Kemoterapötikler

Sülfonamid grubu antibiyotiklerin kullanımı sırasında ortaya çıkabilen ve böbrek kanallarında ilaç çökelmesiyle karakterize "kristalüri" yan etkisini önlemek amacıyla hastalara verilmesi gereken en temel klinik tavsiye aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik Myeloid Lösemi (KML) tanısı ile takip edilen ve birinci basamak tirozin kinaz inhibitörlerine direnç geliştiren bir hastanın mutasyon analizinde, BCR-ABL kinaz bölgesinde T315I (treonin-izolösin) 'kapı nöbetçisi' (gatekeeper) mutasyonu saptanmıştır. Bu mutasyon, klasik tirozin kinaz inhibitörlerinin ATP bağlama cebine yerleşmesini sterik olarak engellemektedir. Bu hastada, ATP bağlama bölgesiyle rekabete girmeksizin, BCR-ABL1 onkoproteininin miristoil cebine bağlanarak allosterik inhibisyon sağlayan ve T315I mutasyonuna karşı etkinliği kanıtlanmış antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

6 yaşında bir çocuk, özellikle geceleri artan perianal kaşıntı şikayetiyle getiriliyor. Yapılan seloteyp (perianal bant) incelemesinde $Enterobius$ $vermicularis$ yumurtaları saptanıyor. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak kullanılması gereken antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Parkinson hastalığı tanısıyla takip edilen $68$ yaşında erkek hastaya, influenza A virüsüne karşı profilaktik amaçla bir antiviral ilaç başlanmıştır. Tedavi süresince hastanın alt ekstremitelerinde ağsı yapıda, morumsu-kırmızı döküntüler (livedo reticularis) saptanmıştır.

Bu klinik duruma yol açan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, $Legionella$ $pneumophila$ suşunun neden olduğu pnömoni nedeniyle başlanan antibiyotik tedavisinin $12$. gününde; iştahsızlık, bulantı, sağ üst kadranda hassasiyet ve skleralarda sararma şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde konjuge bilirubin ve alkalen fosfataz düzeylerinde belirgin artış saptanarak kolestatik hepatit tanısı konuluyor. Bu klinik tabloya yol açan antibiyotiğin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Gram-negatif enterobakterilerin neden olduğu bir enfeksiyonun tedavisinde kullanılan bir antibiyotiğin, bakteri ribozomunun $30S$ alt birimine geri dönüşsüz bağlanarak mRNA kodonlarının yanlış okunmasına (misreading) yol açtığı saptanmıştır.

Bu antibiyotik grubu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$68$ yaşında, evre $4$ kronik böbrek yetmezliği (kreatinin klerensi $\approx 22$ mL/dk) ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bir erkek hasta; ateş, pürülan balgam ve nefes darlığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde atriyal fibrilasyon nedeniyle sotalol kullandığı öğreniliyor. Toplumdan edinilmiş pnömoni tanısı konulan bu hastada; hem mevcut renal fonksiyon bozukluğu nedeniyle doz modifikasyonu gerektirmeyen hem de sotalol ile beraber kullanımı $QT$ aralığını uzatarak "Torsades de Pointes" riskini en belirgin şekilde artıran antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz beş yaşında bir erkek hasta, hematüri ve dizüri şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Öyküsünden, Afrika seyahati sırasında nehirde yüzdüğü öğreniliyor. Yapılan idrar mikroskopisinde terminal dikeni olan *Schistosoma haematobium* yumurtaları saptanıyor. Hastaya, parazit tegümentinde kalsiyum geçirgenliğini artırarak spastik paraliziye ve parazitin dokudan ayrılmasına neden olan bir ilaç reçete ediliyor. Bu ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$24$ yaşında kadın hasta, bir gündür devam eden ateş, öksürük ve yaygın kas ağrısı şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan hızlı antijen testi influenza A pozitif saptanıyor. Bu hastaya, viral polimeraz kompleksinin 'cap-dependent' endonükleaz aktivitesini selektif olarak inhibe ederek viral mRNA sentezini başlangıç aşamasında engelleyen bir ilaç reçete ediliyor. Bu hastada kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Anadolu bölgesindeki bir saha görevi sonrası kolunda yaklaşık $3$ aydır iyileşmeyen, kenarları endüre, ağrısız ve ortası krutlu bir ülser şikayetiyle başvuran $32$ yaşındaki erkek hastadan alınan deri kazıntısının $Giemsa$ boyamasında makrofajlar içinde amastigot yapılar saptanmıştır. Hastaya bu endikasyonda kullanılan ilk oral ajan olan miltefosin tedavisi başlanmıştır. Buna göre, miltefosinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında, tip $2$ diyabet tanısı olan ve diyabetik gastropareziye bağlı mide boşalmasında gecikme yaşayan bir hastada, motilin reseptörlerini aktive ederek prokinetik etki göstermesi amacıyla bir makrolid antibiyotik kullanımı düşünülmektedir. Bu ilaç grubuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tip $2$ Diyabetes Mellitus tanısıyla oral antidiyabetik olarak glimepirid kullanan $72$ yaşındaki bir erkek hastada, gelişen üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle trimetoprim-sülfametoksazol tedavisi başlanmıştır. Tedavinin dördüncü gününde hastada konfüzyon, terleme ve çarpıntı şikayetleri gelişmiş; bakılan kan şekeri $45 \text{ mg/dL}$ olarak saptanmıştır. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasında sülfonamidlerin glimepirid ile olan etkileşim mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$HIV$ pozitif, $CD4+$ hücre sayısı $180/mm^3$ olan bir hastada, kronik sulu diyare şikayeti üzerine yapılan dışkı incelemesinde modifiye asit-fast boyama ile $4-6\ \mu m$ çapında ookistler saptanmıştır. Bu hastada etken patojene yönelik kullanılan ve piruvat:ferredoksin oksidoredüktaz ($PFOR$) enzimini inhibe ederek anaerobik enerji metabolizmasını bozan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla tedavi gören $6$ yaşındaki erkek çocukta, kemoterapi kürünün ardından şiddetli konstipasyon ve karın ağrısı gelişmiştir. Fizik muayenede bağırsak seslerinin azaldığı saptanmış; laboratuvar incelemesinde plazma sodyum düzeyi $124\ mEq/L$ ($N: 135-145$), idrar sodyumu $40\ mEq/L$ ve idrar osmolalitesi plazma osmolalitesine göre belirgin derecede yüksek bulunmuştur. Bu hastada gelişen klinik tabloya (otonomik nöropati ve uygunsuz $ADH$ sendromu) neden olma olasılığı en yüksek olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik over kanseri nedeniyle kemoterapi alan bir hastada, tedavi sürecinde ekstremitelerde parestezi ve duyu kaybı ile karakterize periferik nöropati gelişmiştir. Bu hastada kullanılan ilacın, mikrotübüllere bağlanarak onları stabilize ettiği ve depolimerizasyonu (çözünmeyi) engelleyerek hücre döngüsünü $M$ fazında durdurduğu bilinmektedir.

Bu klinik tablo ve etki mekanizmasına sahip olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik sarkom tanısıyla takip edilen 52 yaşındaki erkek hastaya, hemorajik sistit profilaksisi amacıyla mesna ile kombine edilerek yüksek doz bir alkilleyici ajan infüzyonu başlanmıştır. Tedavinin 3. gününde hastada somnolans, konfüzyon ve halüsinasyonlar ile karakterize akut ensefalopati tablosu gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olma olasılığı en yüksek olan ilaç ve sorumlu tutulan toksik metabolit aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Sitomegalovirüs (CMV) retiniti tanısıyla gansiklovir tedavisi alan bir hastada, viral $UL97$ fosfotransferaz geninde mutasyon geliştiği saptanmıştır. Bu hastanın tedavisinde, aktifleşmek için viral enzimlere ihtiyaç duymayan ve proksimal tübüler hücrelerdeki birikimini önleyerek nefrotoksisite riskini azaltmak amacıyla probenesid ile kombine edilerek kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz tedavisinde kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisinin etki mekanizması, mikobakteriyel 30S ribozomal alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe etmektir?

Dizüri ve sık idrara çıkma şikayetleriyle başvuran $28$ yaşındaki kadın hastaya üriner sistem enfeksiyonu tanısı konulmuş ve trimetoprim-sülfametoksazol (TMP-SMX) kombinasyonu reçete edilmiştir. Bu kombinasyonda yer alan trimetoprimin bakterisid etkisinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Akciğer tüberkülozu tanısıyla izoniazid ($INH$), rifampisin, pirazinamid ve etambutol kombinasyon tedavisi başlanan bir hastada, $INH$ kullanımına bağlı gelişebilecek periferik nöropatiyi önlemek amacıyla tedaviye eklenmesi önerilen madde aşağıdakilerden hangisidir?