Tüm alıştırma soruları

Soru 8481Soru →

Türkiye'de 1929 yıl��nda yaşanan Dünya Ekonomik Buhranı'nın ardından, özel sektörün sermaye yetersizliği de dikkate alınarak 1930-1950 yılları arasında devletçilik ilkesi doğrultusunda planlı bir ekonomi politikası benimsenmiştir. Bu dönemde kamu yatırımlarıyla sanayi tesisleri kurulmuş, ulaşım ve tarım alanında devlet öncülüğünde adımlar atılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1930-1950 dönemi ekonomi politikalarının mekânsal ve coğrafi sonuçları arasında gösterilemez?

Sümerbank ve Etibank gibi kurumların kurulmasıyla madencilik ve tekstil gibi sanayi kollarının devlet eliyle işletmeye açılması

İç kesimlerde üretilen madenlerin ve tarım ürünlerinin limanlara naklini kolaylaştırmak amacıyla demiryolu yapımına ağırlık verilmesi

Marshall Planı kapsamında sağlanan dış yardımlarla tarımda makineleşmenin yaygınlaşması ve ulaşımda karayolu ağ�� inşasının öncelikli hale gelmesi

Sanayi yatırımlarının ülke geneline dengeli dağılması amac��yla Kayseri, Nazilli ve Karabük gibi Anadolu kentlerinde üretim tesislerinin faaliyete geçirilmesi

Tarım sektöründe verimliliği artırmak amacıyla devlet üretme çiftliklerinin kurulması ve yüksek verimli tohum çeşitleri geliştiren enstitülerin açılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marshall Planı kapsamında sağlanan dış yardımlarla tarımda makineleşmenin yaygınlaşması ve ulaşımda karayolu ağ�� inşasının öncelikli hale gelmesi

Cevap

Marshall Planı kapsamında sağlanan dış yardımlarla tarımda makineleşmenin yaygınlaşması ve ulaşımda karayolu ağı inşasının öncelikli hale gelmesi

Marshall Planı yardımları doğrultusunda tarımda traktör kullanımının hızla yaygınlaşması ve ulaşım yatırımlarında demiryollarından karayollarına doğru yaşanan radikal eksen kayması, Türkiye ekonomi tarihinde 1950-1960 döneminde (özellikle 1950'li yıllarda) gerçekleşmiştir. Bu nedenle bu gelişme, devletçi politikaların uygulandığı 1930-1950 dönemi kapsamında değerlendirilemez.

Adım Adım Çözüm

1

Türkiye ekonomi tarihindeki 1930-1950 döneminin özelliklerini belirlemek

Bu dönemde devletçilik politikası, I. Beş Yıllık Sanayi Planı, demiryolu inşası ve kamu iktisadi teşebbüslerinin (Sümerbank, Etibank vb.) kurulması ön plandadır.

Soruda istenen dönem dışı seçeneği eleyebilmek için dönemin sınırlarını netleştirmek gerekir.

2

Seçeneklerde verilen politikaların dönemlerini analiz etmek

Devletçilik odaklı yatırımlar, demiryolu yapımı, fabrikaların Anadolu'ya yayılması ve tarım enstitülerinin kurulması 1930-1950 dönemine aittir. Tarımda makineleşmenin (traktör sayısının artması) ve karayolu inşasının ön plana çıkması ise 1950 sonrasındaki (1950-1960 dönemi) liberal politikaların ve dış yardımların (Marshall Planı) sonucudur.

Seçeneklerin kronolojik ve mekânsal etkilerini ayırt etmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Türkiye Ekonomi Tarihindeki Dönemlerin Coğrafi ve Mekânsal Yansımaları

Soru 8482Soru →

Dik koordinat düzleminde, $f(x) = \frac{a}{x}$ eğrisine $x = 2$ apsisli noktasından çizilen teğet doğrusu ile $g(x) = x^2 - 3x$ eğrisine $x = 1$ apsisli noktasından çizilen teğet doğrusu birbirine diktir.

Buna göre, $a$ gerçek sayısı kaçtır?

-8

-4

-2

2

4

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -4

Cevap

Doğru cevap -4 değeridir.

Teğet doğrularının eğimleri, çizildikleri noktalardaki türev değerlerine eşittir.

f(x) = \frac{a}{x}

türevi

f'(x) = -\frac{a}{x^2}

olup

x = 2

için eğim

-\frac{a}{4}

olur.

g(x) = x^2 - 3x

türevi

g'(x) = 2x - 3

olup

x = 1

için eğim

-1

olur. Doğrular birbirine dik olduğundan eğimlerinin çarpımı

-1

olmalıdır. Buradan

\left(-\frac{a}{4}\right) \cdot (-1) = -1

eşitliği elde edilir ve

a = -4

bulunur. Bu nedenle doğru yanıt

-4

değeridir.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen fonksiyonların türevlerini alın.

f'(x) = -\frac{a}{x^2}

ve

g'(x) = 2x - 3

Bir eğriye üzerindeki bir noktadan çizilen teğet doğrusunun eğimi, fonksiyonun o noktadaki türev değerine eşittir.

2

Teğetlerin çizildiği noktaların apsislerini türev fonksiyonlarında yerine yazarak teğet doğrularının eğimlerini bulun.

f(x)

için

x = 2

noktasındaki teğet eğimi

m_1 = f'(2) = -\frac{a}{4}

ve

g(x)

için

x = 1

noktasındaki teğet eğimi

m_2 = g'(1) = -1

olur.

Apsis değerleri türev fonksiyonuna yazılarak ilgili noktalardaki teğet doğrularının eğimleri elde edilir.

3

Teğet doğrularının birbirine dik olması koşulunu uygulayarak a parametresini hesaplayın.

m_1 \cdot m_2 = -1 \implies \left(-\frac{a}{4}\right) \cdot (-1) = -1 \implies \frac{a}{4} = -1 \implies a = -4

bulunur.

Dik kesişen iki doğrunun eğimlerinin çarpımı -1'e eşittir.

Anahtar Kavram

Bir eğrinin üzerindeki bir noktadan çizilen teğetinin eğimi, fonksiyonun o noktadaki türev değeridir. Birbirine dik iki doğrunun eğimleri çarpımı -1'dir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 8483Soru →

Türkiye Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecine zemin hazırlayan ve bu süreçte yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kronolojik sıralama Babailer İsyanı'nın çıkması (1240), Kösedağ Savaşı (1243), İkinci Dönem Anadolu Beylikleri'nin kurulma sürecinin başlaması ve son olarak Türkiye Selçuklu Devleti'nin resmen yıkılması (1308) şeklindedir.

Doğru kronolojik sıralama, Türkiye Selçuklu Devleti'nin zayıflamasını başlatan Babailer İsyanı (1240), Moğollarla yapılan Kösedağ Savaşı (1243), savaş sonrasında Anadolu'da Türk beyliklerinin bağımsızlaşması ve en nihayetinde devletin yıkılması (1308) sırasına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Babailer İsyanı'nın tarihinin ve öneminin belirlenmesi

Babailer İsyanı 1240 yılında gerçekleşmiştir ve devletin zayıfladığını ortaya koymuştur.

Kronolojinin başlangıç noktasını doğru tespit etmek amacıyla bu adım atılır.

2

Kösedağ Savaşı'nın tarihinin ve öneminin belirlenmesi

Kösedağ Savaşı 1243 yılında gerçekleşmiş ve Selçuklu'nun yenilgisiyle sonuçlanmıştır.

İsyanın devlette yarattığı zaafiyetin ardından Moğolların Anadolu'yu istilaya başladığı ana savaşı yerleştirmek gerekir.

3

İkinci Dönem Anadolu Beylikleri'nin kurulma sürecinin belirlenmesi

Kösedağ Savaşı sonrasında (1243 ve sonrası) Anadolu'da Selçuklu otoritesi sarsılmış ve yeni beylikler bağımsızlık ilan etmeye başlamıştır.

Savaşın doğrudan siyasi sonuçlarından birini kronolojik sıraya koymak için bu adım gereklidir.

4

Türkiye Selçuklu Devleti'nin resmen yıkılış tarihinin belirlenmesi

Devlet, II. Gıyaseddin Mesud'un ölümüyle 1308 yılında resmen son bulmuştur.

Yıkılış sürecinin tamamlandığı nihai olayın tespit edilmesi amacıyla bu adım gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Türkiye Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecindeki olayların kronolojisi ve neden-sonuç ilişkileri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8484Soru →

Aşağıdaki bölgesel kalkınma projelerini, Türkiye coğrafyasındaki temel hedefleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğu Anadolu Projesi (DAP) - Meraların ıslahı ve hayvancılık; Konya Ovası Projesi (KOP) - Mavi Tünel ve yeraltı su seviyesinin korunması; Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi (ZBK) - Kömür/demir-çelik modernizasyonu ve ekonomik çeşitlilik; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) - Yeşil Yol ve yayla turizmi.

Bölgesel kalkınma projeleri, bölgelerin mevcut potansiyellerine göre tasarlanır. Doğu Anadolu Projesi (DAP) meraların ıslahı ve hayvancılığı; Konya Ovası Projesi (KOP) Mavi Tünel vasıtasıyla sulu tarımı ve su kaynaklarının korunmasını; Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi (ZBK) madencilik ile demir-çelik sanayisinin modernizasyonunu ve alternatif sektörleri; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ise Yeşil Yol ile yayla turizmini canlandırmayı ve ulaşım altyapısını güçlendirmeyi hedefler. Eşleştirmeler bu coğrafi ve ekonomik dinamiklerle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Doğu Anadolu Projesi'nin (DAP) coğrafi şartlara dayalı temel hedefini belirlemek.

Doğu Anadolu Bölgesi'nin engebeli yapısı ve iklim şartları tarımı sınırladığından, hayvancılığın ıslahı ve et-süt entegre tesislerinin kurulması hedefleriyle eşleştirilir.

DAP kapsamında mera hayvancılığının modernize edilmesi bölgesel kalkınma için en birincil ekonomik araçtır.

2

Konya Ovası Projesi'nin (KOP) sulama odaklı altyapı faaliyetlerini incelemek.

Göksu Havzası sularının Mavi Tünel ile ovaya aktarılması ve yeraltı su seviyesinin korunması hedefleriyle eşleştirilir.

KOP alanında yağış yetersizliği ve aşırı yeraltı suyu kullanımı obruk oluşumlarına yol açtığı için su aktarımı hayati önem taşır.

3

Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi'nin (ZBK) endüstriyel hedeflerini saptamak.

Taşkömürüne dayalı sanayide modernizasyon sağlanması ve maden dışı alternatif sektörlerin kurulması hedefleriyle eşleştirilir.

ZBK bölgesinin sadece madencilik ve demir-çelik sanayisine bağımlı olması, olası ekonomik krizlerin etkisini artırdığı için sektörel çeşitlilik planlanmıştır.

4

Doğu Karadeniz Projesi'nin (DOKAP) turizm odaklı ulaşım hedefini analiz etmek.

Yeşil Yol projesiyle yaylaların entegre edilmesi ve ulaşım ağının geliştirilmesi hedefleriyle eşleştirilir.

DOKAP bölgesinde dağlık yer şekilleri ulaşımı zorlaştırırken, yayla turizmi potansiyeli yüksektir; bu nedenle yaylaları birbirine bağlayan ulaşım projeleri geliştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Projelerinin Amaçları

Soru 8485Soru →

$g(x)$ türevlenebilir bir fonksiyon olmak üzere,

f(x) = \frac{x^2 \cdot g(x) + 3}{x - 1}

fonksiyonu tanımlanıyor.

$g(2) = 3$ ve $g'(2) = 1$ olduğuna göre, $f'(2)$ değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

f'(2) değeri 1'dir.

Bölüm türevi kuralı paya uygulanan çarpım kuralıyla birleştirilip

x = 2

noktası için

g(2) = 3

ve

g'(2) = 1

değerleri yerlerine yerleştirildiğinde

f'(2)

değeri tam sayı olarak

1

bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Bölüm türevi kuralını yazma

f'(x) = \frac{(x^2 \cdot g(x) + 3)' \cdot (x - 1) - (x^2 \cdot g(x) + 3) \cdot (x - 1)'}{(x - 1)^2}

f(x)

fonksiyonu rasyonel bir ifade şeklinde verildiği için türevini bulmak amacıyla bölümün türevi kuralı uygulanır.

2

Pay kısmının türevini alma

(x^2 \cdot g(x) + 3)' = 2x \cdot g(x) + x^2 \cdot g'(x)

Payda yer alan

x^2 \cdot g(x)

ifadesi iki fonksiyonun çarpımı durumunda olduğundan çarpım türevi kuralı uygulanır, sabit terim olan 3'ün türevi ise sıfırdır.

3

Türev ifadesinde x = 2 yazıp değerleri yerine yerleştirme

f'(2) = \frac{[2(2) \cdot g(2) + 2^2 \cdot g'(2)] \cdot (2 - 1) - [2^2 \cdot g(2) + 3] \cdot 1}{(2 - 1)^2} = \frac{[4(3) + 4(1)] \cdot 1 - [4(3) + 3] \cdot 1}{1^2} = 16 - 15 = 1

Türev fonksiyonunda

x = 2

yazılarak verilen

g(2) = 3

ve

g'(2) = 1

değerleri yerine konur.

Anahtar Kavram

Bölüm ve Çarpım Türevi Kuralları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8486Soru →

\left(x^2 - \frac{1}{x}\right)^6

ifadesinin açılımındaki sabit terim kaçtır?

-20

-15

15

20

30

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Sabit terim 15'tir.

Genel terim formülü düzenlendiğinde

x^{12-3r}

ifadesi elde edilir. Sabit terim için

12-3r=0

eşitliğinden

r=4

bulunur. Bu değer katsayı formülünde yerine yazıldığında kombinasyon hesabı ve işaret belirleme kuralları ile 15 sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Binom açılımının genel terim formülünü oluşturma

\binom{6}{r} (x^2)^{6-r} \left(-\frac{1}{x}\right)^r

Açılımdaki herhangi bir terimi bulmak için genel terim formülü yazıl��r.

2

Değişkenlerin kuvvetlerini düzenleme

\binom{6}{r} (-1)^r x^{12-3r}

x

'in toplam üssünü belirlemek için üslü sayı kuralları uygulanır.

3

Sabit terim için değişkenin kuvvetini sıfıra eşitleme

12 - 3r = 0 \implies r = 4

Sabit terimde

x

değişkeninin bulunmaması gerekir, yani üssü 0 olmalıdır.

4

Bulunan r değerini yerine yazarak katsayıyı hesaplama

\binom{6}{4} (-1)^4 = 15 \cdot 1 = 15

Belirlenen terim sırasına göre katsayı hesabı tamamlanır.

Anahtar Kavram

Binom açılımında sabit terim bulma

Alternatif Yöntem

(ax^p + \frac{b}{x^q})^n

açılımında sabit terimi bulurken

r = n \cdot \frac{p}{p+q}

kısayolu kullanılabilir. Bu soruda

p=2

,

q=1

ve

n=6

olduğundan

r = 6 \cdot \frac{2}{2+1} = 4

elde edilir. Bu değer doğrudan genel terimdeki

r

yerine yazılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8487Soru →

Gerçel sayılar kümesi üzerinde tanımlı ve türevlenebilir bir

f

fonksiyonunun türevi her

x

gerçel sayısı için

f'(x) = 3x^2 - 2x + a

eşitliğini sağlamaktadır.

$f(1) = 4$ ve $f(2) = 11$ olduğuna göre, $f(0)$ değeri kaçtır?

-1

0

1

2

3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

İntegral alma kuralları uygulanarak elde edilen fonksiyonun sabit terimi olan 1

Türev fonksiyonunun belirsiz integrali doğru bir şekilde alınıp integral sabiti eklendikten sonra, sınır koşullarıyla oluşturulan denklem sistemi çözülmüş ve fonksiyonun sabit terimi olan integral sabiti 1 olarak bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen türev fonksiyonunun belirsiz integralini alarak fonksiyonun genel ifadesini olu��turun.

f(x) = \int f'(x) \, dx = \int (3x^2 - 2x + a) \, dx = x^3 - x^2 + ax + C

(burada

C

integral sabitidir)

Türevi bilinen bir fonksiyonun kendisini elde etmek için belirsiz integral alma kuralı uygulanır.

2

Verilen sınır koşullarını fonksiyonda yerine yazarak iki bilinmeyenli bir denklem sistemi oluşturun.

f(1) = 1^3 - 1^2 + a(1) + C = 4 \implies a + C = 4

ve

f(2) = 2^3 - 2^2 + a(2) + C = 11 \implies 4 + 2a + C = 11 \implies 2a + C = 7

Fonksiyondaki bilinmeyen parametreyi ve integral sabitini belirlemek için bilinen noktalar kullanılır.

3

Elde edilen denklem sistemini çözerek bilinmeyenleri bulun.

2a + C = 7

denkleminden

a + C = 4

denklemi taraf tarafa çıkarıldığında

a = 3

bulunur. Bu değer ilk denklemde yerine yazıldığında

3 + C = 4 \implies C = 1

elde edilir.

Doğrusal denklem sistemi yok etme yöntemiyle çözülerek parametre değerlerine ulaşılır.

4

f(0)

değerini hesaplayın.

f(x) = x^3 - x^2 + 3x + 1

olduğundan

f(0) = 0^3 - 0^2 + 3(0) + 1 = 1

bulunur.

f(0)

değeri doğrudan fonksiyonun sabit terimine, yani integral sabiti olan

C

değerine eşittir.

Anahtar Kavram

Belirsiz integral alma kuralları ve integral sabiti yardımıyla fonksiyon bulma

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 8488Soru →

Divan şiirinde dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin kendilerine has yapısal ve içeriksel özellikleri bulunmaktad��r. Buna göre, numaralanmış nazım şekillerini harflerle belirtilen tanımlayıcı özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rubai nazım şeklinin Fars kökenli 24 kalıplı tanım ile; Tuyuğ nazım şeklinin Türk kökenli tek kalıplı tanım ile; Şarkı nazım şeklinin meyan ve nakarat içeren bestelik tanım ile; Terkib-i Bent nazım şeklinin ise vasıta beyti değişen bentli tanım ile eşleştirilmesi gerekir.

Doğru eşleştirmede; rubai Fars kökenli ve 24 kalıplı açıklamayla, tuyuğ Türk kökenli ve tek kalıplı açıklamayla, şarkı meyan ve nakarat içeren bestelik yapısıyla, terkib-i bent ise vasıta beyti değişen bentli yapısıyla eşleşir. Bu eşleştirme her nazım şeklinin en belirleyici biçimsel ve kökensel özelliklerini yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Dörtlükle kurulan tek bentlik nazım şekillerini ayırt etmek için köken ve vezin özelliklerini incelemek.

Fars edebiyatı kökenli ve 24 farklı arûz kalıbıyla yazılan şekil Rubai; Türklerin kazandırdığı ve tek bir kalıpla yazılan şekil ise Tuyuğ olarak belirlenmiştir.

Rubai ve tuyuğ tek dörtlükten oluşmalarına rağmen bu ayırt edici nitelikleriyle birbirlerinden ayrılırlar.

2

Bentlerle kurulan şarkı nazım şeklinin yapısal unsurlarını tespit etmek.

Şarkının bestelenmek amacıyla yazıldığı, meyan ve nakarat gibi kendine has bölümleri olduğu belirlenmiştir.

Şarkı nazım şekli, musiki ile doğrudan ilişkili olan meyan ve nakarat yapılarıyla tanınır.

3

Bentlerle kurulan ve geniş hacimli olan terkib-i bent nazım şeklinin vasıta beyti özelliğini belirlemek.

Terkib-i bentte bentleri birbirine bağlayan vasıta beytinin her bendin sonunda değiştiği saptanmıştır.

