Antiparaziter İlaçlar

Acil servise ilk kez gerçekleşen jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle getirilen $46$ yaşındaki erkek hastada, yapılan kraniyal MR görüntülemesi sonucunda parankimal nörokistisarkozis ve kist çevresinde belirgin serebral ödem saptanıyor. Hastanın tedavisine antihelminthik olarak prazikuantel ve ödemi kontrol altına almak amacıyla yüksek doz deksametazon ekleniyor.

Bu tedavi planındaki ilaç etkileşimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$45$ yaşında erkek hasta, karaciğer sağ lobundaki kistik ekinokokkozis (hidatik kist) tanısıyla elektif cerrahiye alınıyor. Operasyon sırasında kistin rüptüre olduğu ve kist sıvısının peritoneal boşluğa sızdığı gözleniyor. Sekonder kist oluşumunu engellemek ve serbest kalan protoskoleksleri (larva formları) hızlıca etkisiz hale getirmek amacıyla, standart albendazol tedavisine eklenmesi önerilen en uygun protoskolisidal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta; sağ üst kadran ağrısı, halsizlik ve aralıklı ateş şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde belirgin eozinofili ($\%25$) saptanıyor. Görüntüleme yöntemlerinde safra yollarında genişleme ve lümen içerisinde yaprak benzeri parazit yapıları izleniyor. Yapılan dışkı incelemesinde *Fasciola hepatica* yumurtaları görülerek tanı kesinleştiriliyor. Bu hastanın tedavisinde, trematodların çoğuna etkili olan prazikuantelin bu parazitteki hedef proteinlerin (kalsiyum kanalları) farklılığı nedeniyle etkisiz kalması sonucunda, günümüzde ilk seçenek olarak kullanılması gereken ilaç hangisidir?

28 yaşında erkek hasta, son bir aydır devam eden şiddetli baş ağrısı ve ilk kez geçirdiği jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle acil servise başvuruyor. Çekilen kraniyal MR görüntülemede parankim içerisinde yerleşmiş, içinde skoleks olduğu düşünülen "nokta içinde delik" (hole-with-dot) görünümü veren çok sayıda kistik lezyon saptanıyor. Nörosistiserkoz tanısı konulan bu hastanın tıbbi tedavisinde ilk seçenek olarak tercih edilen ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir erkek hasta, kronik $Giardia$ $lamblia$ enfeksiyonu nedeniyle izlenirken, başka bir endikasyonla kullandığı geniş spektrumlu antibiyotiklere bağlı olarak şiddetli sulu ishal ve karın ağrısı şikayetiyle başvurmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda hastada $Clostridium$ $difficile$ kaynaklı pseudomembranöz enterokolit tablosu saptanmıştır. Hem bu protozoal enfeksiyonun hem de anaerobik bakteriyel komplikasyonun tedavisinde etkili olan, etki mekanizması olarak piruvat:ferredoksin oksidoredüktaz (PFOR) enzimini doğrudan inhibe ederek elektron transferini bozan antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşındaki kadın hasta, yeni başlayan jeneralize tonik-klonik nöbetler ve şiddetli baş ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Çekilen kraniyal MR'da parankimal yerleşimli, içinde skoleks izlenen çok sayıda kistik lezyon (nörosistiserkoz) saptanıyor. Hastaya antiparaziter tedavi olarak albendazol başlanıyor. Bu ilacın farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özellikle geceleri artan perianal kaşıntı ve huzursuzluk şikayetiyle getirilen $6$ yaşındaki bir çocuğun yapılan selefon bant incelemesinde *Enterobius vermicularis* (kıl kurdu) yumurtaları saptanmıştır. Bu hastanın tedavisinde kullanılan ve parazit hücrelerinde $\beta$-tübülin polimerizasyonunu inhibe ederek mikrotübül sentezini bozan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

6 yaşında bir çocuk, özellikle geceleri artan perianal kaşıntı şikayetiyle getiriliyor. Yapılan seloteyp (perianal bant) incelemesinde $Enterobius$ $vermicularis$ yumurtaları saptanıyor. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak kullanılması gereken antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz beş yaşında bir erkek hasta, hematüri ve dizüri şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Öyküsünden, Afrika seyahati sırasında nehirde yüzdüğü öğreniliyor. Yapılan idrar mikroskopisinde terminal dikeni olan *Schistosoma haematobium* yumurtaları saptanıyor. Hastaya, parazit tegümentinde kalsiyum geçirgenliğini artırarak spastik paraliziye ve parazitin dokudan ayrılmasına neden olan bir ilaç reçete ediliyor. Bu ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Güneydoğu Anadolu bölgesindeki bir saha görevi sonrası kolunda yaklaşık $3$ aydır iyileşmeyen, kenarları endüre, ağrısız ve ortası krutlu bir ülser şikayetiyle başvuran $32$ yaşındaki erkek hastadan alınan deri kazıntısının $Giemsa$ boyamasında makrofajlar içinde amastigot yapılar saptanmıştır. Hastaya bu endikasyonda kullanılan ilk oral ajan olan miltefosin tedavisi başlanmıştır. Buna göre, miltefosinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$HIV$ pozitif, $CD4+$ hücre sayısı $180/mm^3$ olan bir hastada, kronik sulu diyare şikayeti üzerine yapılan dışkı incelemesinde modifiye asit-fast boyama ile $4-6\ \mu m$ çapında ookistler saptanmıştır. Bu hastada etken patojene yönelik kullanılan ve piruvat:ferredoksin oksidoredüktaz ($PFOR$) enzimini inhibe ederek anaerobik enerji metabolizmasını bozan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında, KOAH alevlenmesi nedeniyle $3$ haftadır yüksek doz metilprednizolon tedavisi alan erkek hasta; ani gelişen karın ağrısı, yaygın ronküsler, hemoptizi ve ateş şikayetleri ile acil servise başvuruyor. Yapılan kan kültüründe $Escherichia$ $coli$ üremesi saptanıyor. Balgam incelemesinde çok sayıda hareketli larva görülmesi üzerine hastada paraziter bir hiperinfeksiyon tablosu olduğu düşünülüyor.

Bu hastada hayatı tehdit eden mevcut tablonun tedavisinde öncelikle tercih edilmesi gereken ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırk yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı nedeniyle uzun süredir sistemik kortikosteroid kullanan bir erkek hasta; karın ağrısı, ishal ve hemoptizi şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan balgam ve dışkı incelemesinde Strongyloides stercoralis filariform larvaları saptanarak 'hiperenfeksiyon sendromu' tanısı konuluyor. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak tercih edilen ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle uzun süredir yüksek doz metilprednizolon tedavisi alan bir erkek hasta; karın ağrısı, diyare ve yeni gelişen öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın balgam ve dışkı incelemesinde *Strongyloides stercoralis* rabditiform larvaları saptanıyor. Bu hastanın tedavisinde ilk tercih edilmesi gereken ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir kadın hasta, tatlı su gölünde yüzdükten bir süre sonra gelişen ateş ve karın ağrısı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde dışkıda $Schistosoma$ türlerine ait yumurtalar saptanıyor. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak tercih edilen ve parazit hücre membranının kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonlarına geçirgenliğini artırarak kasılma ve spastik felce (paralizi) neden olan antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında erkek hasta, karın ağrısı ve dışkısında parazit parçaları görme şikayetiyle sağlık merkezine başvuruyor. Yapılan incelemeler sonucunda $Taenia$ $solium$ ($domuz$ $tenyası$) enfeksiyonu saptanıyor. Hastaya niklozamid tedavisi uygulanması kararlaştırılıyor. Niklozamid dozundan yaklaşık $2$ saat sonra hastaya magnezyum sülfat gibi bir tuz pürgatif uygulanmasının temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında, Batı Afrika seyahati sonrası gözünde hareket eden bir parazit (subkonjonktival göç) fark eden hastaya loiazis ($Loa\ loa$) tanısı konuluyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde mikrofilaremi yükünün oldukça yüksek ($>30.000\ mf/mL$) olduğu saptanıyor. Bu hastada, mikrofilaryaların hızlı ölümüyle ilişkili olarak kan-beyin bariyerini aşan ciddi ensefalopati riski nedeniyle kullanımı önerilmeyen ve normalde insanlarda P-glikoprotein (P-gp) tarafından santral sinir sisteminden uzaklaştırılan antiparaziter ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır seyahati dönüşünde terminal hematüri (idrarın sonunda kan gelmesi) yakınmasıyla başvuran $25$ yaşındaki erkek hastanın yapılan tetkiklerinde *Schistosoma haematobium* enfeksiyonu saptanmıştır. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak kullanılan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kıl kurdu ($Enterobius\ vermicularis$) enfeksiyonu tanısı alan bir çocuk hastanın tedavisinde kullanılan, parazitlerin nöromusküler kavşağında nikotinik reseptörleri uyararak depolarizan nöromusküler blok ve spastik felç oluşturan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında erkek hasta, sağ üst kadranda dolgunluk hissi ve hafif ağrı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan abdominal ultrasonografide karaciğer sağ lobda, içerisinde kız veziküllerin izlendiği $6$ cm çapında kistik bir lezyon saptanıyor. Serolojik testlerle kist hidatik tanısı kesinleştirilen hastaya cerrahi öncesi medikal tedavi planlanıyor. Bu hastanın tedavisinde ilk tercih edilmesi gereken ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?