Problemler

889 soru

Soru 861Soru

Bir otoparkta araçlar için mavi ve kırmızı renkte iki farklı bölge bulunmaktadır. Bu otoparktaki park yerleri ve araçlarla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Otoparktaki toplam park yeri sayısı 4040’tır.
* Mavi bölgedeki her bir park yerine en fazla 22 araç, kırmızı bölgedeki her bir park yerine ise en fazla 33 araç park edebilmektedir.
* Mavi bölgedeki park yerlerinin tamamı dolu olup bu bölgedeki her bir park yerinde 11 ya da 22 araç bulunmaktadır.
* Kırmızı bölgedeki park yerlerinin bir kısmı tamamen boş olup dolu olan park yerlerinin her birinde ise tam olarak 33 araç bulunmaktadır.
* Mavi bölgede toplam 3636 araç bulunmaktadır.
* Kırmızı bölgedeki boş park yerlerinin sayısı, mavi bölgedeki tek araç bulunan park yerlerinin sayısının 22 katıdır.

Otoparkta toplam 7272 araç bulunduğuna göre, kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı 8'dir.
Mavi bölge için x+y=Mx + y = M ve x+2y=36x + 2y = 36 denklemlerinden x=2M36x = 2M - 36 ilişkisi kurulur. Kırmızı bölgedeki toplam araç sayısı 36 olup dolu yerlerin her birinde 3 araç bulunduğundan dolu yer sayısı 12'dir. Otoparktaki toplam yer sayısı üzerinden M+Ek+12=40    M+Ek=28M + E_k + 12 = 40 \implies M + E_k = 28 denklemine ulaşılır. Ek=2x=4M72E_k = 2x = 4M - 72 bağıntısı bu denklemde yerine yazıldığında M=20M = 20 elde edilir. Buradan x=4x = 4 ve kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı 2×4=82 \times 4 = 8 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mavi bölgedeki park yerleri için değişkenleri tanımlama ve denklemi kurma
Mavi bölgedeki park yeri sayısı MM, tek araç bulunan park yerleri xx, çift araç bulunan park yerleri yy olsun. Bu durumda x+y=Mx + y = M ve x+2y=36x + 2y = 36 denklemleri elde edilir. İlk denklemden y=Mxy = M - x yazılıp ikinci denklemde yerine konulursa x+2(Mx)=36    x=2M36x + 2(M - x) = 36 \implies x = 2M - 36 bulunur.
Mavi bölgedeki tek araçlı park yerlerinin sayısını toplam park yeri sayısı cinsinden ifade etmek için.
2
Kırmızı bölgedeki dolu park yeri sayısını bulma
Otoparkta toplam 72 araç vardır ve bunun 36'sı mavi bölgededir. O halde kırmızı bölgedeki araç sayısı da 7236=3672 - 36 = 36'dır. Kırmızı bölgedeki dolu park yerlerinin her birinde tam olarak 3 araç bulunduğuna göre, dolu park yeri sayısı Dk=363=12D_k = \frac{36}{3} = 12 olarak bulunur.
Kırmızı bölgedeki dolu olan park yerlerinin sayısını net olarak belirlemek için.
3
Toplam park yeri denkleminden yararlanarak mavi bölgedeki toplam park yeri sayısını bulma
Otoparktaki toplam park yeri sayısı 40'tır. Kırmızı bölgedeki boş park yerlerinin sayısı EkE_k olsun. Toplam park yeri sayısı M+Ek+Dk=40    M+Ek+12=40    M+Ek=28M + E_k + D_k = 40 \implies M + E_k + 12 = 40 \implies M + E_k = 28 olur. Kırmızı bölgedeki boş park yerlerinin sayısı, mavi bölgedeki tek araçlı park yerlerinin 2 katı olduğundan Ek=2xE_k = 2x yazılır. x=2M36x = 2M - 36 ifadesi yerine yazılırsa Ek=2(2M36)=4M72E_k = 2(2M - 36) = 4M - 72 elde edilir. Bu ifadeyi M+Ek=28M + E_k = 28 denkleminde yerine yazarsak M+4M72=28    5M=100    M=20M + 4M - 72 = 28 \implies 5M = 100 \implies M = 20 bulunur.
Bölgelerin park yeri kapasitelerini bularak çözüme ulaşmak için.
4
Mavi bölgedeki tek araçlı yer sayısını ve kırmızı bölgedeki boş yer sayısını hesaplama
M=20M = 20 olduğuna göre, tek araç bulunan park yeri sayısı x=2(20)36=4x = 2(20) - 36 = 4 olur. Buradan kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısı Ek=2x=2×4=8E_k = 2x = 2 \times 4 = 8 olarak hesaplanır.
Soru kökünde istenen kırmızı bölgedeki boş park yeri sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri - Denklem Kurma ve Çözme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 862Soru

Bir okul kütüphanesindeki tüm kitaplar, her birinde eşit sayıda kitap olacak şekilde A tipi veya B tipi kolilere konulacaktır. Bu kolilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A tipi kolilerin sayısı, B tipi kolilerin sayısının yarısından 88 fazladır.
* Kitapların tamamı A tipi kolilere, her kolide 2020 kitap olacak şekilde yerleştirilirse 22 koli tamamen boş kalmaktadır.
* Aynı kitapların tamamı B tipi kolilere, her kolide 1515 kitap olacak şekilde yerleştirilirse tüm koliler dolmakta ve 5050 kitap koli dışında kalmaktadır.

Buna göre, kütüphanedeki toplam kitap sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 260

Cevap

Kütüphanedeki toplam kitap sayısı 260'tır.
Doğru cevap olan 260 sayısı, A tipi koli sayısının 15, B tipi koli sayısının ise 14 olduğu ve toplam kitap sayısının 20×(152)=26020 \times (15 - 2) = 260 şeklinde hesaplandığı durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
A ve B tipi koli sayıları arasındaki ilişkiyi denklem halinde ifade etmek.
A tipi koli sayısı AA ve B tipi koli sayısı BB olmak üzere, A=B2+8A = \frac{B}{2} + 8 eşitliğinden B=2A16B = 2A - 16 elde edilir.
İki farklı koli sayısı arasındaki ilişkiyi tek bir değişken cinsinden ifade ederek denklem kurmayı kolaylaştırmak.
2
Toplam kitap sayısını veren iki farklı durumu eşitleyerek denklem oluşturmak.
Kitap sayısı: 20(A2)=15B+5020(A - 2) = 15B + 50 denklemi kurulur. BB yerine 2A162A - 16 yazıldığında 20A40=15(2A16)+5020A - 40 = 15(2A - 16) + 50 denklemi elde edilir.
Her iki durumda da toplam kitap sayısı değişmediğinden, bu durumları birbirine eşitleyerek koli sayılarını bulmak.
3
Oluşturulan denklemi çözerek koli sayılarını ve toplam kitap sayısını hesaplamak.
20A40=30A240+5020A40=30A19010A=150A=1520A - 40 = 30A - 240 + 50 \Rightarrow 20A - 40 = 30A - 190 \Rightarrow 10A = 150 \Rightarrow A = 15 bulunur. Toplam kitap sayısı ise 20×(152)=26020 \times (15 - 2) = 260 olarak hesaplanır.
Bilinmeyen koli sayısını bularak kütüphanedeki toplam kitap sayısı değerine ulaşmak.

Anahtar Kavram

Sayı Problemlerinde Denklem Kurma ve Çözme
Soru 863Soru

Bir ulaşım kartının ücretlendirme tarifesiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
- Bu kartla yapılan ilk binişte tam ücret alınmaktadır.
- Herhangi bir binişin yapılma anından itibaren geçen 4040 dakikalık süre içinde yeni bir biniş yapılırsa bu biniş "aktarma" olarak kabul edilmekte ve bu biniş için tam ücretin yarısı kadar ücret alınmaktadır.
- Bir binişin üzerinden 4040 dakikadan fazla süre geçtin sonra yapılan ilk biniş ise yeniden "tam biniş" olarak ücretlendirilmektedir.

Bir gün içinde sırasıyla AA, BB, CC ve DD binişlerini gerçekleştiren Murat'ın ardışık binişleri arasındaki süreler sırasıyla 2525 dakika, 3535 dakika ve 5555 dakikadır.

