Travmatik Beyin Hasarları

$55$ yaşında, kronik alkol kullanımı öyküsü olan ve beyin atrofisi saptanan bir erkek hasta, son $48$ saat içinde gelişen hafif konfüzyon ve dengesizlik şikayetleriyle acil servise getirilmiştir. Yakınlarından hastanın birkaç gün önce basit bir düşme sonrası başını hafifçe çarptığı öğrenilmiştir. Kraniyal bilgisayarlı tomografide (BT) sol serebral hemisfer boyunca uzanan, kraniyal sütür hatlarını geçen, beyin konveksitesine paralel, yarım ay (hilal) şeklinde hiperdens bir koleksiyon saptanmıştır. Bu hastada izlenen klinik ve radyolojik tabloya neden olan en olası vasküler hasar aşağıdakilerden hangisidir?

19 yaşında bir genç, geçirdiği kafa travması sonrası kısa süreli baygınlık yaşıyor. Acil servise ulaştığında bilinci açık olan ve normal konuşabilen (bilinçli dönem) hastanın çekilen kranyal grafisinde temporal kemikte lineer bir kırık hattı saptanıyor. Bu hastada, kırık hattının komşu bir arteri zedelemesi sonucu kafatası kemiği ile dura mater arasında kan birikmesiyle karakterize intrakraniyal kanama tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$78$ yaşındaki bir erkek hasta, evde düşme sonrası gelişen hafif baş ağrısı ve konfüzyon şikayetiyle acil servise getiriliyor. Çekilen bilgisayarlı beyin tomografisinde ($BT$), sağ serebral hemisfer üzerinde geniş bir alana yayılan, kafa tası dikiş hatlarını ($sütürleri$) sınırlanmadan geçebilen, hilal şeklinde ($konkav$) bir kanama koleksiyonu izleniyor. Bu hastadaki kanamanın yerleştiği anatomik aralık aşağıdakilerden hangisidir?

70 yaşında bir hasta, karlı havada yürürken dengesini kaybederek sırt üstü düşmüş ve başının oksipital (arka) bölgesini kaldırım kenarına çarpmıştır. Hastanın çekilen kraniyal bilgisayarlı tomografisinde ($BT$) darbe bölgesinde (oksipital loblarda) herhangi bir lezyon saptanmazken; her iki frontal lobun orbital yüzeylerinde ve temporal pollerde yaygın hemorajik kontüzyonlar saptanmıştır. Bu olgudaki hasar dağılımı ve mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$24$ yaşında erkek hasta, geçirdiği motosiklet kazası sonrası acil servise getiriliyor. Kaza anında kısa süreli bilinç kaybı öyküsü olan hastanın, ilk değerlendirmesinde bilinci açık, oryante ve koopere bulunuyor. Gözlem altında tutulan hastanın $3$ saat sonra bilinci aniden kapanıyor ve sağ pupili dilate (anizokori) oluyor. Acil kraniyal bilgisayarlı tomografide (BT) sağ temporal bölgede kafatası kemiğine komşu, parankime bası yapan bikonveks hiperdens bir alan izleniyor. Bu klinik ve radyolojik tabloya göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$82$ yaşında kadın hasta, yaklaşık $3$ hafta önce ev içinde basit bir düşme sonrası başını hafifçe çarptığını ancak o dönemde ciddi bir şikayeti olmadığını belirtmektedir. Son birkaç gündür giderek artan baş ağrısı, hafif konfüzyon ve dengesizlik şikayetleriyle getirilen hastanın çekilen beyin tomografisinde, sol hemisfer konveksitesinde dural mesafede girusları takip etmeyen, konkav-konveks (hilal şeklinde) görünümlü, yer yer farklı dansitelerde koleksiyon saptanmıştır. Bu klinik ve radyolojik tablonun ilerlemesinden ve zamanla genişlemesinden sorumlu olan temel patolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında erkek hasta, kaykay yaparken dengesini kaybedip geriye doğru düşerek başının arka kısmını (oksipital bölge) sert zemine çarpmıştır. Bilinç bulanıklığı ve baş ağrısı ile acil servise getirilen hastanın kranyal görüntülemesinde, beynin darbe alan tarafında (kup) minimal bulgular saptanırken, darbe alanının tam karşı kutbunda belirgin parankimal kanamalı ezilmeler (kontr-kup) izlenmiştir. Bu hastada "kontr-kup" hasarının en belirgin olması beklenen anatomik lokalizasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında bir erkek hasta, trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Çekilen kafa bilgisayarlı tomografisinde (BT), beyin yüzeyinde sütür (dikiş) hatlarını geçen, "ayçöreği" (hilal) şeklinde bir kanama alanı saptanıyor. Bu tabloya en sık neden olan vasküler yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, kafa travması sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde sağ temporal bölgede ekimoz ve şişlik saptanıyor. Çekilen kranyal bilgisayarlı tomografide (BT), temporal kemikte kırık hattı ile birlikte kafatası kemiği ile dura mater arasında sınırlı, bikonveks (mercek şeklinde) ve hiperdens bir kanama alanı izleniyor. Bu klinik tabloda rüptüre olması en muhtemel vasküler yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında, kaza sonucu hayatını kaybeden bir hastanın otopsisinde; frontal lobun alt (orbitofrontal) yüzeylerinde ve her iki temporal lobun ön uçlarında (poller), beyin yüzeyinden çökük, sarı-kahverengi renkli ve girus tepelerinde (crest) daha belirgin olan eski lezyonlar saptanıyor. Histopatolojik incelemede bu alanlarda belirgin doku kaybı, gliozis ve hemosiderin yüklü makrofaj birikimi izleniyor. Hastanın tıbbi öyküsünde yıllar önce geçirilmiş ciddi bir kafa travması olduğu bilindiğine göre, bu morfolojik bulgular aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

İnşaat alanında baret takmadığı bildirilen $35$ yaşındaki bir işçinin başına, yukarıdan düşen bir çekiç isabet ediyor. Olay anında bilinci açık olan ve nörolojik muayenesi normal saptanan hastanın çekilen kranyal bilgisayarlı tomografisinde, darbe alan sol parietal bölge korteksinde multipl küçük hemorajik odaklar (kontüzyon) izleniyor. Beynin karşı kutbunda (sağ temporal/parietal bölge) ise herhangi bir patolojik bulguya rastlanmıyor. Bu hastada gelişen travmatik hasarın mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında, geçmişinde uzun yıllar profesyonel Amerikan futbolu oynamış olan bir hasta; giderek artan irritabilite, bellek kaybı, depresif ruh hali ve impuls kontrol güçlüğü şikayetleriyle getirilmiştir. Nöropsikiyatrik değerlendirmede kognitif fonksiyonlarda belirgin yıkım saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan kronik travmatik beyin hasarı sürecinde, histopatolojik olarak saptanması en karakteristik ve patognomonik olan bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında bir erkek basketbolcu, maç sırasında temporal bölgeye aldığı sert bir darbe sonrası kısa süreli bilinç kaybı yaşıyor. Yaklaşık 2 saat boyunca kendisini iyi hisseden ('lucid interval') ancak sonrasında aniden fenalaşan hastada; sağ pupilde dilatasyon, ışık refleksinde kayıp ve sol tarafta hemiparez gelişiyor. Acil cerrahi girişim öncesi yapılan değerlendirmede kafa içi basıncının hızla arttığı ve unkal herniasyon tablosunun geliştiği saptanıyor. Bu hastada herniasyona bağlı olarak beyin sapında (orta beyin ve pons) gözlenmesi en muhtemel sekonder vasküler patolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bir kadın bisikletçi, yokuş aşağı hızla inerken dengesini kaybederek düşmüş ve kaskı olmasına rağmen şiddetli bir rotasyonel ivmelenme-yavaşlama travması yaşamıştır. Olay yerinden itibaren bilinci kapalı olan hastanın çekilen ilk kafa bilgisayarlı tomografisinde ($BT$) belirgin bir hematom veya orta hat shifti saptanmamıştır. Hastanın derin koma tablosunun devam etmesi üzerine çekilen difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans görüntülemede ($MRG$) korpus kallozum ve dorsolateral beyin sapında multipl küçük aksonal hasar odakları saptanmıştır. Bu hastadaki patolojik süreci karakterize eden en temel mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında erkek hasta, inşaatta çalışırken yüksekten düşme sonucu ağır kafa travması geçiriyor. Yoğun bakım ünitesinde izlenen hasta, travmadan yaklaşık $72$ saat sonra hayatını kaybediyor. Otopside frontal lobların orbital yüzeylerinde ve temporal pollerde çok sayıda kama şeklinde hemorajik odak saptanıyor. Bu lezyonların mikroskobik incelemesinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması en muhtemeldir?

$30$ yaşında kadın hasta, yüksek hızda gerçekleşen bir araç içi trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Kaza yerinde bilinci kapalı olan hastanın acil servisteki muayenesinde derin komada olduğu ($GKS: 5$) saptanıyor. Çekilen kranial BT'de belirgin bir kitle etkisi veya büyük bir hematom saptanmazken; gri-beyaz cevher bileşkesinde ve korpus kallozumda milimetrik peteşiyal kanama odakları izleniyor. Bu hastada travma sonrası ilk $24-48$ saat içinde beyin dokusunda izlenmesi en muhtemel histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Kariyeri boyunca çok sayıda kafa travması öyküsü olan $42$ yaşındaki eski bir profesyonel boksör; progresif bilişsel gerileme, emosyonel instabilite, depresyon ve hafif parkinsonian bulgular sergilemektedir. Radyolojik görüntülemede frontal ve temporal loblarda atrofi ile lateral ventriküllerde genişleme saptanan bu hastada, beyin dokusunun incelenmesi sonucunda görülmesi beklenen karakteristik patolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

19 yaşında erkek hasta, bir spor müsabakası sırasında şakağına (temporal bölge) aldığı sert bir darbe sonrası kısa süreli baygınlık geçiriyor. Yaklaşık 1 saat sonra bilinci tamamen açılan ve kendini iyi hisseden hasta, gözlem altındayken aniden fenalaşıyor ve bilinci kapanıyor. Çekilen bilgisayarlı beyin tomografisinde temporal kemik kırığı ile birlikte, kafatası kemiği ile dura mater arasında bikonveks (mercek şeklinde) yoğun bir kanama alanı saptanıyor. Bu klinik tabloda kanamanın en olası kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında erkek hasta, emniyet kemeri takılı olmadan geçirdiği yüksek hızlı bir trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde Glasgow Koma Skoru ($GKS$) $4$ olarak saptanıyor. Bilgisayarlı beyin tomografisinde ($BBT$) belirgin bir kitle etkisi, kırık veya yer kaplayan hematom izlenmiyor; ancak çekilen beyin manyetik rezonans görüntülemede ($MRG$) korpus kallozum ve ponsun dorsolateral kısımlarında multipl, milimetrik peteşiyal hemorajik odaklar dikkati çekiyor. Bu hastadaki patolojik sürecin ilk $2-3$ saatlik erken döneminde, aksonal hasarı göstermede en duyarlı immünhistokimyasal belirteç aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir inşaat işçisi, şantiyede yukarıdan düşen bir tuğlanın kafasının tepe bölgesine (vertex) çarpması sonucu acil servise getiriliyor. Hastanın çarpma sırasında ayakta olduğu ve darbe sonrası yere düşmediği, bilincinin açık olduğu saptanıyor. Fizik muayenede darbe bölgesinde kafa derisinde laserasyon izleniyor. Bu travma mekanizması (sabitleşmiş kafaya hareketli bir nesnenin çarpması) göz önüne alındığında, beyin parankiminde gelişmesi en olası primer hasar paterni aşağıdakilerden hangisidir?