Kan ve Doku Protozoonları

Ateş, titreme ve halsizlik şikayetleriyle başvuran $45$ yaşındaki bir erkek hastanın öyküsünden, ateşinin $72$ saatte bir ($4$ günde bir) tekrarladığı öğreniliyor. Laboratuvar incelemesi için hazırlanan periferik yaymada, enfekte eritrositlerin büyümediği, parazitin eritrosit içinde 'kuşak' (band) formu oluşturduğu ve sitoplazmasında koyu kahverengi pigmentlerin bulunduğu gözleniyor. Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir erkek hasta, Afrika seyahati dönüşü ani başlayan yüksek ateş, titreme ve bilinç bulanıklığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali ve hafif sarılık saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin değeri düşük bulunuyor. Periferik yayma incelemesinde, bir eritrosit içerisinde birden fazla "yüzük (ring)" formu ve karakteristik "muz" veya "hilal" görünümünde gametositler izleniyor. Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına göre, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Afrika tripanozomiyazı (uyku hastalığı) seyrinde gözlenen tekrarlayıcı ateş ataklarının ve parazitin konak bağışıklık sisteminden uzun süre kaçabilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$\textit{Toxoplasma gondii}$ enfeksiyonunda, akut fazın ardından gelişen kronik (latent) dönemde parazitin beyin, kalp ve iskelet kası gibi dokularda kistler oluşturarak uzun süre canlı kaldığı bilinmektedir. Bu doku kistlerinin içerisinde bulunan ve yavaş çoğalma özelliği gösteren form aşağıdakilerden hangisidir?

Afrika uyku hastalığı (Afrika tripanozomiyazı) etkeni olan $\textit{Trypanosoma brucei}$ türlerinin insanlara bulaşmasında rol oynayan biyolojik vektör aşağıdakilerden hangisidir?

Sıtma tanısı alan ve periferik yaymasında eritrositlerin içinde Schüffner noktaları ile ameboid görünümde trofozoitler saptanan bir hastada, klorokin tedavisi ile klinik iyileşme sağlanmıştır. Ancak yaklaşık $6$ ay sonra hastada benzer şikayetlerle nüks (relaps) geliştiği gözlenmiştir. Bu klinik tablodaki tekrarlardan sorumlu olan ve karaciğer hücrelerinde latent kalan parazit evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Nijerya seyahati sonrası yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve bilinç değişikliği ile acil servise başvuran $30$ yaşındaki erkek hastanın periferik yaymasında; eritrositlerin büyümediği, bir eritrosit içerisinde birden fazla yüzük (ring) formu ve karakteristik olarak "hilal/muz" biçimli gametositler izlenmiştir. Bu hastada gelişen ağır klinik tablonun (serebral malarya) temel patofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Batı Afrika seyahati sonrası ısırık bölgesinde ağrısız şankr, ense kökünde ağrısız lenfadenopati (Winterbottom belirtisi), aralıklı ateş ve gündüzleri aşırı uyku eğilimi şikayetleri ile başvuran bir hastanın periferik kan yaymasında kamçılı trypomastigot formları saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta; üç aydır devam eden aralıklı ateş, gece terlemesi, iştahsızlık ve karın şişliği şikayetleriyle enfeksiyon hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede sol kostayı $10$ cm geçen masif splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin: $8,5$ g/dL, lökosit: $2.500/mm^3$, trombosit: $85.000/mm^3$ ve total protein: $9,2$ g/dL (Albumin: $2,8$, Globulin: $6,4$) olarak bulunuyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve hastalığın immünopatogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$32$ yaşında erkek hasta, Akdeniz bölgesinde yaşamakta olup son $2$ aydır devam eden ateş, halsizlik ve karın sol üst kadranında dolgunluk şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde ileri derecede splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde Hb: $8.5$ g/dL, lökosit: $2.400$ /mm³, trombosit: $90.000$ /mm³ ve total protein: $9.2$ g/dL (Albumin: $3.0$ g/dL, Globulin: $6.2$ g/dL) olarak bulunuyor. Bu hastanın kesin tanısı için yapılan kemik iliği aspiratının Giemsa boyamasında makrofajlar içinde görülmesi beklenen parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Asya (özellikle Malezya) seyahati dönüşü titreme ile yükselen ateş ve yoğun baş ağrısı şikayetleriyle başvuran bir hastanın laboratuvar incelemelerinde $\%10$ gibi yüksek bir oranda parazitemi saptanmıştır. Periferik yaymada eritrositler içinde $Plasmodium$ $malariae$ morfolojisine benzer 'bant' formunda trofozoitler görülmesine karşın, ateş nöbetlerinin her gün ($24$ saatte bir) tekrarladığı gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında, böbrek nakli sonrası yoğun immünsupresif tedavi alan bir erkek hasta; son bir aydır ilerleyen kişilik değişiklikleri, denge kaybı (ataksi) ve nöbet şikayetiyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde alt ekstremitede iyileşmeyen, kronik ülseröz bir deri lezyonu saptanıyor. Kraniyal görüntülemede multipl kitle lezyonları ve yaygın beyin ödemi izleniyor. Beyin biyopsisi örneğinin histopatolojik incelemesinde granülomatöz inflamasyonla birlikte, mikroskopide karakteristik akantopodlu trofozoitler ve çift çeperli kist yapıları saptanıyor.

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları ışığında, olası etken parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Batı Afrika seyahatinden dönen $35$ yaşındaki erkek hastada, $48$ saatte bir titreme ile yükselen ateş ve halsizlik şikayetleri görülmektedir. Hastadan alınan periferik kan yaymasının Giemsa boyamasında; enfekte eritrositlerin belirgin şekilde büyüdüğü, içlerinde Schüffner granüllerinin bulunduğu, hücrelerin çoğunlukla oval bir yapı kazandığı ve kenarlarının fimbriye (çentikli/yırtık) bir görünüm sergilediği saptanmıştır. Bu klinik ve mikroskobik bulgulara göre, enfeksiyona neden olan sıtma etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, $15$ yıl önce geçirilmiş trafik kazası nedeniyle splenektomi öyküsü olan bir erkek hasta; ani başlayan ateş, titreme, yaygın kas ağrısı ve koyu renkli idrar şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde hafif ikter saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin $7.8$ g/dL, indirekt bilirubin $4.2$ mg/dL, LDH $1200$ U/L ve hemoglobinüri izleniyor. Periferik yaymanın Giemsa boyamasında eritrositler içerisinde pleomorfik halka formları izlenirken, parazitlere ait pigment (hemozoin) saptanmıyor. Bazı eritrositlerde parazitlerin dörtlü tomurcuklanma sonucu oluşturduğu tetrad yapıları (Malta haçı) dikkati çekiyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sıtma şüphesiyle incelenen bir hastadan alınan periferik kan yaymasında; enfekte eritrositlerin büyümüş olduğu, sitoplazmalarında ince pembe noktalanmaların (Schüffner noktaları) bulunduğu ve amipsi hareketli trofozoit formlarının baskın olduğu gözlenmiştir. Bu hastada klinik iyileşme sağlandıktan aylar sonra ortaya çıkabilen relapslardan (nüks) sorumlu olan ve karaciğer hücrelerinde latent (uyku) fazda bekleyen parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında, 10 yıl önce geçirilmiş splenektomi öyküsü olan bir hasta; ani başlayan ateş, titreme, halsizlik ve sarılık şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hepatomegali ve skleral ikter saptanıyor. Hastadan alınan periferik kan örneğinin Giemsa boyalı yaymasında, eritrositlerin içinde pigment içermeyen pleomorfik halka formları ve bazı eritrositlerde dörtlü tomurcuklanma gösteren "Maltız haçı" (tetrad) yapıları izleniyor. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları temel alındığında, sorumlu parazit ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Güneydoğu Anadolu bölgesine yaptığı seyahatten üç ay sonra kolunda ağrısız, kenarları kabarık ve üzeri krutlu bir lezyon gelişen $28$ yaşındaki erkek hastadan alınan deri kazıntısı örneğinin Giemsa boyamasında, makrofajlar içerisinde kamçısız, oval parazit yapıları saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablo ve mikroskobik bulgular dikkate alındığında, etken parazitin vektör kum sineği (*Phlebotomus*) tarafından insana bulaştırılan enfektif formu aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Asya'da (Malezya) saha araştırması yapan $34$ yaşındaki bir biyolog, Türkiye'ye döndükten kısa bir süre sonra her gün tekrarlayan ($24$ saatte bir), titreme ile yükselen ateş ve şiddetli baş ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede splenomegali saptanıyor. Periferik yaymada eritrositlerin boyutunun normal olduğu, bazı eritrositlerin içinde sitoplazmayı enine kateden 'bant formu' trofozoitler ve kaba pigment toplulukları gözleniyor. Parazitemi oranı $\%5$ olarak hesaplanan hastada kliniğin hızla sepsise doğru ilerlediği görülüyor. Bu hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında bir erkek hasta, Afrika seyahati sonrası yaklaşık iki haftadır devam eden tekrarlayan ateş, titreme ve halsizlik şikayetleriyle infeksiyon hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede splenomegali saptanıyor. Hastadan alınan periferik yaymanın Giemsa boyamasında eritrositlerin içinde "yüzük" (ring) formları ve karakteristik muz şeklinde gametositler izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazitin insan için enfektif olan formu aşağıdakilerden hangisidir?

$Plasmodium\ vivax$ ve $Plasmodium\ ovale$ enfeksiyonlarında, uygun tedaviye rağmen primer enfeksiyonun iyileşmesinden aylar sonra ortaya çıkabilen 'nüks' (relaps) tablosundan sorumlu olan latent karaciğer formu aşağıdakilerden hangisidir?