Murat'ın bu dört biniş için kartından toplam 105105 TL ücret alındığına göre, bu ulaşım kartı ile yapılan tek bir tam binişin ücreti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3535

Cevap

Tek bir tam biniş ücreti 3535 TL'dir.
Kartla yapılan binişlerin süre farkları incelendiğinde; AA binişi günün ilk binişi olduğundan tam ücret (xx), BB binişi 2525 dakika sonra yapıldığından aktarma (0,5x0,5x), CC binişi 3535 dakika sonra yapıldığından aktarma (0,5x0,5x) ve DD binişi ise 5555 dakika sonra yapıldığından tam ücret (xx) olarak ücretlendirilir. Toplam ücret x+0,5x+0,5x+x=3x=105x + 0,5x + 0,5x + x = 3x = 105 TL olup, tam biniş ücreti 3535 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Binişler arasındaki süreler kontrol edilerek hangilerinin aktarma, hangilerinin tam biniş olduğu belirlenir.
AA binişi tam (xx), BB binişi aktarma (0,5x0,5x), CC binişi aktarma (0,5x0,5x) ve DD binişi tam (xx) olarak belirlenir.
Binişler arası sürelerin 4040 dakikadan az olup olmamasına göre aktarma koşulu değerlendirilir.
2
Belirlenen ücretlerin toplamı alınarak toplam ücrete eşitlenir.
x+0,5x+0,5x+x=3x=105x + 0,5x + 0,5x + x = 3x = 105 denklemi elde edilir.
Murat'ın kartından çekilen toplam tutar olan 105105 TL'ye ulaşmak için denklem kurulur.
3
Elde edilen denklem çözülerek bilinmeyen değer bulunur.
x=35x = 35 bulunur.
3x=1053x = 105 denkleminde her iki taraf 33'e bölünerek tek bir tam biniş ücretine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Denklem Kurma
Soru 864Soru

Bir kargo firması, bir siteye iki farklı boyutta (küçük ve büyük) toplam 4040 bölmesi olan bir akıllı kargo dolabı kurmuştur. Bu dolapla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

- Küçük bölmelerin her birine en fazla 33 paket, büyük bölmelerin her birine ise en fazla 55 paket konulabilmektedir.
- Dolaptaki tüm bölmeler tam kapasiteyle doldurulduğunda dolapta toplam 144144 paket bulunmaktadır.
- Gün sonunda küçük bölmelerin yarısı, büyük bölmelerin ise 33 tanesi tamamen boşaltılmış; diğer bölmelerdeki paket sayılarında ise bir değişiklik olmamıştır.

Buna göre, gün sonunda kargo dolabında kalan toplam paket sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 87

Cevap

Gün sonunda kargo dolabında kalan toplam paket sayısı 87'dir.
Doğru cevaba ulaşmak için önce küçük bölme sayısı (xx) ve büyük bölme sayısı (yy) belirlenir. Toplam bölme sayısı x+y=40x + y = 40 ve toplam paket kapasitesi 3x+5y=1443x + 5y = 144 denklemleriyle ifade edilir. Bu denklem sistemi çözüldüğünde x=28x = 28 ve y=12y = 12 bulunur. Gün sonunda küçük bölmelerin yarısı (1414 tane) dolu kalır ve bu bölmelerde 14×3=4214 \times 3 = 42 paket bulunur. Büyük bölmelerin ise 33 tanesi boşaltıldığından 99 tanesi dolu kalır ve bu bölmelerde 9×5=459 \times 5 = 45 paket bulunur. Dolayısıyla kalan toplam paket sayısı 42+45=8742 + 45 = 87 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük bölme sayısına xx, büyük bölme sayısına yy diyelim. Bölme sayılarının toplamından ve toplam paket kapasitesinden yararlanarak iki bilinmeyenli bir denklem sistemi kuralım.
x+y=40x + y = 40 ve 3x+5y=1443x + 5y = 144 denklemleri elde edilir.
Bölmelerin sayılarını ve kapasitelerini belirlemek için.
2
Kurulan denklem sistemini yok etme yöntemini kullanarak çözelim. İlk denklemi 3-3 ile çarpıp ikinci denklemle toplayalım.
3x3y=120-3x - 3y = -120 ve 3x+5y=1443x + 5y = 144 ifadelerinden 2y=24    y=122y = 24 \implies y = 12 (büyük bölme sayısı) ve x=4012=28x = 40 - 12 = 28 (küçük bölme sayısı) bulunur.
Her bir bölme türünün başlangıçtaki toplam sayısını bulmak için.
3
Gün sonunda kalan bölmelerdeki paket sayılarını hesaplayalım.
Küçük bölmelerin yarısı (28/2=1428 / 2 = 14 bölme) boşaltıldığına göre kalan 1414 küçük bölmede 14×3=4214 \times 3 = 42 paket vardır. Büyük bölmelerden 33 tanesi boşaltıldığına göre kalan 123=912 - 3 = 9 büyük bölmede 9×5=459 \times 5 = 45 paket vardır. Kalan toplam paket sayısı 42+45=8742 + 45 = 87 olarak hesaplanır.
Gün sonunda dolapta kalan toplam paket sayısına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Denklem Kurma ve Sayı Problemleri
Soru 865Soru

Bir kırtasiyeci elindeki tüm kalemleri, her pakette eşit sayıda kalem olacak şekilde paketleyecektir. Bu paketleme işlemiyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Kırtasiyeci kalemleri paketlere xx adet olacak şekilde koyarsa iki basamaklı abab tane paket elde etmektedir.
* Kırtasiyeci her pakete 2 kalem daha fazla koyarsa paket sayısı 9 azalmakta ve iki basamaklı baba tane paket elde etmektedir.
* Son durumdaki paket sayısı (baba), başlangıçtaki paket sayısının (abab) 56\frac{5}{6}'sinden fazla değildir.

Buna göre, kırtasiyecinin paketlediği toplam kalem sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540

Cevap

Kırtasiyecinin paketlediği toplam kalem sayısı 540'tır.
Doğru cevaba ulaşmak için ilk ve ikinci durumdaki paket ve kalem sayıları arasındaki ilişkiden bir denklem kurulur. Paket sayısının iki basamaklı abab ve baba olduğu bilgisiyle basamak çözümlemesi yapılarak ab=1a - b = 1 olduğu bulunur. Son durumdaki paket sayısının başlangıçtakinin 56\frac{5}{6}'sinden fazla olmadığı bilgisiyle ab54ab \leq 54 eşitsizliğine ulaşılır. Toplam kalem sayısının eşitliğinden elde edilen 9x=2ab189x = 2ab - 18 denkleminde xx'in tam sayı olması gerektiğinden, abab sayısının 9'un katı olması gerektiği görülür. Bu koşulları sağlayan tek sayı olan ab=54ab = 54 için x=10x = 10 bulunur ve toplam kalem sayısı 10×54=54010 \times 54 = 540 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bilgileri kullanarak paket sayısı ve kalem sayısı arasındaki ilişkileri kurmak.
Toplam kalem sayısı TT olsun. İlk durumda T=xabT = x \cdot ab ve ikinci durumda T=(x+2)baT = (x + 2) \cdot ba olur. Ayrıca paket sayısının 9 azaldığı belirtildiğinden ba=ab9ba = ab - 9 eşitliği yazılır.
Problemdeki sözel ifadeleri cebirsel denklemlere dönüştürmek için.
2
Basamak çözümlemesi yaparak aa ve bb rakamları arasındaki ilişkiyi bulmak.
ba=ab910b+a=10a+b99a9b=9ab=1ba = ab - 9 \Rightarrow 10b + a = 10a + b - 9 \Rightarrow 9a - 9b = 9 \Rightarrow a - b = 1 elde edilir. Bu durumda abab iki basamaklı sayısının alabileceği değerler 21, 32, 43, 54, 65, 76, 87, 98 olabilir.
İki basamaklı sayıların çözümlenmesiyle rakamlar arasındaki farkı belirlemek için.
3
Eşitsizlik koşulunu kullanarak abab sayısının alabileceği üst sınırı belirlemek.
ba56abab956ab16ab9ab54ba \leq \frac{5}{6} \cdot ab \Rightarrow ab - 9 \leq \frac{5}{6} \cdot ab \Rightarrow \frac{1}{6} \cdot ab \leq 9 \Rightarrow ab \leq 54 elde edilir.
Hangi abab değerlerinin koşulları sağladığını sınırlamak için.
4
Toplam kalem sayısının eşitliğinden xx değerini çekmek ve tam sayı olma koşulunu kontrol etmek.
xab=(x+2)(ab9)xab=xab9x+2ab189x=2ab18x=2ab189x \cdot ab = (x + 2) \cdot (ab - 9) \Rightarrow x \cdot ab = x \cdot ab - 9x + 2ab - 18 \Rightarrow 9x = 2ab - 18 \Rightarrow x = \frac{2ab - 18}{9} olur. xx bir tam sayı olmak zorunda olduğundan, 2ab182ab - 18 ifadesi 9'a tam bölünmelidir. 18 sayısı 9'a bölündüğünden abab sayısı da 9'un katı olmalıdır. ab54ab \leq 54 koşulunu sağlayan ve rakamları farkı 1 olan (ab=1a - b = 1) tek 9'un katı iki basamaklı sayı ab=54ab = 54'tür.
Değişkenlerin tam sayı olma koşuluna göre tek bir çözüm bulmak için.
5
Toplam kalem sayısını hesaplamak.
ab=54ab = 54 ise x=2(54)189=10x = \frac{2(54) - 18}{9} = 10 olur. Toplam kalem sayısı T=10×54=540T = 10 \times 54 = 540 olarak bulunur.
Soruda istenen toplam kalem sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların basamak çözümlemesi ve sayı problemleri kurularak tam sayı kısıtlarına göre çözülmesi.

