Problemler

889 soru

Soru 521Soru

Fatih, Göktuğ ve Hakan isimli üç arkadaşın bugünkü yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Fatih'in bugünkü yaşı, Göktuğ'nun bugünkü yaşından 44 fazladır.
* Göktuğ ve Hakan'ın bugünkü yaşları toplamı, Fatih'in bugünkü yaşının 22 katından 33 eksiktir.

Buna göre; Fatih, Göktuğ ve Hakan'ı doğum yıllarına göre en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğum yılı en eski olan en büyük kişidir. Yapılan hesaplamalar sonucunda yaş sıralaması Hakan > Fatih > Göktuğ olarak bulunur. Bu durumda doğum yıllarının en eskiden en yeniye doğru sıralanışı Hakan, Fatih, Göktuğ şeklindedir.
Denklemler çözüldüğünde Hakan'ın Fatih'ten 11 yaş, Fatih'in ise Göktuğ'dan 44 yaş büyük olduğu görülür. Yaşı en büyük olan Hakan'ın doğum yılı en eski, yaşı en küçük olan Göktuğ'nun doğum yılı ise en yenidir. Bu nedenle doğru sıralama Hakan, Fatih, Göktuğ şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin bugünkü yaşlarını sırasıyla FF, GG ve HH olarak belirleyip ilk ifadeyi denklem haline getirelim.
F=G+4F = G + 4 veya G=F4G = F - 4
Fatih'in yaşının Göktuğ'nun yaşından 44 fazla olduğu belirtilmiştir.
2
İkinci ifadeyi denklemleştirip ilk bulduğumuz GG değerini yerine yazarak Hakan ile Fatih arasındaki yaş ilişkisini bulalım.
G+H=2F3    (F4)+H=2F3    H=F+1G + H = 2F - 3 \implies (F - 4) + H = 2F - 3 \implies H = F + 1
Göktuğ ve Hakan'ın yaşları toplamının, Fatih'in yaşının 22 katından 33 eksik olduğu verilmiştir.
3
Kişilerin yaşlarını karşılaştırarak büyükten küçüğe sıralayalım ve doğum yılı sıralamasına geçiş yapalım.
Yaşlar arasındaki ilişki H>F>GH > F > G şeklindedir. Dolayısıyla doğum yılı sıralaması en eskiden en yeniye Hakan, Fatih, Göktuğ şeklindedir.
Bir kişinin yaşı ne kadar büyükse doğum yılı o kadar eskidir. Bu nedenle en yaşlı olan Hakan en eski doğum yılına, en genç olan Göktuğ ise en yeni doğum yılına sahiptir.

Anahtar Kavram

Yaş problemlerinde yaş farkı ve doğum yılı arasındaki ters orantı ilişkisinin denklem kurma yöntemiyle incelenmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 522Soru

Matematik öğretmeni Selim Bey, tahtaya pozitif tam sayılar kümesi üzerinde tan��mlı bir ff fonksiyonunun kuralını şu şekilde yazmıştır:

* Giriş yapılan sayı tek basamaklı ise fonksiyonun çıktısı sayının kendisine eşittir.
* Giriş yapılan sayı en az iki basamaklı ise fonksiyonun çıktısı; sayının rakamları toplamı ile sayının ilk ve son rakamlarının çarpımının toplamına eşittir.

Selim Bey bu fonksiyona örnek olarak;
f(24)=(2+4)+(24)=14f(24) = (2+4) + (2 \cdot 4) = 14
f(14)=(1+4)+(14)=9f(14) = (1+4) + (1 \cdot 4) = 9
işlemlerini yapmış ve f(f(24))=9f(f(24)) = 9 olduğunu göstermiştir.

Buna göre, f(x)=xf(x) = x eşitliğini sağlayan iki basamaklı kaç farklı xx doğal sayısı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

Koşulu sağlayan iki basamaklı 9 farklı sayı vardır.
İki basamaklı abab sayısı için tanımlanan fonksiyonun çıktısı, sayının kendisine eşitlendiğinde a+b+ab=10a+ba + b + a \cdot b = 10a + b denklemi elde edilir. Bu denklem sadeleştirildiğinde ab=9aa \cdot b = 9a olur. abab iki basamaklı bir sayı olduğundan onlar basamağı olan aa sıfırdan farklıdır (a0a \neq 0). Dolayısıyla her iki taraf aa ile bölündüğünde b=9b = 9 bulunur. aa rakamı 1'den 9'a kadar 9 farklı değer alabileceğinden (19, 29, 39, 49, 59, 69, 79, 89, 99) bu koşulu sağlayan 9 farklı iki basamaklı sayı vardır.

Adım Adım Çözüm

1
İki basamaklı bir xx sayısı abab şeklinde modellenir ve basamak çözümlemesi yapılarak x=10a+bx = 10a + b şeklinde yazılır. Burada a{1,2,,9}a \in \{1, 2, \dots, 9\} ve b{0,1,,9}b \in \{0, 1, \dots, 9\} dur.
x=10a+bx = 10a + b ifadesi elde edilir.
Sayıyı cebirsel olarak ifade edip denklem kurabilmek için basamak çözümlemesi yapılır.
2
Tanımlanan ff fonksiyonu iki basamaklı abab sayısına uygulanır: f(ab)=(a+b)+abf(ab) = (a + b) + a \cdot b. Bu ifade sayının kendisine eşitlenir: a+b+ab=10a+ba + b + a \cdot b = 10a + b.
a+b+ab=10a+ba + b + a \cdot b = 10a + b denklemi kurulur.
f(x)=xf(x) = x koşulunu sağlayan denklemi bulmak için.
3
Elde edilen denklemde her iki taraftaki bb terimleri sadeleştirilir: a+ab=10aa + a \cdot b = 10a. Ardından soldaki aa terimi sağ tarafa atılarak ab=9aa \cdot b = 9a elde edilir.
ab=9aa \cdot b = 9a bağıntısı elde edilir.
Bilinmeyenler arasındaki ilişkiyi sadeleştirmek için.
4
abab iki basamaklı bir sayı olduğundan onlar basamağındaki aa rakamı sıfır olamaz (a0a \neq 0). Bu nedenle ab=9aa \cdot b = 9a denkleminde her iki taraf aa ile bölünerek b=9b = 9 bulunur.
b=9b = 9 olarak bulunur.
Sıfırdan farklı olan onlar basamağı sadeleştirilerek birler basamağı netleştirilir.
5
b=9b = 9 iken aa onlar basamağı 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 rakamlarının hepsini alabilir. Bu sayılar 19, 29, 39, 49, 59, 69, 79, 89, 99 olmak üzere toplam 9 tanedir.
9 farklı iki basamaklı sayı olduğu bulunur.
Koşulu sağlayan tüm olası iki basamaklı sayıları belirlemek için.

Anahtar Kavram

Basamak çözümlemesi ve rutin olmayan fonksiyonel denklemlerin çözümü
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 523Soru

Bir kahve dükkanında satılan filtre kahvenin kart indirimsiz fiyatı, Türk kahvesinin kart indirimsiz fiyatından %20\%20 daha fazladır. Bu dükkanda sadakat kartı kullanan müşterilere her iki kahve türünde de %25\%25 indirim uygulanmaktad��r.

Bir gün boyunca bu dükkanda satılan Türk kahvelerinin %60\%60'ı, filtre kahvelerin ise %40\%40'ı sadakat kartı kullanılarak satın alınmıştır. Bu günde satılan toplam filtre kahve sayısı, satılan toplam Türk kahvesi sayısından %25\%25 daha fazladır.

