Amiloidoz

On yılı aşkın süredir kronik hemodiyaliz tedavisi gören $62$ yaşındaki bir kadın hastada, her iki elinde uyuşma, ağrı ve kavrama güçlüğü şikayetleri gelişiyor. Fizik muayene ve sinir ileti çalışmaları sonucunda bilateral karpal tünel sendromu tanısı konuyor. Cerrahi gevşetme sırasında eksize edilen sinovyal dokunun histopatolojik incelemesinde; ekstrasellüler alanda amorf, eozinofilik materyal birikimi saptanıyor. Bu materyalin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize ışık altında elma yeşili refle verdiği izleniyor.

Bu klinik ve histopatolojik bulgulara göre, biriken amiloid fibrillerinin prekürsör proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik romatoid artrit tanısı ile on yıldır takip edilen 55 yaşındaki bir kadın hastada, son altı aydır bacaklarda progresif şişlik ve idrarda köpürme şikayetleri başlıyor. Yapılan fizik muayenede yaygın ödem saptanıyor. Böbrek biyopsisi örneğinin histopatolojik incelemesinde, glomerüllerde Kongo kırmızısı ile boyanan ve polarize ışık mikroskobunda elma yeşili (apple-green) refle veren amorf eozinofilik birikimler izleniyor. Bu hastada izlenen patolojik tabloya neden olan amiloid fibrillerinin öncül (prekürsör) proteini aşağıdakilerden hangisidir?

52 yaşında erkek hasta; her iki gözde görme bulanıklığı, bilateral fasyal sinir felci ve yüz derisinde belirgin sarkma (cutis laxa) şikayetleriyle başvuruyor. Oftalmolojik muayenede korneada kafes benzeri (lattice) opasiteler saptanıyor. Cilt biyopsisi örneğinin histopatolojik incelemesinde dermiste ve damar duvarlarında eozinofilik, amorf materyal birikimi izleniyor. Bu birikimin Kongo kırmızısı ile boyanıp polarize ışık altında incelenmesi sonucunda elma yeşili çift kırılma (birefringence) özelliği sergilediği görülüyor. Bu hastadaki klinik tabloya ve amiloid birikimine neden olan prekürsör protein aşağıdakilerden hangisidir?

$64$ yaşında bir erkek hasta; dilde belirgin büyüme (makroglossi), her iki elin ilk üç parmağında uyuşma (karpal tünel sendromu) ve göz kapakları çevresinde travma olmaksızın gelişen peteşi/ekimozlar (periorbital purpura) şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkiklerde nefrotik düzeyde proteinüri ($4.5$ $g/gün$) ve ekokardiyografide ventriküler duvarlarda "granular sparkling" görünümü ile birlikte restriktif tipte kardiyomiyopati saptanıyor. Rektal biyopsinin Kongo kırmızısı ile boyanması sonucunda damar duvarlarında elma yeşili refle veren polarize görüntüler izleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan amiloid proteininin öncül molekülü aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında, $15$ yıldır kronik hemodiyaliz programında olan bir hasta; her iki elinde uyuşma, ağrı ve omuz eklemlerinde hareket kısıtlılığı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede bilateral karpal tünel sendromu saptanıyor. Transvers karpal ligamandan alınan biyopsinin histopatolojik incelemesinde, ekstraselüler alanda amorf eozinofilik birikimler izleniyor. Bu birikimlerin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize ışık mikroskobunda elma yeşili çift kırınım verdiği görülüyor. Bu hastada saptanan amiloid birikimlerinin öncül (prekürsör) proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Sekonder amiloidoz ($AA$ tipi) gelişiminde rol oynayan ve bir akut faz reaktanı olan Serum Amiloid A ($SAA$) proteini, kronik inflamatuar süreçlerde temel olarak hangi organda sentezlenir?

Amiloidozis tanısı alan bir hastanın otopsi incelemesinde dalağın oldukça büyüdüğü, kesit yüzünün balmumu (lardaceous) görünümünde olduğu ve mikroskobik incelemede amiloid birikiminin splenik sinüzoidler ile kırmızı pulpa boyunca yaygın dağılım gösterdiği saptanmıştır. Bu makroskobik görünüm aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Uzun süreli Tip 2 diabetes mellitus öyküsü olan $70$ yaşındaki bir hastanın postmortem incelemesinde, pankreastaki Langerhans adacıklarında belirgin eozinofilik, amorf ve ekstraselüler materyal birikimi saptanmıştır. Bu materyalin Kongo kırmızısı boyası ile boyandığı ve polarize ışıkta elma yeşili çift kırınım verdiği gözlenmiştir. Bu hastadaki birikime neden olan öncül protein aşağıdakilerden hangisidir?

$70$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır artan nefes darlığı ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan ekokardiyografik incelemede ventrikül duvarlarında konsantrik kalınlaşma ve restriktif tipte kardiyomiyopati saptanıyor. Hastanın ailesinde benzer bir hastalık öyküsü bulunmuyor. Endomiyokardiyal biyopsinin mikroskobik incelemesinde interstisiyel mesafede Kongo kırmızısı ile pozitif boyanan ve polarize ışıkta elma yeşili refle veren amiloid birikimleri izleniyor. Bu tablo ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$58$ yaşında erkek hasta, son aylarda belirginleşen halsizlik ve dilinde büyüme şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenesinde makroglossi ve periorbital purpuralar saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde nefrotik düzeyde proteinüri ve serum protein elektroforezinde monoklonal gamopati izleniyor. Dil biyopsisinde damar duvarlarında ve interstisyumda Kongo kırmızısı ile boyanan, polarize ışıkta elma yeşili refle veren ekstraselüler materyal birikimi saptanıyor. Bu hastadaki amiloid birikimine neden olan prekürsör protein aşağıdakilerden hangisidir?