Alternatif Yöntem

Paket sayılarının iki basamaklı abab ve baba sayıları olmasından yola çıkarak ba=ab9ba = ab - 9 eşitliği yazılır. Buradan ab=1a - b = 1 olduğu görülür. Seçeneklerdeki sayıların çarpanları incelendiğinde, toplam kalem sayısının hem abab hem de baba sayılarına tam bölünmesi gerektiği fark edilebilir. Beş yüz kırk sayısı incelendiğinde, hem 54'e (540/54=10540/54 = 10) hem de 45'e (540/45=12540/45 = 12) tam bölünmektedir ve aralarındaki fark 2'dir. Diğer seçenekler bu koşulu sağlamaz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 866Soru

Bir müzeye giriş biletlerinin ücret tarifesiyle ilgili a��ağıdakiler bilinmektedir:

* Tek bir biletin ücreti 5050 TL'dir.
* 1212 veya daha fazla kişiden oluşan gruplar için toplu bilet alınabilmekte ve toplu bilet alındığında kişi başı bilet ücreti 4040 TL olmaktad��r.

1212 kişiden az kişiden oluşan bir grup, kişi başı tek tek bilet almak yerine 1212 kişilik toplu bilet satın almanın toplamda 7070 TL daha ekonomik olduğunu hesaplamıştır.

Buna göre, bu gruptaki kişi sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11

Cevap

Gruptaki kişi sayısı 11'dir.
Gruptaki kişi sayısı xx olsun (x<12x < 12). Bu grup tek tek bilet alırsa toplam 50x50x TL öder. Ancak gruptaki kişi sayısı 12'den az olmasına rağmen, indirimden yararlanmak için 12 kişilik toplu bilet alabilirler. 12 kişilik toplu biletin toplam maliyeti 12×40=48012 \times 40 = 480 TL'dir. Toplu bilet almanın tek tek almaktan 7070 TL daha ekonomik olması, 50x480=7050x - 480 = 70 denklemini verir. Buradan 50x=55050x = 550 ve x=11x = 11 bulunur. Dolayısıyla doğru cevap 11 olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gruptaki kişi sayısı xx (x<12x < 12) olarak kabul edilip tek tek bilet al��ndığındaki toplam maliyeti ifade etmek.
Tek tek bilet maliyeti = 50x50x TL
Her bir bilet 5050 TL olduğundan, xx kişinin toplam bilet maliyeti 50x50x TL olur.
2
Grubun indirimden yararlanmak adına en az sınır olan 12 kişilik toplu bilet alması durumundaki maliyeti hesaplamak.
Toplu bilet maliyeti = 12×40=48012 \times 40 = 480 TL
Toplu bilet indiriminden faydalanabilmek için en az 12 bilet alınmalıdır ve bu durumda bilet başına ücret 4040 TL'ye düşer.
3
Toplu bilet almanın tek tek bilet almaktan 7070 TL daha ucuz olduğunu belirten denklemi kurmak ve çözmek.
50x480=70    50x=550    x=1150x - 480 = 70 \implies 50x = 550 \implies x = 11
Tek tek alım maliyeti ile toplu alım maliyeti arasındaki fark 7070 TL olarak verilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde doğrusal denklemler kurma ve sınır durumları (en az/en çok koşullarını) analiz etme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 867Soru

Bir ahşap oyuncak atölyesinde çalışan usta ve çırakların bir günde üretebildikleri oyuncak sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Çalışan Unvanı1 Günde Üretebildiği Araba Sayısı1 Günde Üretebildiği Tren Sayısı
Usta5533
Çırak2222

Bu atölyede çalışan usta ve çırakların toplam sayısı 1515'tir. Atölyedeki tüm çalışanlar bir gün boyunca sadece araba, başka bir gün boyunca ise sadece tren üretmiştir.

Sadece araba üretilen günde elde edilen toplam oyuncak sayısı, sadece tren üretilen günde elde edilen toplam oyuncak sayısından 1616 fazla olmuştur.

Buna göre, bu atölyede çalışan çırak sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7

Cevap

Çırak sayısı 7'dir.
Usta sayısı xx ve çırak sayısı yy olarak belirlendiğinde, toplam araba üretimi 5x+2y5x + 2y ve toplam tren üretimi 3x+2y3x + 2y olur. İki gün arasındaki üretim farkı (5x+2y)(3x+2y)=2x(5x + 2y) - (3x + 2y) = 2x olarak bulunur. Soruda bu farkın 16 olduğu belirtilmiştir. Buradan 2x=16    x=82x = 16 \implies x = 8 elde edilir. Toplam çalışan sayısı 15 olduğundan çırak sayısı y=158=7y = 15 - 8 = 7 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Usta sayısı ve çırak sayısı için sırasıyla xx ve yy değişkenleri tanımlanarak toplam çalışan sayısı denklemi kurulur.
Toplam çalışan sayısı: x+y=15x + y = 15
Soruda verilen toplam çalışan sayısını cebirsel olarak ifade etmek için.
2
Bir günde üretilen toplam araba sayısı ile toplam tren sayısı belirlenir ve aralarındaki farkı belirten denklem kurulur.
Araba sayısı: 5x+2y5x + 2y, Tren sayısı: 3x+2y3x + 2y. Fark: (5x+2y)(3x+2y)=2x=16(5x + 2y) - (3x + 2y) = 2x = 16
Sadece araba üretilen gündeki oyuncak sayısının, sadece tren üretilen gündeki oyuncak sayısından 16 fazla olduğu bilgisini kullanmak için.
3
Elde edilen denklemler çözülerek usta sayısı (xx) ve ardından çırak sayısı (yy) hesaplanır.
2x=16    x=82x = 16 \implies x = 8. Toplam çalışan sayısı x+y=15x + y = 15 olduğundan, 8+y=15    y=78 + y = 15 \implies y = 7 bulunur.
Atölyede çalışan çırak sayısını (y) bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemleri kapsamında denklem kurma ve çözme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 868Soru

Bir akıllı geri dönüşüm makinesine atılan her bir plastik şişe için kullanıcıya ödeme yapılmaktadır. Ancak makinenin haznesi dolduğunda, atılan şişeler için ödeme yapılmamakta ve bu şişeler makineye kabul edilmemektedir.

Haznesi en fazla 120120 plastik şişe alabilen ve başlangıçta tamamen boş olan bu makineye bir gün içinde sırasıyla Ali, Burak ve Can plastik şişe atmıştır.

Bu kişilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Burak, Ali'nin attığı şişe sayısının 22 katı kadar şişe atmıştır.
* Can, Burak'ın attığı şişe sayısından 1515 eksik şişe atmıştır.
* Ali ve Burak attıkları tüm şişeler için ödeme alırken, Can attığı şişelerin en az 1010 tanesi için ödeme alamamıştır.

Buna göre, Can bu makineye en az kaç adet plastik şişe atmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 43

Cevap

Can'ın makineye attığı en az plastik şişe sayısı 43'tür.
Ali'nin attığı şişe sayısı xx alındığında, Burak 2x2x ve Can 2x152x - 15 adet şişe atmış olur. Toplam şişe sayısı 5x155x - 15'dir. Can'ın attığı şişelerin en az 1010 tanesinin ödenmemesi, toplam şişe sayısının makine kapasitesi olan 120120'yi en az 1010 aşması anlamına gelir. Buradan (5x15)12010    5x145    x29(5x - 15) - 120 \geq 10 \implies 5x \geq 145 \implies x \geq 29 elde edilir. Can'ın attığı şişe sayısı 2x152x - 15 olup xx'in en küçük tam sayı değeri olan 2929 için bu değer 2(29)15=432(29) - 15 = 43 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin attığı şişe sayılarını değişkenler cinsinden ifade edelim.
Ali'nin attığı şişe sayısı xx olsun. Bu durumda Burak 2x2x adet, Can ise 2x152x - 15 adet şişe atmıştır.
Soruda verilen bağıntıları tek bir bilinmeyen cinsinden yazarak denklemi basitleştirmek gerekir.
2
Toplam atılan şişe sayısını veren ifadeyi yazalım.
Toplam atılan şişe sayısı: x+2x+(2x15)=5x15x + 2x + (2x - 15) = 5x - 15 olur.
Makine kapasitesiyle karşılaştırma yapabilmek için toplam atık miktarını bulmalıyız.
3
Can'ın en az 10 şişe için ödeme alamadığı bilgisini kullanarak eşitsizliği kuralım.
Toplam atılan şişe sayısı makine kapasitesini (120120) en az 1010 aşmalıdır: (5x15)12010    5x13510    5x145    x29(5x - 15) - 120 \geq 10 \implies 5x - 135 \geq 10 \implies 5x \geq 145 \implies x \geq 29 elde edilir.
Ödeme alamayan şişe sayısı, toplam şişe sayısından makine kapasitesinin çıkarılmasıyla bulunur.
4
Şişe sayısının tam sayı olması koşulunu kullanarak en küçük xx değerini bulalım.
x29x \geq 29 eşitsizliğini sağlayan en küçük xx tam sayı değeri 2929'dur.
Şişe sayısı pozitif bir tam sayı olmak zorundadır.
5
Bulduğumuz en küçük xx değeri için Can'ın attığı şişe sayısını hesaplayalım.
2x15=2(29)15=5815=432x - 15 = 2(29) - 15 = 58 - 15 = 43 bulunur.
Soru bizden Can'ın attığı şişe sayısının en küçük değerini istemektedir.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Eşitsizlik Kurma
Soru 869Soru

