Tüm alıştırma soruları

324 soru

Soru 301Soru

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasından Lozan Barış Konferansı'nın toplanmasına kadar geçen süreçte yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması, Refet Bele'nin Doğu Trakya'yı devralmak üzere İstanbul'a gelmesi, İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı'na iki hükûmeti birden davet etmesi ve TBMM'nin saltanatı kaldırması şeklinde olmalıdır.
Kronolojik sıralama, Millî Mücadele'nin askerî safhasını bitiren Mudanya Ateşkesi'nin imzalanması (11 Ekim 1922) ile başlar. Ateşkes hükümlerine göre Doğu Trakya'nın teslim alınması için Refet Bele İstanbul'a gönderilmiştir (19 Ekim 1922). Ardından İtilaf Devletleri barış konferansı için her iki hükûmete davet yollamış (27 Ekim 1922), TBMM de bu davete karşı siyasi bir önlem olarak saltanatı kaldırmıştır (1 Kasım 1922).

Adım Adım Çözüm

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın tarihini belirleme
11 Ekim 1922 tarihinde imzalanarak Millî Mücadele'nin fiili savaş safhası sona erdirilmiştir.
Barış görüşmelerine giden sürecin ilk ve en önemli askerî/diplomatik adımıdır.
2
Refet Bele'nin İstanbul'a giriş tarihini belirleme
Refet Bele, Mudanya hükümlerinin uygulanması ve Doğu Trakya'nın teslim alınması sürecinde 19 Ekim 1922'de İstanbul'a ulaşmıştır.
Ateşkesin imzalanmasının hemen ardından bölgenin devralınması çalışmalarına başlanmıştır.
3
İtilaf Devletleri'nin Lozan davetinin zamanını tespit etme
İtilaf Devletleri 27 Ekim 1922'de Lozan Konferansı için davet mektubu göndermiştir.
Görüşmelerin fiilen başlamasından önce diplomatik çağrının yapılması gerekir.
4
Saltanatın kaldırılması kararının zamanını ve nedenini belirleme
TBMM, İtilaf Devletleri'nin ortak davetine karşı tek temsilci olmak adına 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmıştır.
Lozan'daki barış görüşmelerinde İtilaf Devletleri'nin Türk tarafı arasındaki ikilikten faydalanmasını engellemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Mudanya Ateşkesi'nden Lozan'a giden süreçteki diplomatik ve siyasi gelişmelerin kronolojisi ile saltanatın kaldırılmasının Lozan ile ilişkisi.
Soru 302Soru

Karasal bir ekosistemde biriken organik atıklardaki azot atomunun ayrıştırılarak atmosfere serbest azot gazı (N2N_2) olarak dönmesi sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama; önce saprofitlerin organik atıkları hücre dışında monomerlerine hidroliz etmesi, ardından bu monomerlerin solunumda kullanılmasıyla amonyak açığa çıkması, amonyağın kemosentetik nitrifikasyon bakterilerince nitrata dönüştürülmesi ve son olarak nitratın denitrifikasyon bakterilerince serbest azot gazına indirgenmesi şeklindedir.
Azot döngüsünde organik atıklar sırasıyla saprofit faaliyetiyle hücre dışı hidrolize uğrar, hücre içine alınan amino asitlerin solunumda yıkımıyla amonyak oluşur. Amonyak, nitrifikasyonla önce nitrite sonra nitrata dönüştürülür. Son olarak denitrifikasyonla nitrat indirgenerek serbest azot gazına dönüştürülür ve atmosfere salınır.

Adım Adım Çözüm

1
Organik at��kların hidroliz edilmesi
Amino asitlerin oluşması
Büyük organik maddelerin hücre içine alınabilmesi için önce hücre dışında monomerlerine ayrıştırılması gerekir.
2
Amino asitlerin saprofit organizmalar tarafından hücresel solunumda kullanılması
Amonyak (NH3NH_3) gazının açığa çıkması
Azotlu organik monomerlerin solunum reaksiyonlarında yıkılması sonucu yan ürün olarak amonyak oluşur.
3
Amonyağın kemosentetik nitrifikasyon bakterileri tarafından oksitlenmesi
Nitrat (NO3NO_3^-) tuzlarının oluşması
Bitkilerin doğrudan kullanamadığı amonyak, kemosentetik bakteriler tarafından bitkilerin alabileceği nitrat formuna dönüştürülür.
4
Nitratın denitrifikasyon bakterileri tarafından indirgenmesi
Serbest azot gazının (N2N_2) atmosfere verilmesi
Topraktaki azot dengesinin korunması için nitrat tuzları anaerobik solunum yapan bakterilerce serbest azota dönüştürülür.

Anahtar Kavram

Azot Döngüsü
Soru 303Soru

Düşey kesiti şekilde verilen, tabanları birleşik kap sisteminde (su cenderesi) kesit alanları sırasıyla SS, 2S2S ve 3S3S olan sızdırmaz, sürtünmesiz ve ağırlıkları önemsiz pistonlar üzerlerine konulan KK, LL ve MM cisimleriyle aynı yatay seviyede dengede durmaktadır.

Buna göre; KK, LL ve MM cisimlerinin ağırlıklarını (GKG_K, GLG_L, GMG_M) en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cisimlerin ağırlıkları en küçükten en büyüğe doğru GKG_K, GLG_L, GMG_M şeklinde s��ralanır.
Pistonlar aynı yatay seviyede dengede olduğu için piston tabanlarındaki basınçlar eşittir. Piston ağırlıkları önemsiz olduğundan, her bir piston üzerindeki cismin yaptığı basınç (P=G/SP = G/S) eşit olmalıdır. Kesit alanı büyük olan pistonun üzerindeki cismin ağırlığı da daha büyük olmalıdır. Bu nedenle cisimlerin ağırlık sıralaması GK<GL<GMG_K < G_L < G_M şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Pistonlar aynı yatay seviyede dengede olduğu için piston tabanlarındaki sıvı basınçlarının eşit olması gerektiğini belirleme.
Piston tabanlarındaki sıvı basınçları eşittir: PK=PL=PMP_K = P_L = P_M.
Sistem dengede olup pistonlar aynı yatay hizada yer almaktadır.
2
Her bir piston üzerindeki katı basıncı ilişkisini (P=G/SP = G/S) tanımlama.
PK=GKSP_K = \frac{G_K}{S}, PL=GL2SP_L = \frac{G_L}{2S}, PM=GM3SP_M = \frac{G_M}{3S} bağıntıları yazılır.
Piston ağırlıkları önemsiz olduğundan, basınç sadece üzerlerindeki cisimlerin ağırlıklarından kaynaklanır.
3
Basınçların eşitliği kullanılarak ağırlıklar arasındaki sıralamayı belirleme.
GKS=GL2S=GM3S\frac{G_K}{S} = \frac{G_L}{2S} = \frac{G_M}{3S} eşitliğinden GK<GL<GMG_K < G_L < G_M sıralamasına ulaşılır.
Basınçların eşit kalabilmesi için kesit alanı arttıkça ağırlık da doğru orantılı olarak artmalıdır.

Anahtar Kavram

Pascal prensibine göre, kapalı kaplardaki sıvılar üzerlerine uygulanan basıncı her doğrultuda ve aynı büyüklükte iletir. Su cenderesinde pistonlar aynı yatay seviyede dengede ise, her bir pistonun sıvıya uyguladığı basınç (G/SG/S) birbirine eşittir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 304Soru

Yatay ve sürtünmeli yollarda hareket eden cisimlerin, bu yollardaki yer değiştirmeleri sırasında sürtünme kuvveti nedeniyle ısıya dönüşen enerjilerinin büyüklükleri karşılaştırılmak isteniyor. Hava direncinin önemsiz olduğu bir ortamda gerçekleştirilen aşağ��daki durumları, sürtünmeden dolayı ısıya dönüşen enerji miktarlarına göre en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sürtünmeden dolayı ısıya dönüşen enerji miktarlarına göre en küçükten en büyüğe doğru sıralama I, II ve III şeklindedir.
Isıya dönüşen enerji miktarları sürtünme kuvvetinin yaptığı işe (Ws=FsxW_s = F_s \cdot x) eşittir. Yatay düzlemde sürtünme kuvveti Fs=kmgF_s = k \cdot m \cdot g bağıntısıyla bulunur. Birinci durumda E1=kmgdE_1 = k \cdot m \cdot g \cdot d, ikinci durumda E2=2kmgdE_2 = 2k \cdot m \cdot g \cdot d, üçüncü durumda ise E3=k2mg2d=4kmgdE_3 = k \cdot 2m \cdot g \cdot 2d = 4k \cdot m \cdot g \cdot d olarak hesaplanır. Bu değerler karşılaştırıldığında en küçük enerji birinci durumda, en büyük enerji ise üçüncü durumda elde edilir. Dolayısıyla doğru sıralama I, II ve III şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir durum için sürtünme kuvvetini tanımlayınız.
Sürtünme kuvveti formülü Fs=kN=kmgF_s = k \cdot N = k \cdot m \cdot g şeklindedir. Birinci durum için Fs1=kmgF_{s1} = k \cdot m \cdot g, ikinci durum için Fs2=2kmgF_{s2} = 2k \cdot m \cdot g ve üçüncü durum için Fs3=k2mg=2kmgF_{s3} = k \cdot 2m \cdot g = 2k \cdot m \cdot g olur.
Isıya dönüşen enerji, sürtünme kuvvetinin yaptığı işe eşit olduğu için öncelikle sürtünme kuvvetleri hesaplanmalıdır.
2
Her bir durum için sürtünme kuvvetinin yaptığı işi (ısıya dönüşen enerjiyi) hesaplayınız.
Sürtünme kuvvetinin yaptığı iş Ws=FsxW_s = F_s \cdot x formülü ile hesaplanır. Birinci durum için E1=kmgdE_1 = k \cdot m \cdot g \cdot d, ikinci durum için E2=2kmgdE_2 = 2k \cdot m \cdot g \cdot d ve üçüncü durum için E3=2kmg2d=4kmgdE_3 = 2k \cdot m \cdot g \cdot 2d = 4k \cdot m \cdot g \cdot d olur.
Sürtünmeli ortamlarda mekanik enerjideki kayıp, sürtünme kuvvetinin yaptığı işe ve dolayısıyla ısıya dönüşen enerjiye eşittir.
3
Elde edilen ısı enerjisi değerlerini büyüklüklerine göre sıralayınız.
E1<E2<E3E_1 < E_2 < E_3 ilişkisi elde edilir. Bu da durumların I, II, III şeklinde sıralanması anlamına gelir.
Katsayılar karşılaştırıldığında 1<2<41 < 2 < 4 olduğu görülür.

Anahtar Kavram

Sürtünmeli ortamlarda ısıya dönüşen enerji, sürtünme kuvvetinin yaptığı işe eşittir.
Soru 305Soru

Koordinat sisteminin orijini O(0,0)O(0,0) referans noktası olarak kabul edildiği yatay düzlemde, bir oyuncak araba başlangıçta K(3,4)K(-3, -4) noktasındadır. Bu araba sırasıyla önce doğuya (pozitif x yönünde) 11 m11\text{ m}, ardından kuzeye (pozitif y yönünde) 6 m6\text{ m} yol alarak LL noktasına ulaşıyor. Arabanın bu hareketi toplam 10 s10\text{ s} sürmektedir.

Buna göre, arabanın hareketine ait aşağıdaki büyüklükleri en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Büyüklüklerin en küçükten en büyüğe doğru doğru sıralanışı: Arabanın ortalama hızının büyüklüğü, arabanın ortalama sürati ve son olarak L noktasının P noktasına göre konum vektörünün büyüklüğü şeklindedir (II < I < III).
Ortalama hızın büyüklüğü hesaplanırken yer değiştirme kullanılır ve bu değer doğrusal olmayan yörüngeler nedeniyle alınan yoldan küçüktür. Dolayısıyla ortalama hızın büyüklüğü (yaklaşık 1.25 m/s), ortalama süratten (1.7 m/s) daha küçüktür. L noktasının P referans noktasına göre konum vektörünün büyüklüğü ise 3-4-5 üçgeninin katları (6-8-10) kullanılarak 10 m olarak hesaplanır. Bu değerler karşılaştırıldığında en küçük değer ortalama hız büyüklüğü, en büyük değer ise konum vektörü büyüklüğü olur.

Adım Adım Çözüm

1
Arabanın aldığı toplam yolu (alınan yol) hesaplamak.
11 m+6 m=17 m11\text{ m} + 6\text{ m} = 17\text{ m}
Alınan yol, hareketlinin izlediği yörüngenin toplam uzunluğudur ve skaler bir büyüklüktür.
2
Arabanın yer deği��tirme vektörünü ve büyüklüğünü bulmak.
Başlangıç noktası K(3,4)K(-3, -4) ve bitiş noktası L(8,2)L(8, 2)'dir. Yer değiştirme vektörü: Δx=(8(3))i^+(2(4))j^=11i^+6j^\vec{\Delta x} = (8 - (-3))\hat{i} + (2 - (-4))\hat{j} = 11\hat{i} + 6\hat{j} olur. Büyüklüğü: Δx=112+62=157 m12.53 m|\vec{\Delta x}| = \sqrt{11^2 + 6^2} = \sqrt{157}\text{ m} \approx 12.53\text{ m}'dir.
Yer değiştirme, ilk konumdan son konuma çizilen en kısa yönlü doğrudur ve vektörel bir büyüklüktür.
3
Ortalama sürat ve ortalama hız büyüklüklerini hesaplamak.
Ortalama sürat: vsu¨rat=17 m10 s=1.7 m/sv_{\text{sürat}} = \frac{17\text{ m}}{10\text{ s}} = 1.7\text{ m/s}. Ortalama hız büyüklüğü: vhız=12.53 m10 s1.25 m/sv_{\text{hız}} = \frac{12.53\text{ m}}{10\text{ s}} \approx 1.25\text{ m/s} olur.
Ortalama sürat skaler bir nicelik olup alınan yolun zamana oranıyla; ortalama hız ise vektörel bir nicelik olup yer değiştirmenin zamana oranıyla bulunur.
4
L noktasının, P(2, -6) referans noktasına göre konum vektörünün büyüklüğünü hesaplamak.
Konum vektörü: xL/P=(82)i^+(2(6))j^=6i^+8j^\vec{x}_{L/P} = (8 - 2)\hat{i} + (2 - (-6))\hat{j} = 6\hat{i} + 8\hat{j} olur. Büyüklüğü: xL/P=62+82=10 m|\vec{x}_{L/P}| = \sqrt{6^2 + 8^2} = 10\text{ m}'dir.
Konum vektörü, seçilen referans noktasından cismin bulunduğu noktaya doğru çizilen yönlü doğrudur.
5
Hesaplanan büyüklükleri karşılaştırıp sıralamak.
1.25<1.7<101.25 < 1.7 < 10 olduğundan doğru sıralama II < I < III şeklindedir.
Elde edilen sayısal değerlerin büyüklük sıralaması doğrulanmıştır.