Amiloidozda dokuda biriken materyal kimyasal olarak heterojen olsa da, tüm tipler ortak morfolojik ve fiziksel özellikler sergiler. Birikimin yaklaşık $\%95$'lik kısmını fibriller proteinler oluştururken, geri kalan $\%5$'lik kısmını fibril olmayan bazı yardımcı bileşenler meydana getirir.

Buna göre, tüm amiloid tiplerinde fibrillerle birlikte bulunan, pentraksin ailesinin bir üyesi olan ve birikimin stabilitesine katkı sağlayan plazma kökenli glikoprotein aşağıdakilerden hangisidir?

$82$ yaşında erkek hasta, progresif nefes darlığı ve periferik ödem şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan ekokardiyografide ventrikül duvarlarında simetrik kalınlaşma ve miyokardda 'speckled' (benekli) görünüm saptanarak restriktif kardiyomiyopati tanısı konuluyor. Hastanın özgeçmişinde kronik bir inflamatuar hastalık veya plazma hücre diskrazisi lehine bulgu saptanmıyor. Endomiyokardiyal biyopsi örneğinde interstisyel alanda biriken materyalin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize ışıkta elma yeşili refle verdiği izleniyor. Yapılan immünohistokimyasal analizde biriken proteinin transtiretin (TTR) olduğu belirleniyor, ancak genetik analizde herhangi bir mutasyon saptanmıyor.

Bu klinik tablo ve amiloid tipiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$20$ yıldır kronik bronşektazi nedeniyle takip edilen bir hastada bacaklarda ödem ve masif proteinüri ($6$ g/gün) gelişiyor. Yapılan böbrek biyopsisinde glomerüllerde Kongo kırmızısı ile polarize ışıkta elma yeşili refle veren birikimler saptanıyor. Bu hastadaki amiloid birikimi ve patogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ailesel Akdeniz Ateşi ($FMF$) tanısıyla çocukluk çağından itibaren izlenen ancak tedavisine uyum göstermeyen bir hastada, nefrotik düzeyde proteinüri ve progresif böbrek yetmezliği gelişmektedir. Yapılan böbrek biyopsisinde glomerüler mezanjiyumda ve bazal membranlarda biriken asidofilik amorf materyalin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize ışıkta elma yeşili çift kırınım (birefrijans) verdiği saptanmıştır. Bu olguda biriken amiloid tipi ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Amiloidozda dokularda biriken fibrillerin elektron mikroskobik incelemesinde saptanan karakteristik morfolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, çocukluğundan beri devam eden tekrarlayan ateş ve karın ağrısı atakları nedeniyle takip edilmektedir. Son zamanlarda bacaklarda şişlik şikayeti başlayan hastanın yapılan tetkiklerinde $24$ saatlik idrarda $8$ gram protein saptanmış ve böbrek biyopsisinde glomerüllerde Kongo kırmızısı ile pozitif boyanan, polarize ışıkta elma yeşili refle veren amorf birikimler izlenmiştir. Bu hastadaki amiloid birikimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$58$ yaşında erkek hastada saptanan sağ böbrekteki $7$ cm’lik kitle nedeniyle radikal nefrektomi yapılıyor ve patolojik inceleme sonucunda renal hücreli karsinom tanısı konuluyor. Operasyondan $18$ ay sonra hastada nefrotik düzeyde proteinüri ($5.5$ g/gün) ve pretibiyal ödem gelişiyor. Yapılan böbrek biyopsisinde glomerüler mezanjiyumda ve vasküler duvarlarda Kongo kırmızısı ile boyanan, polarize ışık altında elma yeşili çift kırınım (birefringence) gösteren amorf birikimler izleniyor. Bu birikimlerin potasyum permanganat ile ön muamele sonrası boyanma özelliğini kaybettiği saptanıyor. Bu klinik ve histopatolojik bulgulara göre, biriken amiloid fibrillerinin öncül (prekürsör) proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Amiloid birikimleri, biyokimyasal açıdan farklı prekürsör proteinlerden oluşmalarına rağmen tüm tiplerinde benzer fiziksel ve morfolojik özellikler sergileyen ekstrasellüler materyallerdir. Buna göre, amiloid materyalinin tüm varyantlarında ortak olan ve tanısal olarak kullanılan temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşlı bireylerde otopside insidental olarak saptanabilen veya klinik olarak atriyal fibrilasyon riskinde artışla ilişkilendirilen; morfolojik olarak sadece kalp atriyumlarının subendokardiyal dokusunda sınırlı amiloid birikimi ile karakterize lokalize amiloidoz formunda prekürsör protein aşağıdakilerden hangisidir?

$80$ yaşındaki bir hastanın otopsi incelemesinde, kalbin yalnızca atrium duvarlarında sınırlı, amorf ve eozinofilik ekstrasellüler madde birikimi saptanmıştır. Histopatolojik incelemede bu birikimin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize mikroskopta elma yeşili çift kırılma (birefrijans) özelliği sergilediği görülmüştür. Bu amiloid birikiminin klinik olarak atriumlarla sınırlı (lokalize) olduğu doğrulanmıştır. Bu tabloya neden olan öncül protein aşağıdakilerden hangisidir?