Bir tiyatro salonundaki bir sırada bulunan koltuklar, soldan sağa doğru iki basamaklı abab sayısı ile başlayıp ardışık sayılarla numaralandırılmıştır. Bu sıradaki koltuklarla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Sıradaki koltuk sayısı, ilk koltuğun numarası olan abab sayısının rakamları toplamının 44 katına eşittir.
* Sıradaki son koltuğun numarası, ilk koltuğun numarasının rakamlarının yer değiştirilmesiyle elde edilen iki basamaklı baba sayısıdır.

Buna göre, bu sıradaki toplam koltuk sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 28

Cevap

Toplam koltuk sayısı 28'dir.
Ardışık sayılarda terim sayısı formülü kullanılarak toplam koltuk sayısı baab+1=9(ba)+1ba - ab + 1 = 9(b-a) + 1 olarak bulunur. Bu sayı, ilk koltuğun rakamları toplamının 4 katı olan 4(a+b)4(a+b) ifadesine eşitlendiğinde 5b+1=13a5b + 1 = 13a denklemi elde edilir. aa ve bb sıfırdan farklı rakamlar olmak üzere bu denklemi sağlayan tek değer çifti a=2,b=5a=2, b=5 olup, buradan toplam koltuk sayısı 4×(2+5)=284 \times (2+5) = 28 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Koltuk numaralarının basamak çözümlemesini yaparak toplam koltuk sayısı ifadesini yazalım.
İlk koltuk numarası ab=10a+bab = 10a + b, son koltuk numarası ba=10b+aba = 10b + a olur. Koltuklar ardışık numaralandırıldığı için bu sıradaki toplam koltuk sayısı: Terim Sayısı=Son TerimI˙lk Terim+1=(10b+a)(10a+b)+1=9(ba)+1\text{Terim Sayısı} = \text{Son Terim} - \text{İlk Terim} + 1 = (10b + a) - (10a + b) + 1 = 9(b - a) + 1 olarak bulunur.
Ardışık sayıların kaç tane olduğunu bulmak için son terimden ilk terim çıkarılıp 1 eklenir.
2
Koltuk sayısının, ilk koltuk numarasının rakamları toplamının 4 katına eşit olduğu bilgisini kullanarak bir denklem kuralım.
Koltuk sayısı aynı zamanda 4(a+b)4(a + b) ifadesine eşittir. Buradan denklemimiz: 9(ba)+1=4(a+b)    9b9a+1=4a+4b9(b - a) + 1 = 4(a + b) \implies 9b - 9a + 1 = 4a + 4b şeklinde kurulur.
Soruda verilen iki farklı koltuk sayısı tanımını birbirine eşitleyerek bilinmeyenler arasındaki ili��kiyi kurmak gerekir.
3
Elde edilen denklemi düzenleyelim ve rakam olma koşuluna uygun değerleri bulalım.
9b9a+1=4a+4b    5b+1=13a9b - 9a + 1 = 4a + 4b \implies 5b + 1 = 13a elde edilir. aa ve bb sıfırdan farklı birer rakam olmalıdır (çünkü abab ve baba iki basamaklı sayılardır):
- a=1    5b=12a = 1 \implies 5b = 12 (rakam çözümü yok)
- a=2    5b=25    b=5a = 2 \implies 5b = 25 \implies b = 5 (uygun rakam çözümü)
- a=3    5b=38a = 3 \implies 5b = 38 (rakam çözümü yok)
- a4a \ge 4 için de başka bir tek basamaklı bb rakam çözümü bulunmamaktadır.
Bilinmeyenler rakam olduğundan değer verme yöntemiyle tek ve benzersiz çözümü tespit etmek gerekir.
4
Bulduğumuz aa ve bb değerlerini kullanarak toplam koltuk sayısını hesaplayalım.
a=2a = 2 ve b=5b = 5 olduğuna göre, toplam koltuk sayısı: 4(a+b)=4(2+5)=4×7=284(a + b) = 4(2 + 5) = 4 \times 7 = 28 olarak hesaplanır.
Koltuk sayısı formülünde bulduğumuz rakamları yerine yazarak sonuca ulaşırız.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların çözümlenmesi ve ardışık sayı dizilerinde terim sayısı hesabı yardımıyla denklem kurma.
Soru 870Soru

Bir kahve dükkanında müşterilere sunulan iki farklı sadakat kartı uygulamasıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Her iki kartta da yalnızca satın alınan her bir kahve için puan kazanılmakta, bedava alınan kahveler için puan kazanılmamaktadır.
* 1. Kart: Satın alınan her kahve için 44 puan kazandırmakta ve biriken her 3030 puan ile 11 bedava kahve alınabilmektedir.
* 2. Kart: Satın alınan her kahve için 33 puan kazandırmakta ve biriken her 2020 puan ile 11 bedava kahve alınabilmektedir.

Bu dükkandan belirli sayıda kahve satın alan bir müşteri, kazandığı tüm puanlarla bedava kahvelerini aldığında her iki kart seçeneğinde de hiç puanı kalmayacağını hesaplıyor.

Müşteri 1. kartı kullandığında alacağı bedava kahve sayısının, 2. kartı kullandığında alacağı bedava kahve sayısından 33 eksik olduğunu görüyor.

Buna göre, bu müşterinin satın aldığı toplam kahve sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

Müşterinin satın aldığ�� toplam kahve sayısı 180'dir.
Satın alınan kahve sayısı xx olsun. 1. kart ile 4x30=2x15\frac{4x}{30} = \frac{2x}{15} adet, 2. kart ile 3x20\frac{3x}{20} adet bedava kahve alınabilir. Her iki durumda da hiç puan kalmadığı için xx sayısı hem 1515'in hem de 2020'nin katı, yani en küçük ortak katları olan 6060'ın bir katı (x=60kx = 60k) olmalıdır. Bedava kahve sayıları sırasıyla 8k8k ve 9k9k olur. Aradaki fark 9k8k=3    k=39k - 8k = 3 \implies k = 3 olarak bulunur. Dolayısıyla satın alınan toplam kahve sayısı 60×3=18060 \times 3 = 180 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alınan kahve sayısına xx diyerek her iki kart için kazanılan toplam puanları belirlemek.
Satın alınan kahve sayısı xx olsun. 1. kart ile kazanılan toplam puan 4x4x, 2. kart ile kazanılan toplam puan 3x3x olur.
Kazanılan toplam puanlar üzerinden bedava kahve sayılarına ulaşmak amaçlanmaktadır.
2
Hiç puan kalmaması koşulunu kullanarak xx değişkeninin katı olması gereken sayıları belirlemek.
1. kart için bedava kahve sayısı 4x30=2x15\frac{4x}{30} = \frac{2x}{15} olup bu değer tam sayı olmalıdır. Dolayısıyla xx, 1515 in bir katı olmalıdır. 2. kart için bedava kahve sayısı 3x20\frac{3x}{20} olup bu değer tam sayı olmalıdır. Dolayısıyla xx, 2020 nin bir katı olmalıdır. Hem 1515 hem de 2020 nin ortak katı olan en küçük sayı EKOK(15,20)=60\text{EKOK}(15, 20) = 60 olduğundan x=60kx = 60k (burada kk bir pozitif tam sayıdır) yazılabilir.
Her iki kartta da puan kalmaması, puanların bedava kahve almak için gereken puan miktarlarına tam bölünmesini gerektirir.
3
Bedava kahve sayıları arasındaki fark ilişkisini kurarak kk değerini bulmak ve toplam kahve sayısını hesaplamak.
x=60kx = 60k için:
1. kart ile alınan bedava kahve sayısı: 260k15=8k\frac{2 \cdot 60k}{15} = 8k
2. kart ile alınan bedava kahve sayısı: 360k20=9k\frac{3 \cdot 60k}{20} = 9k

2. kart ile alınan bedava kahve sayısı, 1. karttan 33 fazla olduğuna göre:
9k8k=3    k=39k - 8k = 3 \implies k = 3 bulunur.

Buradan toplam satın alınan kahve sayısı:
x=603=180x = 60 \cdot 3 = 180 olarak elde edilir.
Kartlardan elde edilen bedava kahve sayılarının farkı 33 olarak verildiğinden, bu denklem yardımıyla bilinmeyen kk çarpanı ve dolayısıyla toplam kahve sayısı bulunur.

Anahtar Kavram

Bilinmeyenlerin tam bölünme ve ortak kat özelliklerine (EKOK) göre modellenmesi ve birinci dereceden denklem kurularak çözülmesi.

İpuçları

1
Satın alınan kahve sayısına xx diyerek, her iki karttan kazanılan puanların bedava kahve puanlarına tam bölünmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, iki farklı tarifeye sahip bir otoparkta kalınan süreye göre ödenen ücretlerin eşitlendiği durumları inceleyen sayı problemlerini çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, seçeneklerden gidilerek veya 15 ve 20'nin ortak katlarından başlanarak deneme yapılabilir. Örneğin 60 kahve satın alınmış olsaydı 1. kart ile 8, 2. kart ile 9 bedava kahve alınabilirdi ve aradaki fark 1 olurdu. Farkın 3 olması istendiğine göre satın alınan kahve sayısı 60×3=18060 \times 3 = 180 olmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 871Soru

Bir çiçek serasında bulunan otomatik sulama sistemi ve bitkilerle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Serada yalnızca A ve B türünde olmak üzere toplam 5050 adet bitki bulunmaktadır.
* A türündeki bitkilerin her biri günde 22 kez, B türündeki bitkilerin her biri ise günde 33 kez sulanmaktadır.
* Her bir sulamada A türündeki bir bitkiye 0,40,4 litre, B türündeki bir bitkiye ise 0,50,5 litre su verilmektedir.
* Bir gün boyunca seradaki tüm bitkilerin sulanması için toplam 5454 litre su kullanılmıştır.

Buna g��re, seradaki A türü bitki sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

A türü bitki sayısı 30'dur.
A türü bitkinin günlük tüketimi 2×0,4=0,82 \times 0,4 = 0,8 litre, B türü bitkinin günlük tüketimi 3×0,5=1,53 \times 0,5 = 1,5 litredir. Toplam 50 bitki olduğuna göre, B türü bitki sayısı 50a50 - a olur. Toplam su miktarı denklemi 0,8a+1,5(50a)=540,8a + 1,5(50 - a) = 54 şeklinde kurulur. Bu denklem çözüldüğünde a=30a = 30 bulunur. Dolayısıyla doğru yanıt 30 sayısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir bitki türünün bir günde tükettiği toplam su miktarını hesaplayın.
A türü bir bitki günde 2×0,4=0,82 \times 0,4 = 0,8 litre, B türü bir bitki günde 3×0,5=1,53 \times 0,5 = 1,5 litre su tüketir.
Toplam su tüketimi denklemini kurabilmek için öncelikle tek bir bitkinin günlük su ihtiyacını belirlememiz gerekir.
2
Bitki sayılarına bağlı olarak denklem sistemini kurun.
Seradaki A türü bitki sayısı aa, B türü bitki sayısı bb olsun. Bu durumda a+b=50a + b = 50 ve 0,8a+1,5b=540,8a + 1,5b = 54 denklemleri elde edilir.
Bitkilerin toplam sayısını ve harcanan toplam su miktarını veren iki bilinmeyenli bir denklem sistemi oluşturmak için.
3
Elde edilen denklem sistemini çözerek aa değerini bulun.
0,8a+1,5(50a)=54    0,8a+751,5a=54    0,7a=21    a=300,8a + 1,5(50 - a) = 54 \implies 0,8a + 75 - 1,5a = 54 \implies -0,7a = -21 \implies a = 30 olarak bulunur.
Bizden istenen A türü bitki sayısına ulaşmak için birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemini çözeriz.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemi kurma ve çözme yoluyla sayı problemleri çözümü.

Alternatif Yöntem

Denklem kurmak yerine seçeneklerden giderek toplam su miktarını kontrol edebilirsiniz. Örneğin 30 adet A türü bitki için harcanan su 24 litre olur. Geriye kalan 20 adet B türü bitki için harcanan su ise 30 litre olur. Toplamda 54 litre su harcandığı doğrulanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 872Soru

Bir internet sitesinden yapılan alışverişlerde kargo ücreti ve indirim kampanyasıyla ilgili kurallar aşağıda verilmiştir:

* Fiyatı 200200 TL ve altında olan bir ürün tek başına sipariş edildiğinde ürün başına 3030 TL kargo ücreti alınmaktadır.
* Fiyatı 200200 TL'nin üzerinde olan bir ürün tek başına sipariş edildiğinde kargo ücretsiz olup ayrıca ürünün fiyatından 2020 TL indirim yapılmaktadır.
* Birden fazla ürünün birlikte alındığı toplu siparişlerde; ürünlerin fiyatları toplamı 200200 TL'den fazla ise kargo ücretsiz olmakta ve toplam tutardan 2020 TL indirim yapılmaktad��r. Toplam tutar 200200 TL ve altında ise kargo ücreti toplam 3030 TL olmakta ve indirim uygulanmamaktadır.

Bir müşteri bu siteden fiyatları tam sayı olan farklı ürünlerden birer tane satın almıştır. Bu müşteri tüm ürünleri tek tek ayrı siparişler halinde aldığında ödeyeceği toplam tutar, tüm ürünleri tek bir toplu siparişte birlikte aldığında ödeyeceği toplam tutardan 140140 TL daha fazla olmaktadır.

Buna göre, bu müşterinin satın aldığı ürün sayısı en az kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Satın alınan ürün sayısı en az 4 olmalıdır.
Doğru cevap olan 4 değeri, ucuz ürün sayısı ile toplam ürün sayısının eşit olduğu (k=n=4k=n=4) ve toplam fiyatın 200 TL'yi geçtiği durumda en az ürün sayısı koşulunu sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlayalım.
Müşterinin aldığı toplam ürün sayısı nn, bu ürünlerden fiyatı 200200 TL ve altında olanların sayısı kk, fiyatı 200200 TL'den fazla olanların sayısı ise nkn-k olsun.
Ürünlerin fiyat kategorilerine göre kargo ve indirim durumlarını belirlemek için.
2
Ürünlerin tek tek sipariş edilmesi durumundaki toplam maliyeti bulalım.
Fiyatı 200200 TL ve altında olan her ürün için 3030 TL kargo eklenir, fiyatı 200200 TL'den fazla olan her ürün için 2020 TL indirim yapılır. Toplam maliyet: pi+30k20(nk)=pi+50k20n\sum p_i + 30k - 20(n-k) = \sum p_i + 50k - 20n olur.
Bireysel sipariş senaryosunun cebirsel ifadesini oluşturmak için.
3
Ürünlerin birlikte (toplu) sipariş edilmesi durumundaki toplam maliyeti bulalım.
Toplam ürün fiyatı 200200 TL'den fazla olacağından kargo ücretsiz olur ve 2020 TL indirim uygulanır. Toplam maliyet: pi20\sum p_i - 20 olur.
Toplu sipariş senaryosunun cebirsel ifadesini oluşturmak için.
4
İki durum arasındaki maliyet farkını 140140 TL'ye eşitleyelim.
(pi+50k20n)(pi20)=140    50k20n+20=140    50k20n=120    5k2n=12(\sum p_i + 50k - 20n) - (\sum p_i - 20) = 140 \implies 50k - 20n + 20 = 140 \implies 50k - 20n = 120 \implies 5k - 2n = 12 denklemi elde edilir.
Soruda verilen maliyet farkı bilgisini kullanarak nn ve kk arasındaki ilişkiyi bulmak için.
5
En küçük pozitif tam sayı çözümünü bulalım.
5k2n=12    5k=2n+125k - 2n = 12 \implies 5k = 2n + 12 denkleminde knk \le n olmalıdır. n=4n=4 için 5k=20    k=45k = 20 \implies k = 4 bulunur ve knk \le n şartını sağlar. Daha küçük nn değerleri için pozitif tam sayı çözümü yoktur.
Müşterinin satın aldığı ürün sayısının en az kaç olabileceğini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde denklem kurma ve sınır koşullarına göre tam sayı çözümleri bulma.

