamında aşağıdaki olaylar dizisi yaşanmıştır:

I. Üretim bandından çıkan valflerin, tasarım spesifikasyonlarına uygunluğunu doğrulamak amacıyla ultrasonik hata tespit cihazlarıyla taranması.
II. Tarama sonucunda mikro çatlaklar tespit edilen valflerin hurdaya ayrılmayarak yeniden işleme (rework) tabi tutulması ve tolerans sınırlarına çekilmesi.
III. Aynı vardiyada üretilip müşteriye sevkiyatı tamamlanmış olan bir önceki partideki valflerin, potansiyel risk taşıdığı gerekçesiyle ana üretici fabrikasından geri çağrılması.
IV. Yaşanan bu kalite sorununun ardından, döküm sıcaklık parametrelerinin yeniden optimize edilmesi ve hat operatörlerine yeni standartlar hakkında eğitim verilmesi.

Bu olaylar dizisinde ortaya çıkan maliyetlerin kalite maliyetleri sınıflandırmasındaki yerleri, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Sivil havacılık sektöründe kabin içi elektronik sistemler üreten bir tesiste kalite güvence yöneticisi, periyodik kalite maliyetleri raporunu hazırlarken aşağıdaki durumları kaydetmiştir:

I. Ara kalite kontrol aşamasında montaj hatası tespit edilen dokunmatik ekran modüllerinin sökülerek hatanın giderilmesi
II. Uçak üreticisi firmaya teslimatı yapılmış donanımların, müşterinin montaj hattında fark edilen bir arıza riski sebebiyle tesise geri çağrılması
III. Lehimleme fırınındaki teknik bir arıza sebebiyle onarılamaz hale gelen ve üretim sürecinden çekilen ana kartların maliyeti
IV. Üretimde kullanılacak hassas sensörlerin kabulünden önce laboratuvar ortamında gerçekleştirilen giriş kalite kontrol testlerinin giderleri

Kalite maliyetleri sınıflandırmasına göre, yukarıdakilerden hangileri işletmenin iç başarısızlık (internal failure) maliyetleri kapsamında değerlendirilir?

Beyaz eşya sektöründe üretim yapan büyük ölçekli bir işletme, pazara sunulan ürünlerdeki hata oranlarını kalıcı olarak düşürmek amacıyla proaktif bir yaklaşım benimsemiştir. Bu doğrultuda tedarikçi geliştirme programları başlatılmış, ürün tasarım doğrulama süreçleri iyileştirilmiş ve tüm imalat personeline 'Toplam Kalite Yönetimi ve İstatistiksel Süreç Kontrolü' konularında kapsamlı eğitimler verilmiştir.

İşletmenin söz konusu faaliyetleri gerçekleştirmek amacıyla katlandığı bu harcamalar, kalite maliyetleri sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilir?

Ulusal bir havayolu şirketinde, son aylarda yolcuların bagajlarının kaybolması veya yanlış destinasyonlara gönderilmesi yönündeki şikayetlerde belirgin bir artış yaşanmıştır. Şirket yönetimi, bu sorunun kaynağına inmek üzere bir çalışma grubu oluşturmuştur. Çalışma grubu; yer hizmetleri personeli, bagaj taşıma bantları, barkod etiketleme sistemi ve operasyonel prosedürler gibi bu probleme yol açabilecek tüm olası faktörleri sistematik olarak ana ve alt kategoriler halinde görselleştirerek analiz etmek istemektedir.

Buna göre, çalışma grubunun yaşanan bagaj sorununun kök nedenlerini belirlemek amacıyla kullanması gereken en uygun kalite kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?