Buna göre, bu dükkanda sadakat kartı kullanılmadan yapılan filtre kahve satışlarından elde edilen toplam gelir, sadakat kartı kullanılarak yapılan Türk kahvesi satışlarından elde edilen toplam gelirin kaç katıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Sadakat kartı kullanılmadan yapılan filtre kahve satışlarından elde edilen toplam gelir, sadakat kartı kullanılarak yapılan Türk kahvesi satışlarından elde edilen toplam gelirin 2 katıdır.
Kartsız filtre kahve satışlarından elde edilen gelir 90Tx90Tx iken, kartlı Türk kahvesi satışlarından elde edilen gelir 45Tx45Tx olduğundan, filtre kahve geliri Türk kahvesi gelirinin tam olarak 2 katıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kahve türlerinin indirimsiz fiyatlarını ve satış miktarlarını değişkenler cinsinden ifade etme.
Türk kahvesi fiyatı 100x100x, filtre kahve fiyatı 120x120x; satılan Türk kahvesi sayısı TT, filtre kahve sayısı F=1.25TF = 1.25T olarak belirlenir.
Yüzdelik karşılaştırmaları kolaylaştırmak amacıyla başlangıç değerlerine 100x100x ve TT gibi uygun değişkenler atamak işlemleri basitleştirir.
2
Sadakat kartı uygulanan %25\%25'lik indirimli fiyatları hesaplama.
İndirimli Türk kahvesi fiyatı 75x75x, indirimli filtre kahve fiyatı 90x90x olur.
Kartla yapılan satışların gelirlerini doğru hesaplayabilmek için indirimli birim fiyatların bulunması gerekir.
3
Kart kullanılmadan yapılan filtre kahve satış miktarını ve bu satıştan elde edilen toplam geliri hesaplama.
Kart kullanılmadan satılan filtre kahve sayısı 0.60×1.25T=0.75T0.60 \times 1.25T = 0.75T olup, bu satıştan elde edilen gelir 0.75T×120x=90Tx0.75T \times 120x = 90Tx olur.
Filtre kahvelerin %40\%40'ı kartlı satıldığı için kalan %60\%60'ı kartsız ve indirimsiz fiyat olan 120x120x üzerinden satılmıştır.
4
Kart kullanılarak yapılan Türk kahvesi satış miktarını ve bu satıştan elde edilen toplam geliri hesaplama.
Kartla satılan Türk kahvesi sayısı 0.60T0.60T olup, bu satıştan elde edilen gelir 0.60T×75x=45Tx0.60T \times 75x = 45Tx olur.
Türk kahvelerinin %60\%60'ı kartlı satıldığı için indirimli fiyat olan 75x75x üzerinden satılmıştır.
5
Hesaplanan gelirleri oranlayarak kaç katı olduğunu bulma.
Oran 90Tx45Tx=2\frac{90Tx}{45Tx} = 2 olarak bulunur.
Soruda istenen, kartsız filtre kahve gelirinin kartlı Türk kahvesi gelirine oranıdır.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde başlangıç değerlerine uygun değişkenler vererek oranlama yapma.
Soru 524Soru

Ahşap hediyelik eşya üreten bir atölye, müşterilerine iki farklı gönderim seçeneği sunmaktadır.

* 1. Seçenek: Gönderim ücreti atölyeye aittir. Ürünün maliyetine %50\%50 kâr eklenerek belirlenen satış fiyatından %10\%10 indirim yapılmaktadır.
* 2. Seçenek: Gönderim ücreti alıcıya aittir. Ürün, maliyeti üzerinden %x\%x kârla doğrudan satılmaktadır.

Atölye, gönderim ücreti kendisinde olan her bir ürün için 6060 TL ödemektedir. Her iki seçenekte de ürünün satışından atölyenin elde ettiği net tutar (gönderim ücreti düşüldükten sonra satıcının elinde kalan para) eşit olmaktadır.

1. Seçenekteki ürünün indirimli satış fiyatı 405405 TL olduğuna göre, 2. Seçenekteki kâr oranı olan xx kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

İkinci seçenekteki kâr oranı olan x sayısı 15'tir.
Ürünün maliyeti 300300 TL olarak hesaplanır. Birinci seçenekteki 405405 TL'lik satıştan satıcı 6060 TL kargo ödediği için net kazancı 345345 TL olur. İkinci seçenekte satıcı kargo ödemediğinden doğrudan 300300 TL maliyetli ürünü 345345 TL'ye satmalıdır. Bu satıştan elde edilen kâr 345300=45345 - 300 = 45 TL olup, bu tutar maliyetin (300 TL'nin) %15\%15'ine karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Ürünün maliyetine MM diyerek birinci seçenekteki satış fiyatı denklemini kuralım.
Maliyet MM ise, %50\%50 kâr eklenmiş fiyat 1,5M1,5M olur. Bu fiyata %10\%10 indirim uygulandığında satış fiyatı 1,5M×0,9=1,35M1,5M \times 0,9 = 1,35M olarak elde edilir.
Birinci seçenekteki indirimli satış fiyatı üzerinden ürünün maliyetini bulmak.
2
Bulunan satış fiyatı ifadesini verilen satış fiyatı olan 405405 TL'ye eşitleyip maliyeti hesaplayalım.
1,35M=405    M=4051,35=3001,35M = 405 \implies M = \frac{405}{1,35} = 300 TL.
Ürünün maliyet değerini net bir şekilde belirlemek.
3
Birinci seçenekten elde edilen net tutarı hesaplayalım.
Birinci seçenekte satış fiyatı 405405 TL'dir ve satıcı 6060 TL kargo ücreti ödemektedir. Dolayısıyla net tutar: 40560=345405 - 60 = 345 TL olur.
Her iki seçenekten elde edilen net tutarların eşitliğini kullanmak üzere referans değeri bulmak.
4
İkinci seçenek için denklem kurup xx kâr oranını bulalım.
İkinci seçenekte kargo ücretini alıcı ödediği için satıcının eline geçen net tutar doğrudan satış fiyatına eşittir. Ürün %x\%x kârla satıldığından: 300×(1+x100)=345    300+3x=345    3x=45    x=15300 \times (1 + \frac{x}{100}) = 345 \implies 300 + 3x = 345 \implies 3x = 45 \implies x = 15 bulunur.
İkinci seçenekteki net geliri kâr yüzdesi formülüyle eşitleyip bilinmeyen xx değerini çözmek.

Anahtar Kavram

Maliyet üzerinden kâr ekleme, indirim uygulama ve net gelir (satış fiyatı - kargo masrafı) ilişkisini kurarak denklem çözme.

Alternatif Yöntem

Ürünün maliyetine 100k100k diyerek de çözebiliriz. Bu durumda birinci seçenekte kâr eklenmiş fiyat 150k150k olur. %10\%10 indirimle satış fiyatı 150k×0,9=135k150k \times 0,9 = 135k olur. 135k=405    k=3135k = 405 \implies k = 3 bulunur. Buradan maliyet 100k=300100k = 300 TL olarak elde edilir. Birinci seçenekten elde edilen net gelir 40560=345405 - 60 = 345 TL'dir. İkinci seçenekte kâr oranı xx olduğuna göre satış fiyatı 300+3x300 + 3x olur. Bu fiyat net gelire eşitleneceğinden 300+3x=345    3x=45    x=15300 + 3x = 345 \implies 3x = 45 \implies x = 15 olarak kolayca hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 525Soru

Bir otoyol üzerindeki 40 km40\text{ km} uzunluğundaki bir hatta, ortalama hız sınırının en fazla 80 km/sa80\text{ km/sa} olduğu bir "Ortalama Hız Koridoru" bulunmaktadır. Bu koridora giren bir araç sürücüsü, yol çalışması nedeniyle koridorun ilk 10 km10\text{ km}'lik kısmını saatte ortalama 50 km50\text{ km} hızla geçmiştir.