Alternatif Yöntem

Seçenekler sırasıyla denenerek de doğru sonuca ulaşılabilir. Örneğin en az ürün sayısı sorulduğu için küçük değerlerden başlanırsa, 4 ürün için tüm ürünlerin fiyatı 200 TL'nin altında (örneğin her biri 60 TL) seçildiğinde tekli gönderim maliyeti ile toplu gönderim maliyeti farkının tam olarak 140 TL olduğu görülür.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 873Soru

Bir AVM otoparkında araçların park ücreti, aracın otoparkta kaldığı süreye göre hesaplanmaktadır. Bu otoparkın ücret tarifesi aşağıdaki gibidir:

* İlk 11 saat ücretsizdir.
* 11 saatten sonraki her saat (veya saatin bir kısmı) için sabit bir ücret alınmaktadır.
* Otoparkta 55 saatten fazla kalan araçlardan, 55. saatten sonraki her bir saat için bu sabit ücretin 151{}5 katı ücret alınmaktadır.

Bu otoparka aynı gün giren iki araçtan;

* Birincisi otoparkta 44 saat kalmış ve AA TL ödemiştir.
* İkincisi otoparkta 77 saat kalmış ve BB TL ödemiştir.

BA=48B - A = 48 TL olduğuna göre, bu otoparkta 66 saat kalan bir araç kaç TL öder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 66

Cevap

Otoparkta 6 saat kalan bir araç 66 TL öder.
Sabit saatlik ücretin doğru bir denklemle bulunup 6 saatlik kalış süresine uygulanmasıyla elde edilen 66 TL doğru cevaptır. İlk 1 saat ücretsiz olduğundan 4 saat normal tarifeden (12 TL/saat), 1 saat ise zamlı tarifeden (18 TL/saat) hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Araçların otoparkta kaldığı sürelere göre ücret denklemlerini kurmak için değişken tanımlanır.
1 saatten sonraki normal saatlik ücret xx TL olsun. Bu durumda 5 saatten sonraki her saat için ücret 15x1{}5x TL olur.
Problemde verilen farklı tarifeleri matematiksel olarak ifade etmek için.
2
4 saat kalan birinci aracın ödediği AA tutarı xx cinsinden yazılır.
İlk 1 saat ücretsiz olduğundan, kalan 3 saat normal tarifeden ücretlendirilir: A=3xA = 3x.
Birinci aracın ödediği tutarı bulmak için.
3
7 saat kalan ikinci aracın ödediği BB tutarı xx cinsinden yazılır.
İlk 1 saat ücretsizdir. Sonraki 4 saat normal tarifeden (4x4x), 5. saatten sonraki 2 saat ise zamlı tarifeden (2×15x=3x2 \times 1{}5x = 3x) ücretlendirilir: B=4x+3x=7xB = 4x + 3x = 7x.
İkinci aracın ödediği tutarı bulmak için.
4
BA=48B - A = 48 eşitliği kullanılarak normal saatlik ücret (xx) bulunur.
7x3x=48    4x=48    x=127x - 3x = 48 \implies 4x = 48 \implies x = 12 TL.
Otoparkın normal saatlik ücret tarifesini belirlemek için.
5
6 saat kalan üçüncü aracın ödeyeceği tutar hesaplanır.
İlk 1 saat ücretsizdir. Kalan sürenin 4 saati normal tarifeden (4×12=484 \times 12 = 48 TL), son 1 saati ise zamlı tarifeden (1×15×12=181 \times 1{}5 \times 12 = 18 TL) hesaplanır: 48+18=6648 + 18 = 66 TL.
Bizden istenen 6 saatlik otopark ücretini bulmak için.

Anahtar Kavram

Değişken tanımlayarak sayı problemi denklemleri kurma ve adım adım hesaplama yapma.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, iki araç arasındaki süre farkı 3 saattir. Birinci araç 4 saat (1 saati ücretsiz, 3 saati normal), ikinci araç 7 saat (1 saati ücretsiz, 4 saati normal, 2 saati zamlı) kalmıştır. İkinci araç, birinci araca göre fazladan 1 saat normal tarifeden ve 2 saat zamlı tarifeden kalmıştır. Dolayısıyla, aradaki fark olan 48 TL, 1×x+2×15x=4x1 \times x + 2 \times 1{}5x = 4x değerine eşittir. Buradan 4x=48    x=124x = 48 \implies x = 12 TL bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 874Soru

Bir tiyatro salonundaki koltuklar, her birinde iki basamaklı abab tane koltuk bulunan baba tane sıradan oluşmaktadır. Salonun kapasitesini artırmak amacıyla her sıradaki koltuk sayısı 4 artırılmış ve sıra sayısı 2 azaltılmıştır.

Son durumda salonun toplam koltuk kapasitesi 20 arttığına göre, başlangıçtaki bir sıradaki koltuk sayısı ile sıra sayısının toplamı (ab+baab + ba) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 55

Cevap

Başlangıçtaki bir sıradaki koltuk sayısı ile sıra sayısının toplamı 55'tir.
Denklem kurulup basamak çözümlemesi uygulandığında, elde edilen tek rakam çözümü a=3a=3 ve b=2b=2 olur. Buradan başlangıçtaki koltuk sayısı ab=32ab = 32, sıra sayısı ise ba=23ba = 23 bulunur. Bu iki değerin toplamı 5555 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Salonun başlangıçtaki ve son durumdaki kapasitelerini veren cebirsel ifadeleri yazıp birbirine eşitleyin.
Başlangıç kapasitesi: abbaab \cdot ba
Son durumdaki kapasite: (ab+4)(ba2)(ab + 4)(ba - 2)
Denklem: (ab+4)(ba2)=abba+20(ab + 4)(ba - 2) = ab \cdot ba + 20
Kapasite artışının 20 olduğu belirtildiği için son kapasite ile ilk kapasite arasındaki farkı 20'ye eşitlemek gerekir.
2
Elde edilen denklemdeki çarpım işlemini dağıtarak sadeleştirin.
abba2ab+4ba8=abba+204ba2ab=282baab=14ab \cdot ba - 2 \cdot ab + 4 \cdot ba - 8 = ab \cdot ba + 20 \Rightarrow 4 \cdot ba - 2 \cdot ab = 28 \Rightarrow 2 \cdot ba - ab = 14
Her iki taraftaki ortak abbaab \cdot ba terimlerini sadeleştirmek ve denklemi en yalın hâline getirmek için.
3
İki basamaklı abab ve baba sayılarını basamak çözümlemesi kullanarak açın ve denklemi düzenleyin.
2(10b+a)(10a+b)=1420b+2a10ab=1419b8a=142(10b + a) - (10a + b) = 14 \Rightarrow 20b + 2a - 10a - b = 14 \Rightarrow 19b - 8a = 14
aa ve bb bilinmeyenlerine ulaşabilmek için sayı basamaklarının çözümlenmesi gerekir.
4
aa ve bb rakamlarının sıfırdan farklı birer basamak (rakam) olduğunu göz önünde bulundurarak denklemi sağlayan değerleri bulun.
19b8a=1419b - 8a = 14 denklemini sağlayan tek rakam çifti b=2b = 2 ve a=3a = 3'tür.
bb değerine sırasıyla 1,2,3...1, 2, 3... değerleri verildiğinde sadece b=2b=2 için 8a=24a=38a = 24 \Rightarrow a=3 tam sayı (rakam) sonucu elde edilir.
5
Bulunan aa ve bb rakamlarına göre başlangıçtaki sayıları oluşturup toplamlarını hesaplayın.
ab=32ab = 32 ve ba=23ba = 23 olup, toplamları 32+23=5532 + 23 = 55 bulunur.
Soruda bizden istenen başlangıçtaki değerlerin toplamını elde etmek için.

Anahtar Kavram

İki basamaklı sayıların basamak çözümlemesi ve sayı problemlerinde denklem kurma.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerdeki toplamların basamak çözümlemesiyle ab+ba=11(a+b)ab + ba = 11(a+b) biçiminde yazılabilmesinden yola çıkılarak, toplamın mutlaka 11'in bir katı olması gerektiği görülebilir. Seçenekler incelendiğinde 55, 66, 88 ve 99 değerleri 11'in katıdır. Ardından denklemde 2baab=142 \cdot ba - ab = 14 bağıntısı kullanılarak bu katlar denenebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 875Soru

Bir kargo firması, teslimatları gerçekleştirmek için A ve B tiplerinde toplam 60 gözü bulunan akıllı kargo dolapları kullanmaktadır. Bu dolaplardaki A tipi gözlerin her biri günde en fazla 3 kargo, B tipi gözlerin her biri ise günde en fazla 4 kargo alabilmektedir. Belirli bir günde bu kargo dolabına toplam 140 kargo yerleştirilmiştir. Bu günde, kargo yerleştirilen gözlerin tamamı tam kapasiteyle dolmuş, kargo yerleştirilmeyen gözler ise tamamen boş kalmıştır. Kargo yerleştirilen A tipi gözlerin sayısı, kargo yerleştirilen B tipi gözlerin sayısının 2 katıdır. Buna göre, bu günde dolabın kargo yerleştirilmeyen (boş kalan) gözlerinin toplam sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18

Cevap

Boş kalan gözlerin toplam sayısı 18'dir.
Kargo yerleştirilen B tipi göz sayısı yy ve A tipi göz sayısı 2y2y olarak belirlendiğinde, toplam kargo kapasitesi denkleminden 10y=14010y = 140 ve dolayısıyla y=14y = 14 elde edilir. Toplam kullanılan göz sayısı 3y=423y = 42 olduğundan, boş kalan gözlerin sayısı 6042=1860 - 42 = 18 olarak hesaplanır. Bu nedenle doğru cevap 18 değeridir.