Vasıta beytinin değişmesi terkib-i bendi, vasıta beyti aynen tekrarlanan terci-i bentten ayıran en önemli yapısal farktır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin ayırt edici yapısal ve kökensel özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 8489Soru →

Türkiye'de ulaşım sistemlerinin gelişim süreci ve uygulanan ulaşım politikaları göz önüne alındığında, sol sütunda verilen dönemleri sağ sütundaki temel ulaştırma özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Osmanlı Dönemi ile Avrupalı devletlerin imtiyazlarıyla ilk demiryolu hatlarının yapılması; 1923-1950 Dönemi ile devlet politikası olarak demiryolu yapımına öncelik verilmesi; 1950-2000 Dönemi ile karayolu taşımacılığının baskın hale gelmesi; 2000 ve Sonrası Dönem ile Yüksek Hızlı Tren ve mega projelerin hayata geçirilmesi eşleşmektedir.

Osmanlı döneminde yabancı imtiyazlı liman demiryolu bağlantıları, 1923-1950 arası ulusal kalkınma amaçlı demiryolları, 1950 sonrası karayolu baskınlığı ve 2000 sonrası modern YHT ile bölünmüş yollar doğru eşleşmeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki ulaştırma önceliklerini analiz etmek.

Osmanlı Dönemi'ndeki ilk demiryolları, yabancı imtiyaz sahiplerince tarım ve maden bölgelerini limanlara bağlamak için tasarlanmıştır.

Osmanlı ulaşım ağlarının sömürgeci-ticari karakterini belirlemek.

2

Cumhuriyet'in kurulmasından 1950 yılına kadar geçen süredeki ulaştırma politikasını incelemek.

Bu dönemde demiryolları millileştirilmiş ve yeni hatlar tamamen yerli/milli kaynaklarla ülke güvenliği ve milli pazar için yapılmıştır.

1923-1950 arasındaki demiryolu hamlesinin amacını tespit etmek.

3

1950'den sonraki dönemin ulaşım modlarındaki değişimi değerlendirmek.

1950 sonrasında dış yardımlar (Marshall yardımları) ve değişen siyasi tercihler sonucu yatırımlar karayoluna kaymış ve karayolu taşımacılığı baskın hale gelmiştir.

Karayolu odaklı dönem başlangıcını belirlemek.

4

2000 yılından günümüze kadar olan dönemdeki gelişmeleri saptamak.

Bu dönem YHT ağlarının kurulması, bölünmüş yolların artırılması ve büyük altyapı projeleriyle karakterize edilir.

Modern ulaştırma vizyonunun öğelerini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Türkiye'de ulaşım politikalarının ve sistemlerinin tarihsel dönemlere göre gelişimi.

Soru 8490Soru →

Sürtünmesiz yatay bir düzlemde durmakta olan $3\text{ kg}$ kütleli bir kutuya, hareket do��rultusuna paralel olacak şekilde $15\text{ N}$ büyüklüğünde sabit bir net kuvvet $4\text{ s}$ boyunca uygulanmaktadır. Buna göre, bu $4\text{ s}$ 'lik sürenin sonunda kutunun çizgisel momentumunun büyüklüğü ka�� $\text{kg}\cdot\text{m/s}$ 'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Kutunun son çizgisel momentumunun büyüklüğü

60\text{ kg}\cdot\text{m/s}

'dir.

Net kuvvetin uygulandığı süre boyunca cisim üzerinde oluşturduğu itme, cismin çizgisel momentumundaki değişime eşittir. Başlangıçta durmakta olan kutunun ilk momentumu sıfır olduğundan, son momentumu doğrudan uygulanan itmeye eşit olur.

I = F \cdot \Delta t = 15 \text{ N} \cdot 4 \text{ s} = 60 \text{ N}\cdot\text{s}

olup çizgisel momentumun büyüklüğü

60 \text{ kg}\cdot\text{m/s}

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

İlk momentumun belirlenmesi

P_{ilk} = 0

Kutu başlangıçta durduğu için ilk hızı ve dolayısıyla ilk momentumu sıfırdır.

2

İtme (impuls) değerinin hesaplanması

I = 60\text{ N}\cdot\text{s}

Cisme uygulanan net kuvvet ile uygulama süresi çarpılarak itme bulunur:

I = F \cdot \Delta t = 15\text{ N} \cdot 4\text{ s}

.

3

Son momentumun bulunması

P_{son} = 60\text{ kg}\cdot\text{m/s}

İtme-momentum ilişkisine göre, net itme çizgisel momentumdaki değişime eşittir (

I = \Delta P = P_{son} - P_{ilk}

). İlk momentum sıfır olduğundan son momentum itmeye eşit olur.

Anahtar Kavram

İtme ve çizgisel momentum değişimi arasındaki ilişki

Soru 8491Soru →

Bir

(a_n)

geometrik dizisinin terimleri arasında

\frac{a_8 \cdot a_{12}}{a_7 \cdot a_{10}} = 8

ve

a_5 - a_2 = 14

eşitlikleri sağlanmaktadır.

Buna göre, bu dizinin ilk terimi kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

Bu geometrik dizinin ilk terimi 1'dir.

Dizinin genel terim formülünden yola çıkarak birinci eşitliği sadeleştirdiğimizde

r^3 = 8

ve dolayısıyla ortak çarpan

r = 2

bulunur. İkinci eşitlikte terimleri

a_1

ve

r

cinsinden yazıp ortak paranteze aldığımızda

a_1(r^4 - r) = 14

denklemini elde ederiz. Burada

r = 2

değerini yerine yazdığımızda

14a_1 = 14

eşitliğinden dizinin ilk terimi olan

a_1 = 1

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk eşitlikteki terimlerin yerine genel terim formülünü yazıp sadeleştirmek

r^3 = 8 \implies r = 2

bulunur.

Geometrik dizide her terim

a_n = a_1 \cdot r^{n-1}

şeklinde ifade edilebilir. Bu ifadeler oranda yerine koyulursa

\frac{a_1 r^7 \cdot a_1 r^{11}}{a_1 r^6 \cdot a_1 r^9} = \frac{a_1^2 r^{18}}{a_1^2 r^{15}} = r^3

olur.

r^3 = 8

olduğundan

r = 2

bulunur.

2

Bulunan

r = 2

ortak çarpanını ikinci denklemde yerine yazarak

a_1

değerini hesaplamak

14 a_1 = 14 \implies a_1 = 1

bulunur.

a_5 - a_2 = 14 \implies a_1 r^4 - a_1 r = 14 \implies a_1(2^4 - 2) = 14 \implies a_1(16 - 2) = 14

elde edilir.

Anahtar Kavram

Geometrik dizide genel terim formülü ve terimler arası bölme ile ortak çarpan elde etme

Soru 8492Soru →

Alternatif gerilim kaynağına bağlı, sığası $C$ olan ideal bir sığacın kapasitif reaktansı $X_C$ 'dir. Buna göre, kaynağın geriliminin etkin değeri sabit tutularak frekansı artırılırsa, sığacın kapasitif reaktansı ( $X_C$ ) nasıl değişir?

Artar

Azalır

Değişmez

Önce artar, sonra azalır

Sıfır olur

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Azalır

Cevap

Kapasitif reaktans azalır.

Sığacın alternatif akım devresindeki direnci olan kapasitif reaktans (

X_C

),

X_C = \frac{1}{2\pi f C}

formülüyle hesaplanır. Formülden de görüleceği üzere kapasitif reaktans, kaynağın frekansı (

f

) ile ters orantılıdır. Bu nedenle frekans artırıldığında kapasitif reaktans azalır.

Adım Adım Çözüm

1

Kapasitif reaktansın frekans ve sığa ile olan ilişkisini gösteren matematiksel bağıntıyı yazınız.

X_C = \frac{1}{2\pi f C}

bağıntısı elde edilir.

Sığacın alternatif akıma karşı gösterdiği direncin hangi değişkenlere bağlı olduğunu belirlemek gerekir.

2

Bağıntıda frekans (

f

) artışının kapasitif reaktans (

X_C

) üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Paydadaki frekans değeri arttıkça bölümün sonucu olan

X_C

değeri azalır.

Ters orantı ilişkisi gereği frekans artışı kapasitif reaktansın azalmasına yol açar.

Anahtar Kavram

Kapasitif reaktansın alternatif akım kaynağının frekansına bağlılığı

Tahmini Süre:45s

Soru 8493Soru →

Servet-i Fünun Dönemi'nde Türk edebiyatı; topluluk üyelerinin içe dönük, melankolik ve seçkinci estetik anlayışıyla şekillenirken, bu çizginin tamamen dışında kalan bağımsız sanatçılar da yetişmiştir. Bu bağımsızların en önemli iki temsilcisi, edebiyatı saray ve konak çevrelerinden çıkarıp İstanbul'un arka mahallelerine, yani doğrudan sokağa taşıyan isimlerdir. Biri, realizm ve natüralizm akımlarından hareketle toplumu bir laboratuvar gibi ele alıp gözlemlerini popüler roman tarzında sunarken; diğeri ise gazetecilik kimliğiyle öne çıkmış, şehrin gündelik ritmini, geleneklerini ve insan tiplerini sohbet, fıkra ve anı türündeki yazılarıyla ölümsüzleştirmiştir.

Buna göre, edebi anlayışları ve yönelimleri belirtilen bu iki bağımsız sanatçının eserleri ile edebi tarzları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Ahmet Rasim; Falaka ve Gecelerim gibi yapıtlarında kendi çocukluk ve gençlik yıllarına ait anılarını, gözlemci bir bakış açısıyla ve sohbet havası taşıyan samimi bir anlatımla okuyucuya sunmuştur.

Hüseyin Rahmi Gürpınar; edebiyatta popülist bir çizgiyi benimseyerek Ahmet Mithat Efendi’nin başlattığı 'halk için roman' geleneğini sürdürmüş, Mürebbiye ve Şıpsevdi gibi eserlerinde yanlış Batılılaşma konusunu mizahi unsurlarla ele almıştır.

Hüseyin Rahmi Gürpınar; natüralizm akımının deneysel roman metodunu uyguladığı Şehir Mektupları ve Eşkâl-i Zaman adlı eserlerinde, İstanbul’un kenar mahallelerinde yaşayan insanların dilini ve batıl inançlarını mizahi bir üslupla romanlaştırmıştır.

Dönemin egemen edebi topluluğu olan Servet-i Fünuncuların aksine hem Hüseyin Rahmi hem de Ahmet Rasim, eserlerinde süslü ve yapay bir dil yerine sokağın canlılığını ve gündelik konuşma Türkçesini yansıtmayı tercih etmişlerdir.

Ahmet Rasim, şiir sahasında Ahmet Haşim’in öncülük ettiği Fecr-i Âti estetiğinden ve saf şiir anlayışından uzak durarak sanat hayatı boyunca mensur türlerdeki gazete yazılarıyla geniş halk kitlelerine ulaşmayı hedeflemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hüseyin Rahmi Gürpınar; natüralizm akımının deneysel roman metodunu uyguladığı Şehir Mektupları ve Eşkâl-i Zaman adlı eserlerinde, İstanbul’un kenar mahallelerinde yaşayan insanların dilini ve batıl inançlarını mizahi bir üslupla romanlaştırmıştır.

Cevap

Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Şehir Mektupları ve Eşkâl-i Zaman adlı eserleri yazdığını ve bunların roman olduğunu belirten seçenek yanlıştır. Bu eserler Ahmet Rasim'e ait fıkra ve sohbet yazılarıdır.

Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Şehir Mektupları ve Eşkâl-i Zaman adlı eserleri kaleme aldığı ve bunların roman olduğu ifadesi yanlıştır. Bu eserler Ahmet Rasim'e ait olup fıkra, sohbet ve anı türündeki yazıların derlenmesiyle oluşturulmuştur. Bu nedenle bu ifade söylenemez ve aranan doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Soru metnindeki ipuçlarını ve bağımsız sanatçıların edebi kimliklerini analiz etmek.

Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın roman türünde, Ahmet Rasim'in ise fıkra, anı ve sohbet türünde eserler verdiğini belirlemek.

Yazarların edebi yönelimleri ile eserlerinin türlerini doğru eşleştirebilmek için.

2

Seçeneklerde verilen eser-yazar-tür eşleştirmelerini incelemek.

Şehir Mektupları ve Eşkâl-i Zaman adlı eserlerin Ahmet Rasim'e ait fıkra türündeki yazılar olduğunu, Hüseyin Rahmi Gürpınar'a ait deneysel romanlar olmadığını tespit etmek.

Hatalı bilgi barındıran seçeneği belirlemek için.

3

Doğru seçenekleri eleyerek yanlış bilgi içeren ifadeyi saptamak.

Şehir Mektupları ve Eşkâl-i Zaman eserlerinin Hüseyin Rahmi Gürpınar tarafından roman olarak yazıldığı iddiasının yanlış olduğunu netleştirmek.

Soru kökündeki söylenemez ifadesini karşılayan seçeneği bulmak için.

Anahtar Kavram

Servet-i Fünun ve Fecr-i Âti Dönemi Bağımsız Sanatçılarının Edebi Kişilikleri ve Eser Türleri

Soru 8494Soru →

Yer çekimi ivmesinin büyüklüğünün $g$ olduğu ve sürtünmelerin ihmal edildiği yalıtkan bir ortamda, düşey konumda tutulan iletken paralel levhalar aralarında $d$ uzaklığı olacak biçimde yerleştirilerek $V$ potansiyel farkı sağlayan bir üretece bağlanmıştır. Levhalar arasında oluşan düzgün elektrik alan bölgesinde bulunan $+q$ yüklü ve $m$ kütleli bir parçacık serbest bırakılıyor.

Parçacığa etki eden elektriksel kuvvetin büyüklüğü, parçacığın ağırlığ��na eşit olduğuna göre, parçacığın hareket ivmesinin büyüklüğü kaç $g$ 'dir?

0

1

\sqrt{2}

2

\sqrt{3}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\sqrt{2}$

Cevap

\sqrt{2}

(Parçacığın net ivmesi

\sqrt{2}g

büyüklüğündedir)

Parçacığa etki eden elektriksel kuvvet yatay doğrultudadır ve büyüklüğü ağırlığa (

mg

) eşit olduğu için yatay ivme

a_x = g

olur. Yer çekimi ivmesi ise düşey doğrultuda aşağı doğru

g

büyüklüğündedir. Yatay ve düşey doğrultular birbirine dik olduğundan, net ivme vektörü bu iki dik bileşenin vektörel toplamıdır ve büyüklüğü

\sqrt{g^2 + g^2} = \sqrt{2}g

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Parçacığa etki eden elektriksel kuvvetten kaynaklanan yatay ivmeyi belirleme

Yatay doğrultudaki ivme

a_x = g

büyüklüğündedir.

Düşey paralel levhalar arasındaki elektrik alan yatay doğrultudadır. Elektriksel kuvvetin büyüklüğü ağırlığa (

mg

) eşit olduğundan, yatay doğrultudaki ivme

a_x = \frac{F_e}{m} = \frac{mg}{m} = g

olur.

2

Parçacığa etki eden yer çekimi kuvvetinden kaynaklanan düşey ivmeyi belirleme

Düşey doğrultudaki ivme

a_y = g

büyüklüğündedir.

Sürtünmesiz ortamda yer çekimi ivmesi aşağı doğru ve

g

büyüklüğündedir.

3

Yatay ve düşey ivme bileşenlerini birleştirerek net ivmeyi hesaplama

Net ivme

a = \sqrt{2}g

büyüklüğündedir.

Yatay elektrik alan kuvveti ile düşey yer çekimi kuvveti birbirine dik doğrultulardadır. Bu nedenle, ivme bileşenleri de birbirine diktir. Net ivmenin büyüklüğü Pisagor bağıntısı kullanılarak

a = \sqrt{a_x^2 + a_y^2} = \sqrt{g^2 + g^2} = g\sqrt{2}

olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Düzgün elektrik alanda yüklü parçacıkların iki boyutlu hareketi ve vektörel ivme hesabı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8495Soru →

Her sabah çalmaya başlayan yüksek sesli çalar saatin gürültüsünden rahatsız olan Mert, alarm sesini duyar duymaz hemen erteleme düğmesine basarak bu gürültünün son bulmasını sağlamaktadır. Mert'in alarm çalar çalmaz erteleme düğmesine basma davranışının sıklığının artması, edimsel koşullanma ilkelerinden hangisiyle açıklanır?

Olumlu pekiştirme

I. Tip Ceza

Sönme

Olumsuz pekiştirme

II. Tip Ceza

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olumsuz pekiştirme

Cevap

Olumsuz pekiştirme

Doğru cevap olumsuz pekiştirme ilkesidir. Olumsuz pekiştirme, organizmayı rahatsız eden itici bir uyarıcının (çalar saatin gürültüsü) ortamdan uzaklaştırılması yoluyla hedeflenen davranışın (erteleme düğmesine basma) yapılma olasılığının artırılması sürecidir. Mert, düğmeye basarak rahatsız edici gürültüden kurtulmuş ve bu davranışı pekişerek gelecekte de tekrarlanma sıklığı artmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Organizmanın davranışından sonra ortaya çıkan durumun niteliğini belirleme

Mert'in dü��meye basma davranışından sonra rahatsız edici alarm gürültüsü son bulmuştur.

Uzaklaştırılan uyarıcının organizma için istendik mi yoksa rahatsız edici mi olduğunu anlamak sürecin pekiştirme mi yoksa ceza mı olduğunu belirler.

2

Davranışın gelecekteki sıklığının nasıl değiştiğini inceleme

Düğmeye basma davranışının sıklığı artmaktadır, bu da davranışın pekiştirildiğini gösterir.

Pekiştirme süreçleri davranışı artırırken, ceza süreçleri davranışı zayıflatır veya azaltır.

3

Koşullanma ilkesini belirleme

Rahatsız edici uyarıcının ortamdan çıkarılmasıyla davranış sıklığı arttığı için bu süreç olumsuz pekiştirmedir.

İtici bir uyarıcının ortamdan çıkarılarak davranışın güçlendirilmesi edimsel koşullanmada olumsuz pekiştirme olarak tanımlanır.

Anahtar Kavram

Olumsuz Pekiştirme

Tahmini Süre:50s

Soru 8496Soru →

Bir lisede yürütülen sosyal deneyde, öğrencilerden oluşan beşer kişilik gruplara ortak bir duvar resmi yapma görevi verilmiş ve çalışmanın grup olarak tek bir notla değerlendirileceği belirtilmiştir. Süreç analiz edildiğinde, öğrencilerin grup çalışmasındaki bireysel performanslarının, tek başlarına resim yaparken sergiledikleri performansa göre anlamlı düzeyde düştüğü görülmüştür. Deneyin ikinci aşamasında ise aynı öğrenciler, okulun konferans salonunda kalabalık ve branş öğretmenlerinden oluşan bir izleyici topluluğu önünde, önceden çok iyi hazırlandıkları bireysel birer sunum yapmışlardır. Bu aşamada öğrencilerin, yalnız başlarına prova yaparken gösterdikleri performanstan çok daha yüksek ve etkili bir sunum performansı sergiledikleri tespit edilmiştir.

Buna göre, deneyin birinci ve ikinci aşamalarında gözlenen durumları açıklayan sosyal psikoloji kavramları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Seyirci etkisi - Sosyal kaytarma

Sosyal kolaylaştırma - Uyum

Sosyal kaytarma - Sosyal kolaylaştırma

Uyum - Seyirci etkisi

Sosyal kaytarma - İtaat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sosyal kaytarma - Sosyal kolaylaştırma

Cevap

Sosyal kaytarma - Sosyal kolaylaştırma

Deneyin birinci aşamasında, bireysel katkının ayırt edilemediği ortak bir görevde bireylerin tek başlarına olduklarından daha az çaba göstermesi durumu 'sosyal kaytarma' kavramıyla açıklanır. İkinci aşamada ise bireyin iyi hazırladığı veya basit bir görevi başkalarının önünde gerçekleştirirken performansının artması 'sosyal kolaylaştırma' kavramıyla ifade edilir. Bu iki kavram sırasıyla doğru eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci aşamada gerçekleşen sosyal davranışı analiz etme.