Anahtar Kavram

Konum, alınan yol, yer değiştirme, sürat ve hız kavramlarının farkları ile referans noktasına göre konum vektörünün belirlenmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 306Soru

Yalıtkan bir destek üzerindeki iletken nötr SS küresini, etkiyle elektriklenme ve topraklama yöntemlerini kullanarak net negatif (-) yükle yüklemek için uygulanması gereken işlemler aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Artı (++) yüklü bir çubuğun, küreye dokundurulmadan yaklaştırılması
II. Çubuk küreye yakın konumdayken kürenin toprak hattına bağlanması
III. Çubuğun konumu değiştirilmeden toprak bağlantısının kesilmesi
IV. Çubuğun küreden uzaklaştırılması

Buna göre, kürenin net negatif yükle yüklenmesi sürecinde bu işlemlerin uygulanma sırası nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Artı yüklü çubuğun yaklaştırılması, kürenin topraklanması, toprak bağlantısının kesilmesi ve son olarak çubuğun uzaklaştırılması sırasıyla gerçekleştirilmelidir.
Kürenin net negatif yükle yüklenmesi için sırasıyla önce artı yüklü çubuk yaklaştırılarak kutuplanma sağlanmalı, ardından toprak bağlantısı ile uzak uçtaki artılar nötrlenmeli, toprak bağlantısı kesilerek yüklerin kürede kalması sağlanmalı ve en son çubuk uzaklaştırılarak negatif yüklerin dağılması sağlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Artı (++) yüklü çubuğu küreye yaklaştırma
Kürenin çubuğa yakın ucu eksi (-), uzak ucu artı (++) yükle kutuplanır.
Zıt yüklerin birbirini çekmesi ve aynı yüklerin birbirini itmesi sonucu küre üzerindeki elektronlar çubuğa yakın bölgeye toplanır.
2
Küreye toprak hattı bağlama
Topraktan küreye elektron geçişi olur ve kürenin uzak ucundaki artı yükler nötrlenir.
Toprak bağlantısı, sistemdeki serbest/bağsız yüklerin nötrlenmesini sağlar; eksi yükler yakındaki artı çubuk tarafından çekildiği için kürede kalır.
3
Toprak bağlantısını kesme
Küre üzerindeki fazla eksi yükler kürede hapsolur.
Toprak bağlantısı kesilmezse, çubuk uzaklaştırıldığında eksi yükler toprağa geri dönerdi.
4
Yüklü çubuğu uzaklaştırma
Eksi yükler kürenin dış yüzeyine homojen olarak dağılır.
Çubuğun çekim kuvveti ortadan kalktığında eksi yükler birbirini iterek iletken kürenin yüzeyine en uzak olacak şekilde yayılır.

Anahtar Kavram

Etkiyle elektriklenme ve topraklama
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 307Soru

Yatay kesiti şekildeki gibi değişken olan bir borudan sabit debiyle tek yönlü akan ideal bir sıvının geçtiği üç farklı bölgenin kesit alanları sırasıyla 3S3S, SS ve 2S2S olarak verilmiştir. Buna göre, sıvının borunun bu bölgelerindeki akışkan basınçlarını (PIP_{\text{I}}, PIIP_{\text{II}}, PIIIP_{\text{III}}) en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvı basınçları en büyükten en küçüğe doğru s��rasıyla I. Bölge (PIP_{\text{I}}), III. Bölge (PIIIP_{\text{III}}) ve II. Bölge (PIIP_{\text{II}}) şeklinde sıralanır.
Bernoulli ilkesine göre yatay doğrultuda hareket eden ideal akışkanlarda akış süratinin arttığı yerde basınç azalır. Süreklilik denklemine göre kesit alanı en dar olan II. bölgede sürat en büyük olduğundan basınç (PIIP_{\text{II}}) en küçüktür. Kesit alanı en geniş olan I. bölgede ise sürat en küçük olduğundan basınç (PIP_{\text{I}}) en büyüktür. Bu sebeple doğru sıralama I > III > II şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Süreklilik denklemini (Av=sabitA \cdot v = \text{sabit}) kullanarak bölgelerdeki akış süratlerini karşılaştırın.
Kesit alanları 3S>2S>S3S > 2S > S olduğundan, akış süratleri kesit alanıyla ters orantılı olarak vII>vIII>vIv_{\text{II}} > v_{\text{III}} > v_{\text{I}} şeklinde sıralanır.
Boru içinden birim zamanda geçen sıvı hacmi (debi) sabit olduğundan, kesit alanı daraldıkça sıvının akış sürati artmalıdır.
2
Bernoulli ilkesini uygulayarak akış sürati ile basınç arasındaki ilişkiyi kurun.
Akış süratinin büyük olduğu yerde basınç küçük olur. Sürat sıralaması vII>vIII>vIv_{\text{II}} > v_{\text{III}} > v_{\text{I}} olduğundan, statik basınç sıralaması PI>PIII>PIIP_{\text{I}} > P_{\text{III}} > P_{\text{II}} olur.
Bernoulli ilkesine göre, yatay bir akışta akışkanın kinetik enerjisinin arttığı (hızlandığı) bölgelerde statik basınç düşer.

Anahtar Kavram

Süreklilik denklemine göre kesit alanı ile akış sürati ters orantılıdır. Bernoulli ilkesine göre ise yatay bir boruda akış süratinin arttığı yerlerde akışkanın statik basıncı azalır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 308Soru

İç dirençleri önemsiz özdeş üreteçler ve özdeş RR dirençleri kullanılarak aşağıdaki üç farklı devre kuruluyor:

* K devresi: Bir adet üreteç RR direncine bağlıdır.
* L devresi: Seri ve aynı yönlü akım üretecek şekilde bağlanmış iki üreteç RR direncine bağlıdır.
* M devresi: Paralel bağlanmış iki üreteç RR direncine bağlıdır.

Buna göre, bu devrelerdeki üreteçlerin (M ve L devreleri için üreteçlerin her birinin) tükenme sürelerini en uzundan en kısaya doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

M devresindeki üreteçlerden birinin tükenme süresi (tMt_M), K devresindeki üretecin tükenme süresinden (tKt_K) büyük; o da L devresindeki üreteçlerden birinin tükenme süresinden (tLt_L) büyüktür.
Üreteçlerin tükenme süreleri, üreteçlerin kendilerinden çekilen akım şiddetleri ile ters orantılıdır. K devresinde tek üreteçten εR\frac{\varepsilon}{R}, L devresinde seri bağlı üreteçlerin her birinden 2εR\frac{2\varepsilon}{R} ve M devresinde paralel bağlı üreteçlerin her birinden ε2R\frac{\varepsilon}{2R} akım çekilmektedir. Bu durumda en az akım M devresindeki üreteçlerden çekildiği için tükenme süresi en uzun M devresinde olur. En fazla akım ise L devresindeki üreteçlerden çekildiği için bu üreteçlerin tükenme süresi en kısadır. K devresindeki üreteç ise bu iki değerin arasında yer alır. Bu nedenle doğru sıralama M, K, L şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir devrenin toplam potansiyel farkını (eşdeğer emk) ve ana kol akımını Ohm Yasası (I=VRes\cI = \frac{V}{R_{eş}}) kullanarak bulunuz.
K devresi için potansiyel farkı ε\varepsilon, ana kol akımı IK=εRI_K = \frac{\varepsilon}{R} olur. L devresi için seri bağlı üreteçlerden dolayı toplam potansiyel farkı 2ε2\varepsilon, ana kol akımı IL=2εRI_L = \frac{2\varepsilon}{R} olur. M devresi için paralel bağlı üreteçlerden dolayı toplam potansiyel farkı ε\varepsilon, ana kol akımı IM=εRI_M = \frac{\varepsilon}{R} olur.
Üreteçlerin tükenme sürelerini belirleyebilmek için öncelikle devrede dolaşan akımları hesaplamak gerekir.
2
Her bir devrede tek bir üreteç üzerinden geçen (çekilen) akım şiddetini belirleyiniz.
K devresinde tek üreteç olduğundan üreteçten çekilen akım iK=εRi_K = \frac{\varepsilon}{R} olur. L devresinde üreteçler seri bağlı olduğundan her bir üreteçten ana kol akımının tamamı geçer, yani iL=2εRi_L = \frac{2\varepsilon}{R} olur. M devresinde üreteçler paralel bağlı olduğundan ana kol akımı iki üreteç tarafından eşit paylaşılır, yani her bir üreteçten iM=ε2Ri_M = \frac{\varepsilon}{2R} akım çekilir.
Bir üretecin tükenme süresi, o üretecin kendi içinden birim zamanda geçen (çekilen) akım miktarı ile doğrudan ilişkilidir.
3
Tükenme süresinin çekilen akımla ters orantılı (t1it \propto \frac{1}{i}) olduğu bilgisini kullanarak süreleri sıralayınız.
Çekilen akımlar arasında iL>iK>iMi_L > i_K > i_M ilişkisi bulunduğundan, üreteçlerin tükenme süreleri arasında tM>tK>tLt_M > t_K > t_L sıralaması elde edilir.
Üreteçten ne kadar fazla akım çekilirse kimyasal enerji o kadar hızlı harcanır ve üreteç daha kısa sürede tükenir.

Anahtar Kavram

Üreteçlerin tükenme süresi, üreteçten çekilen akım şiddeti ile ters orantılıdır (t1it \propto \frac{1}{i}).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 309Soru

Sürtünmesiz yatay düzlemde durmakta olan özdeş üç kutuya uygulanan kuvvetler ve bu kutuların yatayda gerçekleştirdikleri yer değiştirmeler ile ilgili bilgiler verilmiştir:

* I. kutu: Yatayla 6060^\circ lik açı yapan 3F3F büyüklüğündeki kuvvetin etkisinde yatay doğrultuda 2x2x kadar yer değiştiriyor (cos60=0,5\cos 60^\circ = 0,5).
* II. kutu: Yatay doğrultudaki 2F2F büyüklüğündeki kuvvetin etkisinde yatay doğrultuda 2x2x kadar yer değiştiriyor.
* III. kutu: Yatay doğrultudaki 5F5F büyüklüğündeki kuvvetin etkisinde yatay doğrultuda xx kadar yer değiştiriyor.

Buna göre, bu kuvvetlerin kutular üzerinde yaptıkları fiziksel işlerin (WIW_I, WIIW_{II} ve WIIIW_{III}) büyüklüklerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapılan fiziksel işlerin büyüklük sıralaması küçükten büyüğe doğru WI<WII<WIIIW_I < W_{II} < W_{III} şeklindedir.
I. kutu için yatay bileşen 3Fcos60=1,5F3F \cdot \cos 60^\circ = 1,5F olup yapılan iş WI=1,5F2x=3FxW_I = 1,5F \cdot 2x = 3Fx'tir. II. kutu için kuvvet yatay olup yapılan iş WII=2F2x=4FxW_{II} = 2F \cdot 2x = 4Fx'tir. III. kutu için kuvvet yatay olup yapılan iş WIII=5Fx=5FxW_{III} = 5F \cdot x = 5Fx'tir. Bu değerlerin küçükten büyüğe sıralaması WI<WII<WIIIW_I < W_{II} < W_{III} şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kutular üzerine etki eden kuvvetlerin hareket doğrultusundaki (yatay) bileşenleri belirlenir.
I. kutu için yatay kuvvet bileşeni F1x=3Fcos60=1,5FF_{1x} = 3F \cdot \cos 60^\circ = 1,5F'dir. II. ve III. kutularda kuvvetler zaten tamamen yatay doğrultuda olduğundan kuvvet değerleri sırasıyla 2F2F ve 5F5F olarak alınır.
Bir kuvvetin fiziksel iş yapabilmesi için hareket doğrultusuna paralel bir bileşeninin olması gerekir.
2
Her bir kutu üzerinde yapılan iş W=FparalelΔxW = F_{paralel} \cdot \Delta x formülü kullanılarak hesaplanır.
I. kutu için yapılan iş WI=1,5F2x=3FxW_I = 1,5F \cdot 2x = 3Fx olarak; II. kutu için yapılan iş WII=2F2x=4FxW_{II} = 2F \cdot 2x = 4Fx olarak; III. kutu için yapılan iş WIII=5Fx=5FxW_{III} = 5F \cdot x = 5Fx olarak hesaplanır.
İş, hareket doğrultusundaki net kuvvet bileşeni ile yer değiştirme miktarının çarpımına eşittir.
3
Elde edilen iş değerleri birbiriyle karşılaştırılarak küçükten büyüğe doğru sıralanır.
3Fx<4Fx<5Fx3Fx < 4Fx < 5Fx olduğundan, yapılan işler WI<WII<WIIIW_I < W_{II} < W_{III} şeklinde sıralanır.
Matematiksel olarak 3<4<53 < 4 < 5 olduğundan iş değerleri bu sırayla dizilir.

Anahtar Kavram

Fiziksel anlamda iş, bir cisme uygulanan kuvvetin hareket doğrultusundaki bileşeni ile cismin yer değiştirme miktarının çarpımıdır (W=FΔxcosθW = F \cdot \Delta x \cdot \cos\theta).
Soru 310Soru

Özdeş ortamlarda bulunan K, L ve M katı metal çubuklarının ilk boyları ve boyca genleşme katsayıları arasındaki ilişki aşağıda verilmiştir:

* K çubuğu: İlk boyu LL, boyca genleşme katsayısı 3α3\alpha
* L çubuğu: İlk boyu 2L2L, boyca genleşme katsayıları 2α2\alpha
* M çubuğu: İlk boyu 4L4L, boyca genleşme katsayısı 05α0{}5\alpha

Bu çubukların sıcaklıkları eşit miktarda artırıldığında boylarında meydana gelen uzama miktarlarını (ΔLK\Delta L_K, ΔLL\Delta L_L, ΔLM\Delta L_M) en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Uzama miktarlarının büyükten küçüğe doğru sıralaması L çubuğunun uzama miktarı, K çubuğunun uzama miktarı ve M çubuğunun uzama miktarı şeklindedir.
Çubukların boyca uzama miktarları ΔL=L0αΔT\Delta L = L_0 \cdot \alpha \cdot \Delta T formülüyle hesaplanır. Sıcaklık artışları eşit olduğundan, ilk boy ile genleşme katsayısının çarpımı en büyük olan L çubuğu en fazla, en küçük olan M çubuğu ise en az uzayacaktır. Bu da sıralamanın L, K, M şeklinde olmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Boyca genleşme formülünü belirleme
Katılarda boyca uzama miktarı formülü ΔL=L0αΔT\Delta L = L_0 \cdot \alpha \cdot \Delta T olarak tanımlanır.
Çubuklardaki uzama miktarlarını hesaplayabilmek için temel fiziksel prensibi ortaya koymak gerekir.
2
Her çubuk için uzama miktarını ayrı ayrı hesaplama
K çubuğu için ΔLK=3LαΔT\Delta L_K = 3L\alpha\Delta T, L çubuğu için ΔLL=4LαΔT\Delta L_L = 4L\alpha\Delta T, M çubuğu için ΔLM=2LαΔT\Delta L_M = 2L\alpha\Delta T bulunur.
Eşit sıcaklık değişimi (ΔT\Delta T) altında boy ve genleşme katsayısı değerlerini formülde yerine koymak gerekir.
3
Uzama miktarlarını karşılaştırma ve sıralama
Bulunan değerler karşılaştırıldığında 4LαΔT>3LαΔT>2LαΔT4L\alpha\Delta T > 3L\alpha\Delta T > 2L\alpha\Delta T ilişkisi elde edilir. Bu da uzama miktarlarının ΔLL>ΔLK>ΔLM\Delta L_L > \Delta L_K > \Delta L_M şeklinde sıralanmasını sağlar.
Elde edilen sayısal katsayıları büyüklüklerine göre dizerek nihai sıralamaya ulaşmak gerekir.

Anahtar Kavram

Katılarda boyca genleşme miktarı; ilk boy, boyca genleşme katsayısı ve sıcaklık değişimi ile doğru orantılıdır.
Soru 311Soru

Aynı türdeş ve gergin yay üzerinde yayılan üç farklı periyodik dalganın kaynaklarının frekansları sırasıyla 2 Hz2\text{ Hz}, 4 Hz4\text{ Hz} ve 6 Hz6\text{ Hz} olarak öl��ülmüştür.

Buna göre; bu dalgaların dalga boylarını (lambda\\lambda) en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dalgaların dalga boylarının en büyükten en küçüğe doğru sıralaması: Frekansı 2 Hz2\text{ Hz} olan dalga boyu, Frekansı 4 Hz4\text{ Hz} olan dalga boyu ve Frekansı 6 Hz6\text{ Hz} olan dalga boyu şeklindedir.
Dalgaların hızı yayıldıkları ortama bağlıdır. Aynı türdeş yayda yayılan dalgaların hızları eşittir. v=λfv = \lambda \cdot f bağıntısına göre hız sabitken dalga boyu ve frekans ters orantılıdır. Bu nedenle frekansı en küçük olan dalganın dalga boyu en büyük, frekansı en büyük olanın ise en küçüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Dalgaların yayılma hızlarının ortam ile ilişkisinin belirlenmesi
Dalgalar aynı türdeş yay üzerinde yayıldığı için yayılma hızları eşittir (v1=v2=v3=vv_1 = v_2 = v_3 = v).
Mekanik dalgaların yayılma hızı sadece yayıldıkları ortama bağlıdır.
2
Frekans ile dalga boyu arasındaki ilişkinin kurulması
v=λfv = \lambda \cdot f formülüne göre, hız sabit olduğunda dalga boyu ile frekans ters orantılıdır.
Aynı ortamdaki dalgaların frekansları arttıkça dalga boylarının küçülece��ini göstermek.
3
Dalga boylarının karşılaştırılması ve sıralanması
Frekanslar f1<f2<f3f_1 < f_2 < f_3 olduğundan, dalga boyları λ1>λ2>λ3\lambda_1 > \lambda_2 > \lambda_3 şeklinde sıralanır.
Ters orantı kuralını uygulayarak doğru sıralamaya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Dalgaların yayılma hızı ortama, frekansı ise kaynağa bağlıdır. Aynı ortamda yayılan dalgaların dalga boyu ile frekansı ters orantılıdır.

Alternatif Yöntem

Dalga boyunu λ=vf\lambda = \frac{v}{f} şeklinde yazarak, her bir dalga için dalga boylarını oranlayabiliriz: λ1=v2\lambda_1 = \frac{v}{2}, λ2=v4\lambda_2 = \frac{v}{4}, λ3=v6\lambda_3 = \frac{v}{6} değerleri elde edilir. Buradan doğrudan λ1>λ2>λ3\lambda_1 > \lambda_2 > \lambda_3 sıralaması görülebilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 312Soru

Bir laboratuvarda özdeş kaplara doldurulmuş X, Y ve Z sıvılarının hacimleri farklı birimler kullanılarak ölçülmüştür. Bu sıvıların hacim değerleri aşağıda verilmiştir:

* X sıvısının hacmi: 04 dm30{}4\text{ dm}^3
* Y sıvısının hacmi: 450 mL450\text{ mL}
* Z sıvısının hacmi: 3×104 m33 \times 10^{-4}\text{ m}^3

Buna göre, X, Y ve Z sıvılarının hacimlerini en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların hacimlerinin en küçükten en büyüğe doğru sıralanışı Z, X, Y şeklindedir.
Tüm hacim değerleri santimetreküp cinsine çevrildiğinde Z sıvısı 300 cm3300\text{ cm}^3, X sıvısı 400 cm3400\text{ cm}^3 ve Y sıvısı 450 cm3450\text{ cm}^3 hacmine sahip olur. Bu durumda en küçükten en büyüğe sıralama Z, X, Y şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Farklı birimlerde verilen hacim değerlerini karşılaştırabilmek için ortak bir birim olan cm3\text{cm}^3 birimine dönüştürürüz.
Karşılaştırma birimi olarak cm3\text{cm}^3 seçilmiştir.
Birimler eşitlenmeden büyüklük karşılaştırması yapılamaz.
2
1 dm3=1000 cm31\text{ dm}^3 = 1000\text{ cm}^3 bilgisini kullanarak X sıvısının hacmini hesaplarız.
04 dm3=04×1000=400 cm30{}4\text{ dm}^3 = 0{}4 \times 1000 = 400\text{ cm}^3 olur.
Desimetreküpü santimetreküpe dönüştürmek.
3
1 mL=1 cm31\text{ mL} = 1\text{ cm}^3 eşitliğini kullanarak Y sıvısının hacmini doğrudan santimetreküp cinsinden yazarız.
450 mL=450 cm3450\text{ mL} = 450\text{ cm}^3 olur.
Mililitre ile santimetreküp arasındaki birebir ilişkiyi kullanmak.
4
1 m3=106 cm31\text{ m}^3 = 10^6\text{ cm}^3 dönüşüm oranını kullanarak Z sıvısının hacmini hesaplarız.
3×104 m3=3×104×106=300 cm33 \times 10^{-4}\text{ m}^3 = 3 \times 10^{-4} \times 10^6 = 300\text{ cm}^3 olur.
Metreküpü santimetreküpe dönüştürmek.
5
Elde edilen 300 cm3300\text{ cm}^3, 400 cm3400\text{ cm}^3 ve 450 cm3450\text{ cm}^3 değerlerini küçükten büyüğe sıralarız.
300 cm3<400 cm3<450 cm3300\text{ cm}^3 < 400\text{ cm}^3 < 450\text{ cm}^3 olduğundan doğru sıralama Z, X, Y şeklindedir.
Sıvı hacimlerini karşılaştırarak sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Hacim birimleri ve birbirine dönüştürülmesi
Soru 313Soru

Doğrusal bir yol üzerinde hareket eden üç farklı canlının hareket durumları aşağıda belirtilmi��tir:

* Karınca: Başlangıçta x1=3 mx_1 = -3\text{ m} konumunda bulunup doğrudan x2=+5 mx_2 = +5\text{ m} konumuna ulaşıyor.
* Kedi: Başlangıçta x1=+4 mx_1 = +4\text{ m} konumunda bulunup önce x2=+10 mx_2 = +10\text{ m} konumuna, ardından geri dönerek x3=+7 mx_3 = +7\text{ m} konumuna ulaşıyor.
* Köpek: Başlangıçta x1=2 mx_1 = -2\text{ m} konumunda bulunup önce x2=8 mx_2 = -8\text{ m} konumuna, ardından geri dönerek x3=7 mx_3 = -7\text{ m} konumuna ulaşıyor.

Buna göre, bu canlıların hareketleri süresince gerçekleştirdikleri yer değiştirme büyüklüklerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kedinin hareketi, Köpeğin hareketi, Karıncanın hareketi sıralaması doğrudur. Yer değiştirme büyüklükleri sırasıyla 3 m3\text{ m}, 5 m5\text{ m} ve 8 m8\text{ m} olarak hesaplanır.
Yer değiştirme, hareketlinin son konumu ile ilk konumu arasındaki farktır (Δx=xsonxilk\Delta x = x_{\text{son}} - x_{\text{ilk}}). Bu tanıma göre karıncanın yer değiştirme büyüklüğü 8 m8\text{ m}, kedinin 3 m3\text{ m}, köpeğin ise 5 m5\text{ m}'dir. Küçükten büyüğe doğru sıralandığında kedi, köpek ve karınca sıralaması elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Karıncanın yer değiştirmesini hesaplama
Yer değiştirme Δx=xsonxilk\Delta x = x_{\text{son}} - x_{\text{ilk}} formülüyle bulunur. Karınca için: Δx1=5(3)=8 m\Delta x_1 = 5 - (-3) = 8\text{ m} olur.
Yer değiştirme vektörel bir büyüklük olup sadece ilk ve son konumlar arasındaki en k��sa mesafeye bağlıdır.
2
Kedinin yer değiştirmesini hesaplama
Kedi için ilk konum x1=4 mx_1 = 4\text{ m}, son konum x3=7 mx_3 = 7\text{ m}'dir. Δx2=74=3 m\Delta x_2 = 7 - 4 = 3\text{ m} olur.
Kedinin arada gittiği +10 m+10\text{ m} konumu yer değiştirmeyi etkilemez, yer değiştirme yalnızca ilk ve son konum farkıdır.
3
Köpeğin yer değiştirmesini hesaplama
Köpek için ilk konum x1=2 mx_1 = -2\text{ m}, son konum x3=7 mx_3 = -7\text{ m}'dir. Δx3=7(2)=5 m\Delta x_3 = -7 - (-2) = -5\text{ m} olur. Büyüklüğü 5=5 m|-5| = 5\text{ m}'dir.
Negatif işaret yön belirtir; yer değiştirmenin büyüklüğü sorulduğundan mutlak değer alınarak 5 m5\text{ m} olarak kullanılır.
4
Değerleri küçükten büyüğe sıralama
Yer değiştirme büyüklükleri sırasıyla: Kedi (3 m3\text{ m}) < Köpek (5 m5\text{ m}) < Karınca (8 m8\text{ m})
Hesaplanan büyüklük değerleri (3<5<83 < 5 < 8) karşılaştırılarak doğru sıralama elde edilir.

Anahtar Kavram

Yer değiştirme (vektörel büyüklük) ile alınan yol (skaler büyüklük) arasındaki fark. Yer değiştirme sadece ilk ve son konum arasındaki en kısa yönlü mesafedir.
Soru 314Soru

D��şey kesiti verilen bir rayın K noktasından ilk hızsız harekete başlayan mm kütleli bir cisim, sırasıyla L, M ve N noktalarından geçmektedir. Rayın K-M aralığı sürtünmesizdir. M-N aralığı ise sürtünmeli olup cisim bu aralıkta hareket ederken mekanik enerjisinin 2mgh2mgh kadarını ısı enerjisine dönüştürmektedir. K, L, M ve N noktalarının yer seviyesine (yatay referans çizgisine) göre yükseklikleri sırasıyla 5h5h, 3h3h, hh ve 00'dır. Buna göre, cismin belirtilen noktalardaki kinetik enerjilerini en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cismin kinetik enerjilerinin en küçükten en büyüğe doğru sıralaması K, L, N, M şeklindedir (EK<EL<EN<EME_K < E_L < E_N < E_M).
Cismin başlangıçtaki toplam mekanik enerjisi 5mgh5mgh'dir. Sürtünmesiz bölgedeki L noktasında potansiyel enerji 3mgh3mgh olduğundan kinetik enerji 2mgh2mgh, M noktasında potansiyel enerji mghmgh olduğundan kinetik enerji 4mgh4mgh olur. Sürtünmeli yolda 2mgh2mgh enerji ısıya dönüştükten sonra yer seviyesindeki N noktasında potansiyel enerji sıfır olup tüm mekanik enerji kinetik enerjiye eşittir ve değeri 3mgh3mgh'dir. K noktasında ise cisim durduğu için kinetik enerji sıfırdır. Bu durum sıralamayı K, L, N, M yapar.

Adım Adım Çözüm

1
K noktasındaki toplam mekanik enerjiyi belirlemek.
Cisim K noktasında durduğu için kinetik enerjisi EK=0E_K = 0 ve potansiyel enerjisi Ep,K=5mghE_{p,K} = 5mgh'dir. Toplam mekanik enerji Emek=5mghE_{mek} = 5mgh olur.
İlk hızı sıfır olan cismin tüm mekanik enerjisi başlangıçta potansiyel enerjiden ibarettir.
2
L noktasındaki kinetik enerjiyi hesaplamak.
K-L aralığı sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur (Emek=5mghE_{mek} = 5mgh). L noktasında potansiyel enerji Ep,L=3mghE_{p,L} = 3mgh olduğundan kinetik enerji EL=5mgh3mgh=2mghE_L = 5mgh - 3mgh = 2mgh olur.
Sürtünmesiz ortamlarda potansiyel enerjideki azalma kinetik enerjideki artışa eşittir.
3
M noktasındaki kinetik enerjiyi hesaplamak.
K-M aralığı sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur (Emek=5mghE_{mek} = 5mgh). M noktasında potansiyel enerji Ep,M=mghE_{p,M} = mgh olduğundan kinetik enerji EM=5mghmgh=4mghE_M = 5mgh - mgh = 4mgh olur.
M noktasında yükseklik azaldığı için potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür.
4
N noktasındaki kinetik enerjiyi hesaplamak.
M-N aralığındaki sürtünme nedeniyle mekanik enerjinin 2mgh2mgh'si ısıya dönüşür. N noktasında mekanik enerji Emek,N=5mgh2mgh=3mghE_{mek,N} = 5mgh - 2mgh = 3mgh kalır. N noktası yer seviyesinde olduğundan potansiyel enerji sıfırdır ve kinetik enerji EN=3mghE_N = 3mgh olur.
Sürtünmeli ortamlarda mekanik enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür ve toplam mekanik enerji azalır.
5
Kinetik enerjileri karşılaştırarak sıralamak.
Kinetik enerjiler sırasıyla EK=0E_K = 0, EL=2mghE_L = 2mgh, EN=3mghE_N = 3mgh ve EM=4mghE_M = 4mgh olarak bulunmuştur. Sıralama EK<EL<EN<EME_K < E_L < E_N < E_M şeklindedir.
Elde edilen değerler karşılaştırılarak en küçükten en büyüğe doğru sıralama yapılır.

Anahtar Kavram

Mekanik enerjinin korunumu, potansiyel ve kinetik enerji dönüşümleri ile sürtünmeli ortamlarda mekanik enerji kaybının hesaplanması.
Soru 315Soru

Sağlıklı ve aktif olarak çoğalan bir hayvan hücresinin büyüme sürecinden başlayarak bölünmeye karar vermesine kadar geçen süreçte bazı fizyolojik ve döngüsel olaylar gerçekleşir.

Buna göre, aşağıda verilen olayları hücrenin büyüme başlangıcından itibaren gerçekleşme sırasına göre ilkten sona doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Yüzey/hacim oranının azalması, çekirdek/sitoplazma oranının bozulması, G1 kontrol noktasında büyüklüğün onaylanması ve S evresinde DNA replikasyonunun gerçekleşmesi şeklindedir.
Hücre bölünmesini tetikleyen ilk faktör büyümedir. Büyüme sırasında hacim (r3r^3) yüzey alanına (r2r^2) göre daha hızlı artar ve yüzey/hacim oranı (S/VS/V) düşer. Bu düşüş, çekirdeğin sitoplazmayı yönetmesini zorlaştırarak çekirdek/sitoplazma oranını bozar. Bu durum hücreyi bölünmeye zorlar. Hücre döngüsüne giren hücre, ilk olarak G1G_1 kontrol noktasında büyüklüğü denetler. Onay aldıktan sonra SS evresinde DNA'sını eşleyerek bölünme sürecini geri dönüşsüz olarak başlatır. Dolayısıyla sıralama 'yüzey/hacim oranının azalması -> çekirdek/sitoplazma oranının bozulması -> G1 kontrol noktasının aşılması -> S evresinde DNA replikasyonu' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hücrenin büyümesiyle hacim (r3r^3) yüzey alanından (r2r^2) daha hızlı artar ve yüzey/hacim (S/VS/V) oranı düşer.
Yüzey/hacim oranının azalması ilk sırada yer alır.
Hücrenin b��yümesinin ilk doğrudan fiziksel sonucudur.
2
Yüzey/hacim oranının düşmesiyle madde alışverişi yetersizleşir ve çekirdek büyüyen sitoplazmayı yönetmekte zorlanır.
Çekirdek/sitoplazma oranının bozulması ikinci sırada gerçekleşir.
Fiziksel büyümenin çekirdek kontrolü üzerindeki etkisidir.
3
Hücre bölünme döngüsüne girer ve interfazın G1G_1 evresindeki kontrol noktasında büyüklük sınırı denetlenir.
G1G_1 kontrol noktasının aşılması üçüncü adımdır.
Bölünme kararı öncesindeki ilk döngüsel kontroldür.
4
G1G_1 kontrolünden onay alan hücre SS evresine geçerek DNA replikasyonu yapar.
SS evresinde DNA eşlenmesi son sırada yer alır.
DNA eşlenmesi, hücrenin bölünme kararının geri dönüşsüz olarak kesinleştiği evredir.

Anahtar Kavram

Hücre bölünmesini tetikleyen nedenler ve hücre döngüsünün interfaz evreleri arasındaki ilişki.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 316Soru

Düşey kesiti verilen şekildeki rayın 5h5h yüksekliğindeki PP noktasından ilk hızsız harekete başlayan mm kütleli bir cisim, sırasıyla KK, LL, MM ve NN noktalarından geçmektedir.

* PP, KK ve LL noktaları arasındaki yollar sürtünmesizdir.
* LL ve MM noktaları arasındaki yolda sürtünme nedeniyle 1,5mgh1,5mgh kadar mekanik enerji ısıya dönüşmektedir.
* MM ve NN noktaları arasındaki yol sürtünmesizdir.

Cismin geçtiği noktaların yer seviyesine göre yükseklikleri şekilde belirtildiği gibi sırasıyla 3h3h, hh, 2h2h ve 0,5h0,5h olduğuna göre, cismin bu noktalardaki kinetik enerjilerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kinetik enerjilerin büyükten küçüğe sıralaması L noktasındaki kinetik enerji, N noktasındaki kinetik enerji, K noktasındaki kinetik enerji ve M noktasındaki kinetik enerji şeklindedir.
Cismin hareket ettiği noktalardaki kinetik enerjiler hesaplandığında EL=4mghE_L = 4mgh, EN=3mghE_N = 3mgh, EK=2mghE_K = 2mgh ve EM=1,5mghE_M = 1,5mgh değerleri bulunur. Bu değerlerin büyükten küçüğe sıralaması L, N, K, M şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam mekanik enerjinin bulunması
Cisim PP noktasında durgun halden başladığı için kinetik enerjisi sıfırdır. 5h5h yüksekliğindeki potansiyel enerjisi toplam mekanik enerjiyi verir: Emek=5mghE_{mek} = 5mgh.
Sürtünmesiz ortamlarda ilk mekanik enerji, sonraki noktalarda hesaplama yapmak için referans olarak kullanılır.
2
K ve L noktalarındaki kinetik enerjilerin hesaplanması
KK noktasında (3h3h yükseklik) potansiyel enerji 3mgh3mgh olduğundan kinetik enerji EK=5mgh3mgh=2mghE_K = 5mgh - 3mgh = 2mgh olur. LL noktasında (hh yükseklik) potansiyel enerji mghmgh olduğundan kinetik enerji EL=5mghmgh=4mghE_L = 5mgh - mgh = 4mgh olur.
PLP-L aralığı sürtünmesiz olduğu için mekanik enerji korunur.
3
M ve N noktalarındaki kinetik enerjilerin hesaplanması
LML-M arasında sürtünmeye harcanan enerji 1,5mgh1,5mgh olduğundan MM noktasındaki yeni mekanik enerji 5mgh1,5mgh=3,5mgh5mgh - 1,5mgh = 3,5mgh olur. MM noktasında (2h2h yükseklik) kinetik enerji EM=3,5mgh2mgh=1,5mghE_M = 3,5mgh - 2mgh = 1,5mgh olur. MNM-N aralığı sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur ve NN noktasında (0,5h0,5h yükseklik) kinetik enerji EN=3,5mgh0,5mgh=3mghE_N = 3,5mgh - 0,5mgh = 3mgh olur.
Sürtünmeli yollarda mekanik enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür ve toplam mekanik enerji azalır.

Anahtar Kavram

Mekanik Enerjinin Korunumu ve Dönüşümü
Soru 317Soru

Düşey kesiti verilen, içinde sıkıştırılamayan homojen bir sıvı bulunan kapalı bir hidrolik sistemde; kesit alanları sırasıyla SS, 2S2S ve 3S3S olan sürtünmesiz ve sızdırmaz KK, LL ve MM pistonları aynı yatay seviyede dengededir. Bu sisteme dışarıdan uygulanan bir kuvvet sonucunda sıvı basıncında ΔP\Delta P kadar bir artış meydana gelmektedir. Buna göre, bu basınç artışı nedeniyle sıvının pistonlara uyguladığı ek sıvı basınç kuvvetlerinin büyüklüklerini en büyük olandan en küçük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ek s��vı basınç kuvvetlerinin büyüklük sıralaması en büyükten en küçüğe doğru M pistonu, L pistonu ve K pistonu şeklindedir (FM>FL>FKF_M > F_L > F_K).
Pascal Prensibi'ne göre kapalı kaplardaki sıvı basınç artışı sıvının her noktasına aynen iletildiği için tüm pistonlarda basınç artışı eşit olur. Sıvının pistonlara uyguladığı ek kuvvet ise basınç artışı ile piston alanının çarpımına eşittir. Bu nedenle yüzey alanı en büyük olan M pistonunda en fazla ek kuvvet, yüzey alanı en küçük olan K pistonunda ise en az ek kuvvet oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Pascal Prensibi'ni kullanarak sistemdeki basınç değişimini belirlemek.
Kapalı kapta bulunan sıvıya dışarıdan uygulanan basınç artışı, sıvı tarafından kabın her noktasına aynen iletilir. Bu nedenle her üç pistonun altındaki sıvı noktalarında meydana gelen basınç artışı birbirine eşit ve ΔP\Delta P kadardır.
Pascal Prensibi, sıkıştırılamayan sıvıların basınç değişimini her doğrultuda aynen ilettiğini ifade eder.
2
Basınç ve basınç kuvveti ilişkisini kurarak her bir pistona etki eden ek kuvveti formüle etmek.
Bir yüzeye etki eden basınç kuvveti F=PAF = P \cdot A ilişkisiyle bulunur. Basınçtaki ΔP\Delta P artışı nedeniyle pistonlara uygulanan ek kuvvetler; FK=ΔPSF_K = \Delta P \cdot S, FL=ΔP2SF_L = \Delta P \cdot 2S ve FM=ΔP3SF_M = \Delta P \cdot 3S olur.
Sıvı basınç kuvveti, sıvının temas ettiği yüzey alanı ile o yüzeydeki basıncın çarpımına eşittir.
3
Bulunan ek kuvvet değerlerini karşılaştırarak büyükten küçüğe sıralamak.
Elde edilen kuvvet büyüklükleri karşılaştırıldığında FM>FL>FKF_M > F_L > F_K ilişkisi bulunur.
Basınç artışı tüm pistonlarda aynı olduğundan, ek kuvvet pistonun kesit alanı ile doğru orantılıdır.

Anahtar Kavram

Pascal Prensibi ve Sıvı Basınç Kuvveti
Soru 318Soru

Fizik laboratuvarında elektromıknatısların manyetik alan gücünü etkileyen değişkenleri araştıran bir öğrenci, boyutları aynı olan üç farklı silindirik çekirdek üzerine yalıtılmış iletken teller sararak aşağıdaki elektromıknatısları oluşturuyor:

* K elektromıknatısı: Demir çekirdek üzerine sarılmış NN sarımlı bobinden II şiddetinde elektrik akımı geçiriliyor.
* L elektromıknatısı: Demir çekirdek üzerine sarılmış 2N2N sarımlı bobinden II şiddetinde elektrik akımı geçiriliyor.
* M elektromıknatısı: Plastik çekirdek üzerine sarılmış 2N2N sarımlı bobinden 2I2I şiddetinde elektrik akımı geçiriliyor.

