Problemler

889 soru

Soru 421Soru

Bir bulut depolama servisindeki dosya dağılımı ve doluluk oranları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Depolama alanının başlangıçta %80\%80'i doludur.
* Dolu alanın %40\%40’ını fotoğraflar, %35\%35’ini videolar ve kalan kısmını diğer belgeler oluşturmaktadır.
* Kullanıcı; fotoğrafların %25\%25’ini silip depolama alan��na belgelerin %20\%20’si kadar yeni video yüklediğinde, depolama alanındaki toplam boş alan 7272 GB olmaktadır.

Buna göre, bu bulut depolama servisinin toplam kapasitesi kaç GB't��r?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300

Cevap

Bulut depolama servisinin toplam kapasitesi 300 GB'tır.
Toplam depolama kapasitesi 100x100x olarak kabul edildiğinde, başlangıçtaki dolu alan 80x80x olur. Bu dolu alanın %40\%40'ı fotoğraf (32x32x), %35\%35'i video (28x28x) ve kalan %25\%25'i belgedir (20x20x). Fotoğrafların %25\%25'inin silinmesiyle dolu alan 8x8x azalır, belgelerin %20\%20'si kadar (4x4x) video eklenmesiyle dolu alan 4x4x artar. Neticede dolu alan 76x76x'e düşer ve boş alan 24x24x olur. 24x=7224x = 72 eşitliğinden x=3x = 3 bulunur. Toplam kapasite 100x=300100x = 300 GB olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kapasiteyi 100x100x cinsinden tanımlayarak başlangıçtaki dolu ve boş alanları belirlemek.
Toplam kapasite 100x100x ise dolu alan 80x80x, boş alan 20x20x olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak için toplam kapasiteye 100x100x değeri verilir.
2
Dolu alan içindeki fotoğraf, video ve belgelerin miktarlarını başlangıç yüzdelerine göre hesaplamak.
Fotoğraflar 32x32x, videolar 28x28x ve belgeler 20x20x olarak bulunur.
Her bir dosya türünün kapladığı alanı ayrı ayrı belirlemek, üzerlerinde yapılacak değişiklikleri uygulamak için gereklidir.
3
Fotoğrafların silinmesi ve yeni videoların eklenmesi işlemlerini gerçekleştirerek son durumdaki dolu alanı bulmak.
Silinen fotoğraflar 8x8x (24x24x kalır), eklenen videolar 4x4x olur. Son durumda dolu alan 76x76x olur.
Yapılan değişikliklerin toplam doluluk oranına etkisini belirlemek.
4
Son durumdaki boş alan miktarını xx cinsinden bulup verilen gerçek değere eşitleyerek xx'i çözmek.
Boş alan 24x=72    x=324x = 72 \implies x = 3 olur.
Depolama alanının toplam kapasitesine ulaşmak için bilinmeyen xx değerini bulmak gerekir.
5
Bulunan xx değerini başlangıçta tanımlanan toplam kapasite ifadesinde yerine yazarak sonucu elde etmek.
Toplam kapasite = 100×3=300100 \times 3 = 300 GB.
Soru kökünde bizden istenen toplam kapasite değerini hesaplamak.

Anahtar Kavram

Bir bütünün alt parçalarının yüzdelerini hesaplama ve yüzde değişimlerini denklem kurarak modelleme.
Soru 422Soru

Bir manav, tezgahındaki 150 kg150\text{ kg} patatesin önce %40\%40'ını, daha sonra ise kalan patatesin %20\%20'sini satmı��tır. Buna göre, bu manavın elinde satılmayan kaç kilogram patates kalmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 72

Cevap

Manavın elinde kalan patates miktarı 72 kilogramdır.
Başlangıçtaki 150 kg150\text{ kg} patatesin %40\%40'ı satılınca geriye %60\%60'ı kalır. Bu miktar 150×060=90 kg150 \times 0{}60 = 90\text{ kg}'dır. Kalan 90 kg90\text{ kg} patatesin de %20\%20'si satılınca geriye %80\%80'i kalacaktır. Buradan son kalan patates miktarı 90×080=72 kg90 \times 0{}80 = 72\text{ kg} olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk satış miktarının hesaplanması
60 kg
Toplam patatesin %40'ının satıldığı belirtilmiştir.
2
İlk satıştan sonra kalan miktarın bulunması
90 kg
İkinci satış kalan patatesler üzerinden yapılacağı için kalan miktar belirlenmelidir.
3
İkinci satış miktarının hesaplanması
18 kg
Kalan 90 kg patatesin %20'si satılmıştır.
4
Son durumda kalan patates miktarının bulunması
72 kg
İkinci satıştan sonra eldeki son miktar sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri ve Kalan Miktar Üzerinden Yüzde Hesaplama
Soru 423Soru

Bir masanın üzerinde yan yana duran 6 kutunun her birinde başlangıçta soldan sağa sırasıyla 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 adet bilye bulunmaktadır. Bu kutulara uygulanan her bir işlemde; yan yana bulunan herhangi iki kutunun her birine birer bilye eklenmekte ya da bu iki kutunun her birinden birer bilye çıkarılmaktadır. Buna göre, bu kutulara ardışık işlemler uygulandığında kutulardaki bilye sayıları son durumda aşağıdakilerden hangisi gibi olamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soldan sağa sırasıyla 3,3,3,3,33, 3, 3, 3, 3 ve 44 adet bilye bulunması

Cevap

Soldan sağa sırasıyla 3, 3, 3, 3, 3 ve 4 adet bilye bulunması durumu elde edilemez.
Kutulardaki dağılımlarda yan yana iki elemana aynı sayı eklendiğinde ya da çıkarıldığında alternatif toplam (x1x2+x3x4+x5x6x_1 - x_2 + x_3 - x_4 + x_5 - x_6) değişmez. Başlangıçta bu değer 3-3 olup, elde edilemeyecek olan seçenekteki alternatif toplam 1-1 çıktığı için bu durumun gerçekleşmesi imkansızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve başlangıç durumunu belirleme
Kutulardaki bilye sayıları sırasıyla x1,x2,x3,x4,x5,x6x_1, x_2, x_3, x_4, x_5, x_6 olsun. Başlangıç durumu: (1,2,3,4,5,6)(1, 2, 3, 4, 5, 6)
Sistemdeki bilye hareketlerini matematiksel olarak modellemek için kutulardaki bilye sayıları harflendirilir.
2
Kutulardaki işlem kuralına göre korunacak bir değişmez (invariant) arama
S=x1x2+x3x4+x5x6S = x_1 - x_2 + x_3 - x_4 + x_5 - x_6 alternatif toplamı tanımlanır.
Yan yana iki kutuya aynı anda +1+1 veya 1-1 uygulandığında, bu iki kutu alternatif toplamda zıt işaretlere sahip olduğu için toplamın sonucu değişmeyecektir.
3
Başlangıç durumundaki alternatif toplamı hesaplama
Sbas\clangıc\c=12+34+56=3S_{başlangıç} = 1 - 2 + 3 - 4 + 5 - 6 = -3
Herhangi bir işlem sonrasında oluşabilecek tüm geçerli durumların alternatif toplamı da 3-3 olmalıdır.
4
Seçeneklerdeki dağılımların alternatif toplamlarını kontrol etme
İncelemede elde edilemeyecek olan dağılımın alternatif toplamı 33+33+34=133 - 3 + 3 - 3 + 3 - 4 = -1 \neq -3 olarak bulunur. Diğer tüm dağılımların alternatif toplamı 3-3 çıkmaktadır.
Değişmez değer olan 3-3'ü sağlamayan dağılımın kurallara uygun işlemlerle elde edilmesi imkansızdır.

Anahtar Kavram

Değişmezlik (İnvariant) İlkesi ve Alternatif Toplam İncelemesi
Soru 424Soru

Bir güneş enerjisi santralinde bulunan A ve B tipi panellerin sayıları, günlük enerji üretim kapasiteleri ve kış aylarındaki verim kayıpları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Santraldeki toplam panel sayısının %40\%40'ı A tipi, kalanları ise B tipi panellerdir.
* A tipi bir panelin günlük enerji üretim kapasitesi, B tipi bir panelin günlük üretim kapasitesinden %25\%25 fazladır.
* Kış aylarında panellerin yüzeyinde oluşan kirlenme nedeniyle A tipi panellerin günlük üretiminde %20\%20, B tipi panellerin günlük üretiminde ise %10\%10 oranında azalma olmaktadır.

Bu santralin kış aylarındaki toplam günlük enerji üretimi 18 800 kWh18\ 800\text{ kWh} olduğuna göre, temiz durumdaki (azalma olmadan önceki) toplam günlük enerji üretimi kaç kWh\text{kWh}'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22000

Cevap

Temiz durumdaki toplam günlük enerji üretimi 22 000 kWh'dir.
Temiz durumdaki toplam günlük enerji üretimi 22 000 kWh olarak bulunur çünkü kış şartlarında gerçekleşen azalma oranları panel sayıları ve bireysel üretim miktarlarıyla ağırlıklandırıldığında toplam üretimde %15'lik bir azalmaya denk gelmektedir. Kış üretimi olan 18 800 kWh değeri, temiz üretimin %85'ine (1 - 0,15) karşılık gelir. Buradan 18 800 / 0,85 = 22 000 kWh olarak doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
B tipi panelin temiz üretimini 100x100x, A tipi panelin temiz üretimini 125x125x olarak belirlemek.
A tipi panel üretimi = 125x125x, B tipi panel üretimi = 100x100x
A tipi panelin üretimi B tipinden %25 fazladır.
2
Toplam panel sayısını 100N100N kabul ederek A ve B tipi panel sayılarını oranlamak.
A sayısı = 40N40N, B sayısı = 60N60N
Panellerin %40'ı A tipi, geri kalanı B tipidir.
3
Temiz durumdaki toplam enerji üretimini NxNx cinsinden yazmak.
Etemiz=11000NxE_{\text{temiz}} = 11000Nx
Her iki panel tipinin sayıları ile temiz durumdaki üretim kapasitelerini çarpıp toplamak gerekir.
4
Kış aylarındaki kayıpları uygulayarak yeni tekil üretim kapasitelerini bulmak.
A kış üretimi = 100x100x, B kış üretimi = 90x90x
A'da %20, B'de %10 verim kaybı uygulanır.
5
Kış aylarındaki toplam üretimi NxNx cinsinden ifade etmek.
Es¸=9400NxE_{\text{kış}} = 9400Nx
Panel sayıları ile kışlık kapasiteleri çarpıp toplam kış üretimini bulmak için.
6
Verilen kış üretimi değerini kullanarak NxNx çarpımını bulmak.
Nx=2Nx = 2
9400Nx=188009400Nx = 18800 denklemini çözmek için.
7
Bulunan NxNx değerini temiz üretim ifadesinde yerine yazarak sonucu elde etmek.
22000
Bizden istenen temiz durumdaki toplam günlük enerji üretimidir.

Anahtar Kavram

İki farklı grubun yüzdesel değişimlerini ve ağırlıklı ortalamalarını içeren çok adımlı yüzde problemleri.
Soru 425Soru

Bir tekstil atölyesi, ürettiği bir grup tişörtün etiket fiyatını maliyet fiyatı üzerinden %100\%100 kârla belirlemiştir. Bu atölye, tişörtlerin satışı ile ilgili olarak aşağıdaki kampanyaları uygulamıştır:

* Tişörtlerin %30\%30'unu etiket fiyatı üzerinden %20\%20 indirimle satmıştır.
* Kalan tişörtlerin bir kısmını etiket fiyatı üzerinden %40\%40 indirimle satmış, kalan tişörtlerin ise defolu olduğunu fark edip bunları satıştan kaldırmıştır.

Bu atölyenin tişörtlerin tamamının satışından elde ettiği kâr oranı %8\%8 olduğuna göre, defolu olduğu için satılamayan tişörtlerin sayısı tüm tişörtlerin yüzde kaçıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Defolu olduğu için satılamayan tişörtlerin sayısı tüm tişörtlerin %20'sidir.
Toplam tişört sayısı 100100 ve bir adet tişörtün maliyeti 100100 TL alındığında, toplam maliyet 1000010000 TL olur. %100\%100 kârla belirlenen etiket fiyatı 200200 TL'dir. İlk satılan %30\%30'luk kısım (3030 adet) %20\%20 indirimle tanesi 160160 TL'den satılarak 48004800 TL gelir sağlar. Tüm satıştan %8\%8 kâr elde edildiğine göre toplam gelir 1080010800 TL olmalıdır. İkinci grupta satılan tişörtlerin tanesi %40\%40 indirimle 120120 TL'den satılmıştır. 4800+120y=108004800 + 120y = 10800 denkleminden y=50y = 50 adet bulunur. Satılan toplam ürün 30+50=8030 + 50 = 80 adet olup geriye kalan 2020 ürün defoludur. Bu da toplam ürünün %20\%20'sine karşılık geldiği için doğru seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin tanımlanması ve toplam maliyetin belirlenmesi
Tişörtlerin toplam sayısı 100100 adet, bir tişörtün maliyeti ise 100100 TL olsun. Bu durumda toplam maliyet 100×100=10000100 \times 100 = 10000 TL olur. Etiket fiyatı maliyet üzerinden %100\%100 kârla belirlendiği için bir tişörtün etiket fiyatı 200200 TL olur.
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak amacıyla başlangıç değerleri 100 cinsinden seçilmiştir.
2
İlk gruptaki sat��ştan elde edilen gelirin hesaplanması
Tişörtlerin %30\%30'u (3030 adet) etiket fiyatı üzerinden %20\%20 indirimle satılmıştır. İndirimli satış fiyatı 200×(10,20)=160200 \times (1 - 0,20) = 160 TL'dir. Bu satıştan elde edilen gelir 30×160=480030 \times 160 = 4800 TL olur.
İlk grup satışın toplam gelire olan katkısını belirlemek için yapılmıştır.
3
Tüm satışlardan elde edilmesi gereken toplam gelirin hesaplanması
Atölyenin tüm tişörtlerden elde ettiği genel kâr oranı %8\%8 olduğuna göre, toplam satış geliri toplam maliyetin %108\%108'i olmalıdır. Toplam satış geliri 10000×1,08=1080010000 \times 1,08 = 10800 TL olarak bulunur.
Genel kâr oranını kullanarak ulaşılması gereken hedef ciroyu belirlemek için yapılmıştır.
4
İkinci grupta satılan tişört sayısının bulunması
İkinci grupta satılan tişörtlerin sayısı yy olsun. Bu tişörtler etiket fiyatı üzerinden %40\%40 indirimle, yani 200×(10,40)=120200 \times (1 - 0,40) = 120 TL'den satılmıştır. Toplam gelirden ilk grup geliri çıkarıldığında ikinci gruptan elde edilen gelir 108004800=600010800 - 4800 = 6000 TL olmalıdır. Buradan 120×y=6000    y=50120 \times y = 6000 \implies y = 50 adet tişört satıldığı bulunur.
İkinci grupta indirimli satılan ürün miktarını bulmak için denklem kurulmuştur.
5
Defolu ürün yüzdesinin hesaplanması
Satılan toplam tişört sayısı 30+50=8030 + 50 = 80 adettir. Geriye kalan defolu ve satılamayan tişört sayısı 10080=20100 - 80 = 20 adettir. Başlangıçta toplam ürün sayısı 100100 adet seçildiği için defolu ürün sayısı tüm tişörtlerin %20\%20'sine karşılık gelir.
Soruda istenen defolu ürün oranını bulmak için yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Kâr-zarar problemlerinde maliyet, etiket fiyatı, indirimli fiyat ve toplam kâr oranlarının doğru matrahlar üzerinden denkleştirilmesi.

Alternatif Yöntem

Maliyet fiyatını doğrudan 1 birim kabul ederek oranlar üzerinden gidilebilir. Toplam maliyet 11 olsun. Etiket fiyatı 22'dir. Satışların toplam getirisi 1,081,08 olmalıdır. İlk gruptan gelen gelir 0,30×(2×0,80)=0,480,30 \times (2 \times 0,80) = 0,48 birimdir. İkinci gruptan gelen gelir 1,080,48=0,601,08 - 0,48 = 0,60 birim olmalıdır. İkinci gruptaki tişörtlerin satış fiyatı 2×0,60=1,22 \times 0,60 = 1,2 birim olduğundan satılan miktar 0,60/1,2=0,500,60 / 1,2 = 0,50 yani %50\%50 olur. Geriye kalan %100%30%50=%20\%100 - \%30 - \%50 = \%20 defolu kısımdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 426Soru

Bir zeytin üreticisi topladığı zeytinleri sıktırarak ağırlığının %20\%20'si kadar zeytinyağı elde etmektedir. Üretici, elde ettiği bu zeytinyağının %60\%60'ını sızma zeytinyağı, geri kalanını ise riviera zeytinyağı olarak ayırıp şişelemektedir.

Üretici; sızma zeytinyağının litresini 400400 TL'ye, riviera zeytinyağının litresini ise 300300 TL'ye satmaktadır.

Bu üretici elde ettiği tüm zeytinyağının satışından toplam 72.00072.000 TL gelir elde ettiğine göre, topladığı zeytin miktarı kaç kilogramdır? (1 litre zeytinyağının ağırlığı 1 kg kabul edilecektir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1000

Cevap

Toplanan zeytin miktarı 1000 kilogramdır.
Zeytinlerin ağırlığının %20\%20'si kadar zeytinyağı elde edilmektedir. Bu yağın %60\%60'ı sızma, %40\%40'ı ise rivieradır. Fiyatlar ve miktarlar çarpılıp toplam gelir 72.00072.000 TL'ye eşitlendiğinde toplam zeytin miktarı 10001000 kg olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam zeytin miktarına 100x100x kg diyelim. Zeytinyağı elde etme oranını kullanarak toplam zeytinyağı miktarını bulal��m.
Zeytinyağı miktarı: 100x×20100=20x100x \times \frac{20}{100} = 20x litredir.
Zeytinlerin ağırlığının %20\%20'si kadar zeytinyağı elde edildiği belirtilmiştir.
2
Elde edilen zeytinyağının sızma ve riviera olarak ayrılan miktarlarını belirleyelim.
Sızma zeytinyağı: 20x×60100=12x20x \times \frac{60}{100} = 12x litre. Riviera zeytinyağı: 20x12x=8x20x - 12x = 8x litredir.
Yağın %60\%60'ı sızma zeytinyağı, geri kalanı (yani %40\%40'ı) ise riviera zeytinyağıdır.
3
Her iki zeytinyağı türünün birim satış fiyatlarını kullanarak toplam gelir denklemini kuralım.
Toplam Gelir = (12x×400)+(8x×300)=4800x+2400x=7200x(12x \times 400) + (8x \times 300) = 4800x + 2400x = 7200x TL'dir.
Sızma zeytinyağının litresi 400400 TL, riviera zeytinyağının litresi 300300 TL'dir.
4
Toplam geliri 72.00072.000 TL'ye eşitleyip xx değerini bulalım ve buradan toplam zeytin miktarını hesaplayalım.
7200x=72.000    x=107200x = 72.000 \implies x = 10 olur. Toplam zeytin miktarı: 100x=100×10=1000100x = 100 \times 10 = 1000 kg'dır.
Toplam zeytin miktarını bulmak için başlangıçta tanımladığımız 100x100x ifadesinde xx yerine 1010 yazarız.

Anahtar Kavram

Bilinmeyen bir bütünün ardışık yüzdelerini alırken doğru matrahı/temel değeri belirleyerek denklem kurma.
Soru 427Soru

Bir sayı oyununda, iki basamaklı bir doğal sayıya uygulanan her adımda şu kural işletilmektedir:

* Sayının rakamlarının çarpımına 22 eklenerek yeni bir sayı elde edilir.

Başlangıçta seçilen iki basamaklı bir doğal sayıya bu kural ardışık olarak iki kez uygulandığında elde edilen sayı 44 olmaktadır.

Buna göre, ba��langıçta seçilen sayı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

Başlangıçta seçilen sayı 25 olmalıdır.
Başlangıçtaki sayı 25 olarak seçildiğinde, birinci adımda rakamlar çarpımına 2 eklenerek 12 sayısı elde edilir. İkinci adımda ise 12 sayısının rakamlar çarpımına 2 eklenerek 4 sayısı elde edilir. Bu durum sorudaki koşulu tam olarak sağladığı için 25 değeri doğru seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuralı matematiksel olarak tanımlama ve sondan başa doğru gitme stratejisini belirleme.
Bir x sayısına kural uygulandığında elde edilen sayı f(x) = (x'in rakamları çarpımı) + 2 olur. İki kez uygulandığında f(f(x)) = 4 olmalıdır.
Soruda verilen kuralı ardışık olarak iki kez uygulayıp 4 sonucuna ulaşmak için geriye doğru işlem yapmamız gerekir.
2
İkinci adımın sonucundan bir önceki adımın sonucunu bulma.
f(y) = 4 ise (y'nin rakamları çarpımı) + 2 = 4 olmalıdır. Buradan y sayısının rakamları çarpımı 2 olarak bulunur. Rakamları çarpımı 2 olan ve bir önceki adımdan elde edilebilecek sayılar y = 12 veya y = 2 olabilir.
Son adımdan bir önceki adımdaki sayının ne olabileceğini belirlemek için.
3
Birinci adımdan elde edilen y = 12 durumunu inceleme.
f(x) = 12 ise (x'in rakamları çarpımı) + 2 = 12 olmalıdır. Buradan x'in rakamları çarpımı 10 bulunur. İki basamaklı x sayısının rakamları çarpımı 10 ise bu sayının rakamları 2 ve 5 olmalıdır. Dolayısıyla x sayısı 25 veya 52 olabilir.
12 sayısını elde eden iki basamaklı başlangıç sayılarını bulmak için.
4
Bulunan sayıların seçeneklerdeki varlığını kontrol etme.
Başlangıç sayısı 25 veya 52 olabilir. Seçeneklerde 25 sayısı bulunmaktadır.
Doğru seçeneği belirlemek için.

Anahtar Kavram

Rutin Olmayan Problemler
Soru 428Soru

Bir spor kulübündeki üç atletin (Arda, Burak ve Cenk) yaptıkları antrenmanlardaki koşu mesafeleri, sabit hızları ve süreleri ile ilgili bazı bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Arda: Saatte 12 km12\text{ km} sabit hızla 1,5 saat1,5\text{ saat} boyunca ko��muştur.
* Burak: 20 km20\text{ km}'lik parkuru 2 saat2\text{ saat}'te sabit hızla koşarak tamamlamıştır.
* Cenk: Saatte 8 km8\text{ km} sabit hızla koşarak toplam 24 km24\text{ km} yol katetmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen atletlerin isimlerine ait durumlar ile sağ sütunda bu durumları gösteren doğru sayısal değerleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Arda'n��n koştuğu toplam mesafe
Burak'ın koşu esnasındaki hızı
Cenk'in koşusunu tamamlama süresi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Arda'nın koştuğu toplam mesafe 18 km, Burak'ın hızı 10 km/saat ve Cenk'in süresi 3 saat ile eşleşir.
Arda için yol formülü (12×1,5=18 km12 \times 1,5 = 18\text{ km}), Burak için hız formülü (20/2=10 km/saat20 / 2 = 10\text{ km/saat}) ve Cenk için süre formülü (24/8=3 saat24 / 8 = 3\text{ saat}) doğru eşleştirmeleri vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Arda'nın aldığı yolu hesaplayınız.
Arda'nın aldığı toplam yol 18 km18\text{ km}'dir.
Yol formülü olan Yol=Hız×Zaman\text{Yol} = \text{Hız} \times \text{Zaman} bağıntısı kullanılarak 12 km/saat×1,5 saat=18 km12\text{ km/saat} \times 1,5\text{ saat} = 18\text{ km} elde edilir.
2
Burak'ın hızını hesaplayınız.
Burak'ın koşu hızı 10 km/saat10\text{ km/saat}'tir.
Hız formülü olan Hız=YolZaman\text{Hız} = \frac{\text{Yol}}{\text{Zaman}} bağıntısı kullanılarak 20 km2 saat=10 km/saat\frac{20\text{ km}}{2\text{ saat}} = 10\text{ km/saat} elde edilir.
3
Cenk'in koşu süresini hesaplayınız.
Cenk'in koşuyu tamamlama süresi 3 saat3\text{ saat}'tir.
Zaman formülü olan Zaman=YolHız\text{Zaman} = \frac{\text{Yol}}{\text{Hız}} bağıntısı kullanılarak 24 km8 km/saat=3 saat\frac{24\text{ km}}{8\text{ km/saat}} = 3\text{ saat} elde edilir.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol arasındaki temel doğrusal ilişki (Yol = Hız x Zaman)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 429Soru

Bir dede ile iki torununun yaşları ve doğum yıllarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Dede ile büyük torunun yaşları farkı, büyük torun ile küçük torunun yaşları farkının 88 katıdır.
* Büyük torunun doğum yılı, küçük torunun doğum yılından 66 eksiktir.
* Dedenin doğum yılı ile iki torununun doğum yılları toplamı 59765976'dır.

Buna göre, büyük torunun 2026 yılındaki yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Büyük torunun 2026 yılındaki yaşı 20'dir.
Büyük torunun doğum yılı küçük torunun doğum yılından 66 eksik olduğundan yaşları farkı 66'dır. Dede ile büyük torunun yaş farkı ise bu farkın 88 katı olan 8×6=488 \times 6 = 48'dir. 2026 yılındaki yaşları sırasıyla b+48b+48, bb ve b6b-6 olan bu kişilerin doğum yılları toplamı 59765976 ise, 2026 yılındaki yaşları toplamı 3×20265976=1023 \times 2026 - 5976 = 102 olur. Buradan (b+48)+b+(b6)=1023b+42=1023b=60b=20(b+48) + b + (b-6) = 102 \Rightarrow 3b + 42 = 102 \Rightarrow 3b = 60 \Rightarrow b = 20 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Torunların doğum yılları arasındaki farktan yaş farkını bulma.
Büyük torun ile küçük torunun yaşları farkı 66'dır.
Büyük torunun do��um yılının küçük torununkinden 66 eksik olması, onun 66 yıl daha önce doğduğunu ve bu sebeple 66 yaş daha büyük olduğunu gösterir.
2
Dede ile büyük torun arasındaki yaş farkını hesaplayarak dede ve küçük torunun yaşlarını büyük torunun yaşı (bb) cinsinden yazma.
Dedenin yaşı d=b+48d = b + 48, küçük torunun yaşı k=b6k = b - 6 olarak ifade edilir.
Dede ile büyük torunun yaşları farkı, torunların yaşları farkının (66) 88 katı olduğu için 4848 olarak hesaplanır.
3
Doğum yılları toplamından yararlanarak 2026 yılındaki yaşlar toplamını elde etme.
Dede, büyük torun ve küçük torunun 2026 yılındaki yaşları toplamı 102102'dir.
Her bir kişinin doğum yılı 2026yas\c2026 - yaş formülüyle yazıldığında, doğum yılları toplamı 3×2026(d+b+k)=59763 \times 2026 - (d + b + k) = 5976 eşitliğini verir.
4
Büyük torunun yaşını (bb) bulmak için yaşlar toplamı denklemini çözme.
b=20b = 20 olarak elde edilir.
Tüm yaşlar bb cinsinden yazılıp toplandığında 3b+42=1023b + 42 = 102 denklemi elde edilir ve bu denklem çözülerek sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Doğum yılı ile yaş arasındaki ters yönlü ilişkiyi kurarak yaş farkının zamanla değişmemesi ilkesine dayalı birinci dereceden denklem oluşturma.
Soru 430Soru

Bir e-ticaret platformunda sat��ş yapan bir esnaf, sattığı her ürün için platforma satış fiyatı üzerinden %20\%20 oranında komisyon ödemektedir. Esnaf, bir ürünün başlangıçtaki satış fiyatını, platform komisyonu kesildikten sonra maliyet üzerinden %40\%40 kâr elde edecek şekilde belirlemiştir.

Bu esnaf, kampanya döneminde bu ürünün satış fiyatında %20\%20 indirim yapmıştır.

Buna göre, kampanya döneminde yapılan bir satıştan esnafın maliyet üzerinden elde ettiği net kâr oranı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Kampanya döneminde yapılan satıştan elde edilen net kâr oranı %12\%12'dir.
Maliyet 100x100x alındığında, %20\%20 komisyon kesintisinden sonra %40\%40 net kâr kalması için esnafın eline geçen tutar 140x140x olmalıdır. Buradan 08S=140x    S=175x0{}8S = 140x \implies S = 175x bulunur. Kampanya döneminde yapılan %20\%20 indirimle yeni satış fiyatı 175x×08=140x175x \times 0{}8 = 140x olur. Bu fiyat üzerinden %20\%20 komisyon düşüldüğünde net gelir 140x×08=112x140x \times 0{}8 = 112x olur. Maliyet 100x100x olduğu için elde edilen net kâr %12\%12 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ürünün maliyetine 100x100x diyelim ve başlangıçtaki satış fiyatını SS olarak belirleyelim.
Maliyet = 100x100x, Satış Fiyatı = SS
Yüzde hesaplamalarını kolaylaştırmak amacıyla maliyete 100x100x değeri atanmıştır.
2
Platform komisyonu düşüldükten sonra esnafa kalan tutarın maliyet üzerinden %40\%40 kâr getirmesi gerektiğini belirten denklemi kuralım.
08S=140x    S=175x0{}8S = 140x \implies S = 175x
Platform komisyonu satış fiyatının %20\%20'si olduğundan, kalan %80\%80'lik kısım maliyetin %140\%140'ına eşit olmalıdır.
3
Kampanya dönemindeki %20\%20 indirimi başlangıç satış fiyatına uygulayalım.
S=175x×08=140xS' = 175x \times 0{}8 = 140x
İndirimli yeni satış fiyatını bulmak.
4
Yeni satış fiyatı üzerinden %20\%20 platform komisyonunu düşerek esnafa kalan net tutarı hesaplayalım.
Net tutar = 140x×08=112x140x \times 0{}8 = 112x
Komisyon kesildikten sonra satıcının eline geçen net geliri belirlemek.
5
Elde edilen net geliri maliyet ile karşılaştırarak net kâr oranını bulalım.
Net kâr = 112x100x=12x    %12112x - 100x = 12x \implies \%12 kâr.
Maliyet 100x100x iken net gelir 112x112x olduğundan kâr oranı doğrudan belirlenir.

Anahtar Kavram

Maliyet, satış fiyatı, indirim oranı ve komisyon kesintisi arasındaki ilişkileri kurarak net kâr hesaplama.
Soru 431Soru

Çevresi 720 metre720\text{ metre} olan dairesel bir koşu pistinde antrenman yapan Arda ve Berk, pist üzerindeki aynı noktadan aynı anda zıt yönlere doğru sabit hızlarla koşmaya başlamışlardır. Koşucular harekete başladıktan 3 dakika3\text{ dakika} sonra ilk kez karşılaşmışlardır.

İlk karşılaşmanın hemen ardından; Arda koşu hızını %50\%50 artırmış, Berk ise koşu hızını %50\%50 azaltmıştır. Koşucular yönlerini değiştirmeden yeni hızlarıyla koşmaya devam etmiş ve ilk karşılaşmalarından 4 dakika4\text{ dakika} sonra ikinci kez karşılaşmışlardır.

Buna göre, Berk'in başlangıçtaki hızı dakikada kaç metredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

Berk'in başlangıçtaki hızı dakikada 180 metredir.
Koşucuların ilk hızları toplamı 240 m/dak240\text{ m/dak} ve hız değişiminden sonraki hızları toplamı 180 m/dak180\text{ m/dak} olarak bulunur. Bu iki denklemin ortak çözümünden Berk'in başlangıçtaki hızı 180 m/dak180\text{ m/dak} olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Koşucuların başlang��çtaki hızlarının toplamını bulmak
vArda+vBerk=240 m/dakv_{\text{Arda}} + v_{\text{Berk}} = 240\text{ m/dak}
Zıt yönlü harekette karşılaşma süresi ile h��zlar toplamının çarpımı toplam pist çevresini verir.
2
Hız değişimlerinden sonraki yeni hızlar toplamını bulmak
15vArda+05vBerk=180 m/dak1{}5 \cdot v_{\text{Arda}} + 0{}5 \cdot v_{\text{Berk}} = 180\text{ m/dak}
İlk karşılaşmadan sonra yön değişmediği için ikinci karşılaşma için yine tüm pist çevresinin tamamlanması gerekir.
3
İki bilinmeyenli denklem sistemini çözerek Arda'nın hızını belirlemek
vArda=60 m/dakv_{\text{Arda}} = 60\text{ m/dak}
İkinci denklem olan 3vArda+vBerk=3603 \cdot v_{\text{Arda}} + v_{\text{Berk}} = 360 ifadesinden birinci denklem çıkarılarak Arda'nın hızı yalnız bırakılır.
4
Arda'nın hızını kullanarak Berk'in hızını hesaplamak
vBerk=180 m/dakv_{\text{Berk}} = 180\text{ m/dak}
İlk denklemde Arda'nın hızı yerine yazıldığında Berk'in başlangıçtaki hızına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Dairesel pistte zıt yönlü hareket ve hız değişimi senaryoları
Soru 432Soru

Bir AA pozitif tam sayısının kendisi hariç en büyük üç pozitif tam sayı böleninin toplamına bu sayının 'bölensel derinliği' denir. Kendisi hariç en fazla iki pozitif tam sayı böleni olan sayıların bölensel derinliği 0 kabul edilir. Örnek: 12 sayısının kendisi hariç bölenleri 1, 2, 3, 4 ve 6'dır. Bunlardan en büyük üç tanesinin toplamı 6+4+3=136 + 4 + 3 = 13 olduğundan 12 sayısının bölensel derinliği 13'tür. Buna göre, bölensel derinliği 42 olan iki basamaklı bir doğal sayının rakamları toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Rakamları toplamı 6 olan seçenektir.
Bölensel derinliği 42 olan iki basamaklı tek sayı 42'dir. 42 sayısının kendisi hariç en büyük üç böleni 21, 14 ve 7'dir. Bu bölenlerin toplamı 21+14+7=4221 + 14 + 7 = 42 olduğundan koşul sağlanır. 42 sayısının rakamları toplamı 4+2=64 + 2 = 6 olur. Bu nedenle doğru cevap 6 değerini içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Bölensel derinlik tanımına göre sayının bölenleri arasındaki ilişkiyi kurmak.
Bölensel derinliği 42 olan NN sayısının kendisi hariç en büyük üç böleni, 1 hariç en küçük üç böleni olan a<b<ca < b < c cinsinden Na+Nb+Nc=42\frac{N}{a} + \frac{N}{b} + \frac{N}{c} = 42 şeklinde yazılır.
NN sayısının en büyük bölenlerini, en küçük bölenleri yardımıyla ifade ederek denklem elde etmek için.
2
Elde edilen denklemi düzenleyerek NN ve bölenler arasındaki ilişkiyi analiz etmek.
N(1a+1b+1c)=42N \left( \frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c} \right) = 42 denklemi elde edilir.
Değişken sayısını azaltmak ve sayı değerlerini sınırlandırmak için.
3
N=42N = 42 durumunu incelemek ve bölenleri bulmak.
1a+1b+1c=1\frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c} = 1 denklemini sağlayan ve a<b<ca < b < c koşuluna uyan tek pozitif tam sayı üçlüsü (2,3,6)(2, 3, 6)'dır.
En küçük bölenlerin 2, 3 ve 6 olabileceğini doğrulamak için.
4
Bulunan N=42N = 42 değerinin problemin tüm koşullarını sağladığını kontrol etmek ve rakamları toplamını hesaplamak.
42 sayısının 1 hariç en küçük üç böleni 2, 3, 6'dır. En büyük üç böleni ise 21, 14, 7 olup toplamları 42'dir. Koşul sağlandığı için rakamlar toplamı 4+2=64 + 2 = 6 olur.
Soruda istenen nihai sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Pozitif bölen sayıları ve rutin olmayan problem çözme
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 433Soru

İki istasyon arasında sefer yapan bir banliyö treni, gidiş yolunda saatte 40 km40\text{ km} sabit hızla hareket etmiş; dönüş yolunda ise aynı hattı kullanarak saatte 60 km60\text{ km} sabit hızla ilk istasyona geri dönmüştür.

Buna göre, bu trenin tüm gidiş-dönüş yolculuğu boyunca ortalama hızı saatte kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48

Cevap

Ortalama hız 48 km/sa48\text{ km/sa}'dir.
Ortalama hız, toplam alınan yolun toplam geçen süreye oranı ile hesaplanır. Gidiş ve dönüş yolları eşit olduğundan, ortalama hız 48 km/sa48\text{ km/sa} olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
İki istasyon arasındaki mesafeye x kmx\text{ km} diyelim ve gidiş ile dönüş sürelerini tanımlayalım.
Gidiş süresi t1=x40t_1 = \frac{x}{40} saat, dönüş süresi ise t2=x60t_2 = \frac{x}{60} saat olur.
Hız formülü olan Zaman=YolHız\text{Zaman} = \frac{\text{Yol}}{\text{Hız}} bağıntısını uygulamak için.
2
Tüm yolculuk boyunca geçen toplam süreyi hesaplayalım.
ttoplam=t1+t2=x40+x60=3x+2x120=5x120=x24t_{\text{toplam}} = t_1 + t_2 = \frac{x}{40} + \frac{x}{60} = \frac{3x + 2x}{120} = \frac{5x}{120} = \frac{x}{24} saat.
Ortalama hız formülünde payda kısmında kullanılacak toplam süreyi bulmak için paydaları eşitleyerek toplama yaparız.
3
Gidiş-dönüş boyunca alınan toplam yolu ve ortalama hızı hesaplayalım.
Toplam yol x+x=2x kmx + x = 2x\text{ km}'dir. Ortalama hız Vort=Toplam YolToplam Zaman=2xx24=2x24x=48 km/saV_{\text{ort}} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Zaman}} = \frac{2x}{\frac{x}{24}} = 2x \cdot \frac{24}{x} = 48\text{ km/sa} olarak bulunur.
Ortalama hızın tanımı gereği toplam yolun toplam zamana oranlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Ortalama Hız Hesaplama

Alternatif Yöntem

Ortalama hız formülü olan Vort=2v1v2v1+v2V_{\text{ort}} = \frac{2 \cdot v_1 \cdot v_2}{v_1 + v_2} kısayolu kullanılabilir. Bu formülde değerler yerine yazıldığında: Vort=2406040+60=4800100=48 km/saV_{\text{ort}} = \frac{2 \cdot 40 \cdot 60}{40 + 60} = \frac{4800}{100} = 48\text{ km/sa} elde edilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 434Soru

A ve B şehirlerinden hızları sırasıyla vAv_A ve vBv_B olan iki araç, aynı anda birbirlerine doğru sabit hızlarla harekete başlamış ve bir süre sonra aralarındaki C noktasında karşılaşmışlardır. Harekete başladıklarında B'den kalkan aracın ilk hızı, A'dan kalkan aracın ilk hızının 1,51,5 katıdır.

C noktasındaki karşılaşma anından hemen sonra;
* A'dan yola çıkan araç hızını 22 katına çıkarmış,
* B'den yola çıkan araç ise hızını üçte birine (1/31/3'ine) düşürmüştür.

Bu hız değişimlerinin ard��ndan, A'dan hareket eden araç karşılaşma noktasından B şehrine 66 saatte ulaştığına göre, B'den hareket eden araç karşılaşma noktasından A şehrine kaç saatte ulaşır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

B'den hareket eden araç karşılaşma noktasından A şehrine 16 saatte ulaşır.
Araçların başlangıç hızları 2v2v ve 3v3v olarak oranlandığında, karşılaşma süresi 8 saat olarak bulunur. Bu süreyle ACAC yolu 16v16v olur. B'den gelen araç hızını vv değerine düşürdüğü için 16v16v mesafeyi 16 saatte tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç hızlarını değişkenler cinsinden belirleme.
A'dan kalkan aracın hızı vA=2vv_A = 2v ise B'den kalkan aracın hızı vB=1,52v=3vv_B = 1,5 \cdot 2v = 3v olur.
B'den kalkan aracın hızı A'dan kalkanın 1,5 katı olduğundan işlem kolaylığı için 2v2v ve 3v3v değerleri seçilmiştir.
2
Karşılaşma noktası C'ye kadar alınan yolları süreye bağlı olarak ifade etme.
Karşılaşma süresi tt saat olsun. Bu durumda ACAC mesafesi 2vt2vt, BCBC mesafesi ise 3vt3vt olur.
Yol = Hız ×\times Zaman formülü kullanılarak karşılaşma noktasına kadar olan mesafeler belirlenir.
3
Karşılaşma sonrası A'dan gelen aracın hareketini analiz ederek karşılaşma süresini bulma.
A'dan gelen aracın yeni hızı 22v=4v2 \cdot 2v = 4v olur. BCBC yolunu 6 saatte aldığı için BC=4v6=24vBC = 4v \cdot 6 = 24v bulunur. Buradan 3vt=24v    t=83vt = 24v \implies t = 8 saat elde edilir.
A'dan kalkan aracın karşılaşmadan sonra aldığı yol ve yeni hızı yardımıyla bilinmeyen tt süresi bulunur.
4
B'den gelen aracın karşılaşma sonrası A'ya ulaşma süresini hesaplama.
ACAC mesafesi 2v8=16v2v \cdot 8 = 16v olarak bulunur. B'den gelen aracın yeni hızı 3v/3=v3v / 3 = v olur. A'ya ulaşma süresi ise 16v/v=1616v / v = 16 saat olarak bulunur.
B'den kalkan aracın yeni hızı ve gitmesi gereken ACAC yolu kullanılarak kalan süresi hesaplanır.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol ilişkisi (x=vtx = v \cdot t) ile hız değişimlerinin süreye olan etkisinin oran-orantı yoluyla çözülmesi.
Soru 435Soru

Elif, Murat ve Selin'in 20202020 yılındaki yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Murat, Elif'ten 44 yaş büyüktür.
* Selin'in yaşı, Elif ile Murat'ın yaşları toplamının yarısına eşittir.
* 20262026 yılında, Selin ile Murat'ın yaşları toplamı, Elif'in yaşının 33 katından 1212 eksiktir.

Buna göre, Selin'in 20262026 yılındaki yaşı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2020

Cevap

Selin'in 20262026 yılındaki yaşı 2020'dir.
Doğru seçenekte belirtilen değer, kurulan yaş denkleminin çözümüne dayanmaktadır. Elif'in 20202020 yılındaki yaşı 1212 olarak bulunduktan sonra, Selin'in 20262026 yılındaki yaşı olan E+8E + 8 ifadesinde yerine yazıldığında 2020 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin 20202020 yılındaki yaşlarını belirlemek için bir bilinmeyen tanımlayalım.
Elif'in 20202020 yılındaki yaşı EE olsun. Bu durumda Murat'ın yaşı M=E+4M = E + 4 ve Selin'in yaşı S=E+(E+4)2=E+2S = \frac{E + (E + 4)}{2} = E + 2 olur.
Soruda verilen ilk iki bilgiyi matematiksel denklemlere dökmek için.
2
20262026 yılındaki (yani 66 yıl sonraki) yaşlarını hesaplayalım.
20262026 yılında Elif E+6E + 6 yaşında, Murat E+10E + 10 yaşında, Selin ise E+8E + 8 yaşında olur.
Aradan geçen 66 yılda herkesin yaşının 66 artacağını hesaba katmak için.
3
20262026 yılı için verilen yaş ilişkisi denklemini kurup çözelim.
S2026+M2026=3E202612S_{2026} + M_{2026} = 3 \cdot E_{2026} - 12 bağıntısından;
(E+8)+(E+10)=3(E+6)12(E + 8) + (E + 10) = 3(E + 6) - 12
2E+18=3E+18122E + 18 = 3E + 18 - 12
2E+18=3E+62E + 18 = 3E + 6
E=12E = 12 bulunur.
20262026 yılındaki yaşlar arasındaki bağıntıyı kullanarak başlangıçtaki bilinmeyeni bulmak için.
4
Bulunan EE değerini kullanarak Selin'in 20262026 yılındaki yaşını hesaplayalım.
Selin'in 20262026 yılındaki yaşı: S2026=E+8=12+8=20S_{2026} = E + 8 = 12 + 8 = 20 olur.
Soru kökünde bizden istenen nihai değere ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde zaman geçtikçe gruptaki her bireyin yaşının aynı miktarda artması ve yaş farklarının sabit kalması ilkesi.
Soru 436Soru

Kütleleri birbirinden farklı olan KK, LL, MM ve NN kutuları eşit kollu bir teraziyle tartıldığında aşağıdaki durumlar elde edilmiştir:

- Terazinin bir kefesine KK, diğer kefesine LL kutusu konulduğunda LL kutusunun bulunduğu kefe daha ağır gelmiştir.
- Terazinin bir kefesine KK ve LL, diğer kefesine MM ve NN kutuları birlikte konulduğunda terazi dengeye gelmiştir.
- Terazinin bir kefesine KK ve NN, diğer kefesine LL ve MM kutuları birlikte konulduğunda KK ve NN kutularının bulunduğu kefe daha ağır gelmiştir.

Buna göre; KK, LL, MM ve NN kutularının kütlelerini en hafif olandan en ağır olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kutuların hafiften ağıra doğru sıralaması M<K<L<NM < K < L < N şeklindedir.
Doğru sıralama elde edilirken terazinin dengede olma ve ağır gelme durumları cebirsel olarak modellenmiştir. K+L=M+NK + L = M + N ve K+N>L+MK + N > L + M bağıntıları ortak çözüldüğünde N>LN > L olduğu kesinleşir. Bu bilgi kullanılarak K>MK > M olduğu bulunur. K<LK < L verisiyle birleştirildiğinde M<K<L<NM < K < L < N sıralamasına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Terazi durumlarını matematiksel eşitlik ve eşitsizlik olarak ifade edin.
K<LK < L (1. durum), K+L=M+NK + L = M + N (2. durum) ve K+N>L+MK + N > L + M (3. durum) bağıntıları elde edilir.
Problemdeki sözel bilgileri cebirsel olarak analiz edebilmek için.
2
Eşitlik ve eşitsizliği kullanarak NN ve LL arasındaki ilişkiyi belirleyin.
K+L=M+N    KM=NLK + L = M + N \implies K - M = N - L olur. Üçüncü bağıntıda KM>LNK - M > L - N yazılıp yerine konursa NL>LN    2(NL)>0    N>LN - L > L - N \implies 2(N - L) > 0 \implies N > L elde edilir.
Kutuların kütleleri arasındaki bağıntıyı sadeleştirip tek değişkenli eşitsizlik elde etmek için.
3
KK ve MM arasındaki ilişkiyi belirleyin.
N>LN > L olduğundan NL>0N - L > 0 olur. Bu durumda KM=NLK - M = N - L eşitliğinden KM>0    K>MK - M > 0 \implies K > M bulunur.
KK ve MM kutularının kütlelerini birbiriyle kıyaslayabilmek için.
4
Elde edilen tüm eşitsizlikleri birleştirerek kesin sıralamayı oluşturun.
M<KM < K olduğunu biliyoruz. Ayrıca ilk durumdan K<LK < L ve ikinci adımdan L<NL < N olduğunu bulduk. Bunları birleştirdiğimizde M<K<L<NM < K < L < N sıralaması elde edilir.
En hafiften en ağıra doğru doğru sıralamayı tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Birinci Dereceden Denklem ve Eşitsizlik Sistemleri ile Rutin Olmayan Problemler Çözümü
Soru 437Soru

Bir üretici topladığı yaş incirleri kurutarak kuru incir elde etmektedir. Bu sürece dair bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Yaş incir kurutulduğunda ağırlığının %20\%20'sini kaybetmektedir.
* Yaş incirin kilogram alış fiyatı 4242 TL'dir.
* Elde edilen kuru incirler için kilogram başına 1010 TL paketleme ve nakliye masrafı yapılmaktadır.

Bu ��retici, paketlenmiş kuru incirlerin tamamının satışından %20\%20 kâr elde etmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, üretici paketlenmiş kuru incirin kilogramını kaç TL'den satmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 75

Cevap

Üretici, paketlenmiş kuru incirin kilogramını 75 TL'den satmalıdır.
Yaş incir kuruduğunda %20 fire verdiği için 1 kg kuru incir elde etmek adına 1,25 kg yaş incir gerekir. Bu yaş incirin ham madde maliyeti 1,25 * 42 = 52,5 TL'dir. Üzerine 10 TL paketleme ve nakliye masrafı eklendiğinde toplam maliyet 62,5 TL olur. Bu maliyet üzerinden %20 kâr elde edebilmek için satış fiyatı 62,5 * 1,20 = 75 TL olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuru incir elde etmek için gereken yaş incir miktarının bulunması
1,25 kg yaş incir gerekir.
Yaş incir kuruduğunda %20 ağırlık kaybettiği için yaş ağırlığının %80'i kadar kuru incir elde edilir. 1 kg kuru incir için 1 / 0,80 = 1,25 kg yaş incir kullanılması gerekir.
2
1 kg kuru incir için ham madde maliyetinin hesaplanması
52,5 TL
Yaş incirin kilogramı 42 TL olduğundan, gereken 1,25 kg yaş incirin maliyeti 1,25 * 42 = 52,5 TL olarak bulunur.
3
Toplam maliyetin belirlenmesi
62,5 TL
1 kg kuru incir için 52,5 TL ham madde maliyetine ek olarak 10 TL paketleme ve nakliye masrafı yapılmaktadır: 52,5 + 10 = 62,5 TL.
4
Hedeflenen %20 kâr oranına göre satış fiyatının hesaplanması
75 TL
Toplam maliyet üzerinden %20 kâr elde etmek için maliyet 1,20 ile çarpılır: 62,5 * 1,20 = 75 TL.

Anahtar Kavram

Kâr-zarar problemlerinde fire (ağırlık kaybı) durumunda birim maliyetin artışını ve toplam maliyet üzerinden kâr oranını hesaplama.
Soru 438Soru

Bir havalimanında bulunan belirli bir uzunluktaki yürüyen bant, çalışmadığı durumlarda üzerinden sabit hızla yürüyen bir kişi tarafından tt saniyede geçilmektedir.

Bandın çalışır durumda olduğu ve hareket yönünün bu kişinin yürüme yönüyle aynı olduğu bir anda; kişinin bandın üzerindeki yürüme hızı, bandın hareket hızının 33 katıdır. Bu kişi bant üzerinde yürümeye başladıktan tam olarak yolun yarısına geldiği anda, bandın hareket yönü aniden tersine dönmüş ve bandın hızı başlangıçtaki hızının 22 katına çıkmışt��r.

Bu kişi yürüme yönünü ve bant üzerindeki yürüme hızını değiştirmeden yürümeye devam ettiğine göre, bandın sonuna ulaştığında toplam geçecek süre kaç tt olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 158\frac{15}{8}

Cevap

Toplam geçen süre 158t\frac{15}{8}t olur.
Kişinin bant çalışmıyorken hızı vv ve bandın uzunluğu LL olduğunda t=Lvt = \frac{L}{v} olur. İlk yarıda yere göre hız 43v\frac{4}{3}v olup geçen süre 38t\frac{3}{8}t, ikinci yarıda ise bandın yönü tersine dönüp hızı 22 katına çıktığından yere göre hız 13v\frac{1}{3}v ve geçen süre 32t\frac{3}{2}t olur. Bu iki sürenin toplamı 158t\frac{15}{8}t değerini verir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürüyen bandın uzunluğunu LL, kişinin bandın çalışmadığı durumdaki (yani banda göre) hızını vv olarak tanımlayalım ve duran banttaki geçiş süresi ile ilişkilendirelim.
Duran bantta L=vtL = v \cdot t olduğundan t=Lvt = \frac{L}{v} olur.
Soru bizden sonucu tt cinsinden istediği için yürüme hızını ve bandın uzunluğunu tt parametresine bağlamamız gerekir.
2
İlk yarıda (L/2L/2 mesafesinde) bandın hızı ve kişinin yere göre hızını belirleyip geçen süreyi hesaplayalım.
Kişinin hızı vv ise bandın hızı vband1=v3v_{band1} = \frac{v}{3} olur. Aynı yönde hareket ettikleri için yere göre hız vyer1=v+v3=43vv_{yer1} = v + \frac{v}{3} = \frac{4}{3}v olur. İlk yarı için geçen süre: t1=L/243v=3L8v=38tt_1 = \frac{L/2}{\frac{4}{3}v} = \frac{3L}{8v} = \frac{3}{8}t bulunur.
Hareketi iki farklı hız bölgesi olduğu için parçalayarak incelememiz ve ilk bölgenin süresini bulmamız gerekir.
3
İkinci yarıda (L/2L/2 mesafesinde) bandın yeni hızı, yeni yönü ve kişinin yeni yere göre hızını belirleyip geçen süreyi hesaplayalım.
Bandın yeni hızı vband2=2v3=23vv_{band2} = 2 \cdot \frac{v}{3} = \frac{2}{3}v olur. Bant yönü tersine döndüğünden kişinin yere göre yeni hızı vyer2=v23v=13vv_{yer2} = v - \frac{2}{3}v = \frac{1}{3}v olur. İkinci yarı için geçen süre: t2=L/213v=3L2v=32tt_2 = \frac{L/2}{\frac{1}{3}v} = \frac{3L}{2v} = \frac{3}{2}t bulunur.
Bandın yönü ve hızı değiştiği için ikinci yarıdaki yeni yere göre hızı bulup bu kısım için geçen süreyi hesaplamalıyız.
4
İki aşamada geçen süreleri toplayarak toplam süreyi tt cinsinden bulalım.
ttoplam=t1+t2=38t+32t=158tt_{toplam} = t_1 + t_2 = \frac{3}{8}t + \frac{3}{2}t = \frac{15}{8}t elde edilir.
Yolculuğun tamamı boyunca geçen toplam süreyi bulmak için her iki yarıda harcanan süreleri toplamamız gerekir.

Anahtar Kavram

Hız ve Hareket Problemlerinde Bağıl Hız ve Yere Göre Hız
Soru 439Soru

Bir termos üreticisinin ürettiği küçük ve büyük boy iki farklı termosun hacimleri ve doluluk oranları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Büyük boy termosun hacmi, küçük boy termosun hacminden %20\%20 fazladır.
* Başlangıçta küçük boy termosun %60\%60'ı, büyük boy termosun ise %50\%50'si çay ile doludur.

Küçük boy termostaki çayın %20\%20'si büyük boy termosa boşaltıldığında, son durumda büyük boy termosun yüzde kaçı çay ile dolu olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Son durumda büyük boy termosun %60'ı çay ile dolu olur.
Küçük boy termosun hacmi 100V100V, büyük boy termosun hacmi 120V120V olarak alındığında; başlangıçta her iki termosta da 60V60V çay bulunur. Küçük boy termostaki çayın %20\%20'si olan 12V12V, büyük boy termosa eklendiğinde büyük boy termostaki toplam çay 72V72V olur. Bu miktar, büyük boy termosun hacmi olan 120V120V'nin %60\%60'ına karşılık geldiğinden doğru cevap 60 seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Termosların hacimlerini ve başlangıçtaki çay miktarlarını belirleme
Küçük boy termosun hacmi 100V100V olsun. Büyük boy termosun hacmi bunun %20\%20 fazlası olduğundan 120V120V olur. Başlangıçta küçük boy termosta 100V×%60=60V100V \times \%60 = 60V çay vardır. Büyük boy termosta ise 120V×%50=60V120V \times \%50 = 60V çay vardır.
Soruda verilen doluluk oranlarını ve hacim ilişkilerini kullanarak her iki termosun başlangıçtaki çay miktarlarını değişkenler cinsinden ifade etmek gerekir.
2
Küçük boy termostan aktarılan çay miktarını hesaplama
Küçük boy termostaki çay miktarının %20\%20'si: 60V×%20=12V60V \times \%20 = 12V çay aktarılır.
Büyük boy termosa ne kadar çay ekleneceğini bulmak için aktarılan çay miktarını hesaplamalıyız.
3
Büyük boy termosun son durumdaki doluluk oranını hesaplama
Büyük boy termostaki son çay miktarı: 60V+12V=72V60V + 12V = 72V olur. Büyük boy termosun doluluk oranı ise 72V120V×100=%60\frac{72V}{120V} \times 100 = \%60 olarak bulunur.
Büyük boy termosun son durumdaki doluluk yüzdesini bulmak için, içindeki son çay miktarını kendi toplam hacmine oranlarız.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemlerinde Taban Değeri (Matrah) Belirleme
Soru 440Soru

Bir hediyelik eşya dükkanı sahibi, tanesini 5050 TL'den aldığı bir miktar seramik kupanın taşıma esnasında %20\%20'sinin kırıldığını fark etmiştir. Dükkan sahibi, kalan sağlam kupaların tamamını satarak bu alım-satım işleminden %40\%40 kâr elde etmeyi hedeflemektedir. Buna göre, dükkan sahibinin hedeflediği kâr oranına ulaşabilmesi için sağlam kupaların tanesini, başlangıçtaki birim maliyet fiyatı olan 5050 TL üzerinden yüzde kaç kârla satmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 75

Cevap

Sağlam kupaların tanesi başlangıçtaki birim maliyet fiyatı üzerinden %75 kârla satılmalıdır.
Toplam maliyet 500 TL kabul edildiğinde, %40 kâr elde etmek için toplam 700 TL gelir elde edilmelidir. Kırılan kupalardan sonra geriye kalan 8 kupanın tanesi 87,5 TL'den satılmalıdır. Bu satış fiyatı, başlangıçtaki 50 TL'lik maliyete göre %75 kâr anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kolay hesaplama yapabilmek için dükkan sahibinin tanesi 5050 TL'den 1010 adet kupa aldığını varsayalım.
Toplam maliyet = 10×50=50010 \times 50 = 500 TL olur.
Alış maliyetini ve hedeflenen geliri somut sayılarla hesaplamak işlemi kolaylaştırır.
2
Dükkan sahibinin bu alım-satımdan %40\%40 kâr elde edebilmesi için kazanması gereken toplam tutarı hesaplayalım.
Hedeflenen Toplam Gelir = 500×(1+40100)=700500 \times (1 + \frac{40}{100}) = 700 TL olur.
%40 kâr hedefine ulaşmak için gereken toplam ciroyu belirlemek gerekir.
3
Kupaların %20\%20'si kırıldığına göre geriye kalan sağlam kupa adedini bulalım.
Sağlam Kupa Adedi = 10×(120100)=810 \times (1 - \frac{20}{100}) = 8 adet kupa.
Satılabilecek durumdaki ürün sayısını netleştirmeliyiz.
4
Hedeflenen 700700 TL gelire ulaşmak için sağlam kupaların tanesinin kaç TL'ye satılması gerektiğini bulalım.
Birim Satış Fiyatı = 7008=87,5\frac{700}{8} = 87,5 TL.
Sağlam kupaların her birinin satış fiyatını belirleyerek kâr oranını hesaplayabiliriz.
5
Birim satış fiyatının, başlangıçtaki maliyet fiyatı olan 5050 TL'ye göre yüzde kaç kârla belirlendiğini bulalım.
Kâr oranı = 87,55050×100=75\frac{87,5 - 50}{50} \times 100 = 75 yani %75\%75'tir.
Kupaların birim maliyetine kıyasla yapılması gereken kâr yüzdesini bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Fire verilen durumlarda maliyet artışını hesaba katarak hedeflenen kâr oranına göre yeni satış fiyatını belirleme.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 22 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 22 | Examkin