Kemoterapötikler

Hücre siklusunun $M$ fazında etki gösteren, mikrotübül polimerizasyonunu artırarak mikrotübüllerin stabilizasyonunu sağlayan ve böylece hücre bölünmesini durduran sitotoksik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Testis tümörü tanısıyla kemoterapi alan $24$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavi sürecinde ilerleyici kuru öksürük ve eforla artan nefes darlığı gelişmiştir. Yapılan fizik muayenede akciğer bazallerinde raller duyulmuş, solunum fonksiyon testlerinde ise karbonmonoksit diffüzyon kapasitesinde ($DL_{CO}$) anlamlı azalma saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olması en muhtemel antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise ilk kez gerçekleşen jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle getirilen $46$ yaşındaki erkek hastada, yapılan kraniyal MR görüntülemesi sonucunda parankimal nörokistisarkozis ve kist çevresinde belirgin serebral ödem saptanıyor. Hastanın tedavisine antihelminthik olarak prazikuantel ve ödemi kontrol altına almak amacıyla yüksek doz deksametazon ekleniyor.

Bu tedavi planındaki ilaç etkileşimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik Hepatit C virüsü ($HCV$) enfeksiyonu tedavisi gören $52$ yaşındaki bir hastaya, virüsün $RNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz enzimini ($NS5B$) spesifik olarak inhibe eden direkt etkili bir antiviral ajan ($DAA$) başlanmıştır. Bu ilacın bir ön ilaç (prodrug) olduğu, hepatositler içine alındıktan sonra hücresel kinazlar aracılığıyla aktifleşerek farmakolojik olarak etkin üridin trifosfat analoğuna dönüştüğü ve viral $RNA$ sentezini zincir sonlanması yaparak durdurduğu bilinmektedir.

Buna göre, hastaya reçete edilen bu antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, karaciğer sağ lobundaki kistik ekinokokkozis (hidatik kist) tanısıyla elektif cerrahiye alınıyor. Operasyon sırasında kistin rüptüre olduğu ve kist sıvısının peritoneal boşluğa sızdığı gözleniyor. Sekonder kist oluşumunu engellemek ve serbest kalan protoskoleksleri (larva formları) hızlıca etkisiz hale getirmek amacıyla, standart albendazol tedavisine eklenmesi önerilen en uygun protoskolisidal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği ($Evre \ 3$) zemininde konjestif kalp yetmezliği bulunan ve anjiyotensin dönüştürücü enzim ($ADE$) inhibitörü kullanan $68$ yaşındaki bir hastada, komplike üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle trimetoprim-sulfametoksazol ($TMP-SMX$) tedavisine başlanmıştır. Tedavinin $4.$ gününde yapılan laboratuvar incelemesinde serum kreatinin düzeyinin $1.3 \ mg/dL$'den $1.8 \ mg/dL$'ye çıktığı, potasyum düzeyinin ise $4.7 \ mEq/L$'den $6.1 \ mEq/L$'ye yükseldiği saptanmıştır. Hastanın idrar çıkış miktarında ve serum sistatin C düzeyinde anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır.

Bu klinik tabloyu ve laboratuvar bulgularını açıklayan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta; sağ üst kadran ağrısı, halsizlik ve aralıklı ateş şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde belirgin eozinofili ($\%25$) saptanıyor. Görüntüleme yöntemlerinde safra yollarında genişleme ve lümen içerisinde yaprak benzeri parazit yapıları izleniyor. Yapılan dışkı incelemesinde *Fasciola hepatica* yumurtaları görülerek tanı kesinleştiriliyor. Bu hastanın tedavisinde, trematodların çoğuna etkili olan prazikuantelin bu parazitteki hedef proteinlerin (kalsiyum kanalları) farklılığı nedeniyle etkisiz kalması sonucunda, günümüzde ilk seçenek olarak kullanılması gereken ilaç hangisidir?

Aminoglikozid grubu antibiyotiklerin farmakokinetik özellikleri, etki mekanizmaları ve toksisite profilleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

$58$ yaşında bir erkek hastada atipik pnömoni gelişiyor. Hastanın eşlik eden hastalıkları nedeniyle sitokrom $P450$ ($CYP3A4$) enzim sistemi üzerinden metabolize olan çok sayıda ilaç kullandığı biliniyor.

İlaç etkileşimi riskini en aza indirmek için bu hastada tercih edilmesi gereken makrolid grubu antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz tedavisinde birinci basamak ajanlar arasında yer alan ve antitüberküloz etkisini gösterebilmesi için mikobakteriyel "katalaz-peroksidaz" ($KatG$) enzimi aracılığıyla aktif formuna dönüşmesi gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Miyastenia gravis tanısıyla izlenen ve hiperlipidemi nedeniyle atorvastatin kullanan $62$ yaşındaki bir kadın hastada, bakteriyel ribozomun $50S$ alt birimindeki $23S$ rRNA'nın hem Domain $II$ hem de Domain $V$ bölgelerine yüksek afiniteyle bağlanan bir protein sentezi inhibitörünün kullanımı planlanmıştır.

Bu ilacın bu hastadaki kullanımıyla ilgili en kritik klinik kısıtlılık veya uyarı aşağıdakilerden hangisidir?

Çok ilaca dirençli tüberküloz ($MDR-TB$) tanısıyla tedavi edilmekte olan bir hastada, tedavinin ilerleyen aylarında deride yaygın kırmızı-siyah renk değişikliği ve konjonktivalarda pigmentasyon artışı saptanmıştır. Ayrıca hastada şiddetli abdominal kramplar gelişmiş ve yapılan ince bağırsak biyopsisinde mukoza lamina propriasında kristal birikimleri izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan antitüberküloz ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Antibiyotik direncinin gelişimini ve yayılımını önlemek amacıyla kullanılan 'Mutant Seçim Penceresi' ($MSW$) kavramı, ilacın mikroorganizma üzerindeki farklı konsantrasyonlarının seçici baskısına dayanır. Bir patojen suşu için yapılan ölçümlerde MİK (Minimum İnhibitör Konsantrasyon) değeri $0.5\ \mu g/mL$ ve MÖK (Mutant Önleyici Konsantrasyon) değeri $4\ \mu g/mL$ olarak saptanmıştır. Bu verilere göre, dirençli mutant suşların seleksiyon riskinin en yüksek olduğu konsantrasyon aralığı ve bu durumun temel farmakodinamik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

İleri evre non-küçük hücreli akciğer kanseri (NKHAK) tanısı alan ve tümör dokusunda EGFR ekzon 19 delesyonu saptanan 62 yaşındaki kadın hasta, birinci kuşak tirozin kinaz inhibitörü (erlotinib) ile tedavi edilmiştir. Yaklaşık 12 aylık bir yanıt süresinin ardından hastalık progresyonu gelişmiştir. Yapılan likit biyopsi analizinde, ATP bağlanma cebinde sterik engellemeye yol açarak birinci kuşak ilaçlara direnç sağlayan T790M mutasyonu pozitif saptanmıştır.

Bu aşamada hastanın tedavisinde tercih edilmesi gereken, T790M mutasyonuna karşı yüksek potensli ve kan-beyin bariyerini geçebilen üçüncü kuşak tirozin kinaz inhibitörü aşağıdakilerden hangisidir?

İnvaziv aspergilloz tanısıyla yatırılan, eşlik eden orta derece böbrek yetmezliği ($kreatinin$ $klerensi < 50$ $ml/dak$) ve genetik uzun QT sendromu öyküsü bulunan bir hastada; hem böbrek fonksiyonları üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerden (taşıyıcı siklodekstrin birikimi gibi) kaçınmak hem de kardiyak repolarizasyon riskini minimize etmek amacıyla tercih edilmesi en uygun olan antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri ribozomunun $30S$ alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe eden aminoglikozid ve tetrasiklin grubu antibiyotiklerin farmakolojik özellikleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gram pozitif bakterilere bağlı gelişen ciddi enfeksiyonların tedavisinde kullanılan aşağıdaki antibiyotiklerden hangisi, akciğer sürfaktanı tarafından inaktive edildiği için pnömoni tedavisinde tercih edilmez?

Mide kanseri tanısıyla kemoterapi alan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, son kürden bir süre sonra progresif dispne, oligüri ve halsizlik gelişiyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde mikroanjiopatik hemolitik anemi ($MAHA$), trombositopeni ve serum kreatinin düzeyinde belirgin artış saptanıyor. Bu klinik tabloya (Hemolitik Üremik Sendrom) neden olma olasılığı en yüksek olan ve "bioreductive" aktivasyonla özellikle hipoksik tümör hücrelerinde sitotoksik etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında Akut Myeloid Lösemi ($AML$) tanısıyla yüksek doz sitarabin ($Ara-C$) tedavisi alan bir erkek hastada, tedavinin $3$. gününden itibaren belirgin yürüme güçlüğü, denge kaybı ve konuşmada bozulma (dizartri) gözleniyor. Yapılan nörolojik muayenede serebellar ataksi saptanıyor.

Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan antineoplastik ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Protein sentezi inhibitörü olan antibiyotiklerin farmakolojik özellikleri, direnç gelişim süreçleri ve toksisite profilleri değerlendirildiğinde; aminoglikozid ve tetrasiklin grubu ilaçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?