Öğrencilerin grup içindeki bireysel performanslarının, tek başlarına çalıştıkları duruma göre düşmesi 'sosyal kaytarma' (social loafing) kavramına karşılık gelir. Çünkü ortak değerlendirilen işlerde bireysel sorumluluk hissi azalır.

Grup üyelerinin ortak amaçlı çalışmalarda daha az çaba gösterme eğiliminin kavramsal karşılığını belirlemek.

2

İkinci aşamada gerçekleşen sosyal davranışı analiz etme.

Öğrencilerin iyi bildikleri ve hazırlandıkları bir görevi izleyici önünde yaparken performanslarının artması 'sosyal kolaylaştırma' (social facilitation) kavramına karşılık gelir. İzleyicinin varlığı uyarılmayı artırarak baskın tepkileri kolaylaştırır.

Başkalarının varlığının bireysel performans üzerindeki olumlu etkisinin kavramsal karşılığını belirlemek.

3

Belirlenen iki kavramı sırasıyla birleştirerek doğru seçeneğe ulaşma.

Birinci aşama sosyal kaytarma, ikinci aşama sosyal kolaylaştırma olarak eşleşir.

Soruda istenen sırayı seçeneklerde bularak doğru yanıtı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Sosyal psikolojide grup etkisinin bireysel performans üzerindeki olumlu (sosyal kolaylaştırma) ve olumsuz (sosyal kaytarma) etkileri.

Soru 8497Soru →

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), sadece toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesine dayalı bir altyapı projesi olmayıp; tarım, sanayi, enerji, ulaşım, eğitim, sağlık ve kırsal-kentsel altyapı alanlarını kapsayan çok sektörlü ve entegre bir bölgesel kalkınma projesidir.

Buna göre, projenin aşağıda verilen temel uygulama/altyapı bileşenleri ile bu bileşenlerin doğrudan hedeflediği amaçları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şanlıurfa Tünelleri tarımda iklim bağımlılığını azaltmakla; ÇATOM sosyal boyutta kadınların toplumsal hayata entegrasyonuyla; Fırat ve Dicle üzerindeki barajlar elektrik enerjisi üretimiyle; sulamalı tarımın yaygınlaştırılması ise nadas alanlarının azaltılması ve pamuk gibi endüstri bitkilerinin artırılmasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sulama kanallarının ve tünellerin işlevini analiz etme

Şanlıurfa Tünelleri gibi sulama yatırımları, kurak olan bölge topraklarına su taşıyarak tarımsal üretimi yağışa bağımlı olmaktan kurtarır. Bu durum sulama altyapısı ile tarımda doğal koşulların etkisini azaltma amacını eşleştirir.

Altyapı yatırımlarının tarımsal üretim istikrarı üzerindeki etkisini belirlemek için.

2

ÇATOM'ların kuruluş amacını belirleme

Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM), GAP'ın insani ve sosyal gelişim boyutunu temsil eder. Özellikle bölgedeki kadınların okuryazarlık, mesleki beceri ve sosyal yaşama katılımını artırmayı hedefler.

Sosyal projelerin bölgesel kalkınmadaki rolünü analiz etmek için.

3

Fırat ve Dicle üzerindeki barajların temel amacını analiz etme

Bu akarsular üzerine kurulan devasa barajlar (Atatürk, Karakaya vb.), Türkiye'nin enerji arz güvenliğini sağlamak amacıyla temiz ve yenilenebilir hidroelektrik enerji üretimi gerçekleştirmektedir.

Su kaynaklarının enerji sektöründeki kullanım amacını eşleştirmek için.

4

Sulamalı tarımın ürün deseni ve arazi kullanımı üzerindeki etkilerini inceleme

Sulamayla birlikte nadasa bırakılan topraklar azalmış, nöbetleşe ekim yaygınlaşmış ve katma değeri yüksek olan pamuk, mısır gibi endüstri bitkilerinin tarımı ön plana çıkmıştır.

Tarım yöntemlerindeki değişimin ekonomik çıktılarla ilişkisini saptamak için.

Anahtar Kavram

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) bileşenleri, amaçları ve sosyo-ekonomik etkileri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8498Soru →

Aşağıdaki ifadede boş bırakılan yerleri uygun sayılarla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Terimleri pozitif gerçel sayılardan oluşan bir

(a_n)

geometrik dizisinde,

a_2 \cdot a_6 = 64

a_3 \cdot a_4 = 32

eşitlikleri sağlanmaktad��r. Buna göre, bu geometrik dizinin ortak çarpanı ve ilk terimi olarak bulunur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizinin ortak çarpanı 2 ve ilk terimi 1'dir.

Dizinin terimleri pozitif olduğundan

a_2 \cdot a_6 = a_4^2 = 64

bağıntısından

a_4 = 8

bulunur.

a_3 \cdot a_4 = 32

eşitliğinde bu değer yerine yazıldığında

a_3 = 4

elde edilir. Ortak çarpan ardışık terimlerin oranı olan

r = 8 / 4 = 2

değerine eşit olup,

a_1 = a_3 / r^2 = 4 / 4 = 1

ilk terimine ulaşılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Geometrik dizinin indisler arasındaki çarpım özelliğini kullanarak dördüncü terimi bulun.

Bir geometrik dizide

a_2 \cdot a_6 = a_4^2

bağıntısı geçerlidir. Buradan

a_4^2 = 64

elde edilir. Tüm terimler pozitif gerçel sayı olduğundan

a_4 = 8

olarak bulunur.

Geometrik dizide, indisleri toplamı eşit olan terimlerin çarpımları birbirine eşittir (

2 + 6 = 4 + 4

).

2

Bulunan dördüncü terim yardımıyla üçüncü terimi hesaplayın.

a_3 \cdot a_4 = 32 \implies a_3 \cdot 8 = 32 \implies a_3 = 4

elde edilir.

Soruda verilen ikinci eşitlikte bilinen

a_4

değeri yerine yazılmıştır.

3

Ardışık terimlerin oranından ortak çarpanı ve ardından ilk terimi bulun.

Ortak çarpan

r = \frac{a_4}{a_3} = \frac{8}{4} = 2

olur. İlk terim ise

a_3 = a_1 \cdot r^2 \implies 4 = a_1 \cdot 2^2 \implies 4 = 4a_1 \implies a_1 = 1

olarak hesaplanır.

Geometrik dizinin genel terim tanımı ve ardışık terimler arası oran bağıntısı kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Geometrik dizide terimler arası çarpım ve ortak çarpan bağıntıları

Soru 8499Soru →

Uluslararası turizm faaliyetleri; ekonomik, sosyo-kültürel, ekolojik ve politik alanlarda küresel ölçekte hem olumlu hem de olumsuz etkilere yol açmaktadır.

Aşağıda verilen uluslararası turizm örnekleri ile bu örneklerin temsil ettiği küresel etki türlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Peru'daki Machu Picchu örneği 'Olumsuz Ekolojik Etki' ile, Karayip ülkeleri örneği 'Olumlu Ekonomik Etki' ile, Venedik örneği 'Olumsuz Sosyo-Kültürel Etki' ile ve Soğuk Savaş dönemindeki turlar örneği ise 'Olumlu Politik Etki' ile eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Machu Picchu örneği tarihi çevre ve doğal ekosisteme verilen zararı temsil ettiği için 'Olumsuz Ekolojik Etki'ye; Karayip ülkeleri örneği GSYİH artışı ve doğrudan yabancı yatırımlar gibi finansal kazanımları yansıttığı için 'Olumlu Ekonomik Etki'ye; Venedik örneği yerel halkın yaşam tarzındaki değişimleri ve kimlik kaybını gösterdiği için 'Olumsuz Sosyo-Kültürel Etki'ye; Soğuk Savaş dönemi turları ise uluslararası barış ve diplomatik yakınlaşmayı simgelediği için 'Olumlu Politik Etki'ye karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Machu Picchu örneğini inceleme

Peru'daki Machu Picchu antik kentinde aşırı turist yoğunluğunun çevre ekosisteme ve tarihi dokuya verdiği zararlar tespit edilir. Bu durum doğa ile ilgili olduğundan 'Olumsuz Ekolojik Etki' ile eşleştirilir.

Turizmin doğal ve tarihi çevreye verdiği fiziksel zararlar ekolojik boyut kapsamındadır.

2

Karayip ülkeleri örneğini inceleme

GSYİH artışı ve doğrudan yabancı yatırımların çekilmesi gibi finansal kazanımlar tespit edilir. Bu durum ekonomi ile ilgili olduğundan 'Olumlu Ekonomik Etki' ile eşleştirilir.

Gelir, döviz girdisi ve yatırım gibi kavramlar turizmin ekonomik boyutunu oluşturur.

3

Venedik örneğini inceleme

Yerel halkın yaşam tarzının değişmesi, geleneksel dokunun kaybolması ve şehrin kimliksizleşmesi gibi toplumsal değişimler tespit edilir. Bu durum toplum yapısı ve kültürel değerler ile ilgili olduğundan 'Olumsuz Sosyo-Kültürel Etki' ile eşleştirilir.

Toplumun gelenekleri, yaşam kalitesi ve kültürel kimliği üzerindeki değişimler sosyo-kültürel boyut kapsamındadır.

4

Soğuk Savaş dönemi örneğini inceleme

Sınır ötesi turların toplumlar arası algıyı değiştirerek küresel barışa katkıda bulunması tespit edilir. Bu durum ülkeler arası siyasi ilişkilerle ilgili olduğundan 'Olumlu Politik Etki' ile eşleştirilir.

Ülkeler arası ilişkiler ve dünya barışına katkı gibi unsurlar politik boyut kapsamındadır.

Anahtar Kavram

Uluslararası turizmin küresel etkileri; ekonomik (döviz girdisi, istihdam), sosyo-kültürel (kültürel etkileşim, geleneklerin değişmesi), ekolojik (doğal çevrenin korunması veya tahribi) ve politik (uluslararası barış, diplomatik ilişkiler) olmak üzere farklı boyutlarda gerçekleşir.

Soru 8500Soru →

Hava direnci ihmal edilmektedir ve yerçekimi ivmesi $10\text{ m/s}^2$ büyüklüğündedir. Yatay düzlem üzerindeki K noktasından eğik olarak fırlatılan bir cisim, fırlatıldığı noktaya göre yatayda $4\text{ m}$ ve düşeyde $4\text{ m}$ yukarıda bulunan L noktasındaki hedefe çarpmaktadır. Cisim tam L noktasına çarptığı anda hız vektörü yatay doğrultuyla aşağı yönlü $45^\circ$ lik açı yaptığına göre, cismin K noktasından fırlatılma hızının büyüklüğü kaç $\text{m/s}$ 'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Cismin K noktasından fırlatılma hızının büyüklüğü

10\text{ m/s}

'dir.

Cismin L noktasında yatayla aşağı yönlü

45^\circ

lik açı yapması, son düşey hız büyüklüğünün yatay hıza eşit olmasını gerektirir (

v_{Ly} = -v_{0x}

). Yatayda ivmesiz, düşeyde ise

10\text{ m/s}^2

ivmeyle hareket eden cismin yer değiştirme ve hız denklemleri ortak çözüldüğünde yatay hız bileşeni

v_{0x} = \sqrt{10}\text{ m/s}

ve düşey hız bileşeni

v_{0y} = 3\sqrt{10}\text{ m/s}

olarak bulunur. Bu iki bileşenin vektörel toplamı cismin ilk hızının büyüklüğünü

10\text{ m/s}

yapar.

Adım Adım Çözüm

1

L noktasındaki hız bileşenleri arasındaki ilişkiyi belirlemek.

v_{Lx} = v_{0x}

ve

v_{Ly} = -v_{0x}

L noktasında hız vektörünün yatayla aşağı yönlü

45^\circ

lik açı yapması, düşey hız bileşeninin büyüklüğünün yatay hız bileşeninin büyüklüğüne eşit ve aşağı yönlü olduğunu gösterir.

2

Yatay hareket denklemini yazmak.

t = \frac{4}{v_{0x}}

Yatay doğrultuda ivmesiz hareket yapıldığı için yatay yer değiştirme formülü kullanılır.

3

Düşey hız ve yer değiştirme denklemlerini birleştirerek ilk hız bileşenleri arasındaki oranı bulmak.

v_{0y} = 3v_{0x}

Düşey hız değişimi ve düşey yer değiştirme formülleri ortak çözülerek ilk hız bileşenlerinin birbirine oranı belirlenir.

4

Yatay hız bileşeninin (

v_{0x}

) büyüklüğünü bulmak.

v_{0x} = \sqrt{10}\text{ m/s}

Zamana bağlı hız denklemi ile yatay hareket denkleminden elde edilen

t

ifadesi birleştirilerek yatay hızın büyüklüğü çözülür.

5

İlk hızın büyüklüğünü (

v_0

) hesaplamak.

v_0 = 10\text{ m/s}

Pisagor teoremi uygulanarak yatay ve düşey hız bileşenlerinden ilk hız vektörünün büyüklüğü elde edilir.

Anahtar Kavram

İki boyutta sabit ivmeli hareket (eğik atış) denklemlerinin analitik çözümü ve hız-zaman ilişkisi.

Tahmini Süre:3m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm