Gastrointestinal Kanama Yaklaşımı

40 soru

Soru 1Soru →

77 yaşındaki bir erkek çocuk, ani başlayan masif hematokezya (parlak kırmızı kanama) ve hipovolemik şok bulguları ile acil servise getiriliyor. Uygun sıvı resüsitasyonu ile hemodinamisi stabilize edilen hastanın fizik muayenesinde anal fissür saptanmıyor ve batında kitle palpe edilmiyor. Nazogastrik (NGNG) sonda uygulaması sonucunda bol miktarda safra içeren berrak bir mide içeriği aspire ediliyor. Bu hastada tanıya yönelik bir sonraki en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknesyum-99m99m perteknetat sintigrafisi

Cevap

Teknesyum-99m99m perteknetat sintigrafisi (Meckel taraması)
Çocuklarda ağrısız, masif rektal kanama (hematokezya) görüldüğünde akla ilk gelmesi gereken tanı Meckel divertikülüdür. Hastada yapılan nazogastrik aspirasyonda safra görülmesi, pilorun açık olduğunu ve Treitz ligamanı proksimalinde (mide ve duodenum) aktif bir kanama olmadığını kanıtlar. Bu durum odağın alt GİS olduğunu netleştirir. Meckel divertikülü tanısında ektopik mide mukozasını gösteren Teknesyum-99m99m perteknetat sintigrafisi en uygun ilk tetkiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın hemodinamik stabilitesini sağla.
Hipovolemik şok tablosundaki hastada sıvı resüsitasyonu ile stabilizasyon sağlandı.
Tanısal işlemlere geçmeden önce vital bulguların güvenli aralığa alınması önceliklidir (ABCABC).
2
Nazogastrik (NGNG) sonda ile kanama odağını lokalize et.
Aspiratta safra içeren berrak sıvı görüldü.
Hematokezyası olan ve şok tablosunda gelen hastada hızlı geçişli masif üst GİS kanamasını dışlamak için NGNG aspirasyonu kritiktir.
3
NGNG aspirat bulgularını yorumla.
Safranın varlığı, pilorun açık olduğunu ve Treitz ligamanına kadar olan bölgede aktif kanama olmadığını gösterir.
Berrak aspirat tek başına yeterli olmayabilir; ancak safra varlığı gastroduodenal kaynaklı aktif kanama olasılığını büyük oranda dışlar.
4
Yaş grubuna ve klinik tabloya göre en olası tanıyı belirle.
Okul çağı çocuğunda ağrısız masif hematokezyanın en sık nedeni Meckel divertikülüdür.
Ektopik mide mukozası içeren Meckel divertikülü, komşu mukozada ülserasyona neden olarak masif kanama yapar.

Anahtar Kavram

Pediatrik GİS kanama yaklaşımında NGNG aspiratında safra görülmesi, kanama odağının üst GİS olma olasılığını dışlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

22 yaşında bir erkek çocuk, aniden başlayan ve ağrısız olan bol miktarda parlak kırmızı renkli rektal kanama (hematokezya) şikayetiyle acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde daha önce benzer bir yakınması olmayan hastanın fizik muayenesinde batın rahat, defans ve rebound saptanmıyor; ancak hastanın kalp hızı 140/dk140/dk, kan basıncı 85/5585/55 mmHgmmHg ve kapiller dolum zamanı 33 saniye olarak ölçülüyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meckel divertikülü

Cevap

Meckel divertikülü
Meckel divertikülü, omfalomezenterik kanalın kapanmaması sonucu oluşan bir kalıntıdır. İçerdiği ektopik mide mukozasından salgılanan asit, komşu ileum mukozasında ülserasyona yol açarak ağrısız, masif ve parlak kırmızı renkli hematokezyaya neden olur. Hastanın 22 yaşında olması ve hemodinamik bozulmaya (taşikardi, hipotansiyon) rağmen batın bulgularının olmaması bu tanıyı destekleyen en güçlü verilerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını analiz et
Hasta 22 yaşında, kanama ağrısız ve masif (hemodinamiyi bozacak düzeyde).
Yaş grubu ve kanamanın karakteri ayırıcı tanıda en kritik faktörlerdir.
2
Fizik muayene bulgularını değerlendir
Batının rahat olması ve defans/rebound bulunmaması cerrahi/obstrüktif nedenleri (invajinasyon, volvulus) ikinci plana iter.
Meckel divertikülünde ektopik mide mukozasından salgılanan asit ile oluşan ülserasyon ağrısız kanama yapar.
3
Tanıyı doğrula
Ağrısız masif hematokezya tablosu Meckel divertikülü ile tam uyumludur.
Bu tablo pediatrik cerrahi ve gastroenterolojide acil yaklaşım gerektiren klasik bir prezentasyondur.

Anahtar Kavram

Pediatrik yaş grubunda ağrısız masif alt gastrointestinal kanama vakalarında Meckel divertikülü ilk sırada düşünülmelidir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

44 yaşında bir çocuk, yaklaşık bir aydır devam eden, ağrısız, dışkılama sonunda damla damla görülen parlak kırmızı rektal kanama şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde karın rahat, anal bölge muayenesi normaldir. Yapılan rektal tuşede anal sfinkterin yaklaşık 44 cm üzerinde, mobil ve saplı bir kitle palpe ediliyor. Bu çocuk için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jüvenil polip

Cevap

Çocukluk çağında ağrısız, parlak kırmızı renkli ve dışkılama sonunda görülen kanamanın en olası nedeni jüvenil poliptir.
Jüvenil polipler, pediatrik yaş grubunda görülen poliplerin en sık tipidir. Genellikle 2−102-10 yaş arasında görülürler. En tipik klinik bulgusu, ağrısız ve defekasyon sonunda damla damla gelen parlak kırmızı rektal kanamadır. Poliplerin büyük çoğunluğu rektosigmoid yerleşimli olduğu için rektal tuşede palpe edilebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını ve kanama karakterini değerlendir
2−102-10 yaş arası çocuklarda ağrısız, taze kanama jüvenil polip için tipiktir.
Yaş ve klinik sunum ayırıcı tanıda en önemli kriterlerdir.
2
Fizik muayene ve rektal tuşe bulgularını yorumla
Rektal tuşede sfinkter üzerinde kitle saptanması polip tanısını destekler.
Jüvenil poliplerin %80−9080-90'ı rektosigmoid bölgede yerleşir.
3
Diğer ağrısız kanama nedenlerini dışla
Meckel divertikülü genellikle masif kanama yapar; anal fissür ise ağrılıdır.
Klinik ipuçlarını kullanarak kesin tanıya ulaşılır.