Bobinlerin sarım uzunlukları eşit olduğuna göre; K, L ve M elektromıknatıslarının uçlarında oluşan manyetik alan şiddetlerini (BKB_K, BLB_L ve BMB_M) en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Manyetik alan şiddetlerinin en büyükten en küçüğe doğru sıralaması L, K, M şeklindedir.
Elektromıknatısların manyetik alan şiddeti formülü gereği demir çekirdekli ve sarım sayısı en fazla olan bobinin (L) manyetik alanı en büyüktür. Demir çekirdekli fakat daha az sarımlı bobin (K) ikinci sırada yer alır. Plastik çekirdeğin manyetik geçirgenliği çok düşük olduğundan, M bobininde akım ve sarım sayısı fazla olsa bile oluşan manyetik alan en zayıf kalır. Bu nedenle büyükten küçüğe doğru doğru sıralama L, K, M şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Elektromıknatısların manyetik alan şiddetini belirleyen fiziksel değişkenlerin analiz edilmesi.
Bir bobinin merkezindeki manyetik alan şiddeti BμNILB \propto \mu \cdot \frac{N \cdot I}{L} ilişkisiyle verilir. Burada μ\mu çekirdek malzemesinin manyetik geçirgenliği, NN sarım sayısı, II akım şiddeti, LL ise sarım uzunluğudur.
Sıralama yapabilmek için elektromıknatıs gücünü etkileyen fiziksel niceliklerin belirlenmesi gerekir.
2
Çekirdek malzemelerinin manyetik geçirgenliklerinin karşılaştırılması.
Demirin manyetik geçirgenliği (μdemir\mu_{\text{demir}}), plastik malzemenin manyetik geçirgenliğinden (μplastik\mu_{\text{plastik}}) çok daha büyüktür (μdemirμplastik\mu_{\text{demir}} \gg \mu_{\text{plastik}}).
Çekirdeğin ferromanyetik ya da diamanyetik/paramanyetik olmasının manyetik alan üzerindeki baskın etkisini belirlemek için.
3
Çekirdek malzemesi aynı olan K ve L elektromıknatıslarının kendi aralarında karşılaştırılması.
K ve L'nin ikisinde de demir çekirdek kullanılmıştır ve akımları eşit (II) olup sarım uzunlukları da aynıdır. L'nin sarım sayısı (2N2N), K'ninkinden (NN) büyük olduğundan BL>BKB_L > B_K olur.
Aynı çekirdek tipine sahip elektromıknatısların sarım sayılarına göre güç sıralamasını bulmak için.
4
M elektromıknatısının manyetik alan gücünün diğerleriyle kıyaslanması.
M elektromıknatısının sarım sayısı ve akımı (2N2N, 2I2I) yüksek olmasına rağmen, plastik çekirdeğin manyetik geçirgenliği demire kıyasla ihmal edilecek kadar küçüktür. Bu yüzden M'nin oluşturduğu manyetik alan en zayıftır (BK>BMB_K > B_M ve BL>BMB_L > B_M).
Çekirdek farkının sarım sayısı ve akım artışına göre baskınlığını nihai sıralamaya yansıtmak için.

Anahtar Kavram

Elektromıknatıslarda manyetik alan şiddetinin sarım sayısı, akım şiddeti ve çekirdek maddesinin manyetik geçirgenliği ile ilişkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 319Soru

Şehir şebekesinden gelen su, bir binanın tesisatındaki yatay boru hattında sabit debiyle sızdırmaz şekilde akmaktadır. Boru hattı sırasıyla geniş (11. bölge), dar (22. bölge) ve orta genişlikte (33. bölge) olmak üzere üç farklı kesit alanına sahip bölmeden oluşmaktadır. Bölgelerin kesit alanları arasında A1>A3>A2A_1 > A_3 > A_2 ilişkisi vardır.

Buna göre, suyun bu bölgelerden geçerken borunun iç yan yüzeylerine uyguladığı statik basınçlar olan P1P_1, P2P_2 ve P3P_3 büyüklüklerini en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Statik basınçların büyükten küçüğe sıralaması P1>P3>P2P_1 > P_3 > P_2 şeklindedir.
Süreklilik denklemine göre kesit alanının en büyük olduğu yerde akış hızı en küçük, en dar olduğu yerde ise akış hızı en büyüktür. Bernoulli ilkesine göre ise yatay boruda hızı küçük olan akışkanın statik basıncı daha büyüktür. Dolayısıyla en büyük basınç en geniş kesitli yerde, en küçük basınç ise en dar kesitli yerde oluşur. Bu durum basınçların en büyükten en küçüğe P1>P3>P2P_1 > P_3 > P_2 şeklinde sıralanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kesit alanları ile akış süratleri arasındaki ilişkiyi belirlemek.
Süreklilik denklemine göre, borudaki suyun debisi sabit olduğundan kesit alanı ile akış sürati ters orantılıdır. Kesit alanları A1>A3>A2A_1 > A_3 > A_2 olduğundan, akış süratleri v2>v3>v1v_2 > v_3 > v_1 şeklinde sıralanır.
Debinin sabit kalabilmesi için daralan kesitlerde akışkanın daha hızlı akması gerekir.
2
Akış süratleri ile akışkan basınçları (statik basınç) arasındaki ilişkiyi Bernoulli ilkesiyle açıklamak.
Bernoulli ilkesine göre, yatay bir boruda akan ideal bir akışkanın süratinin arttığı yerlerde statik basıncı azalır. Sürat sıralaması v2>v3>v1v_2 > v_3 > v_1 olduğundan, basınç sıralaması bunun tam tersi olan P1>P3>P2P_1 > P_3 > P_2 şeklinde gerçekleşir.
Toplam mekanik enerjinin korunumu gereği, akışkanın kinetik enerjisinin arttığı dar kesitlerde statik basınç enerjisi düşer.

Anahtar Kavram

Debi korunumu (Süreklilik denklemi) ve Bernoulli İlkesi
Soru 320Soru

Bir dalga leğeninde oluşturulan periyodik su dalgalarının dalga boyları arasındaki ili��kiyi belirlemek amacıyla yapılan üç farklı deneyde elde edilen λK\lambda_K, λL\lambda_L ve λM\lambda_M dalga boyları aşağıda verilmiştir.

Buna göre; λK\lambda_K, λL\lambda_L ve λM\lambda_M dalga boylarının büyüklüklerini en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dalga boylarının büyükten küçüğe doğru doğru sıralaması λL>λK>λM\lambda_L > \lambda_K > \lambda_M şeklindedir.
Dalga sürati ortama (derinliğe) bağlıdır. Derinliği aynı olan ortamlarda sürat aynı olduğundan periyodu büyük olan dalganın dalga boyu en büyüktür. Derinliği az olan ortamda sürat daha küçük olduğundan aynı periyotlu dalganın dalga boyu en küçüktür. Dolayısıyla dalga boylarının sıralaması en büyükten en küçüğe doğru λL>λK>λM\lambda_L > \lambda_K > \lambda_M şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortam derinliği ve dalga sürati ilişkisini belirleme.
Su dalgalarının yayılma sürati sadece leğendeki suyun derinliğine bağlıdır. Derin leğendeki sürat vv, sığ leğendeki sürat vMv_M olsun. Derinlik arttıkça sürat artacağından v>vMv > v_M olur.
Dalgaların süratinin sadece ortama bağlı olduğunu tespit etmek için.
2
Dalga boyu bağıntılarını yazma.
λ=vT\lambda = v \cdot T bağıntısına göre; λK=vT\lambda_K = v \cdot T, λL=v(2T)=2vT\lambda_L = v \cdot (2T) = 2vT ve λM=vMT\lambda_M = v_M \cdot T ifadeleri elde edilir.
Dalga boyunu, sürat ve periyot cinsinden ifade etmek için.
3
Dalga boyu büyüklüklerini karşılaştırma.
Aynı ortamda (vv sabit) periyodu daha büyük olan LL dalgasının dalga boyu KK'den büyüktür (λL>λK\lambda_L > \lambda_K). Aynı periyotlu dalgalardan derinliği az (sürati küçük) olan MM ortamındaki dalga boyu KK'den küçüktür (λK>λM\lambda_K > \lambda_M). Buradan sıralama λL>λK>λM\lambda_L > \lambda_K > \lambda_M olarak bulunur.
Elde edilen bağıntıları karşılaştırarak nihai sıralamaya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Dalgaların yayılma sürati yalnızca ortama (su dalgalarında derinliğe), periyot ise yalnızca kaynağa bağlıdır. Dalga boyu, sürat ile periyodun çarpımıyla belirlenir (λ=vT\lambda = v \cdot T).
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 16 / 17Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin