Nörodejeneratif Hastalıklar

78 yaşında kadın hasta, son birkaç yıldır ilerleyen kognitif fonksiyonlarda gerileme, yakın geçmişteki olayları hatırlayamama ve kelime bulmada zorluk şikayetleriyle getirilmiştir. Yapılan nöropatolojik incelemede serebral kortekste nöron kaybı, reaktif gliozis ve hipokampal piramidal nöronların sitoplazmasında gümüş boyaları ile belirginleşen iplikçik yumakları (nörofibriler yumaklar) izlenmiştir. Bu hastada saptanan intrasitoplazmik inklüzyonların temel bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında kadın hasta, her iki elinde ilerleyici güçsüzlük ve kaslarda seyirme şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede dilde fasikülasyonlar, ekstremitelerde kas atrofisi ve hiperrefleksi saptanıyor. Hastanın babasının da benzer semptomlarla $50$ yaşında vefat ettiği öğreniliyor. Yapılan otopside medulla spinalis ön boynuz motor nöronlarında belirgin kayıp ve kalan nöronların sitoplazmasında eosinofilik "Bunina cisimcikleri" izleniyor. Ancak yapılan immünhistokimyasal çalışmalarda motor nöronlarda $TDP-43$ birikimi saptanmıyor.

Bu hasta için en olası genetik mutasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında kadın hasta, son $2$ yıldır giderek belirginleşen kişilik değişiklikleri, sosyal uygunsuzluklar, empati kaybı ve konuşma bozukluğu şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Yapılan fizik muayenede frontal salınım bulguları saptanmıştır. Kranial MRG incelemesinde frontal ve temporal loblarda belirgin, "bıçak sırtı" görünümü veren girus atrofisi izlenmiştir. Mikroskobik incelemede, etkilenen bölgelerdeki nöronların sitoplazmasında çekirdeği belirgin şekilde kenara iten, gümüşleme (Bielschowsky) ile boyanan, yuvarlak ve keskin sınırlı inklüzyonlar gözlenmiştir. Bu hastadaki klinik ve patolojik bulgular dikkate alındığında, nöronal inklüzyonların moleküler yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$72$ yaşında erkek hasta, son $1$ yıldır giderek artan unutkanlık, canlı görsel hallüsinasyonlar ve hareketlerde yavaşlama şikayetleriyle getirilmiştir. Nörolojik muayenesinde hafif rijidite ve kognitif dalgalanmalar saptanan hastanın beyin biyopsisinde kortikal nöronlar içerisinde eozinofilik sitoplazmik inklüzyonlar izlenmektedir. Bu inklüzyonların yapısında bulunan temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

$56$ yaşında bir kadın hasta, sağ bacağında güçsüzlük ve yürürken ayak düşmesi şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde sağ bacak ve sol el küçük kaslarında atrofi ile fasikülasyonlar (alt motor nöron bulguları) saptanırken; her iki alt ekstremitede spastisite, derin tendon reflekslerinde artış ve bilateral pozitif Babinski delili (üst motor nöron bulguları) izleniyor. Hastanın duyusal muayenesi ve kognitif fonksiyonları normaldir. Bu hastada spinal kord ön boynuz motor nöronlarında ve kortikal motor nöronlarda ($Betz$ hücreleri) belirgin kayıp saptanması durumunda, sağ kalan nöronların sitoplazmasında birikmesi en muhtemel olan ve normalde nükleer RNA metabolizmasında görev yapan protein aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, son $3$ yıldır giderek artan hareket yavaşlığı, denge kaybı ve idrar kaçırma şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde parkinsonyen bulgular saptanıyor ancak yüksek doz Levodopa tedavisine belirgin yanıt alınamıyor. Ayrıca belirgin ortostatik hipotansiyon ve serebellar ataksi izleniyor. Beyin MR incelemesinde pons seviyesinde "sıcak bazlama" (hot cross bun) işareti saptanıyor. Bu hastada patognomonik olan histopatolojik bulgu ve biriken temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, son $2$ yıldır giderek artan irritabilite, depresif ruh hali ve ellerinde istemsiz, sıçrayıcı karakterde hareketler şikayetiyle getiriliyor. Fizik muayenesinde koreiform hareketler ve kognitif fonksiyonlarda hafif gerileme saptanıyor. Kraniyal görüntülemede lateral ventriküllerin frontal boynuzlarında 'kutu vagon' ($boxcar$) görünümü ve kaudat nukleus hacminde belirgin azalma izleniyor. Bu hastanın beyin dokusundaki nöronlarda izlenen intranükleer inklüzyonların temel bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

$67$ yaşında kadın hasta; sol kolunda giderek artan beceriksizlik, sertlik ve kolunun kendi kontrolü dışında hareket ederek bazen kıyafetlerini çekiştirmesi şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde asimetrik rijidite, sol kolda belirgin apraksi ve distonik postür saptanıyor. Kraniyal MR görüntülemede sağ pariyetal ve frontal kortekste belirgin asimetrik atrofi izleniyor. Bu hastada beyin biyopsisinde Tau immünhistokimyası ile saptanması en olası patognomonik histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır her iki elinde ilerleyici güçsüzlük, eşyaları düşürme ve yutma güçlüğü şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde el küçük kaslarında (interosseöz kaslar) belirgin atrofi, yaygın fasikülasyonlar ve bilateral Babinski pozitifliği saptanıyor. Bu hastada motor nöronların sitoplazmasında izlenmesi en olası olan protein agregasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında bir erkek hasta, son bir yıldır belirginleşen hareketlerde yavaşlama, öne eğik postür ve dinlenme sırasında ortaya çıkan tek taraflı el titremesi şikayetleriyle başvuruyor. Nörolojik muayenede "dişli çark" rijidesi ve postüral instabilite saptanıyor. Bu hastada substantia nigra'daki dopaminerjik nöron kaybına eşlik eden, sitoplazmik eozinofilik inklüzyonların (Lewy cisimcikleri) temel yapı taşı olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

$66$ yaşında erkek hasta, son $2$ yıldır sağ kolunda giderek artan beceriksizlik, istemli hareketleri başlatmada zorluk ve sağ elinin kendi kontrolü dışında hareket ettiği hissi ("yabancı el" fenomeni) şikayetleriyle başvuruyor. Nörolojik muayenesinde asimetrik rijidite, belirgin apraksi ve miyoklonus saptanıyor. Kraniyal $MR$ incelemesinde frontal ve parietal kortekste, klinik bulgularla uyumlu olacak şekilde belirgin asimetrik atrofi izleniyor. Bu hastanın beyin biyopsisinde saptanması beklenen, hiperfosforile tau proteininden zengin patognomonik morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında erkek hasta, son $1$ yıldır belirginleşen sosyal geri çekilme, apati ve dil yetilerinde azalma şikayetleriyle getirilmiştir. Kranial MR incelemesinde frontal loblarda asimetrik atrofi saptanmıştır. Hastanın nöropatolojik incelemesinde, frontal korteks piramidal nöronlarının sitoplazmasında hematoksilen-eozin boyasında soluk bazofilik inklüzyonlar izlenmiştir. Yapılan immünohistokimyasal çalışmalarda bu inklüzyonların Tau, TDP-43 ve alfa-sinüklein ile reaksiyon vermediği (negatif olduğu) saptanmıştır. Bu bulgular eşliğinde, hastadaki patolojiden sorumlu olan ve inklüzyonlarda birikmesi beklenen temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir kadın hasta, ailesi tarafından son $1$ yıl içinde gelişen belirgin davranış değişiklikleri, sosyal olarak uygunsuz hareketler, empati kaybı ve hiperoralite (ağza yabancı cisim alma) şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan nörogörüntülemede frontal ve temporal loblarda belirgin asimetrik atrofi izleniyor. Alınan beyin biyopsisi örneğinde saptanan nöronal inklüzyonların immünhistokimyasal incelemesinde hiperfosforile Tau ve $TDP-43$ proteinleri için negatif sonuç alınmıştır. Bu hastanın patolojik tanısında izlenen inklüzyon cisimciklerinin temel bileşeni olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

$78$ yaşında kadın hasta, son $3$ yıldır belirginleşen ilerleyici unutkanlık ve tanıdık yerleri bulamama şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan nöropatolojik incelemede hipokampal piramidal nöronlarda intraselüler yerleşimli, gümüş boyası ile "alev benzeri" görünüm veren nörofibriler yumaklar saptanıyor. Bu patolojik yapıların oluşumundan sorumlu olan hiperfosforile protein aşağıdakilerden hangisidir?

$67$ yaşında erkek hasta, son $1$ yıldır ellerinde titreme ve yürümede güçlük şikayetleri ile getiriliyor. Fizik muayenesinde "para sayar" tarzda istirahat tremoru, bradikinezi ve "dişli çark" rijidetesi saptanıyor. Bu hastanın mezensefalon kesitlerinde substantia nigra'daki pigmente nöronlarda görülen karakteristik eozinofilik inklüzyonların (Lewy cisimcikleri) temel bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında kadın hasta, son $3$ yıldır ilerleyici yakın hafıza kaybı, kelime haznesinde daralma ve zaman oryantasyon bozukluğu ile getirilmiştir. Hastanın nöropatolojik incelemesinde neokortekste ekstrasellüler yerleşimli amiloid plakları (senil plaklar) saptanmıştır. Bu plakların ana bileşeni olan $A\beta$ ($A$-beta) peptidinin oluşumuyla sonuçlanan amiloidojenik yolakta, Amiloid Prekürsör Proteini (APP) aşağıdaki enzimlerden hangisi tarafından ilk olarak kesilir?

Alzheimer hastalığı tanısı ile takip edilen 79 yaşındaki kadın hastanın otopsisinde, hipokampus CA1 bölgesi piramidal nöronlarında nörofibriler yumaklar ve senil plaklara ek olarak; sitoplazmada yerleşmiş, eozinofilik, çubuk (rod) benzeri, parlak inklüzyonlar dikkati çekmiştir. Bu yapıların elektron mikroskobik incelemesinde parakristalin (kafes benzeri) bir düzenlenme gösterdiği saptanmıştır.

Tanımlanan bu patolojik bulgunun (Hirano cisimciği) ana yapısal bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek hasta, son $1,5$ yıldır giderek artan apati, empati kaybı ve sosyal uygunsuz davranışlar gibi kişilik değişiklikleri nedeniyle getirilmiştir. Takibinde yutma güçlüğü ve konuşma bozukluğu eklenen hastanın nörolojik muayenesinde dilde fasikülasyonlar ve distal kaslarda atrofi ile birlikte asimetrik güç kaybı saptanmıştır. Aile öyküsünde benzer yaşlarda başlayan demans ve motor nöron hastalığı hikayesi mevcuttur. Patolojik incelemede motor nöronlarda $TDP-43$ pozitif inklüzyonlara ek olarak, serebellum granüler tabakasında $p62$ pozitif ancak $TDP-43$ negatif olan karakteristik inklüzyonlar saptanmıştır.

Bu klinik ve patolojik tablo için en olası genetik neden aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır sağ bacağında başlayan kramplar, yaygın kas seğirmeleri ve yürüme güçlüğü şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde bilateral alt ekstremitelerde asimetrik kas atrofisi ve fasikülasyonlar saptanırken; aynı zamanda patolojik derin tendon refleksleri ve Babinski pozitifliği izleniyor. Bu hastanın medulla spinalis ön boynuz motor nöronlarında izlenen patolojik süreçte, normalde nükleusta yer alan ancak patolojik olarak sitoplazmaya yer değiştirerek (translokasyon) "skein-like" inklüzyonlar oluşturan protein aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek hasta, son $1$ yıldır giderek artan dengesizlik, hareketlerde yavaşlama ve belirgin hale gelen ortostatik hipotansiyon şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde bradikinezi ve rijiditenin yanı sıra serebellar ataksi saptanıyor. Yapılan nöropatolojik incelemede, gümüşleme yöntemleri ile oligodendrositlerin sitoplazmasında karakteristik alev şeklinde inklüzyonlar (Papp-Lantos cisimcikleri) izleniyor. Bu hastalık tablosunda biriken temel protein aşağıdakilerden hangisidir?