Adım Adım Çözüm

1
Kargo yerleştirilen göz sayılarını değişkenler cinsinden ifade etme
Kargo yerleştirilen B tipi göz sayısı yy olsun. Bu durumda kargo yerleştirilen A tipi göz sayısı 2y2y olur.
Soruda kargo yerleştirilen A tipi göz sayısının, B tipi göz sayısının 2 katı olduğu belirtilmiştir.
2
Toplam kargo sayısını veren denklemi kurma ve çözme
A tipi gözlerin her biri 3, B tipi gözlerin her biri 4 kargo aldığından; toplam kargo sayısı 3×(2y)+4×y=1403 \times (2y) + 4 \times y = 140 olur. Buradan 6y+4y=140    10y=140    y=146y + 4y = 140 \implies 10y = 140 \implies y = 14 bulunur.
Kargo yerleştirilen tüm gözlerin tam kapasiteyle dolduğu bilgisi kullanılarak toplam paket sayısına ulaşılır.
3
Toplam kullanılan göz sayısını ve ardından boş kalan göz sayısını hesaplama
Kargo yerleştirilen toplam göz sayısı 2y+y=3y=3×14=422y + y = 3y = 3 \times 14 = 42 olur. Toplam 60 göz olduğundan, boş kalan göz sayısı 6042=1860 - 42 = 18 olarak elde edilir.
Tüm dolaptaki göz sayısından kullanılan göz sayısı çıkarılarak kargo yerleştirilmeyen gözlerin sayısı bulunur.

Anahtar Kavram

Birinci dereceden bilinmeyenli denklemler yardımıyla sayı ve kapasite problemlerini modelleme ve çözme
Soru 876Soru

Bir şehirdeki paylaşımlı bisiklet sisteminde kullanıcılara iki farklı ücretlendirme seçeneği sunulmaktadır:

* Standart Tarife: Her bir kullanım için 10 TL başlangıç ücreti ve her bir dakika için 1 TL kullanım ücreti alınmaktadır.
* Abonelik Tarifesi: Aylık 180 TL sabit ücret ödenmekte, her bir kullanımın ilk 20 dakikasından ücret alınmamakta ve sonraki her bir dakika için 1,5 TL kullanım ücreti alınmaktadır.

Bu şehirde abonelik tarifesini kullanan bir kişi, bir ay boyunca her biri 20 dakikadan uzun süren ve süreleri birbirine eşit olan toplam 12 bisiklet sürüşü gerçekleştirmiştir. Bu kişinin ödediği toplam tutar, standart tarifeyi kullansaydı ödeyeceği toplam tutara eşit olmuştur.

Buna göre, bu kişinin gerçekleştirdiği sürüşlerden birinin süresi kaç dakikadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

Gerçekleştirilen sürüşlerden birinin süresi 50 dakikadır.
Sürüş süresi xx dakika olarak alındığında standart tarifenin toplam maliyeti 12(10+x)12 \cdot (10 + x) TL olur. Abonelik tarifesinde ise ilk 20 dakika ücretsiz olduğundan ücretlendirilen kısım sürüş başına x20x-20 dakikadır. Bu tarifenin toplam maliyeti 180+121,5(x20)180 + 12 \cdot 1,5 \cdot (x-20) TL'ye karşılık gelir. İki maliyetin eşitliğinden elde edilen 120+12x=18x180120 + 12x = 18x - 180 denklemi çözüldüğünde sürüş süresi 50 dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Bir sürüşün süresine xx dakika diyerek standart tarifeye göre toplam maliyet denklemini kurmak.
Toplam maliyet: 12(10+x)=120+12x12 \cdot (10 + x) = 120 + 12x TL
Standart tarifede sürüş başına 10 TL başlangıç ücretine ek olarak her dakika için 1 TL alınmaktadır. Toplam 12 sürüş gerçekleştirildiği için bu ifade 12 ile çarpılır.
2
Abonelik tarifesine göre toplam maliyet denklemini kurmak.
Toplam maliyet: 180+121,5(x20)=18x180180 + 12 \cdot 1,5 \cdot (x - 20) = 18x - 180 TL
Abonelik tarifesinde ilk 20 dakika ücretsiz olduğundan ücretlendirilen süre sürüş başına x20x - 20 dakikadır. Bu sürenin dakikası 1,5 TL'dir. 12 sürüşün maliyetine 180 TL aylık sabit abonelik ücreti eklenir.
3
Her iki tarifedeki toplam maliyet ifadelerini birbirine eşitleyip xx değişkenini çözmek.
120+12x=18x180    6x=300    x=50120 + 12x = 18x - 180 \implies 6x = 300 \implies x = 50 dakika
Kullanıcının her iki tarifede de ödeyeceği toplam tutarın eşit olduğu belirtilmiştir. Bu eşitlikten yararlanılarak bir sürüşün süresi bulunur.

Anahtar Kavram

Sayı Problemleri ve Birinci Dereceden Denklem Kurma

Alternatif Yöntem

Denklemi kurduktan sonra seçeneklerdeki değerleri yerine koyarak iki tarafın eşitliğini kontrol edebilirsiniz. Örneğin 50 değeri için; standart tarife 12×60=72012 \times 60 = 720 TL, abonelik tarifesi ise 180+12×1,5×30=720180 + 12 \times 1,5 \times 30 = 720 TL vermektedir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 877Soru

Bir tarım kooperatifinde toplanan incirler, 1,5 kg1,5\text{ kg}'lık küçük kutulara veya 2,5 kg2,5\text{ kg}'lık büyük kutulara doldurularak satışa hazırlanmaktadır. Bu paketleme işlemi için her birinde 20 kg20\text{ kg} incir bulunan özdeş kasalar kullanılmaktadır.

Bir gün boyunca toplam 4040 kutu incir paketlenmiştir. Bu paketleme işlemi için kasalardan alınan incirlerin tamamı kutulara doldurulmuş ve gün sonunda kullanılan kasalardan 3 tanesinin tamamen boşaldığı, 4. kasada ise 4 kg4\text{ kg} incir kaldığı görülmüştür.

Buna göre, paketlenen incirlerden kaç tanesi büyük kutudadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Paketlenen b��yük kutu sayısı 16'dır.
Kasalardan kullanılan toplam incir miktarı 3×20+(204)=76 kg3 \times 20 + (20 - 4) = 76\text{ kg}'dır. Küçük kutu sayısına xx, büyük kutu sayısına yy dersek; x+y=40x + y = 40 ve 1,5x+2,5y=761,5x + 2,5y = 76 denklemleri elde edilir. İlk denklemden x=40yx = 40 - y yazılıp ikinci denklemde yerine konduğunda 1,5(40y)+2,5y=76    60+y=76    y=161,5(40 - y) + 2,5y = 76 \implies 60 + y = 76 \implies y = 16 olarak bulunur. Dolayısıyla büyük kutu sayısı 16'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Kasalardan kullanılan toplam incir miktarını hesaplama
Toplam kullanılan miktar 76 kg76\text{ kg}'dır.
3 tane kasa tamamen boşaldığı için 3×20=60 kg3 \times 20 = 60\text{ kg} ve 4. kasadan 204=16 kg20 - 4 = 16\text{ kg} incir kullanılmıştır. Toplam kullanılan miktar 60+16=76 kg60 + 16 = 76\text{ kg} olur.
2
Kutu sayılarına göre denklem kurma
1,5x+2,5y=761,5x + 2,5y = 76 denklemini elde etme
Küçük kutu sayısı xx ve büyük kutu sayısı yy olsun. Toplam kutu sayısı 40 olduğundan x+y=40x + y = 40 olur. Toplam ağırlık ise 1,5x+2,5y=761,5x + 2,5y = 76 şeklinde ifade edilir.
3
Denklem sistemini çözerek büyük kutu sayısını (yy) bulma
y=16y = 16
x=40yx = 40 - y ifadesini ağırlık denkleminde yerine yazarsak: 1,5(40y)+2,5y=76    601,5y+2,5y=76    60+y=76    y=161,5(40 - y) + 2,5y = 76 \implies 60 - 1,5y + 2,5y = 76 \implies 60 + y = 76 \implies y = 16 bulunur.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli doğrusal denklem kurma ve çözme yöntemiyle sayı problemlerini modelleme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 878Soru

Bir ofisteki sıcak içecek otomatından bir gün boyunca toplam 140140 bardak çay ve kahve alınmıştır. Bu otomat ve şeker kullanımıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Bir bardak şekerli çay için 22 adet, bir bardak kahve için ise 33 adet küp şeker kullanılmaktadır.
* Gün boyunca çay alan kişilerin yarısı içeceklerini şekersiz, diğer yarısı ise şekerli olarak almıştır.
* Kahve alan kişilerin tamamı içeceklerini şekerli olarak almıştır.

Gün sonunda bu otomat için toplam 320320 adet küp şeker kullanıldığına göre, otomatından kaç bardak kahve alınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90

Cevap

Otomatından alınan kahve bardağı sayısı 90'dır.
Çay bardağı sayısına xx ve kahve bardağı sayısına yy dediğimizde toplam bardak sayısı x+y=140x + y = 140 olur. Çay alanların yarısı şekersiz içtiğinden şekerli çay içen sayısı fracx2\\frac{x}{2} olur ve her biri 22 şeker kullandığından çaylar için kullanılan toplam şeker miktarı fracx2cdot2=x\\frac{x}{2} \\cdot 2 = x adettir. Kahvelerin tamamı şekerli olup her biri için 33 şeker kullanıldığından kahveler için toplam 3y3y adet şeker harcanır. Buradan x+3y=320x + 3y = 320 denklemi elde edilir. Bu iki denklemin farkı alındığında 2y=1802y = 180 ve buradan kahve bardağı sayısı y=90y = 90 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve toplam bardak denklemini kurma
Gün boyunca alınan çay bardağı sayısı xx, kahve bardağı sayısı yy olsun. Toplam bardak sayısı: x+y=140x + y = 140 olur.
Soruda verilen toplam bardak sayısını matematiksel modelle ifade etmek amacıyla.
2
Kullanılan toplam şeker miktarı denklemini kurma
Çay alanların yarısı şekersiz (fracx2\\frac{x}{2} bardak, 0 şeker) ve diğer yarısı 2 şekerli (fracx2\\frac{x}{2} bardak, fracx2cdot2=x\\frac{x}{2} \\cdot 2 = x şeker) içmiştir. Kahve alanların tamamı (yy bardak) 3 şekerli (3y3y şeker) içmiştir. Toplam şeker miktarı: x+3y=320x + 3y = 320 olur.
Çay ve kahve için kullanılan şeker miktarlarını değişkenler türünden belirlemek amacıyla.
3
Denklem sistemini çözerek kahve bardağı sayısını bulma
x+3y=320x + 3y = 320 denkleminden x+y=140x + y = 140 denklemi taraf tarafa çıkarıldığında: (x+3y)(x+y)=320140implies2y=180impliesy=90(x + 3y) - (x + y) = 320 - 140 \\implies 2y = 180 \\implies y = 90 elde edilir.
Elde edilen iki bilinmeyenli denklem sistemini çözerek bizden istenen kahve bardağı sayısına ulaşmak amacıyla.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli doğrusal denklem sistemleri yardımıyla sayı problemlerini çözme
Soru 879Soru

Bir belediye, geri dönüşümü teşvik etmek amacıyla "Atığını Getir, Puanını Al" kampanyası düzenlemiştir. Bu kampanya kapsamında plastik ve cam şişeler toplanmaktadır. Kampanyanın puanlama kuralları şu şekildedir:
* Teslim edilen her 3 plastik şişe için 5 puan verilmektedir.
* Teslim edilen her 4 cam şişe için 7 puan verilmektedir.

Bu kampanyaya katılan Can, plastik şişelerini her seferinde 3'erli, cam şişelerini ise her seferinde 4'erli gruplar halinde teslim etmiştir. Toplam 95 adet şişe teslim eden Can, bu teslimatlar karşılığında 164 puan kazanmıştır.

Buna göre, Can toplam kaç adet cam şişe teslim etmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 68

Cevap

Can'ın teslim ettiği toplam cam şişe sayısı 68'dir.
Toplam cam şişe sayısını bulmak için öncelikle plastik şişe gruplarının sayısını xx, cam şişe gruplarının sayısını yy olarak belirleriz. Toplam şişe sayısı 3x+4y=953x + 4y = 95 ve toplam puan 5x+7y=1645x + 7y = 164 denklemlerini kurarız. Bu denklem sistemini çözdüğümüzde y=17y = 17 elde edilir. Her bir cam şişe grubu 4 adet şişe içerdiğinden, toplam cam şişe sayısı 17×4=6817 \times 4 = 68 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Can'tın teslim ettiği plastik şişe grup sayısını xx, cam şişe grup sayısını yy olarak belirleyip şişe sayısı ve puan denklemlerini kuralım.
Plastik şişe sayısı 3x3x, cam şişe sayısı 4y4y olur. Toplam şişe sayısı: 3x+4y=953x + 4y = 95. Plastik şişelerden kazanılan puan 5x5x, cam şişelerden kazanılan puan 7y7y olur. Toplam puan: 5x+7y=1645x + 7y = 164 olur.
Problemi iki bilinmeyenli doğrusal denklem sistemine dönüştürerek çözüme ulaşmak.
2
Elde edilen denklem sistemini yok etme veya yerine koyma yöntemiyle çözerek yy değerini bulalım.
3x+4y=95    3x=954y    x=954y33x + 4y = 95 \implies 3x = 95 - 4y \implies x = \frac{95 - 4y}{3} olur. Bu ifadeyi ikinci denklemde yerine yazalım: 5(954y3)+7y=164    5(954y)+21y=492    47520y+21y=492    y=175\left(\frac{95 - 4y}{3}\right) + 7y = 164 \implies 5(95 - 4y) + 21y = 492 \implies 475 - 20y + 21y = 492 \implies y = 17 bulunur.
Cam şişelerin grup sayısı olan yy değerini belirlemek.
3
Bulunan yy grup sayısını kullanarak toplam cam şişe sayısını hesaplayalım.
Toplam cam şişe sayısı: 4y=4×17=684y = 4 \times 17 = 68 adettir.
Her grupta 4 adet cam şişe bulunduğundan grup sayısı ile grup büyüklüğünü çarparak toplam cam şişe sayısına ulaşmak.

Anahtar Kavram

İki bilinmeyenli denklem kurma ve çözme yöntemiyle sayı problemlerini modelleme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 880Soru

Bir elektrikli araç şarj istasyonunda sadece hızlı şarj (DC) ve yavaş şarj (AC) üniteleri bulunmaktadır. Bu istasyonda bir gün boyunca şarj edilen araçlarla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Gün boyunca istasyonda toplam 4040 araç şarj edilmiştir.
* Hızlı şarj ünitesini kullanan her bir aracın şarj süresi 3030 dakika, yavaş şarj ünitesini kullanan her bir aracın şarj süresi ise 120120 dakikadır.
* Bu günde, hızlı ve yavaş şarj ünitelerinin toplam aktif çalışma süresi 3838 saat olmuştur.

Buna göre, bu günde yavaş şarj (AC) ünitesini kullanarak şarj edilen araç sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Yavaş şarj (AC) ünitesini kullanarak şarj edilen araç sayısı 12'dir.
Yavaş şarj (AC) ünitesini kullanan araç sayısı, toplam araç sayısı ve toplam çalışma süresi denklemleri ortak çözülerek 12 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenleri tanımlama ve toplam araç sayısı denklemini kurma
Hızlı şarj (DC) ünitesini kullanan araç sayısı xx, yavaş şarj (AC) ünitesini kullanan araç sayısı yy olsun. Bu durumda, toplam araç sayısı: x+y=40x + y = 40 olur.
Soruda verilen toplam araç sayısını matematiksel olarak ifade etmek için.
2
Zaman birimlerini dönüştürme ve toplam süre denklemini kurma
Hızlı şarj süresi 3030 dakika (0,50,5 saat), yavaş şarj süresi 120120 dakika (22 saat) olarak saate çevrilir. Toplam çalışma süresi: 0,5x+2y=380,5x + 2y = 38 saat olur.
Zaman birimlerini eşitleyerek toplam süre denklemini oluşturmak için.
3
Denklem sistemini çözme
Süre denklemi 22 ile çarpılırsa x+4y=76x + 4y = 76 elde edilir. Bu denklemden birinci denklem (x+y=40x + y = 40) çıkarıldığında 3y=363y = 36 ve buradan y=12y = 12 bulunur.
Yavaş şarj ünitesini kullanan araç sayısını bulmak için.

Anahtar Kavram

Sayı problemlerinde verilen sözel ifadeleri iki bilinmeyenli doğrusal denklem sistemine dönüştürme ve yok etme yöntemiyle çözme.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 44 / 45Sonraki
Problemler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 44 | Examkin