Buna göre, sürücünün hız koridorunu ihlal etmeden (yani tüm hatta ortalama hızının en fazla 80 km/sa80\text{ km/sa} olmasını sağlayarak) tamamlayabilmesi için koridorun kalan 30 km30\text{ km}'lik kısmındaki ortalama hızı en fazla kaç km/sa\text{km/sa} olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100100

Cevap

Hız koridorunu ihlal etmemek için kalan otuz kilometrelik kısımdaki ortalama hız en fazla saatte yüz kilometre olmalıdır.
Toplam kırk kilometrelik hatta ortalama hızın en fazla saatte seksen kilometre olması için tüm geçiş süresinin en az otuz dakika olması gerekir. İlk on kilometrelik bölüm saatte elli kilometre hızla on iki dakikada geçilmiştir. Dolayısıyla, kalan otuz kilometrelik yol en az on sekiz dakikada (sıfır virgül üç saat) tamamlanmalıdır. Bu durumda bu bölümdeki ortalama hız en fazla saatte yüz kilometre olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Koridorun tamamını hız sınırını aşmadan geçmek için izin verilen en kısa toplam süreyi hesaplayalım.
ttoplam=YolHız Sınırı=4080=05 saat=30 dakikat_{\text{toplam}} = \frac{\text{Yol}}{\text{Hız Sınırı}} = \frac{40}{80} = 0{}5\text{ saat} = 30\text{ dakika}
Hız sınır��nı aşmamak (ortalama hızın en fazla 80 km/sa80\text{ km/sa} olması) için toplam sürenin en az bu değerde olması gerekir.
2
İlk 10 km10\text{ km}'lik kısımda harcanan süreyi bulalım.
t1=1050=02 saat=12 dakikat_1 = \frac{10}{50} = 0{}2\text{ saat} = 12\text{ dakika}
İlk bölümdeki hız ve mesafeyi kullanarak geçen zamanı belirlemeliyiz.
3
Kalan 30 km30\text{ km}'lik yol için kullanılabilecek en az süreyi bulalım.
t23012=18 dakikat_2 \ge 30 - 12 = 18\text{ dakika}
Toplam sürenin en az otuz dakika olması gerektiğinden, kalan süre en az on sekiz dakika olmalıdır.
4
On sekiz dakikayı saat cinsine çevirip bu sürede kalan otuz kilometrelik yolu gitmek için gereken maksimum hızı hesaplayalım.
18 dakika=1860 saat=03 saat18\text{ dakika} = \frac{18}{60}\text{ saat} = 0{}3\text{ saat} olduğundan v23003=100 km/sav_2 \le \frac{30}{0{}3} = 100\text{ km/sa} bulunur.
Maksimum hızı bulmak için yolu minimum zamana böleriz.

Anahtar Kavram

Ortalama hız, toplam yolun toplam hareket süresine bölünmesiyle bulunur. Bölümlerin süreleri eşit olmadığı durumlarda hızların aritmetik ortalaması doğrudan ortalama hızı vermez.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 526Soru

Bir güneş enerjisi santrali projesinde çalı��an Ahmet ve Barış isimli iki montaj ustasının çalışma hızları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Ahmet, tek başına 120120 adet güneş panelini 1010 günde monte edebilmektedir.
* Barış, tek başına 9090 adet güneş panelini 1515 günde monte edebilmektedir.

Bu iki usta birlikte çalışarak toplam 270270 adet güneş panelinin montajını tamamlamak üzere işe başlıyorlar. İşe başladıktan 55 gün sonra Ahmet işi bırakıyor ve kalan panellerin montajını Barış tek başına tamamlıyor.

Buna göre, 270270 adet güneş panelinin montajı toplam kaç günde tamamlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35

Cevap

Güneş panellerinin montajı toplam 35 günde tamamlanmıştır.
Doğru seçenekte belirtilen değer, ustaların günlük panel montaj kapasiteleri bulunup (Ahmet için 12, Barış için 6), birlikte çalıştıkları 5 günde yaptıkları iş (90 panel) düşüldükten sonra kalan 180 panelin Barış tarafından 30 günde bitirilmesi ve başlangıçtaki 5 günün de eklenmesiyle elde edilen 35 gün süresini doğru bir şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ahmet ve Barış'ın bir günde monte edebildikleri panel sayılarını (çalışma hızlarını) bulalım.
Ahmet günde 12010=12\frac{120}{10} = 12 panel, Barış ise günde 9015=6\frac{90}{15} = 6 panel monte eder.
İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden işlem yapmak çözümü kolaylaştırır.
2
Ahmet ve Barış'ın birlikte çalıştıkları 5 günde monte ettikleri toplam panel sayısını hesaplayalım.
Birlikte bir günde 12+6=1812 + 6 = 18 panel monte ederler. 5 günde ise 5×18=905 \times 18 = 90 panel monte etmiş olurlar.
İlk 5 günlük süreçte iki ustanın da aktif çalıştığı süredeki toplam üretimi bulmak gerekir.
3
Kalan panel sayısını ve bu panellerin Barış tarafından tek başına kaç günde monte edileceğini hesaplayalım.
Kalan panel sayısı 27090=180270 - 90 = 180 adettir. Barış günde 6 panel monte ettiğinden, kalan panelleri 1806=30\frac{180}{6} = 30 günde tamamlar.
Ahmet işten ayrıldıktan sonra kalan işin sadece Barış'ın hızıyla yapılacağını bulmak gerekir.
4
İşin tamamlanması için geçen toplam süreyi bulalım.
İlk başta birlikte çalışılan 5 gün ile Barış'ın tek başına çalıştığı 30 gün toplanır: 5+30=355 + 30 = 35 gün.
Soruda işin başlangıcından bitişine kadar geçen toplam süre sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarının (hız) belirlenmesi ve işin bölümlere ayrılarak adım adım çözülmesi.
Soru 527Soru

Bir matbaacı, bastığı afişlerin adet maliyetini 88 TL olarak belirlemiştir. Bu matbaacı, afişlerin etiket fiyatını maliyet üzerinden %50\%50 kâr ekleyerek hesaplamaktadır. Sipariş miktarına göre müşterilerine aşağıdaki gibi bir kampanya sunmaktadır:

* 100100 adede kadar olan siparişlerde afişler etiket fiyatı üzerinden satılır.
* 100100 adet ve üzerindeki siparişlerde, 100100 adedi aşan her bir afiş için etiket fiyatı üzerinden %20\%20 indirim uygulanır.

Buna göre, bu matbaadan 150150 adet afiş siparişi veren bir müşterinin alımı sonrasında matbaacının bu siparişten elde ettiği toplam kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 480

Cevap

Matbaacının bu siparişten elde ettiği toplam kâr 480480 TL'dir.
Toplam kâr, ilk 100100 afişten elde edilen kâr (100×4=400100 \times 4 = 400 TL) ile sonraki 5050 afişten elde edilen kârın (50×16=8050 \times 1{}6 = 80 TL) toplanmasıyla 480480 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Afişlerin adet etiket fiyatını hesaplamak.
Etiket fiyatı 1212 TL'dir.
Maliyet olan 88 TL'ye %50\%50 kâr eklendiğinde etiket fiyatı elde edilir: 8×15=128 \times 1{}5 = 12 TL.
2
İlk 100100 afişten elde edilen kârı hesaplamak.
İlk 100100 afişten elde edilen kâr 400400 TL'dir.
Bu afişlerin her birinden 128=412 - 8 = 4 TL kâr elde edilir. 100100 adet için 100×4=400100 \times 4 = 400 TL kâr olur.
3
Kalan 5050 afişin indirimli satış fiyatını ve bu afişlerden elde edilen kârı hesaplamak.
Kalan 5050 afişten elde edilen kâr 8080 TL'dir.
Afişlerin etiket fiyatına %20\%20 indirim uygulanınca yeni fiyat 12×08=9612 \times 0{}8 = 9{}6 TL olur. Bu afişlerin her birinden 968=169{}6 - 8 = 1{}6 TL kâr elde edilir. 5050 adet için 50×16=8050 \times 1{}6 = 80 TL kâr olur.
4
Elde edilen toplam kârı bulmak.
Toplam kâr 480480 TL'dir.
İki gruptan elde edilen kârların toplamı alınır: 400+80=480400 + 80 = 480 TL.

Anahtar Kavram

Maliyet, etiket fiyatı, kâr ve indirimli satış fiyatı arasındaki ilişkileri kurarak yüzde problemlerini çözme.

Alternatif Yöntem

Toplam satış gelirinden (100×12+50×96=1680100 \times 12 + 50 \times 9{}6 = 1680 TL) toplam maliyet (150×8=1200150 \times 8 = 1200 TL) çıkarılarak toplam kâr 16801200=4801680 - 1200 = 480 TL olarak tek adımda hesaplanabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 528Soru

Bir boya ustası, elindeki kırmızı ve beyaz boyaları karıştırarak pembe boya elde etmektedir. Bu ustanın pembe boya elde etme süreciyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Usta, kırmızı boyanın ağırlıkça %40\%40'ı ile beyaz boyanın ağırlıkça %60\%60'ını karıştırarak birinci pembe boya karışımını elde ediyor.
* Usta, kırmızı boyanın a��ırlıkça %50\%50'si ile beyaz boyanın ağırlıkça %30\%30'unu karıştırarak ikinci pembe boya karışımını elde ediyor.

İkinci karışımın toplam ağırlığı, birinci karışımın toplam ağırlığından %10\%10 daha az olduğuna göre, başlangıçta ustanın elindeki kırmızı boyanın ağırlığının beyaz boyanın ağırlığına oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 127\frac{12}{7}

Cevap

Başlangıçta ustanın elindeki kırmızı boyanın ağırlığının beyaz boyanın ağırlığına oranı 127\frac{12}{7}'dir.
Kırmızı boya miktarı RR, beyaz boya miktarı WW olarak alındığında; birinci karışım 04R+06W0{}4R + 0{}6W ve ikinci karışım 05R+03W0{}5R + 0{}3W olur. İkinci karışımın birinci karışımdan %10\%10 daha az olması, ikinci karışımın birinci karışımın %90\%90'ına eşit olduğunu gösterir. Buradan kurulan 05R+03W=09(04R+06W)0{}5R + 0{}3W = 0{}9(0{}4R + 0{}6W) denklemi düzenlendiğinde 014R=024W0{}14R = 0{}24W eşitliğine ulaşılır. Her iki taraf sadeleştirildiğinde RW=127\frac{R}{W} = \frac{12}{7} oranı bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kırmızı boya miktarına RR, beyaz boya miktarına WW diyelim. Birinci karışımın (M1M_1) ve ikinci karışımın (M2M_2) ağırlıklarını bu değişkenler cinsinden yazalım.
M1=04R+06WM_1 = 0{}4R + 0{}6W ve M2=05R+03WM_2 = 0{}5R + 0{}3W elde edilir.
Karışımların ağırlıklarını başlangıçtaki boya miktarlarıyla ilişkilendirmek için.
2
İkinci karışımın ağırlığının, birinci karışımdan %10\%10 daha az olduğunu belirten denklemi kuralım.
M2=09×M1M_2 = 0{}9 \times M_1 yani 05R+03W=09(04R+06W)0{}5R + 0{}3W = 0{}9(0{}4R + 0{}6W) olur.
İki karışım arasındaki yüzdece azalma ilişkisini cebirsel olarak ifade etmek için.
3
Elde edilen denklemi parantezi dağıtarak çözelim ve RR ile WW arasındaki oranı bulalım.
05R+03W=036R+054W    014R=024W    14R=24W    RW=1270{}5R + 0{}3W = 0{}36R + 0{}54W \implies 0{}14R = 0{}24W \implies 14R = 24W \implies \frac{R}{W} = \frac{12}{7} bulunur.
Kırmızı boya miktarının beyaz boya miktarına oranını hesaplamak için.

Anahtar Kavram

Yüzde problemlerinde temel matris/taban belirleme ve yüzdece değişimleri cebirsel denklemlere dökme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 529Soru

Aralarında 300 km300\text{ km} mesafe bulunan XX ve YY kentlerinden sabit hızlarla hareket edecek olan AA, BB ve CC araçlarının hareket özelliklerine dair aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* AA aracı XX kentinden YY kentine doğru sabit 50 km/sa50\text{ km/sa} hızla,
* BB aracı YY kentinden XX kentine doğru sabit 70 km/sa70\text{ km/sa} hızla,
* CC aracı XX kentinden YY kentine doğru sabit 80 km/sa80\text{ km/sa} hızla hareket edecektir.

Buna göre, sol sütundaki hareket senaryolarını sağ sütundaki bu senaryoların gerçekleşme süreleri (dakika cinsinden) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

A ve B araçlarının aynı anda birbirlerine doğru hareket etmeye başlamalarından karşılaşmalarına kadar geçen s��re
B ve C araçlarının aynı anda birbirlerine doğru hareket etmeye başlamalarından karşılaşmalarına kadar geçen süre
A aracının hareketinden 2 saat sonra C aracının aynı noktadan aynı yönde harekete başlayıp A'yı yakalamasına kadar geçen süre

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci senaryo 150 dakika ile, ikinci senaryo 120 dakika ile, üçüncü senaryo ise 200 dakika ile eşleşmektedir.
Karşılaşma durumlarında araçların hızları toplanarak aralarındaki mesafeye bölünürken, yakalama durumunda aralarındaki mesafe hızlarının farkına bölünür. Elde edilen saat cinsinden süreler 60 ile çarpılarak dakikaya çevrilir.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B araçlarının birbirine doğru hareket ettiği birinci senaryo için karşılaşma süresini bulunuz.
Araçların birbirine göre hızı 50+70=120 km/sa50 + 70 = 120\text{ km/sa}'dir. Karşılaşma süresi t1=300120=2.5t_1 = \frac{300}{120} = 2.5 saat (150150 dakika) olarak hesaplanır.
Birbirine doğru hareket eden araçların karşılaşma süresi, aralarındaki mesafenin hızları toplamına bölünmesiyle bulunur.
2
B ve C araçlarının birbirine doğru hareket ettiği ikinci senaryo için karşılaşma süresini bulunuz.
Araçların birbirine göre hızı 70+80=150 km/sa70 + 80 = 150\text{ km/sa}'dir. Karşılaşma süresi t2=300150=2t_2 = \frac{300}{150} = 2 saat (120120 dakika) olarak hesaplanır.
Birbirine doğru hareket eden araçların karşılaşma süresi, aralarındaki mesafenin hızları toplamına bölünmesiyle bulunur.
3
C aracının A aracını yakalama süresini hesaplayınız.
A aracı 2 saatte 50×2=100 km50 \times 2 = 100\text{ km} yol alır. C aracı yola çıktığında aralarındaki mesafe 100 km100\text{ km}'dir. Hız farkı 8050=30 km/sa80 - 50 = 30\text{ km/sa}'dir. Yakalama süresi t3=10030=103t_3 = \frac{100}{30} = \frac{10}{3} saat (200200 dakika) olarak bulunur.
Aynı yönde hareket eden arkadaki aracın öndeki aracı yakalama süresi, aralarındaki mesafenin hızları farkına bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Hız ve hareket problemlerinde karşılaşma süresi, yakalama süresi ve birim dönüştürme ilişkileri.

Alternatif Yöntem

Karşılaşma ve yakalama süreleri oran-orantı yöntemiyle de bulunabilir. Örneğin, A ve B araçları 1 saatte toplam 120 km120\text{ km} yol alıyorsa, 300 km300\text{ km} yolu kaç saatte alacakları doğru orantı kurularak 300120=2.5\frac{300}{120} = 2.5 saat (150150 dakika) olarak belirlenebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 530Soru

Bir tarım arazisinin ilaçlanması için kullanılan A ve B model iki farklı tarım dronunun çalışma hızları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A model dron, arazinin tamamını tek başına 1212 saatte ilaçlayabilmektedir.
* B model dron, aynı arazinin tamamını tek başına 1818 saatte ilaçlayabilmektedir.

Bu iki dron, tamamen boş olan araziyi birlikte ilaçlamaya başlamıştır. Bir süre sonra A model dronun şarjı bitmiş ve çalışmayı durdurmuştur. Arazide kalan kısmı B model dron tek başına çalışarak tamamlamışt��r.

İlaçlama işlemi toplam 99 saatte tamamlandığına göre, A model dron kaç saat çalışmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

A model dron toplamda 6 saat çalışmıştır.
Toplam 9 saatlik süreçte B dronu hiç durmadan çalışarak işin yarısını (18 birim) yapmıştır. Kalan 18 birimlik işi ise saatte 3 birim ilaçlama yapan A dronu 6 saatte tamamlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İş miktarını ortak kat cinsinden tanımlama
Arazinin tamamı 36x36x birim olsun.
İşlemleri tam sayılarla kolayca yürütebilmek için 1212 ve 1818 sayılarının en küçük ortak katı (3636) seçilir.
2
Dronların birim zamandaki (saatteki) iş güçlerini bulma
A model dronun hızı 3x3x birim/saat, B model dronun hızı 2x2x birim/saat olur.
Bir saatte yapılan iş miktarını bulmak için toplam iş miktarı, tek başına bitirme süresine bölünür.
3
B model dronun yaptığı toplam işi hesaplama
B model dronun yaptığı iş = 2x×9=18x2x \times 9 = 18x birim.
B model dron ilaçlama süresinin başından sonuna kadar, yani toplam 99 saat boyunca aralıksız çalışmıştır.
4
A model dronun yaptığı işi hesaplama
A model dronun yaptığı iş = 36x18x=18x36x - 18x = 18x birim.
Toplam iş miktarından B dronunun yaptığı iş çıkarılarak A dronuna kalan iş miktarı belirlenir.
5
A model dronun çalışma süresini bulma
Çalışma süresi = 18x3x=6\frac{18x}{3x} = 6 saat.
A dronunun yaptığı iş miktarı, saatlik hızı olan 3x3x değerine bölünerek çalışma süresi hesaplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarı (çalışma hızı) ile işin bitirilme süresi ters orantılıdır.
Soru 531Soru

Bir kargo dağıtım merkezinde çalışan Caner ve Demir isimli iki kuryenin paket dağıtım hızları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Caner'in paket dağıtım hızı, Demir'in paket dağıtım hızının 33 katıdır.
* İkisi birlikte belirli bir bölgedeki tüm paketleri 66 saatte dağıtabilmektedir.

Bu iki kurye birlikte işe başladıktan 22 saat sonra Caner işi bırakmış ve kalan paketlerin tamamını Demir tek başına dağıtmıştır.

Buna göre, Demir kalan paketleri kaç saatte dağıtmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Demir kalan paketleri 16 saatte dağıtmıştır.
Toplam iş miktarı kuryelerin toplam hızı ve süresinin çarpımıyla 24v24v birim bulunur. Birlikte 22 saat çalışıldığında işin 8v8v birimi tamamlanır ve geriye 16v16v birim iş kalır. Demir bu kalan işi kendi hızı olan vv ile böldüğümüzde 1616 saatte tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kuryelerin çalışma hızlarını ve toplam iş miktarını belirlemek.
Demir'in paket dağıtım hızı vv olarak alınırsa Caner'in hızı 3v3v olur. İkisinin toplam hızı 3v+v=4v3v + v = 4v olur. 66 saatte tamamlanan toplam iş miktarı: 4v×6=24v4v \times 6 = 24v birimdir.
Çalışma hızları ile iş miktarı arasında doğru orantı kurularak toplam işi ortak bir değişken cinsinden ifade etmek için.
2
Birlikte çalıştıkları 22 saat boyunca yapılan işi ve kalan iş miktarını hesaplamak.
Birlikte 22 saatte yaptıkları iş: 4v×2=8v4v \times 2 = 8v birimdir. Kalan iş miktarı: 24v8v=16v24v - 8v = 16v birimdir.
Caner ayrıldıktan sonra Demir'in tek başına yapması gereken net iş miktarını bulmak için.
3
Demir'in kalan işi tek başına bitirme süresini hesaplamak.
Demir'in hızı vv olduğundan kalan işi bitirme süresi: 16vv=16\frac{16v}{v} = 16 saattir.
Kalan iş miktarı, işi tek başına yapacak olan kuryenin birim zamandaki hızına bölünerek süreyi bulmak için.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma hızı (kapasite) ile işi bitirme süresi ters orantılıdır. Birim zamanda yapılan iş miktarları belirlenip ortak ve bireysel çalışma süreleriyle çarpılarak denkleme dökülür.
Soru 532Soru

Bir metro hattında, birbirine paralel iki ray üzerinde hareket eden AA ve BB trenlerinin boyları sırasıyla 120120 metre ve 180180 metredir.

Bu iki tren sabit hızlarla zıt yönlerde hareket ettiklerinde, karşılaşmaya başladıkları andan itibaren birbirlerini tamamen geçme süresi 1212 saniye olmaktadır. Eğer bu trenler aynı yönde hareket etselerdi, hızlı olan trenin yavaş olan treni tamamen geçme süresi 6060 saniye olacaktı.

Buna göre, hızlı olan trenin saatteki hızı kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 54

Cevap

Hızlı olan trenin saatteki hızı 54 kilometredir.
İki trenin birbirini tamamen geçebilmesi için almaları gereken toplam yol, boylarının toplamı olan 300300 metredir. Zıt yönlü harekette bağıl hız hızlar toplamına eşit olup vA+vB=25 m/snv_A + v_B = 25\text{ m/sn} bağıntısı elde edilir. Aynı yönlü harekette bağıl hız hızlar farkına eşit olup vAvB=5 m/snv_A - v_B = 5\text{ m/sn} bağıntısı elde edilir. Bu iki denklemin ortak çözümünden hızlı trenin hızı 15 m/sn15\text{ m/sn} bulunur. Bu hızı saatteki kilometre değerine çevirmek için 363{}6 katsayısı ile çarptığımızda 54 km/sa54\text{ km/sa} sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Trenlerin birbirini tamamen geçebilmesi için katetmesi gereken toplam mesafeyi bulma.
Toplam mesafe = 120+180=300 metre120 + 180 = 300\text{ metre}.
Paralel raylardaki iki trenin birbirini tamamen geçmesi için toplam boyları kadar yol almaları gerekir.
2
Zıt yönlü hareket için bağıl hız denklemini kurma.
(vA+vB)×12=300    vA+vB=25 m/sn(v_A + v_B) \times 12 = 300 \implies v_A + v_B = 25\text{ m/sn}.
Zıt yönlü harekette trenlerin birbirine göre bağıl hızı, hızlarının toplamıdır.
3
Aynı yönlü hareket için bağıl hız denklemini kurma.
(vAvB)×60=300    vAvB=5 m/sn(v_A - v_B) \times 60 = 300 \implies v_A - v_B = 5\text{ m/sn}.
Aynı yönlü harekette hızlı trenin yavaş trene göre bağıl hızı, hızlarının farkıdır.
4
Elde edilen denklem sistemini çözerek hızlı trenin hızını bulma.
vA=15 m/snv_A = 15\text{ m/sn}.
vA+vB=25v_A + v_B = 25 ve vAvB=5v_A - v_B = 5 denklemleri taraf tarafa toplandığında 2vA=30    vA=15 m/sn2v_A = 30 \implies v_A = 15\text{ m/sn} bulunur.
5
Hızı metre/saniye biriminden kilometre/saat birimine dönüştürme.
15×36=54 km/sa15 \times 3{}6 = 54\text{ km/sa}.
1 m/sn=36 km/sa1\text{ m/sn} = 3{}6\text{ km/sa} olduğundan, 15 m/sn15\text{ m/sn} değerini 363{}6 ile çarparak saatteki hızı buluruz.

Anahtar Kavram

Birbirini geçen hareketlilerde bağıl hız ve birim dönüştürme ilişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 533Soru

Bir üç boyutlu (3D3\text{D}) yazıcı atölyesinde bulunan AA ve BB model iki yazıcının aynı figürü basma hızları sabittir.

* AA model yazıcı, 33 adet figürü 44 saatte basabilmektedir.
* BB model yazıcı, 22 adet figürü 33 saatte basabilmektedir.

Bu iki yazıcı aynı anda çalışmaya başlayarak toplam 6868 adet figürden oluşan bir siparişi tamamlayacaktır.

Buna göre, bu siparişin tamamı kaç saatte basılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4848

Cevap

Siparişin tamamı 48 saatte basılır.
Doğru cevap olan 48 saat, yazıcıların bir saatlik çalışma hızlarının toplanmasıyla elde edilen saatte 17/12 figür basma kapasitesinin, toplam sipariş miktarı olan 68'e bölünmesiyle bulunur: 68 / (17/12) = 48 saat.

Adım Adım Çözüm

1
Yazıcıların birim zamandaki (1 saatteki) iş yapma hızlarını belirleme.
AA model yazıcının hızı saatte 34\frac{3}{4} figür, BB model yazıcının hızı ise saatte 23\frac{2}{3} figürdür.
İşçi problemlerinde ortak çalışma süresini bulmak için öncelikle her bir işçinin birim zamanda yaptığı iş miktarını (hızını) belirlemek gerekir.
2
İki yazıcının birlikte çalıştıklarında 1 saatte basabilecekleri toplam figür sayısını bulma.
Bir saatlik toplam hız: 34+23=912+812=1712\frac{3}{4} + \frac{2}{3} = \frac{9}{12} + \frac{8}{12} = \frac{17}{12} figürdür.
Birlikte çalışıldığında birim zamanda yapılan iş miktarları toplanır.
3
Toplam sipariş miktarını (68 adet figür), yazıcıların birlikte 1 saatte bastıkları figür sayısına bölerek süreyi bulma.
Süre = 681712=68×1217=4×12=48\frac{68}{\frac{17}{12}} = 68 \times \frac{12}{17} = 4 \times 12 = 48 saat.
Yapılması gereken toplam iş miktarı, birim zamandaki toplam iş miktarına bölünerek işin bitme süresi hesaplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarlarının (çalışma hızlarının) toplanarak ortak çalışma süresinin bulunması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 534Soru

Bir çiçekçi, satın aldığı güllerin tanesini 4040 TL'den almaktadır. Bu güllerin 55 tanesini bir araya getirerek bir buket hazırlamakta ve her bir buket için 5050 TL süsleme malzemesi masrafı yapmaktadır. Çiçekçi, hazırladığı buketlerin etiket fiyatını toplam maliyet üzerinden %60\%60 kâr elde edecek şekilde belirlemiştir. Ancak satışları artırmak amacıyla buketlerin satış fiyatında etiket fiyatı üzerinden %20\%20 indirim yapmıştır. Buna göre, indirimli fiyatla satılan bir buket çiçekten elde edilen kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70

Cevap

İndirimli fiyatla satılan bir buket çiçekten elde edilen kâr 70 TL'dir.
Bir buketin toplam maliyeti olan 250 TL'ye %60 kâr eklenerek etiket fiyatı 400 TL olarak hesaplanır. Bu etiket fiyatı üzerinden yapılan %20 indirimle satış fiyatı 320 TL'ye düşer. Sonuç olarak, 320 TL olan indirimli satış fiyatından 250 TL olan maliyet çıkarıldığında net kâr 70 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Buket maliyetinin hesaplanması
Bir buketin toplam maliyeti 5×40+50=2505 \times 40 + 50 = 250 TL olarak bulunur.
Güllerin ve süsleme malzemesinin maliyetini birleştirerek bir buketin toplam üretim maliyetini belirlemek için.
2
Etiket fiyatının belirlenmesi
Buket etiket fiyatı 250×(1+0,60)=400250 \times (1 + 0,60) = 400 TL olarak bulunur.
Toplam maliyet üzerine planlanan %60 kâr oranını uygulayarak başlangıç satış fiyatını oluşturmak için.
3
İndirimli satış fiyatının ve net kârın hesaplanması
İndirimli satış fiyatı 400×(10,20)=320400 \times (1 - 0,20) = 320 TL, elde edilen kâr ise 320250=70320 - 250 = 70 TL olarak bulunur.
Etiket fiyatına %20 indirim uygulayıp, indirimli fiyattan toplam maliyeti çıkararak net kârı bulmak için.

Anahtar Kavram

Kâr-Zarar Problemlerinde Maliyet, Etiket Fiyatı ve İndirim İlişkileri
Soru 535Soru

Bir teknoloji şirketinde ��alışan mühendislerin ve tasarımcıların çalışma modelleri (ofisten veya uzaktan) ile ilgili şunlar bilinmektedir:

* Mühendislerin %70\%70'i, tasarımcıların ise %40\%40'ı uzaktan çalışma modeliyle ��alışmaktadır.
* Ofisten çalışan mühendis ve tasarımcıların toplam sayısı, bu şirketteki tüm mühendis ve tasarımcıların toplam sayısının %40\%40'ına eşittir.

Buna göre, bu şirketteki mühendislerin toplam sayısının tasarımcıların toplam sayısına oranı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2

Cevap

Mühendislerin toplam sayısının tasarımcıların toplam sayısına oranı 2'dir.
Şirketteki mühendislerin sayısı MM, tasarımcıların sayısı TT olarak kabul edildiğinde, ofisten çalışan mühendisler %30\%30 (0,30M0,30M), tasarımcılar ise %60\%60 (0,60T0,60T) olur. Toplam ofis çalışanları tüm personelin %40\%40'ı olduğuna göre 0,30M+0,60T=0,40(M+T)0,30M + 0,60T = 0,40(M + T) denklemi kurulur. Bu denklem çözüldüğünde M=2TM = 2T eşitliği elde edilir ve mühendislerin tasarımcılara oranı MT=2\frac{M}{T} = 2 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mühendis ve tasarımcı sayılarını değişkenlerle ifade edip ofisten çalışanların oranlarını belirlemek.
Mühendis sayısı MM, tasarımcı sayısı TT olsun. Ofisten çalışan mühendis sayısı %30\%30 yani 0,30M0,30M, ofisten çalışan tasarımcı sayısı %60\%60 yani 0,60T0,60T olur.
Mühendislerin %70\%70'i uzaktan çalışıyorsa geri kalan %30\%30'u, tasarımcıların %40\%40'ı uzaktan çalış��yorsa geri kalan %60\%60'ı ofisten çalışmaktadır.
2
Ofisten çalışanların toplam sayısını genel toplama oranlayan denklemi kurmak.
0,30M+0,60T=0,40(M+T)0,30M + 0,60T = 0,40(M + T) denklemi elde edilir.
Soruda ofisten çalışanların toplam sayısının tüm çalışanların %40\%40'ına eşit olduğu belirtilmiştir.
3
Denklemi sadeleştirerek MM ile TT arasındaki ilişkiyi bulmak ve oranı hesaplamak.
0,30M+0,60T=0,40M+0,40T0,20T=0,10MM=2T0,30M + 0,60T = 0,40M + 0,40T \Rightarrow 0,20T = 0,10M \Rightarrow M = 2T ve buradan MT=2\frac{M}{T} = 2 bulunur.
Mühendis sayısının tasarımcı sayısına oranı istendiği için MT\frac{M}{T} oranının sayısal değeri bulunmalıdır.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemlerinde Değişken Belirleme ve Denklem Kurma

Alternatif Yöntem

Tüm mühendis sayısını 100m100m, tasarımcı sayısını 100t100t alarak işlemleri kesirli sayılarla uğraşmadan 100 üzerinden de yapabiliriz. Ofisten çalışan mühendisler 30m30m, tasarımcılar 60t60t olur. Toplam çalışan 100m+100t100m + 100t olur. Buradan 30m+60t=40(m+t)30m + 60t = 40(m + t) yazarak doğrudan 20t=10m20t = 10m yani m=2tm = 2t buluruz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 536Soru

Bir butik sahibi, toptancıdan bir elbiseyi etiket fiyatı üzerinden %30\%30 indirimle satın almıştır. Daha sonra bu elbiseyi kendi butiğinde, toptancıdan satın aldığı fiyat üzerinden %50\%50 kâr ekleyerek satmıştır.

Buna göre, butik sahibinin bu elbiseden elde ettiği kâr, elbisenin toptancıdaki etiket fiyatının yüzde kaçıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35

Cevap

Butik sahibinin elbiseden elde ettiği kâr miktarı, toptancıdaki etiket fiyatının %35'ine eşittir.
Elbisenin toptancıdaki etiket fiyatını 100x100x kabul ettiğimizde, butik sahibinin bu elbiseyi satın aldığı indirimli fiyat 70x70x olur. Butik sahibi bu elbiseyi alış fiyatı üzerinden %50\%50 kâr ekleyerek sattığına göre elde ettiği kâr miktarı 70x×0.50=35x70x \times 0.50 = 35x olur. Bu kâr miktarının başlangıçtaki etiket fiyatına oranı 35x100x=%35\frac{35x}{100x} = \%35 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Elbisenin toptancıdaki etiket fiyatını ve butik sahibinin alış fiyatını değişken cinsinden tanımlamak.
Alış fiyatı 70x70x olarak hesaplanır.
Etiket fiyatı 100x100x alındığında, %30\%30 indirimli alış fiyatı 100x×(10.30)=70x100x \times (1 - 0.30) = 70x olur.
2
Butik sahibinin satıştan elde ettiği kâr miktarını hesaplamak.
Elde edilen kâr miktarı 35x35x olur.
Kâr oranı alış fiyatına uygulanmalıdır. Alış fiyatı 70x70x olduğundan, kâr 70x×50100=35x70x \times \frac{50}{100} = 35x olarak bulunur.
3
Kâr miktarını toptancıdaki etiket fiyatıyla oranlamak.
Oran %35 olarak bulunur.
Kâr miktarının (35x35x) başlangıçtaki etiket fiyatına (100x100x) oranı 35x100x=0.35\frac{35x}{100x} = 0.35 yani %35\%35 olur.

Anahtar Kavram

Kâr ve zarar yüzdesi hesaplamalarında matrahın (hesaplamaya esas alınan değerin) doğru belirlenmesi.
Soru 537Soru

Doğrusal bir koşu parkurunun başlangıç noktasından aynı anda aynı yöne doğru sabit hızlarla koşmaya başlayan Arda ve Berk'in hızları sırasıyla saatte 12 km12\text{ km} ve 15 km15\text{ km}'dir. Berk, parkurun bitiş çizgisine ulaştığı anda hiç durmadan geri dönüyor ve dönüş yolunda Arda ile karşılaşıyor. Karşılaşma gerçekleştiğinde Arda'nın bitiş çizgisine olan uzaklığı 2 km2\text{ km} olduğuna göre, bu koşu parkurunun toplam uzunluğu kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18

Cevap

Koşu parkurunun toplam uzunluğu 18 kilometredir.
Koşucuların aldıkları yolların hızlarına oranlanmasıyla elde edilen sürelerin eşitliği denkleminden parkurun uzunluğu 18 km bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Koşucuların aldıkları yolları parkur uzunluğu (xx) cinsinden yazma.
Arda'nın aldığı yol x2x - 2 km, Berk'in aldığı yol x+2x + 2 km'dir.
Arda bitiş çizgisine 22 km kala karşılaştığı i��in parkur tamamlanmamıştır. Berk ise parkuru bitirip geri döndüğü için fazladan 22 km koşmuştur.
2
Sürelerin eşitliği prensibini kullanarak denklem kurma.
x212=x+215\frac{x - 2}{12} = \frac{x + 2}{15}
Aynı anda yola çıkıp karşılaştıkları için her iki koşucunun yolda geçirdiği süre eşittir.
3
Denklemi çözerek xx değerini bulma.
5(x2)=4(x+2)    5x10=4x+8    x=185(x - 2) = 4(x + 2) \implies 5x - 10 = 4x + 8 \implies x = 18
Paydaları sadeleştirip içler dışlar çarpımı yaparak bilinmeyen xx değerini elde ederiz.

Anahtar Kavram

Hız, zaman ve yol arasındaki doğrusal ilişki ve karşılaşma problemlerinde süre eşitliği ilkesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 538Soru

Bir meyve suyu fabrikasında bir günde üretilen şeftali ve vişne sularının paketlenmesiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Üretilen toplam meyve suyu kutularının %60\%60'ı şeftali suyu, kalanı ise vişne suyudur.
* Şeftali sularının %15\%15'i, vişne sularının ise %25\%25'i büyük boy kutulara, geri kalanlar ise küçük boy kutulara doldurulmuştur.
* Küçük boy kutulara doldurulan toplam meyve suyu kutu sayısı 324'tür.

Buna göre, bu fabrikada büyük boy kutulara doldurulan vişne suyu kutu sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Büyük boy kutulara doldurulan vişne suyu kutu sayısı 40'tır.
Şeftali sularının %85'i ve vişne sularının %75'i küçük boy kutulara doldurulmuştur. Toplam kutu sayısının %60'ı şeftali, %40'ı vişne olduğuna göre; küçük boy kutulardaki şeftali suyu oranı tüm kutuların %51'i (60×0,8560 \times 0,85), vişne suyu oranı ise tüm kutuların %30'udur (40×0,7540 \times 0,75). Toplam küçük boy kutu oranı %81'dir. %81'i 324 olan kutuların tamamı 400 adettir. Vişne suyu kutularının tamamı tüm kutuların %40'ı olan 160 adettir. Bunun %25'i büyük boy kutulara doldurulduğundan büyük boy vişne suyu kutu sayısı 40 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam meyve suyu kutusu sayısını 100x100x kabul ederek şeftali ve vişne suyu kutularının sayılarını belirleme
Şeftali suyu kutu sayısı 60x60x, vişne suyu kutu sayısı 40x40x olur.
Kutuların %60'ının şeftali, kalanının (%40) vişne suyu olduğu belirtilmiştir.
2
Şeftali ve vişne sularından küçük boy kutulara doldurulanların oranlarını hesaplama
Küçük boy şeftali suyu kutusu sayısı 60x×0,85=51x60x \times 0,85 = 51x, küçük boy vişne suyu kutusu sayısı 40x×0,75=30x40x \times 0,75 = 30x olur.
Şeftali sularının %15'i büyük boy ise %85'i küçük boydur; vişne sularının %25'i büyük boy ise %75'i küçük boydur.
3
Küçük boy kutuların toplam sayısını verilen değere eşitleyerek xx bilinmeyenini bulma
51x+30x=81x=324    x=451x + 30x = 81x = 324 \implies x = 4 bulunur.
Küçük boy kutulara doldurulan toplam kutu sayısının 324 olduğu bilgisi kullanılmıştır.
4
Büyük boy kutulara doldurulan vişne suyu kutu sayısını hesaplama
Büyük boy vişne kutusu sayısı 40x×0,25=10x=10×4=4040x \times 0,25 = 10x = 10 \times 4 = 40 olarak bulunur.
Vişne sularının (%40x) %25'inin büyük boy kutulara doldurulduğu belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Yüzde Problemleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 539Soru

Bir seramik atölyesinde çalışan Elif ve Hakan'ın belirli bir siparişteki çamur bardakları şekillendirme hızları sabittir. Elif bu siparişteki tüm bardakları tek başına 1212 saatte şekillendirebilmektedir. Elif ve Hakan birlikte çalışmaya başladıktan 44 saat sonra Elif işi bırakmış ve kalan bardakları Hakan tek başına 66 saatte tamamlamıştır.

Buna göre, Hakan bu siparişteki tüm bardakları tek başına kaç saatte şekillendirebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Hakan bu siparişteki tüm bardakları tek başına 15 saatte şekillendirebilir.
Elif'in hızı 112\frac{1}{12} ve Hakan'ın hızı HH olsun. Birlikte 4 saat çalışıp ardından Hakan 6 saat tek başına çalıştığında işin tamamı (11) bittiğine göre; 4(112+H)+6H=14(\frac{1}{12} + H) + 6H = 1 denklemi kurulur. Bu denklem çözüldüğünde Hakan'ın hızı H=115H = \frac{1}{15} olarak elde edilir. Dolayısıyla Hakan işin tamamını tek başına 15 saatte bitirir.

Adım Adım Çözüm

1
Elif'in birim zamandaki (1 saatteki) iş yapma hızını belirleme
Elif'in hızı: 112\frac{1}{12}
Elif tüm işi tek başına 12 saatte tamamlayabildiği için 1 saatte işin 112\frac{1}{12}'sini yapar.
2
Hakan'ın çalışma hızını (HH) bulmak için denklem kurma ve çözme
H=115H = \frac{1}{15}
Elif ve Hakan birlikte 4 saat çalıştıktan sonra Hakan 6 saat tek başına çalışarak işi tamamlamıştır. Bu durum 4(112+H)+6H=14 \cdot (\frac{1}{12} + H) + 6 \cdot H = 1 denklemi ile gösterilir. Buradan 13+4H+6H=1    10H=23    H=115\frac{1}{3} + 4H + 6H = 1 \implies 10H = \frac{2}{3} \implies H = \frac{1}{15} bulunur.
3
Hakan'ın tüm işi tek başına bitirme süresini hesaplama
15 saat
Hakan 1 saatte işin 115\frac{1}{15}'ini yaptığına göre, işin tamamını (11 tam işi) 1/115=151 / \frac{1}{15} = 15 saatte bitirir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş miktarından yararlanarak ortak çalışma denklemleri kurma.
Soru 540Soru

Bir mağaza sahibi, sattığı tüm ürünlerin etiket fiyatını maliyet fiyatı üzerinden %40\%40 kâr ekleyerek belirlemektedir. Bu mağazada düzenlenen bir kampanyada; tek seferde satın alınan her 3 üründen etiket fiyatı en ucuz olanına, bu ürünün etiket fiyatı üzerinden %x\%x indirim uygulanmaktadır.

Bir müşteri bu mağazadan maliyetleri sırasıyla 6060 TL, 9090 TL ve 150150 TL olan üç farklı ürünü aynı anda satın almıştır.

Mağaza sahibinin bu satıştan elde ettiği toplam kâr oranı %26\%26 olduğuna göre, xx kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

İndirim oranının %50 olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Toplam maliyet 300 TL olup, %26 kâr elde edilmesi için toplam satış tutarının 378 TL olması gerekir. Ürünlerin indirimsiz etiket fiyatları toplamı 420 TL'dir. İndirim en ucuz olan 84 TL'lik ürüne uygulanmıştır. Toplam tutarın 378 TL olması için yapılması gereken indirim miktarı 42 TL'dir. Bu da 84 TL'lik etiket fiyatı üzerinden %50'lik bir indirim oranına karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir ürünün etiket fiyatını maliyet fiyatına %40 kâr ekleyerek hesaplama
1. ürünün etiket fiyatı: 60×140=8460 \times 1{}40 = 84 TL (En ucuz), 2. ürünün etiket fiyatı: 90×140=12690 \times 1{}40 = 126 TL, 3. ürünün etiket fiyatı: 150×140=210150 \times 1{}40 = 210 TL. Toplam etiket fiyatı = 420420 TL.
Kampanyanın hangi ürüne uygulanacağını belirlemek ve başlangıçtaki toplam etiket fiyatını bulmak için.
2
Toplam maliyet ve gerçekleşen kâr oranından yararlanarak toplam satış gelirini hesaplama
Toplam maliyet = 60+90+150=30060 + 90 + 150 = 300 TL. Toplam satış geliri = 300×126=378300 \times 1{}26 = 378 TL.
Yapılan indirim sonrasındaki toplam kasaya giren parayı belirlemek için.
3
İndirim miktarını ve indirim yüzdesini denklem kurarak bulma
İndirim miktarı = 420378=42420 - 378 = 42 TL. İndirim en ucuz olan ürüne uygulandığından; 84×x100=42    x=5084 \times \frac{x}{100} = 42 \implies x = 50.
En ucuz ürüne yapılan indirim oranını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kâr-zarar problemlerinde maliyet fiyatı, etiket fiyatı, indirim oranı ve toplam kâr arasındaki ilişkilerin kurulması.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 27 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 27 | Examkin