Mikoloji

Akut miyeloid lösemi tanısıyla izlenen ve indüksiyon kemoterapisi sonrası $15$ gündür ağır nötropenisi ($ANS < 100/\mu L$) devam eden bir hastada; ateş, öksürük ve hemoptizi gelişmiştir. Toraks BT'de nodüler infiltrat çevresinde "halo belirtisi" (halo sign) izlenmiştir. Bu tabloya neden olan etkenin patogenezi ve konak savunması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Nötropenik bir hastada; ateş, öksürük ve göğüs ağrısı şikayetleri sonrası serum galaktomannan testi pozitif bulunmuştur. Akciğer biyopsisinin mikroskobik incelemesinde septalı ve yaklaşık $45^\circ$ açı yaparak dikotom dallanan hifler görülmüştür. Kültürde tarçın rengi (cinnamon-brown) koloniler oluşturan bu etkenin amfoterisin B tedavisine doğal dirençli olduğu bilinmektedir.

Bu klinik tabloya neden olan en olası Aspergillus türü aşağıdakilerden hangisidir?

Güney Amerika'da (Kolombiya) kahve plantasyonlarında çalışan 50 yaşındaki erkek hasta; ağız içinde ağrılı yaralar, ses kısıklığı, öksürük ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede orofarenks mukozasında granülomatöz karakterde ülsere lezyonlar saptanıyor. Akciğer grafisinde bilateral hiler lenfadenopati ve alt loblarda yamalı infiltrasyonlar izleniyor. Biyopsi materyalinin $37^{\circ}C$’deki inkübasyonunda ve doku kesitlerinde; kalın duvarlı, merkezdeki ana hücreden çok sayıda tomurcuklanma gösteren "pilot dümeni" (mariner's wheel) görünümünde mayalar saptanıyor.

Bu etkenin $25^{\circ}C$’deki üreme özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mantar hücre membranının yapısal bütünlüğü, sinyal iletim süreçleri ve hücre canlılığı için kritik öneme sahip olan sfingolipidlerin sentez basamakları, memeli hücrelerinden temel farklılıklar gösterir. Memeli hücrelerinde sfingomiyelin sentezi gerçekleşirken; mantarlar, $inositol-1-fosfat$ biriminin seramid yapısına transfer edildiği özgün bir biyosentez yolağını kullanır. Bu özgün yolağın anahtar basamağını katalizleyen ve memeli hücrelerinde bulunmadığı için yüksek seçicilik potansiyeline sahip olan "inositolfosforilseramid ($IPC$) sentaz" enzimini inhibe eden antifungal ajan aşağıdakilerden hangisidir?

64 yaşında, temporal arterit tanısıyla 2 aydır $60 \text{ mg/gün}$ dozunda metilprednizolon tedavisi alan erkek hasta; giderek artan nefes darlığı, kuru öksürük ve düşük dereceli ateş şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede her iki akciğer bazalinde ince raller duyuluyor. Toraks BT'de yaygın bilateral buzlu cam dansiteleri saptanıyor. Bronkoalveoler lavaj ($BAL$) örneğinin Gomori Methenamine Silver ($GMS$) boyamasında "çökmüş pinpon topu" görünümünde kistler izleniyor. Bu etkenin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Amerika Birleşik Devletleri'nin Ohio ve Mississippi nehri vadilerinde yaşayan, mağara gezisi sonrası ateş ve nefes darlığı şikayetiyle başvuran bir hastanın akciğer biyopsisi incelenmiştir. Yapılan mikroskobik incelemede makrofajlar içerisinde çok sayıda küçük, oval maya hücreleri saptanmıştır. $25^{\circ}C$'de küf, $37^{\circ}C$'de maya formunda üreyen bu termal dimorfik etken aşağıdakilerden hangisidir?

$10$ yaşında bir çocuk, sokakta bulduğu bir yavru kediyle oynamasından yaklaşık $2$ hafta sonra boyun bölgesinde kaşıntılı, dairesel, kenarları eritemli ve veziküllü, merkezi ise iyileşme eğiliminde olan bir lezyon nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Lezyondan alınan deri kazıntısının Sabouraud dekstroz agar kültüründe; iğ şeklinde (fuziform), kalın ve pürtüklü çeperli, içerisinde $8-12$ adet hücre barındıran ve uç kısmı asimetrik olarak kıvrılmış (hooked apex) makrokonidiler saptanıyor. Bu tabloya neden olan mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$35$ yaşında bir çiçekçi, sağ elinde bir hafta önce başlayan ve iyileşmeyen küçük bir ülser şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde, el sırtındaki primer lezyondan ön kola doğru lenfanjitik bir hat boyunca uzanan, ağrısız subkutan nodüller saptanıyor. Lezyondan alınan örneğin $25^{\circ}C$’deki kültüründe, ince hiflerin uçlarında papatya benzeri dizilim gösteren konidyumlar (daisy-like) izleniyor. Bu etkenin $37^{\circ}C$’de veya zenginleştirilmiş besiyerinde oluşturması beklenen tipik morfolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyeloid lösemi tanısıyla kemoterapi alan ve nötropenik dönemde flukonazol profilaksisi uygulanan $62$ yaşındaki kadın hastada, profilaksiye rağmen $38.8^\circ C$ ateş saptanmıştır. Hastanın kan kültüründe maya mantarı üremesi saptanması üzerine yapılan laboratuvar incelemelerinde aşağıdaki bulgular elde edilmiştir:

- Germ tüp testi: Negatif
- Mısır unu-Tween 80 agarda mikroskobik inceleme: Sadece küçük, oval tomurcuklanan maya hücreleri (blastokonidyum) gözlenmiş; psödohif veya klamidospor saptanmamıştır.
- $37^\circ C$’de trehaloz asimilasyon testi: $3 \text{ saat}$ içinde pozitif.

Bu klinik ve laboratuvar bulguları birlikte değerlendirildiğinde, etken olması en muhtemel mikroorganizma ve bu türün özelliği aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

$50$ yaşında kadın hasta, son $3$ haftadır devam eden baş ağrısı, denge kaybı ve hafif ateş şikayetiyle başvuruyor. Öyküsünden Sjögren sendromu tanısıyla uzun süredir yüksek doz metilprednizolon kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde ense sertliği ve bilateral papil ödemi saptanıyor. BOS incelemesinde; açılış basıncı $380 mmH_2O$, glikoz $18 mg/dL$, protein $160 mg/dL$ ve hücre sayısı $25/mm^3$ (%90 lenfosit) olarak bulunuyor. BOS'un Çini mürekkebi preparatında tomurcuklanan, geniş kapsüllü maya hücreleri izleniyor. Bu etkenin kan-beyin bariyerini parasellüler (hücreler arası) yolla geçerek santral sinir sistemine invazyonunda anahtar rol oynayan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Mantarların biyokimyasal yapı taşları, hücre duvarı organizasyonu ve laboratuvar tanı yöntemleri arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

HIV pozitif tanılı, CD4+ T lenfosit sayısı $140/mm^3$ olan 40 yaşındaki bir hasta; ateş, kuru öksürük ve giderek artan nefes darlığı şikayetleriyle başvuruyor. Akciğer tomografisinde bilateral yaygın buzlu cam opasiteleri saptanıyor. Bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin Gomori Methenamine Silver (GMS) boyamasında 'çökmüş pin-pong topu' görünümünde kist yapıları izleniyor. Bu enfeksiyon etkeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir trafik kazası sonrası açık bacak fraktürü ve ciddi yumuşak doku travması gelişen $35$ yaşındaki erkek hastada, yara yerinde hızla ilerleyen nekrotik bir enfeksiyon saptanmıştır. Hastanın bilinen bir immünsüpresif durumu veya diyabet öyküsü yoktur. Yara debridman materyalinin direkt mikroskobik incelemesinde geniş çaplı, nadir bölmeli ($pauciseptate$) hifler görülmüştür. Rutin fungal kültürlerde (SDA gibi) üreme saptanmayan bu izolatın sporülasyonunu indüklemek amacıyla besin yönünden fakir bir ortamda su kültürü ($water$ $culture$) yöntemi uygulanmış ve mikroskobide belirgin, 'çan şeklinde' ($bell-shaped$) apofiz yapısına sahip sporangiyumlar gözlenmiştir.

Bu hastada enfeksiyona neden olan en olası mikroorganizma aşağıdakilerden hangisidir?

Mikrobiyoloji laboratuvarına menenjit şüphesiyle gönderilen bir beyin omurilik sıvısı (BOS) örneğinin direkt mikroskobik incelemesinde, maya hücrelerinin etrafındaki geniş ve belirgin kapsül yapısını göstermek amacıyla kullanılan negatif boyama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında Kronik Lenfositik Lösemi ($KLL$) tanısı ile fludarabine ve siklofosfamid tedavisi alan erkek hastada; subakut seyirli ateş, kuru öksürük ve efor dispnesi gelişiyor. Fizik muayenede takipne ve siyanoz saptanıyor, oskültasyonda minimal raller duyuluyor. Laboratuvarda serum Laktat Dehidrogenaz ($LDH$) düzeyi belirgin yüksek ($>500 \text{ U/L}$) saptanıyor. Yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografide ($HRCT$) bilateral perihiler dağılımlı "buzlu cam" manzarası izleniyor. Bronkoalveoler lavaj örneğinde Metenamin Gümüş ($GMS$) boyama ile tanısı kesinleştirilen bu etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Orta Amerika seyahati sırasında bir mağarayı ziyaret eden ve burada yoğun miktarda yarasa dışkısına maruz kalan $32$ yaşındaki erkek hasta; seyahatten iki hafta sonra ateş, titreme ve prodüktif olmayan öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Göğüs radyografisinde hiler lenfadenopati ve akciğer parankiminde küçük nodüler infiltratlar saptanıyor. Bronkoalveolar lavaj örneğinin Wright-Giemsa boyamasında makrofajlar içerisinde çok sayıda küçük, oval maya hücreleri gözleniyor. Bu hastadan izole edilen etkenin $25^\circ\text{C}$'deki kültüründe görülmesi beklenen karakteristik morfolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyeloid lösemi (AML) tanısıyla indüksiyon kemoterapisi alan ve derin nötropenisi olan 52 yaşındaki erkek hasta, profilaktik vorikonazol tedavisi altındayken gelişen yüksek ateş ve öksürük şikayetleriyle değerlendiriliyor. Toraks tomografisinde sağ üst lobda kavitasyon gösteren yeni bir infiltrasyon izlenmesi üzerine yapılan bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin direkt mikroskobik incelemesinde; yaklaşık $10-15\ \mu m$ çapında, septum içermeyen ve hif gövdesinden yaklaşık $90^\circ$ açıyla dallanan geniş hif yapıları gözleniyor. Mantar kültüründe 48 saat içinde besiyeri kapağını zorlayan (lid-lifter) gri-beyaz pamuksu koloniler ürüyor. Mikroskobik incelemede ise sporangioforların ucunda şişkin bir vezikül ve bu vezikülün etrafında tek bir spor barındıran çok sayıda küçük sporangium (sporangiol) yapısı dikkati çekiyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, enfeksiyondan sorumlu olması en muhtemel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Ekinokandin grubu antifungallerin (örneğin kaspofungin), *in vitro* duyarlılık testlerinde minimum inhibitör konsantrasyonun (MİK) çok üzerindeki seviyelerde mantar üremesini engelleyememesi durumu 'paradoksal etki' (Eagle etkisi) olarak tanımlanır. Bu fenomen, mantar hücresinin ilaç maruziyetine bağlı gelişen hücre duvarı stresine karşı verdiği adaptif bir yanıtın sonucudur.

Buna göre, ekinokandin maruziyeti sonrası $1,3$-$\beta$-D-glukan sentezinin azalmasıyla tetiklenen ve kitin sentezini yukarı regüle ederek hücre duvarı bütünlüğünü korumaya çalışan temel hücre içi sinyal iletim mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında Granülomatoz Polianjitis (Wegener) tanısıyla takip edilen ve altı aydır siklofosfamid ile yüksek doz metilprednizolon tedavisi alan kadın hasta; giderek artan nefes darlığı, kuru öksürük ve düşük dereceli ateş şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde takipne ve bilateral bazallerde hafif raller saptanan hastanın bilgisayarlı tomografisinde yaygın buzlu cam dansiteleri izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası fungal etkenin amfoterisin B gibi poliyen grubu ilaçlara doğal dirençli olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Amerika Birleşik Devletleri'nin Büyük Göller (Great Lakes) bölgesinde yaşayan ve boş zamanlarında nehir kenarındaki çürümüş odunlarla uğraşan $40$ yaşındaki erkek hasta; ateş, öksürük ve göğüs ağrısı şikayetleriyle başvuruyor. Akciğer grafisinde nodüler infiltrasyonlar saptanıyor. Balgam örneğinin mikroskobik incelemesinde $10-15 \mu m$ çapında, hücre duvarı oldukça kalın, geniş tabanlı tomurcuklanma (broad-based budding) gösteren maya hücreleri gözleniyor. Bu enfeksiyona neden olan etkenin termal dimorfizmi ve konak içindeki yaşam stratejisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?