Anahtar Kavram

Pediatrik jüvenil poliplerin klinik prezentasyonu ve tanısı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

1414 yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık 11 saattir devam eden masif parlak kırmızı rektal kanama (hematokezya) ve baş dönmesi şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; kalp hızı 142142/dakika, kan basıncı 85/5085/50 mmHg, solunum sayısı 2828/dakika ve kapiller geri dolum süresi 44 saniye olarak saptanıyor. Hastaya hızlıca damar yolu açılarak 2020 mL/kg izotonik sodyum klorür resüsitasyonu başlanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde kan üre azotu (BUN) 5252 mg/dL, kreatinin 0.70.7 mg/dL bulunuyor. Takılan nazogastrik tüpten gelen aspiratın berrak olduğu ve safra içermediği gözleniyor. Bu hasta için en olası tanı ve bir sonraki en uygun tanısal adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duodenal ülser - Üst gastrointestinal sistem endoskopisi

Cevap

Duodenal ülser - Üst gastrointestinal sistem endoskopisi
Hastanın klinik tablosunda masif kanama bulguları ve belirgin bir BUN/kreatinin oranı yüksekliği (>30>30) mevcuttur. Bu laboratuvar bulgusu, alt GİS kanamalarından ziyade üst GİS kanamaları için karakteristiktir. Nazogastrik aspiratın safra içermemesi, tüpün duodenum içeriğini örnekleyemediğini gösterir ve duodenal ülser gibi proksimal kaynakları dışlamaz. Masif üst GİS kanamaları hızlı transit nedeniyle hematokezya ile başvurabilir; bu nedenle bir sonraki en uygun adım üst GİS endoskopisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hemodinamik durumun değerlendirilmesi ve stabilizasyon
Hastada taşikardi, hipotansiyon ve uzamış kapiller geri dolum süresi (şok tablosu) mevcuttur. İlk öncelik sıvı resüsitasyonudur.
Gastrointestinal kanamalarda tanısal işlemlerden önce vital bulguların stabilizasyonu (ABC) zorunludur.
2
BUN/Kreatinin oranının hesaplanması ve yorumlanması
52/0.7≈7452 / 0.7 \approx 74. Oran 3030'un üzerindedir.
Üst GİS kanamalarında kan proteinlerinin bağırsakta yıkımı ve emilimi sonucu BUN düzeyi kreatinine oranla belirgin artar (>30>30). Bu durum kanamanın ligamentum Treitz proksimalinden olduğunu güçlü şekilde destekler.
3
Nazogastrik aspirat bulgusunun analizi
Aspirat berrak ancak safra içermiyor.
Safra içermeyen berrak aspirat, sadece midenin kanamadığını gösterir; duodenumdaki (pilor distalindeki) bir kanamayı dışlamaz. Eğer aspirat safralı ve berrak olsaydı, duodenumdan mideye geri akış olduğu varsayılarak üst GİS kanaması olasılığı azalırdı.
4
Tanısal yöntemin belirlenmesi
Üst gastrointestinal sistem endoskopisi planlanır.
BUN/kreatinin oranı ve klinik şüphe üst GİS'i işaret ettiğinden, hematokezyaya rağmen ilk yapılması gereken işlem üst endoskopidir.

Anahtar Kavram

Üst GİS kanamalarında BUN/Kreatinin oranının tanısal değeri ve nazogastrik aspiratın kısıtlılığı.
Soru 5Soru →

44 yaşında bir erkek çocuk, ani başlayan masif parlak kırmızı rektal kanama (hematokezya) şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; nabız: 135/dk135/\text{dk}, kan basıncı: 82/45 mmHg82/45\text{ mmHg}, konjonktivalar soluk, deri turgoru azalmış saptanıyor. Batın muayenesinde hassasiyet veya organomegali saptanmıyor. Laboratuvar incelemesinde; hemoglobin: 6.8 g/dL6.8\text{ g/dL}, kan üre azotu (BUN): 52 mg/dL52\text{ mg/dL}, kreatinin: 0.6 mg/dL0.6\text{ mg/dL} bulunuyor. Yapılan nazogastrik (NG) irigasyonda gelen sıvı berrak saptanıyor ancak içerikte safra görülmüyor. Bu hastada en olası kanama bölgesi ve tanıyı kesinleştirmek için bir sonraki en uygun adım aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst gastrointestinal sistem - Üst gastrointestinal endoskopi

Cevap

Üst gastrointestinal sistem - Üst gastrointestinal endoskopi
Doğru seçenek, üst gastrointestinal sistem odağını ve buna yönelik endoskopik incelemeyi belirtmektedir. Hastada hematokezya (parlak kırmızı dışkılama) olmasına rağmen, BUN/Kreatinin oranının 3030'dan büyük olması (86.686.6) üst gastrointestinal sistemden kaynaklanan kan emilimini güçlü bir şekilde destekler. Ayrıca, nazogastrik aspiratın safrasız olması, pilorun arkasındaki bir kanamanın (duodenal ülser gibi) ekarte edilemediği anlamına gelir. Bu klinik tablo, hızlı seyreden bir üst GİS kanamasıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Hemodinamik durumu ve kanama karakterini değerlendir.
Hasta şok tablosunda (135/dk135/\text{dk} nabız, 82/45 mmHg82/45\text{ mmHg} KB) ve hematokezyası (parlak kırmızı rektal kanama) var.
Hızlı seyreden üst GİS kanamaları, barsak transit zamanının kısalması nedeniyle hematokezya şeklinde prezante olabilir.
2
Metabolik parametreleri (BUN/Kreatinin oranı) analiz et.
BUN: 5252, Kreatinin: 0.6→0.6 \rightarrow Oran: 86.686.6.
Pediatrik hastalarda BUN/Kreatinin oranının 3030'un üzerinde olması, üst GİS kanaması için yüksek spesifiteye sahiptir (intestinal kan proteinlerinin emilimi).
3
Nazogastrik aspirat içeriğini safra varlığına göre yorumla.
Sıvı berrak ancak safrasız.
NG aspiratında safranın görülmemesi, pilorun kapalı olduğunu veya kanamanın post-pilorik (duodenum) olduğunu, dolayısıyla üst GİS kanamasının dışlanamayacağını gösterir.
4
Kesin tanı yöntemi belirle.
Üst GİS endoskopisi planla.
Üst GİS odağı şüphesi yüksek olduğundan endoskopi hem tanısal hem de terapötik altın standarttır.

Anahtar Kavram

Hızlı seyreden üst GİS kanamalarında masif hematokezya görülebilir; bu durumda BUN/Kreatinin oranı (>30) ve NG aspiratta safra yokluğu üst GİS odağını işaret eder.

Alternatif Yöntem

Hematokezyası olan bir hastada NG aspiratında bol safra görülmesi durumunda, kanamanın Treitz ligamentinin distalinden kaynaklandığı %99'a varan doğrulukla söylenebilir; bu durumda öncelik kolonoskopi veya sintigrafiye kaydırılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

33 yaşında bir erkek çocuk, ani başlayan, ağrısız, bol miktarda parlak kırmızı rektal kanama (hematokezya) şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde batın rahat, hassasiyet veya kitle saptanmıyor, anal bölge muayenesi ise normal bulunuyor. Vital bulguları; nabız 110/dk110/dk, kan basıncı 95/6095/60 mmHgmmHg (yaşına göre normal) ve hemoglobin değeri 8.28.2 g/dLg/dL olarak ölçülüyor. Bu hastada kesin tanıya yönelik yapılması gereken en uygun ilk tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknesyum 99m99m (99mTc^{99m}Tc) perteknetat sintigrafisi

Cevap

Çocukluk çağında ani başlayan, ağrısız ve masif rektal kanamalarda en olası tanı Meckel divertikülüdür ve tanı için ektopik mide mukozasını gösteren Teknesyum 99m99m (99mTc^{99m}Tc) perteknetat sintigrafisi (Meckel sintigrafisi) planlanmalıdır.
Doğru seçenek olan Teknesyum 99m99m perteknetat sintigrafisi, Meckel divertikülü vakalarının yaklaşık %90\%90'ında bulunan ektopik gastrik mukoza tarafından tutulur ve bu sayede ağrısız masif kanama ile gelen çocuklarda tanıyı doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tablonun değerlendirilmesi
Hastada ağrısız, masif alt GİS kanaması (hematokezya) mevcut.
Yaş grubu ve ağrısız kanama özelliği, ayırıcı tanıda Meckel divertikülünü ilk sıraya koyar.
2
Ayırıcı tanı analizi
İnvajinasyon (ağrılı), polipler (genellikle daha az miktarda kanama) ve üst GİS kaynaklı kanamalar elenir.
Hastanın batın muayenesinin rahat olması ve kanamanın parlak kırmızı olması bu ayırımı destekler.
3
Tanısal testin belirlenmesi
Meckel sintigrafisi planlanır.
Meckel divertikülündeki ektopik gastrik mukoza, perteknetat radyonüklidini tutarak sintigrafide pozitif görüntü verir.

Anahtar Kavram

Pediatrik yaş grubunda ağrısız masif hematokezyanın en sık nedeni Meckel Divertikülü'dür.

Daha Fazla Pratik

Meckel divertikülünün '2'ler kuralı'nı (2 yaş, 2 inç uzunluk, 2 fit proksimal, toplumun %2'si) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

1111 yaşında bir erkek çocuk, ani başlayan masif hematokezya (parlak kırmızı rektal kanama) ve baş dönmesi şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; kalp hızı 124/dk124\text{/dk}, kan basıncı 85/55 mmHg85/55\text{ mmHg}, konjonktivalar soluk ve bağırsak sesleri hiperaktif olarak saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin 7.2 g/dL7.2\text{ g/dL}, BUNBUN 42 mg/dL42\text{ mg/dL} ve kreatinin 0.6 mg/dL0.6\text{ mg/dL} bulunuyor. Hastaya takılan nazogastrik sondadan gelen aspiratın berrak olduğu ancak safra içermediği görülüyor. Bu aşamada kanama odağını belirlemek için yapılması gereken en uygun yaklaşım hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst gastrointestinal sistem endoskopisi planlamak

Cevap

Nazogastrik aspiratta safra görülmemesi ve laboratuvar bulgularının (yüksek BUN/Kreatinin) üst GİS kanamasını desteklemesi nedeniyle üst gastrointestinal sistem endoskopisi planlanmalıdır.
Hastada görülen masif hematokezya (parlak kırmızı kan), hemodinamik instabilite ve hiperaktif bağırsak sesleri ile birleştiğinde, kanamanın çok hızlı seyreden bir üst GİS kaynağı (örneğin duodenal ülser) olabileceğini düşündürür. BUN/KreatininBUN/Kreatinin oranının >30>30 olması (bu vakada 7070) üst GİS kanamaları için spesifiktir. Nazogastrik aspiratta safra görülmemesi (non-bilious), aspiratın duodenal içeriği temsil etmediğini gösterir; bu nedenle üst GİS kanaması dışlanamaz ve öncelikle üst endoskopi yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hemodinamik durumu değerlendir ve stabilize et.
Hastanın taşikardik ve hipotansif (şok tablosu) olduğu saptandı; sıvı resüsitasyonu önceliklidir.
Gastrointestinal kanamalarda ilk adım her zaman ABC (havayolu, solunum, dolaşım) yönetimidir.
2
Üst GİS kanaması olasılığını değerlendirmek için laboratuvar ve fizik muayene bulgularını yorumla.
BUN/KreatininBUN/Kreatinin oranı 7070 (42/0.642/0.6) olarak bulundu ve bağırsak sesleri hiperaktif.
Üst GİS kanamalarında kan proteinlerinin sindirilip emilmesi BUNBUN seviyesini artırır; hiperaktif bağırsak sesleri ise kanın katartik etkisini gösterir.
3
Nazogastrik (NG) aspirat bulgularını analiz et.
Aspirat berrak ancak safra içermiyor (non-bilier).
NG aspiratın kanlı olmaması, ancak safra da içermemesi pilorun kapalı olduğunu ve duodenumdaki bir kanamanın mideye reflü olmadığını düşündürür; bu durum üst GİS kanamasını dışlamaz.
4
Tanısal önceliği belirle.
Üst GİS endoskopisi kararı verildi.
Hızlı seyreden üst GİS kanamaları hematokezya ile prezente olabilir (10−15%10-15\%); klinik ve laboratuvar bulguları bu olasılığı desteklemektedir.

Anahtar Kavram

Masif hematokezyası olan çocuklarda nazogastrik aspiratta safra görülmemesi, üst gastrointestinal sistem kanamasını dışlamak için yeterli bir bulgu değildir.

Daha Fazla Pratik

Üst GİS kanaması kanıtlanan bir çocukta portal hipertansiyon bulgularını (splenomegali, asit) sorgulayan bir vaka ile devam edilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

44 yaşında bir kız çocuk, son 11 aydır dışkılama sonunda fark edilen, dışkı ile karışık olmayan, damlama veya bulaşma şeklinde parlak kırmızı rektal kanama şikayetiyle getiriliyor. Hastanın özgeçmişinde kabızlık veya ishal öyküsü bulunmadığı, büyüme ve gelişmesinin yaşına uygun olduğu saptanıyor. Fizik muayenede batın hassasiyeti saptanmıyor, anal bölge inspeksiyonu normal olup rektal tuşede herhangi bir kitle ele gelmiyor. Bu klinik tabloya göre çocukta en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Juvenile polip

Cevap

Juvenile polip
Juvenile polipler, 22-1010 yaş arası çocuklarda ağrısız alt gastrointestinal kanamanın en yaygın sebebidir. Genellikle saplı polipler olup rektosigmoid bölgede yerleşirler. Kanama, dışkı geçişi sırasında polipin travmatize olması sonucu oluşur ve dışkı ile karışık değil, yüzeyel bulaşma veya damlama şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın yaşını ve kanama karakterini analiz et.
4 yaşında, ağrısız, parlak kırmızı (taze kan) ve dışkı yüzeyine bulaşmış kanama saptandı.
Çocuklarda alt GİS kanamalarında yaş ve kanamanın ağrılı olup olmaması ayırıcı tanıda en kritik kriterlerdir.
2
Eşlik eden bulguları (karın ağrısı, büyüme, anal muayene) değerlendir.
Ağrı yok, büyüme normal, anal fissür veya rektal kitle yok.
Ağrının olmaması anal fissürü; büyümenin normal olması inflamatuar bağırsak hastalıklarını dışlamaya yardımcı olur.
3
En olası tanıyı belirle.
Belirtilen yaş grubunda taze kanamanın en sık nedeni olan juvenile polip tanısına ulaşılır.
Juvenile polipler genellikle sol kolonda yerleşir ve dışkılama sırasında mekanik travma ile yüzeyel kanama yaparlar.

Anahtar Kavram

Çocuklarda ağrısız alt gastrointestinal sistem kanamasının en sık nedeni juvenile poliplerdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

1111 yaşında bir erkek çocuk, 33 hafta önce geçirdiği bisiklet kazası sonrası karaciğer laserasyonu (evre 22) tanısıyla cerrahi dışı yöntemlerle tedavi edilip taburcu edilmiştir. Hasta şimdi ani başlayan şiddetli epigastrik ağrı ve melena şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde sklera ve ciltte ikter gözlenirken, sağ üst kadranda palpasyonla belirgin hassasiyet saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 7.67.6 g/dL, total bilirubin 4.84.8 mg/dL (direkt bilirubin 3.43.4 mg/dL) bulunuyor. Yapılan acil üst gastrointestinal sistem endoskopisinde papilla vateri hizasından aktif kan sızdığı gözleniyor. Bu klinik tabloya göre, hem kesin tanı koymak hem de kanamayı durdurmak için bir sonraki en uygun adım hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Selektif hepatik arter anjiyografisi

Cevap

Selektif hepatik arter anjiyografisi (tanı ve embolizasyon için en uygun adımdır)
Hastada künt batın travması sonrası gelişen sağ üst kadran ağrısı, sarılık (direkt hiperbilirubinemi) ve melena birlikteliği 'Sandalblom Triadı' olarak bilinir ve 'Hemobili' için patognomoniktir. Travma sonrası karaciğer parankimindeki bir arterin (genellikle hepatik arter dalları) safra yollarıyla iştirak kurması (psödoanevrizma veya fistül) sonucu oluşur. Endoskopide papilla vateri'den kan gelmesi tanıyı kesinleştirir. Selektif hepatik arter anjiyografisi, hem bu vasküler anomaliyi görüntülemede (tanı) hem de coil/ajanlar ile kanamayı durdurmada (tedavi) en etkili girişimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik sentez yapılması
Travma öyküsü + Melena + İkter + Sağ üst kadran ağrısı (Sandalblom triadı)
Hastadaki bulguların 'Hemobili' (Hemobilia) tablosuna özgü klasik üçlüyü oluşturduğunu fark etmek.
2
Laboratuvar verilerinin yorumlanması
Direkt hiperbilirubinemi saptanması
Safra yolları içindeki kan pıhtılarının mekanik tıkanıklığa yol açtığını ve kanamanın safra ağacı kaynaklı olduğunu doğrulamak.
3
Endoskopik bulgunun değerlendirilmesi
Papilla vateri'den kan gelmesi
Kanamanın mide veya duodenum mukozasından değil, safra veya pankreatik kanaldan (bu vakada karaciğer travması nedeniyle safra kanalından) geldiğini kesinleştirmek.
4
Yönetim stratejisinin belirlenmesi
Girişimsel radyolojiye (Anjiyografi) yönlendirme
Travma sonrası gelişen psödoanevrizmaların tanısında ve embolizasyon ile tedavisinde altın standart yöntemi seçmek.

Anahtar Kavram

Hemobili (Hemobilia) ve Sandalblom Triadı

Daha Fazla Pratik

Üst GİS kanaması ile başvuran bir çocukta hepatomegali ve asit eşlik ediyorsa portal hipertansiyon komplikasyonlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 10Soru →

88 yaşında bir erkek çocuk, ani başlayan bol miktarda taze kırmızı rektal kanama (hematokezya) ve eşlik eden hipotansiyon şikayetiyle acil servise getiriliyor. Hava yolu ve solunum güvenliği sağlanan, intravenöz sıvı resüsitasyonu ile hemodinamik stabilizasyon sağlanan hastada; kanama odağının üst gastrointestinal sistem kaynaklı olup olmadığını değerlendirmek amacıyla nazogastrik sonda takılıyor. Yapılan nazogastrik aspirasyon sonucunda aspiratın bol miktarda safra içerdiği ancak kan saptanmadığı görülüyor. Bu bulgu, kanama odağının yerleşimi hakkında öncelikle aşağıdakilerden hangisini düşündürmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanama odağının Treitz ligamanının distalinde (alt gastrointestinal sistem) olduğu

Cevap

Kanama odağının Treitz ligamanının distalinde (alt gastrointestinal sistem) olduğu seçeneği doğrudur.
Nazogastrik aspiratta safra (bilin) görülmesi, sondanın piloru geçtiğini ve duodenal içeriği örneklediğini gösterir. Bu örnekte kan saptanmaması, özofagus, mide ve duodenumu kapsayan üst gastrointestinal sistem kanamasını dışlar ve odağın Treitz ligamanının distalinde olduğunu destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir.
Hematokezya ve hipotansiyon varlığı, masif bir üst GİS kanamasını veya alt GİS kanamasını düşündürür.
Masif üst GİS kanamaları, barsak pasajının hızlanması nedeniyle melena yerine hematokezya ile prezente olabilir.
2
Nazogastrik aspirat içeriğini analiz et.
Aspiratta safra var ancak kan yok.
Safranın varlığı, nazogastrik sondanın piloru geçerek duodenumdan örnek aldığını kanıtlar.
3
Kanama odağını lokalize et.
Kanama Treitz ligamanının distalindedir.
Duodenumda kan saptanmaması, kanamanın bu seviyenin (Treitz ligamanı) üzerinde olmadığını (üst GİS kanaması olmadığını) doğrular.

Anahtar Kavram

Nazogastrik aspiratta safra görülmesine rağmen kan görülmemesi, üst GİS kanamasını (duodenum dahil) dışlayan en güçlü bulgudur.

Daha Fazla Pratik

Üst GİS kanaması şüphesinde NG aspiratın 'berrak' (safrasız) gelmesi durumunda yaklaşımı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

66 yaşında bir erkek çocuk, ani başlayan ve bol miktarda olan parlak kırmızı renkli kan kusma (hematemez) şikayetiyle acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde yenidoğan döneminde sepsis nedeniyle umbilikal venöz kateterizasyon uygulandığı ve omfalit geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 95/6095/60 mmHg, nabız 115115/dakika, solunum sayısı 2424/dakika olarak saptanıyor. Batın muayenesinde karaciğer ele gelmiyor, ancak dalak kot altında 55 cm, sert kıvamda palpe ediliyor. Asit saptanmayan hastada laboratuvar tetkiklerinde karaciğer fonksiyon testleri normal, ancak hafif trombositopeni saptanıyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özofagus varis kanaması

Cevap

Özofagus varis kanaması (Ekstrahepatik portal ven trombozuna ikincil)
Doğru seçenek olan özofagus varis kanaması, özellikle yenidoğan döneminde göbek kateterizasyonu öyküsü olan çocuklarda, portal ven trombozu sonrası gelişen portal hipertansiyonun en karakteristik sonucudur. Karaciğer fonksiyonlarının korunmuş olması ve fizik muayenede sadece dalak büyüklüğünün (izole splenomegali) saptanması, tıkanıklığın karaciğer öncesinde (pre-hepatik) olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
Hastada masif üst gastrointestinal sistem kanaması (hematemez) mevcuttur.
Tanısal yaklaşımın ilk basamağı kanamanın lokalizasyonunu belirlemektir.
2
Fizik muayene ve laboratuvar bulgularını yorumla
Splenomegali ve trombositopeni varlığı portal hipertansiyonu; karaciğerin normal boyutta olması ve asit yokluğu ise 'ekstrahepatik' bir nedeni işaret eder.
Portal hipertansiyonun pre-hepatik, intra-hepatik ve post-hepatik ayrımı tanı için kritiktir.
3
Özgeçmiş verilerini birleştir
Yenidoğan dönemindeki umbilikal venöz kateterizasyon ve omfalit, portal ven trombozunun en klasik risk faktörleridir.
Pediatrik hastalarda vasküler girişim öyküsü vasküler komplikasyonların anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Ekstrahepatik Portal Ven Trombozu ve Varis Kanaması

Daha Fazla Pratik

Portal ven trombozlu çocuklarda üst GİS endoskopisi ile varislerin değerlendirilmesi ve profilaktik yaklaşımları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Doğumdan sonraki 2. gününde ağızdan taze kan gelmesi (hematemez) ve bezinde katran rengi dışkılama (melena) şikayetleriyle getirilen erkek bebeğin fizik muayenesinde vital bulgular stabil, genel durumu iyi ve aktif olduğu gözleniyor. Anamnezde, bebeğin sadece anne sütü aldığı ve annenin emzirme sırasında meme başı ağrısı hissettiği öğreniliyor. Fizik muayenede annenin meme başlarında çatlaklar (ragad) saptanıyor. Bu hastada gastrointestinal kanamanın etiyolojisini aydınlatmak ve ayırıcı tanıyı doğrulamak için yapılması gereken en uygun ve spesifik tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Apt (Alkali denatürasyon) testi

Cevap

Apt (Alkali denatürasyon) testi
Bu vaka tipik bir 'Yutulmuş Anne Kanı' tablosudur. Yenidoğanlarda hematemez ve melenanın sık görülen, benign bir nedenidir. Ayırıcı tanıda bebeğin kendi gastrointestinal sisteminden kaynaklanan kanama ile doğum sırasında veya emzirme esnasında yuttuğu anne kanının ayrılması gerekir. Apt testi (Alkali Denatürasyon Testi), fetal hemoglobinin (HbF) alkali ortama (NaOH) karşı dirençli olması, erişkin hemoglobininin (HbA) ise denatüre olarak renk değiştirmesi (kahverengiye dönmesi) prensibine dayanır. Test sonucunda materyal pembe kalırsa kan bebeğe (HbF), kahverengiye dönerse anneye (HbA) aittir. Bu ayrım gereksiz tetkik ve tedavileri önler.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik senaryoyu analiz et
2 günlük yenidoğan, hematemez ve melena var, ancak genel durum iyi (stabil). Anne meme başında çatlaklar mevcut.
Bu bulgular 'Yutulmuş Anne Kanı Sendromu'nu (Swallowed Maternal Blood) kuvvetle düşündürür.
2
Ayırıcı tanıları belirle
Yutulmuş anne kanı vs. Yenidoğanın hemorajik hastalığı (veya diğer GİS kanama nedenleri).
Yenidoğanda GİS kanamasının en sık nedenlerinden biri yutulan anne kanıdır.
3
Tanısal testi seç
HbA (erişkin/anne) ile HbF (fetal) ayrımını sağlayan test Apt testidir.
Apt testi, fetal hemoglobinin alkaliye dirençli (pembe kalır), erişkin hemoglobininin ise dirençsiz (kahverengiye döner) olması prensibine dayanır.

Anahtar Kavram

Yutulmuş Anne Kanı Sendromu ve Apt Testi

İpuçları

1
Bebeğin genel durumunun iyi olması ve annenin meme başındaki çatlaklar, kanın kaynağı hakkında önemli bir ipucu verir.
2
Kanamanın bebeğe mi yoksa anneye mi ait olduğunu ayırt etmeniz gerekir.
3
Fetal hemoglobinin alkaliye dirençli olması prensibine dayanan testi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yenidoğanın hemorajik hastalığının profilaksisi ve klinik bulguları üzerine bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Doğum sonrası 1212. saatte olan ve sadece anne sütü ile beslenen bir yenidoğan, taze kan kusması nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenesinde vital bulguları stabil ve karın muayenesi doğal olarak saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemogram ve koagülasyon parametreleri (PTPT, aPTTaPTT) normal sınırlarda bulunan bu hastada, yutulmuş anne kanını bebeğe ait aktif bir kanamadan ayırt etmek için öncelikle yapılması gereken tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Apt-Downey testi

Cevap

Apt-Downey testi (alkali denatürasyon testi)
Apt-Downey testi, alkali denatürasyon prensibine dayanır. Yenidoğanın midesinden veya dışkısından alınan kan örneğine %1\%1'lik NaOHNaOH eklendiğinde, alkaliye dirençli olan fetal hemoglobin (HbFHbF) içeren bebek kanı pembe rengini korur. Alkaliye duyarlı olan erişkin hemoglobin (HbAHbA) içeren anne kanı ise denatüre olarak kahverengi-sarı bir renk alır. Sağlıklı görünen ve laboratuvarı normal olan bir yenidoğanda ilk yapılması gereken bu ayrımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik stabilitesini ve laboratuvar bulgularını değerlendir.
Bebek stabil ve koagülasyon testleri normal; bu durum cerrahi veya sistemik bir kanama bozukluğundan ziyade selim nedenleri düşündürür.
Yenidoğanda ilk 2424 saatteki kanamalarda en sık neden yutulmuş anne kanıdır.
2
Kanamanın kaynağını ayırt etmek için uygun testi seç.
Apt-Downey testi ile bebek kanı (HbF) ve anne kanı (HbA) ayrımı yapılabilir.
Fetal hemoglobin alkaliye dirençli iken, erişkin hemoglobin alkali ile denatüre olur.
3
Test sonucunu yorumla.
NaOH eklendiğinde pembe renk kalıyorsa HbF (bebeğe ait), kahverengiye dönüyorsa HbA (anneye ait) kanama olduğu saptanır.
Bu ayrım gereksiz invaziv girişimlerin önlenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Yenidoğanda yutulmuş anne kanı sendromu ve Apt-Downey testi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru →

14 yaşında bir kız çocuk, jüvenil idiyopatik artrit nedeniyle uzun süredir yüksek doz ibuprofen kullanmaktadır. Acil servise ani başlayan masif parlak kırmızı rektal kanama (hematokezya) ve baş dönmesi şikayetiyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde kan basıncı 85/50mmHg85/50 mmHg, nabız 135/dakika135/dakika ve mukoza soluk olarak saptanmış; epigastrik hassasiyet dışında ek özellik saptanmamıştır. Damar yolu açılarak izotonik sodyum klorür resüsitasyonu başlanan hastaya tanısal amaçlı nazogastrik (NG) sonda takılmıştır. Yapılan aspirasyonda 150ml150 ml berrak mide içeriği gelmiş ancak içerikte safra gözlenmemiştir. Bu klinik tablo ve bulgular ışığında, hastanın yönetimi için en uygun sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst gastrointestinal sistem kanaması olasılığı dışlanamadığı için üst GİS endoskopisi yapılmalıdır.

Cevap

Üst gastrointestinal sistem kanaması olasılığı dışlanamadığı için üst GİS endoskopisi yapılmalıdır.
Masif hematokezya (parlak kırmızı rektal kanama) ile birlikte hemodinamik instabilite (şok) varlığı, pediatrik yaş grubunda aksi kanıtlanana kadar üst GİS kanaması olarak değerlendirilmelidir. Nazogastrik aspirasyonda taze kan gelmesi tanıyı doğrular, safralı içerik gelmesi aktif üst GİS kanamasını (Treitz'e kadar) dışlar. Ancak, bu vakadaki gibi aspiratın 'berrak' olması ve 'safra içermemesi' non-diagnostiktir; pilorun kapalı olması veya duodenumun örneklenememesi nedeniyle duodenumdaki bir ülser (özellikle NSAİİ öyküsü olanlarda) atlanabilir. Bu nedenle üst GİS endoskopisi bir sonraki en uygun adımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hemodinamik stabilitenin sağlanması.
Hastaya sıvı resüsitasyonu başlanarak hayati bulgular desteklenir.
Şok tablosundaki hastada öncelik her zaman ABC (havayolu, solunum, dolaşım) yönetimidir.
2
Nazogastrik sonda yerleştirilmesi ve aspiratın değerlendirilmesi.
Berrak mide içeriği gelmiş ancak safra görülmemiştir.
Üst GİS kanamasını alt GİS'ten ayırmak için kullanılan ilk tanısal adımdır.
3
NG bulgusunun klinik korelasyon ile yorumlanması.
Bulgu non-diagnostik kabul edilir; üst GİS kanaması dışlanamaz.
Mide içeriğinde safra yoksa, tube duodenuma geçmemiş olabilir veya pilor kapalı olabilir; bu durum Treitz distalindeki bir kanamayı (örn. duodenal ülser) göstermez.
4
Kesin tanı yöntemi olarak endoskopiye karar verilmesi.
Üst GİS endoskopisi planlanır.
NSAİİ kullanımı ve masif kanama varlığında en olası odak üst GİS (peptik ülser) olup, NG aspiratı bunu dışlayamadığı için endoskopi zorunludur.

Anahtar Kavram

Nazogastrik aspirasyonun yorumlanması: Safrasız berrak aspirat üst GİS kanamasını dışlamaz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru →

1212 yaşında bir erkek çocuk, ani başlayan masif parlak kırmızı rektal kanama (hematokezya) şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; huzursuz görünümde, soluk, kalp hızı 140140/dakika, kan basıncı 80/5080/50 mmHg ve kapiller dolum zamanı 44 saniye olarak saptanıyor. Hastaya damar yolu açılarak derhal izotonik sodyum klorür resüsitasyonu başlanıyor. Kanama odağını belirlemek amacıyla takılan nazogastrik tüp aspirasyonunda taze kan geldiği görülüyor. Bu klinik bulgular ve nazogastrik inceleme sonucuna göre, hastadaki kanama odağı ile ilgili en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlak kırmızı rektal kanamaya rağmen nazogastrik aspiratta kan görülmesi, kanamanın Ligamentum Treitz'ın proksimalinden (üst GİS) kaynaklandığını gösterir.

Cevap

Parlak kırmızı rektal kanamaya (hematokezya) rağmen nazogastrik aspiratta taze kan görülmesi, kanamanın Ligamentum Treitz proksimalinden, yani üst gastrointestinal sistemden kaynaklandığını gösteren kritik bir bulgudur.
Çocuklarda gastrointestinal kanama yaklaşımında ilk adım hemodinamik stabilizasyondur. Stabilizasyon sonrası kanamanın 'üst' veya 'alt' GİS kaynaklı olduğunu ayırt etmek için en hızlı yöntem nazogastrik tüp aspirasyonudur. Hematokezya (parlak kırmızı rektal kanama) genellikle kolon veya distal ince bağırsak kaynaklı olsa da, hastaların yaklaşık %10-15'inde ligamentum Treitz proksimalinden kaynaklanan masif bir üst GİS kanaması hızlı bağırsak geçişi nedeniyle bu tabloya yol açabilir. NG aspiratında kan görülmesi, bu masif üst GİS kanamasını kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Hemodinamik stabiliteyi değerlendir ve resüsitasyon başla.
Hastada taşikardi (140140/dak), hipotansiyon (80/5080/50 mmHg) ve uzamış kapiller dolum zamanı (44 saniye) olması şok tablosunu gösterir; sıvı resüsitasyonu (ABC) en öncelikli adımdır.
Gastrointestinal kanamalarda tanısal işlemlerden önce hastanın hayati fonksiyonlarının stabilizasyonu zorunludur.
2
Kanama odağını lokalize etmek için nazogastrik (NG) tüp tak ve aspirasyon yap.
Aspiratta taze kan gelmesi, kanama odağının Ligamentum Treitz'ın yukarısında olduğunu kanıtlar.
Hematokezya her ne kadar alt GİS kanamasını düşündürse de, hastaların %10-15'inde masif ve hızlı bir üst GİS kanaması bu tabloya yol açabilir.
3
Üst ve alt GİS ayrımını yaparak sonraki adımı planla.
Kanlı NG aspiratı sonrası en uygun adım üst GİS endoskopisidir.
Lokalizasyon belirlendikten sonra kesin tanı ve tedavi edici işlem (skleroterapi, band ligasyonu vb.) için endoskopi gerekir.

Anahtar Kavram

Gastrointestinal kanama odağının lokalizasyonunda nazogastrik aspiratın önemi ve masif üst GİS kanamasının hematokezya ile prezente olabilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

88 yaşında bir erkek çocuk, aniden gelişen masif hematemez şikayetiyle acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde prematürite nedeniyle yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatış ve göbek ven kateterizasyonu uygulanması öyküsü mevcut. Fizik muayenesinde kan basıncı 95/6095/60 mmHg, nabız 105105/dk saptanıyor. Batın muayenesinde dalak kosta kenarını 44 cm geçecek şekilde palpe ediliyor, ancak karaciğer ele gelmiyor ve asit saptanmıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin değeri 8,28,2 g/dL, lökosit 3.8003.800/mm³ ve trombosit 95.00095.000/mm³ olarak bulunuyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekstrahepatik portal ven obstrüksiyonu

Cevap

Ekstrahepatik portal ven obstrüksiyonu
Doğru seçenek olan ekstrahepatik portal ven obstrüksiyonu (EPVO), çocuklarda portal hipertansiyonun en sık nedenlerinden biridir. Yenidoğan döneminde göbek venine yerleştirilen kateterler, portal ven trombozuna zemin hazırlar. Bu durum yıllar sonra portal hipertansiyon, özofagus varisleri ve masif hematemez ile sonuçlanır. Hastada karaciğerin ele gelmemesi (siroz olmadığını destekler) ve splenomegali ile birlikte hipersplenizm bulgularının (trombositopeni, lökopeni) olması tanıyı kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik öyküyü analiz et.
Yenidoğan döneminde göbek ven kateterizasyonu saptandı.
Göbek ven kateterizasyonu, çocukluk çağında portal ven trombozunun en sık nedenidir.
2
Fizik muayene bulgularını değerlendir.
Belirgin splenomegali var, ancak karaciğer boyutu normal ve asit yok.
Splenomegali ve hematemez kombinasyonu portal hipertansiyonu gösterir; karaciğerin normal olması problemin karaciğer öncesi (ekstrahepatik) olduğunu düşündürür.
3
Laboratuvar verilerini yorumla.
Hafif lökopeni ve trombositopeni (pansitopeni eğilimi) saptandı.
Portal hipertansiyona bağlı gelişen splenomegali, sekonder hipersplenizm yaparak kan hücrelerinin yıkımına neden olur.
4
Tanıyı birleştir.
Tanı: Ekstrahepatik portal ven obstrüksiyonuna bağlı özofagus varis kanaması.
Tüm bulgular (öykü, fizik muayene, laboratuvar) bu tanıyı desteklemektedir.

Anahtar Kavram

Portal ven trombozu ve ekstrahepatik portal hipertansiyon

Daha Fazla Pratik

Portal hipertansiyonun intrahepatik (siroz) ve posthepatik (Budd-Chiari) nedenleri ile fizik muayene farklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

Üç yaşındaki bir kız çocuk, evde aniden bol miktarda parlak kırmızı renkli kan kusma (hematemez) şikayetiyle ailesi tarafından acil servise getiriliyor. Aile, çocuğun olaydan önce garajda oynadığını ve yabancı veya toksik bir madde yutmuş olabileceğinden endişelendiklerini belirtiyor. Fizik muayenesinde hastanın uykuya eğilimli (letarjik) ve soluk olduğu, kalp tepe atımının 160160/dakika, kan basıncının 65/4065/40 mmHg ve kapiller dolum zamanının 55 saniye olduğu saptanıyor.

Bu klinik tabloda, masif üst gastrointestinal sistem kanaması ve dekompanse şok bulguları olan bu hastanın yönetiminde atılması gereken en uygun ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki adet geniş lümenli damar yolu açılarak 2020 mL/kg %0.9\%0.9 NaCl (izotonik) solüsyonunun hızlıca (bolus) verilmesi

Cevap

Masif gastrointestinal kanama ve şok tablosuyla gelen hastada ilk adım, geniş lümenli damar yolu açılarak izotonik sıvı (%0.9 NaCl veya Ringer Laktat) ile 2020 mL/kg dozunda hızlı resüsitasyon yapılmasıdır.
Bu hastada masif üst gastrointestinal kanamaya (hematemez) sekonder dekompanse hipovolemik şok tablosu (taşikardi, hipotansiyon, letarji, uzamış kapiller dolum) gelişmiştir. Pediatrik acil yaklaşım kuralları (PALS) gereğince, dekompanse şoktaki bir hastada etiyoloji (toksin, varis kanaması, ülser vb.) ne olursa olsun ilk yapılması gereken dolaşımın sağlanmasıdır. Bu da geniş lümenli damar yolu açılarak 2020 mL/kg izotonik kristaloid (Serum Fizyolojik veya Ringer Laktat) solüsyonunun hızlıca (bolus) verilmesi ile gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik tablosunu değerlendir (nabız, tansiyon, kapiller dolum, bilinç durumu).
Taşikardi (160160/dk), hipotansiyon (65/4065/40 mmHg), uzamış kapiller dolum (55 sn) ve letarji saptanır.
Bu bulgular dekompanse hipovolemik şoku işaret eder.
2
Acil yaklaşım (ABC) prensiplerini uygula.
Dolaşımın (Circulation) sağlanması için acil damar yolu açılması gerektiği belirlenir.
Hayati organ perfüzyonunu korumak önceliklidir.
3
Uygun sıvı ve veriliş hızını seç.
2020 mL/kg %0.9\%0.9 NaCl (izotonik) bolus verilmesi planlanır.
Hipovolemik şokta ilk tercih her zaman izotonik kristaloidlerin hızlı infüzyonudur.

Anahtar Kavram

Pediatrik yaş grubunda masif gastrointestinal kanamaya bağlı hipovolemik şok gelişen hastalarda, kanama odağının tespitinden veya spesifik etiyolojik araştırmalardan önce ilk adım her zaman hava yolu, solunum ve dolaşımın (ABC) stabilizasyonu olmalıdır.
Soru 18Soru →

1212 yaşında bir çocuk, son 22 gündür devam eden siyah renkli, kötü kokulu ve katran kıvamında dışkılama (melena) şikayetiyle polikliniğe getirilmiştir. Hastanın öz geçmişinde bilinen bir hastalık veya ilaç kullanım öyküsü saptanmamıştır. Fizik muayenesinde vital bulguları yaş uygun sınırlar içerisinde olup, abdominal hassasiyet veya organomegali saptanmamıştır. Bu hastada gastrointestinal kanama odağının üst sistem kaynaklı olduğunu destekleyen en değerli laboratuvar bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kan üre azotu (BUN) / Kreatinin oranının 3030’un üzerinde olması

Cevap

Kan üre azotu (BUN) / Kreatinin oranının 3030’un üzerinde olması, üst gastrointestinal sistem kanamalarını destekleyen önemli bir biyokimyasal bulgudur.
Üst gastrointestinal sistem (GİS) kanamalarında mideye veya duodenuma dökülen kanın içindeki proteinler, ince bağırsaklara ulaştığında pankreatik enzimler ve bakteriler tarafından parçalanarak sindirilir. Bu proteinlerin yıkım ürünü olan azotlu bileşiklerin portal dolaşımla karaciğere gelip üreye dönüştürülmesi sonucunda serum BUN düzeyi yükselir. Renal fonksiyonlar normalken görülen bu izole BUN artışı, BUN/Kreatinin oranının tipik olarak 3030’un üzerine çıkmasına neden olur. Bu durum, kanın sindirilmeden atıldığı alt GİS kanamalarında beklenen bir bulgu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik prezantasyonu değerlendir.
Hastada melena (siyah dışkılama) mevcuttur; bu genellikle üst Gİ kanamayı işaret eder ancak ince bağırsak kaynaklı yavaş kanamalarda da görülebilir.
Melena, kanın sindirim enzimlerine ve mide asidine maruz kalmasıyla oluşur.
2
Biyokimyasal ayrımı analiz et.
Üst Gİ kanamada lümene çıkan kanın proteinleri (hemoglobin gibi) ince bağırsaklarda sindirilir ve amonyak olarak emilerek karaciğerde üreye dönüştürülür.
Kan üre azotu (BUN) yükselirken, kreatinin düzeyinin sabit kalması oranı artırır.
3
Tanısal eşiği doğrula.
BUN/Kreatinin oranının 3030’un (bazı kaynaklara göre 20−3020-30) üzerinde olması üst Gİ kaynağı destekler.
Alt Gİ kanamalarda kan sindirilmeden atıldığı için bu protein yükü ve emilimi gerçekleşmez.

Anahtar Kavram

Üst Gİ kanamalarda kanın sindirilip emilmesi sonucu gelişen 'azotemi' tablosu.

Alternatif Yöntem

Üst Gİ kanama şüphesinde bir diğer pratik yaklaşım nazogastrik tüp yerleştirilerek aspiratın incelenmesidir; ancak biyokimyasal olarak BUN/Kreatinin oranı invaziv olmayan güçlü bir ipucudur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

1818 aylık bir erkek çocuk, ani başlayan, ağrısız, bol miktarda taze kırmızı renkli rektal kanama şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede çocuk soluk, letarjik ve periferal nabızlar zayıf olarak saptanıyor; nabız 150/dakika150/dakika, kan basıncı 70/40 mmHg70/40 \, mmHg ve kapiller geri dolum süresi 44 saniyedir. Yerleştirilen nazogastrik tüpten yapılan aspirasyonda berrak ve safra içerikli bir sıvı geldiği, kan saptanmadığı gözleniyor. Bu hasta için en olası tanı ve uygulanması gereken en öncelikli yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meckel divertikülü; 20 mL/kg20 \, mL/kg izotonik kristaloid ile sıvı resüsitasyonu başlanması

Cevap

Meckel divertikülü; 20 mL/kg20 \, mL/kg izotonik kristaloid ile sıvı resüsitasyonu başlanması
Hastanın dökümante edilen taşikardi, hipotansiyon ve uzamış kapiller geri dolum süresi dekompanse hipovolemik şoku işaret eder; bu durumda en öncelikli adım her zaman agresif sıvı resüsitasyonudur (20 mL/kg20 \, mL/kg izotonik kristaloid). Nazogastrik aspiratta safranın görülmesi ve kanın saptanmaması, kanamanın üst gastrointestinal sistemden ziyade alt gastrointestinal sistem (Treitz ligamanı distali) kaynaklı olduğunu gösterir. 1818 aylık bir çocukta ağrısız, masif, taze kırmızı renkli rektal kanamanın en tipik nedeni Meckel divertikülüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın vital bulgularının (nabız 150/dakika150/dakika, kan basıncı 70/40 mmHg70/40 \, mmHg) değerlendirilmesi
Dekompanse hipovolemik şok tablosu saptanmıştır.
Acil tıp yaklaşımında tanıdan önce yaşamı tehdit eden durumun (ABC) yönetilmesi gerekir.
2
Nazogastrik aspirat içeriğinin analiz edilmesi
Safra içerikli ve kansız aspirat elde edilmiştir.
Safranın varlığı aspiratın duodenumdan geldiğini kanıtlar; kanın yokluğu ise kanamanın Treitz ligamanının distalinde olduğunu gösterir.
3
Hastanın yaşı ve klinik tablosunun (ağrısız masif hematokezya) birleştirilmesi
En olası tanı Meckel divertikülüdür.
22 yaş altı çocuklarda ağrısız ve bol miktarda alt GİS kanamasının en sık nedeni ektopik mide mukozası içeren Meckel divertikülüdür.
4
Öncelikli müdahalenin belirlenmesi
20 mL/kg20 \, mL/kg izotonik sodyum klorür ile bolus sıvı replasmanı.
Şoktaki hastada hemodinamik stabilite sağlanmadan görüntüleme veya ileri tetkik yapılamaz.

Anahtar Kavram

Pediatrik GİS kanamalarında stabilizasyon önceliği ve nazogastrik aspirat bulgularının lokalizasyondaki yeri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru →

44 yaşında, biliyer atrezi nedeniyle yenidoğan döneminde Kasai portoenterostomi operasyonu geçiren bir çocuk, ani başlayan masif hematemez şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde splenomegali saptanıyor; kan basıncı 75/4075/40 mmHg, kalp hızı 150150/dk olarak ölçülüyor. Damar yolu açılarak izotonik kristaloid ile sıvı resüsitasyonu başlanıyor. Stabilizasyonun ardından, bu hastanın akut yönetiminde uygulanması gereken en uygun medikal tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oktreotid infüzyonu ve profilaktik antibiyotik başlanması

Cevap

Sirozlu ve portal hipertansiyonu olan bir çocukta masif hematemez durumunda, vazoaktif ilaç (oktreotid) ve profilaktik antibiyotik kombinasyonu en uygun medikal yaklaşımdır.
Biliyer atrezi ve Kasai operasyonu öyküsü olan hastalarda portal hipertansiyona bağlı özofagus varis kanaması en olası masif hematemez nedenidir. Bu durumda yönetim protokolü, sıvı resüsitasyonunu takiben splanknik kan akımını azaltan oktreotid gibi vazoaktif ilaçların başlanmasını ve bakteriyel translokasyon riskine karşı profilaktik antibiyotik (tercihen seftriakson) uygulanmasını içerir.

Adım Adım Çözüm

1
Hava yolu, solunum ve dolaşım (ABC) desteği ile agresif sıvı resüsitasyonu yapmak.
Hastanın vital bulgularının stabilize edilmesi ve doku perfüzyonunun korunması.
Şok tablosuyla gelen hastada hayati fonksiyonların idamesi en öncelikli adımdır.
2
Sürekli oktreotid infüzyonu (1−21-2 µg/kg/saat) ve profilaktik geniş spektrumlu antibiyotik (seftriakson gibi) başlamak.
Splanknik vazokonstriksiyon ile varis basıncının düşürülmesi ve enfeksiyöz komplikasyonların (SBP vb.) önlenmesi.
Oktreotid varis kanamasını durdurmada etkilidir; antibiyotikler ise sirozlu hastalarda kanama sonrası mortaliteyi ve tekrar kanama riskini azaltır.
3
Stabilizasyon sağlandıktan sonra ilk 12−2412-24 saat içinde üst GİS endoskopisi planlamak.
Kanama odağının doğrulanması ve band ligasyonu veya skleroterapi ile durdurulması.
Endoskopi hem tanısal hem de kesin tedavi edicidir.

Anahtar Kavram

Sirozlu çocuklarda akut varis kanaması yönetimi; sıvı resüsitasyonu, vazoaktif ilaçlar (oktreotid/terlipressin) ve profilaktik antibiyotik kullanımını içeren bir medikal paket gerektirir.
Sayfa 1 / 2Sonraki
Gastrointestinal Kanama Yaklaşımı Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin