İşçi Problemleri

38 soru

Soru 21Soru

Bir devlet hastanesindeki tıbbi cihazların envanter kayıtlarının güncellenmesi işinde üç teknik personel görevlendirilmiştir. Bu personellerin işi bitirme süreleriyle ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Birinci ve ikinci personel birlikte çalışarak tüm envanteri 1010 günde güncelleyebilmektedir.
* İkinci ve üçüncü personel birlikte çalışarak tüm envanteri 1212 günde güncelleyebilmektedir.
* Birinci ve üçüncü personel birlikte çalışarak tüm envanteri 1515 günde güncelleyebilmektedir.

Buna göre, bu üç personel birlikte çalışırsa envanter güncelleme işinin tamamı kaç günde biter?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 88

Cevap

Üç personel birlikte çalışırsa işin tamamı 88 günde biter.
Verilen bilgilere göre birinci ve ikinci uzmanın günlük kapasiteleri toplamı 110\frac{1}{10}, ikinci ve üçüncünün 112\frac{1}{12}, birinci ve üçüncünün ise 115\frac{1}{15}'tir. Bu üç ifade toplandığında, her uzman iki kez hesaba katılmış olur ve toplam kapasite 2×(Birlikte Hız)=142 \times (\text{Birlikte Hız}) = \frac{1}{4} olarak bulunur. Buradan üçünün gerçek toplam hızı 18\frac{1}{8} çıkar. Günlük 18\frac{1}{8} iş yapılıyorsa, işin tamamı 88 günde tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Personellerin çalışma hızlarını (V1,V2,V3V_1, V_2, V_3) bir günde yaptıkları iş miktarı olarak tanımla ve verilen ikili durumları denklem haline getir.
V1+V2=110V_1 + V_2 = \frac{1}{10}, V2+V3=112V_2 + V_3 = \frac{1}{12}, V1+V3=115V_1 + V_3 = \frac{1}{15}
İşçi problemlerinde hız, sürenin çarpmaya göre tersidir.
2
Oluşturulan üç denklemi taraf tarafa topla.
2(V1+V2+V3)=110+112+1152(V_1 + V_2 + V_3) = \frac{1}{10} + \frac{1}{12} + \frac{1}{15}
Üç personelin toplam kapasitesini bulmak için tüm ikili kombinasyonların toplamı alınır.
3
Rasyonel sayılarda payda eşitleyerek toplama işlemini gerçekleştir (ortak payda 6060).
2(V1+V2+V3)=6+5+460=1560=142(V_1 + V_2 + V_3) = \frac{6+5+4}{60} = \frac{15}{60} = \frac{1}{4}
Farklı sürelerde biten işlerin hızlarını toplamak için ortak katların en küçüğü kullanılır.
4
Üç personelin toplam hızını bulmak için her iki tarafı 22'ye böl ve işin bitiş süresini (tt) hesapla.
V1+V2+V3=18V_1 + V_2 + V_3 = \frac{1}{8} ise t=8t = 8 gün.
Hız ve süre ters orantılıdır; günlük kapasite 18\frac{1}{8} ise işin tamamı 88 günde biter.

Anahtar Kavram

İşçi Problemlerinde Birlikte Çalışma ve Hız-Süre İlişkisi

İpuçları

1
İşçi problemlerinde kişilerin işi bitirme sürelerini değil, bir günde yaptıkları iş miktarlarını (hızlarını) toplamalısınız.
2
Denklemleri taraf tarafa topladığınızda her personelin hızını iki kez hesaba katmış olursunuz. Bulduğunuz sonucu bu yüzden düzenlemeniz gerekecek.
3
Hızlar toplamı 110+112+115\frac{1}{10} + \frac{1}{12} + \frac{1}{15} işlemini yapıp sonucu 22'ye böldüğünüzde üçünün birlikte bir günde yaptığı işi bulursunuz.

Daha Fazla Pratik

İşçilerden birinin hızının diğerlerinin cinsinden verildiği veya kapasite değişiminin olduğu soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru

Bir tekstil fabrikasında bulunan A, B ve C makinelerinin çalışma kapasiteleri sırasıyla 2, 3 ve 4 ile doğru orantılıdır. Bu üç makine, alınan bir siparişin tamamını birlikte çalışarak 12 saatte bitirebilmektedir.

Siparişin üretimine üç makine birlikte başladıktan 4 saat sonra A makinesi arızalanarak devre dışı kalıyor. Üretimin tamamlanmasına 3 saat kala ise C makinesi kapatılıyor ve kalan işi sadece B makinesi tamamlıyor.

Buna göre, bu siparişin üretimi toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Siparişin üretimi toplam 16 saat sürmüştür.
Doğru cevap, üretim sürecinin üç farklı aşamasının (tüm makineler, B ve C, sadece B) sürelerinin doğru hesaplanıp toplanmasıyla bulunur. Toplam iş 108 birimdir. İlk 4 saatte 36 birim yapılır. Son 3 saatte sadece B makinesi 9 birim iş yapar. Aradaki 63 birimlik işi B ve C makineleri (hızları toplamı 7 birim) 9 saatte tamamlar. Toplam süre 4 + 9 + 3 = 16 saattir.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin kapasitelerini ve toplam iş miktarını belirle.
VA=2kV_A = 2k, VB=3kV_B = 3k, VC=4kV_C = 4k. Toplam hız: 9k9k. Toplam İş: 9k×12=108k9k \times 12 = 108k.
İşçi problemlerinde iş miktarı = Hız ×\times Zaman formülü kullanılır.
2
İlk 4 saatte yapılan işi ve kalan işi hesapla.
Yapılan iş: 9k×4=36k9k \times 4 = 36k. Kalan iş: 108k36k=72k108k - 36k = 72k.
Üç makine birlikte 4 saat çalışmıştır.
3
Son 3 saatlik süreci analiz et.
A makinesi zaten bozuk, C de kapatıldı. Sadece B çalışıyor (3k3k). Son 3 saatte yapılan iş: 3k×3=9k3k \times 3 = 9k.
İşin bitimine 3 saat kala sadece B makinesi aktiftir.
4
Ara dönemdeki (A bozuk, C çalışıyor) süreyi hesapla.
Ara dönemde yapılması gereken iş: 72k9k=63k72k - 9k = 63k. Çalışanlar: B ve C (3k+4k=7k3k + 4k = 7k). Süre: 63k/7k=963k / 7k = 9 saat.
Kalan işten son 3 saatte yapılan iş çıkarılarak ara dönem işi bulunur.
5
Toplam süreyi bul.
Toplam süre = İlk dönem + Ara dönem + Son dönem = 4+9+3=164 + 9 + 3 = 16 saat.
Tüm aşamaların süreleri toplanır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde toplam iş miktarı üzerinden giderek, değişen çalışma hızlarına göre süreci parçalara ayırıp her bir parçayı ayrı ayrı hesaplamak gerekir.

İpuçları

1
Makinelerin kapasitelerine 2k2k, 3k3k ve 4k4k diyerek toplam iş miktarını kk cinsinden hesaplayın.
2
Süreci üç aşamaya bölün: 1. Üçü birlikte (4 saat), 2. B ve C birlikte (bilinmeyen süre), 3. Sadece B (3 saat).

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıkla, işçi sayısı ve gün sayısı ters orantılı değişen problemleri çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Toplam işi birim zaman (saat) üzerinden değil, yapılan iş parçaları üzerinden oranlayarak da çözebilirsiniz: İşin 4/12'si bitti, geriye 8/12'si kaldı...
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 23Soru

Ali bir işin tamamını 24 saatte, Veli ise aynı işin tamamını 40 saatte bitirebilmektedir. İkisi birlikte işe başladıktan belirli bir süre sonra Veli'nin çalışma kapasitesi teknik bir arıza nedeniyle üçte birine (1/3'üne) inmiş, Ali ise işe normal hızıyla devam etmiştir. İşin tamamı toplam 16 saatte bittiğine göre, Veli kapasitesi düşmeden önce kaç saat çalışmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Ali ve Veli, Veli'nin kapasitesi düşmeden önce 12 saat birlikte çalışmışlardır.
Toplam iş 120 birim seçildiğinde Ali'nin hızı 5, Veli'nin hızı 3 birimdir. Arıza öncesi toplam hız 8 birimdir. Arıza sonrası Veli'nin hızı 1'e düşer (3'ün 1/3'ü), Ali sabit kalır (5), yani toplam hız 6 birim olur. Toplam süre 16 saat olduğundan, arıza öncesi süreye t denirse denklem 8t+6(16t)=1208t + 6(16-t) = 120 olur. Bu denklem çözüldüğünde t=12 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Yapılacak toplam iş miktarını belirlemek için 24 ve 40 sayılarının EKOK'unu al.
EKOK(24,40)=120EKOK(24, 40) = 120 birim iş.
İşçi problemlerinde toplam işe, sürelerin ortak katı olan bir sayı vermek işlemleri kolaylaştırır.
2
Ali ve Veli'nin saatlik çalışma hızlarını (kapasitelerini) hesapla.
VAli=120/24=5V_{Ali} = 120 / 24 = 5 birim/saat, VVeli=120/40=3V_{Veli} = 120 / 40 = 3 birim/saat.
Toplam işi bitirme süresine bölerek birim zamanda yapılan iş bulunur.
3
Veli'nin kapasitesi düştükten sonraki yeni hızını hesapla.
Veli'nin ilk hızı 3 birimdir. Üçte birine indiği için: VVeliYeni=3×(1/3)=1V_{VeliYeni} = 3 \times (1/3) = 1 birim/saat.
Soruda kapasitenin 1/3 oranında azaldığı değil, 1/3'üne indiği belirtilmiştir.
4
İki aşamalı denklem kur: İlk kısımda (t saat) normal hızlarla, kalan sürede (16-t saat) yeni hızlarla çalışılmıştır.
Denklem: (5+3)t+(5+1)(16t)=120(5 + 3) \cdot t + (5 + 1) \cdot (16 - t) = 120
Toplam İş = (İlk Hız ×\times İlk Süre) + (İkinci Hız ×\times İkinci Süre).
5
Denklemi çözerek t değerini bul.
8t+6(16t)=1208t+966t=1202t=24t=128t + 6(16 - t) = 120 \Rightarrow 8t + 96 - 6t = 120 \Rightarrow 2t = 24 \Rightarrow t = 12.
Bilinmeyen süreyi bulmak için cebirsel işlemler yapılır.

Anahtar Kavram

İşçi Problemleri (Değişken Hız)

İpuçları

1
İşin tamamına Ali ve Veli'nin bitirme sürelerinin ortak katı olan bir sayı (örneğin 120 birim) vererek başlayın.
2
Veli'nin hızını 3 birim kabul ederseniz, 'üçte birine inmesi' hızının 1 birim olması demektir. Ali'nin hızı değişmemiştir.
3
İş iki aşamada bitmiştir. Birinci aşamada (hızların toplamı: 8) t saat, ikinci aşamada (hızların toplamı: 6) 16-t saat çalışmışlardır. Bu iki aşamada yapılan işlerin toplamı 120'ye eşittir.

Alternatif Yöntem

Toplam işi 1 kabul ederek kesirlerle de çözülebilir: (1/24+1/40)t+(1/24+(1/401/3))(16t)=1(1/24 + 1/40) \cdot t + (1/24 + (1/40 \cdot 1/3)) \cdot (16-t) = 1. Ancak bu yöntem işlem hatasına daha açıktır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 24Soru

Bir Tapu Müdürlüğünde, belirli bir bölgeye ait kadastro kayıtlarının dijital sisteme işlenmesi görevi iki memura verilmiştir. Birinci memur bu işin tamamını tek başına 18 saatte, ikinci memur ise aynı işi tek başına 24 saatte bitirebilmektedir. İkisi birlikte çalışmaya başladıktan 6 saat sonra birinci memur başka bir göreve atanıyor ve işten ayrılıyor. Kalan işi ikinci memur tek başına tamamlıyor.

Buna göre, kalan işin tamamlanması kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

İkinci memur kalan işi 10 saatte tamamlamıştır.
Soruyu çözmek için işin tamamını memurların bitirme sürelerinin (18 ve 24) ortak bir katı olarak belirlemek en pratik yoldur. EKOK(18, 24) = 72 birim olsun. Birinci memur saatte 4 birim, ikinci memur saatte 3 birim iş yapar. İkisi birlikte 6 saatte (4+3) x 6 = 42 birim iş yaparlar. Geriye 72 - 42 = 30 birim iş kalır. Bu kalan işi ikinci memur (saatte 3 birim hızla) 30 / 3 = 10 saatte tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Memurların birim zamanda yaptıkları iş miktarını (çalışma hızlarını) belirle.
İşin tamamına 18 ve 24'ün en küçük ortak katı (EKOK) olan 72 birim diyelim. 1. Memur hız (V1) = 72/18 = 4 birim/saat. 2. Memur hız (V2) = 72/24 = 3 birim/saat.
İşçi problemlerinde işin tamamına sayısal bir değer vermek, kesirli işlemlerle uğraşmayı engeller ve çözümü kolaylaştırır.
2
Birlikte çalıştıkları 6 saatte yapılan iş miktarını hesapla.
Birlikte hız = V1 + V2 = 4 + 3 = 7 birim/saat. Yapılan iş = 7 x 6 = 42 birim.
İki işçi birlikte çalıştığında hızları toplanır.
3
Geriye kalan iş miktarını bul.
Kalan iş = Toplam İş - Yapılan İş = 72 - 42 = 30 birim.
İkinci memurun tek başına ne kadar iş yapması gerektiğini bulmak için kalan iş hesaplanmalıdır.
4
İkinci memurun kalan işi bitirme süresini hesapla.
Süre = Kalan İş / V2 = 30 / 3 = 10 saat.
İş = Hız x Zaman formülünden Zaman = İş / Hız bağıntısı kullanılır.

Anahtar Kavram

İşçi Problemleri (Birlikte Çalışma ve Kalan İş)

İpuçları

1
İşin tamamına 18 ve 24 sayılarının ortak katı olan bir sayı (örneğin 72) vererek çözmeyi deneyin.
2
Önce her iki memurun 1 saatte kaç birim iş yaptığını bulun, sonra 6 saatte toplam ne kadar iş yaptıklarını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

İki işçinin işe başlayıp, birinin ayrılması yerine işe üçüncü bir kişinin katıldığı senaryoları çalışın.

Alternatif Yöntem

Kesir Yöntemi: 1. memur 1 saatte işin 1/18'ini, 2. memur 1/24'ünü yapar. 6 saatte: 6*(1/18 + 1/24) işi bitirirler. Kalan iş miktarı (K) bulunur ve K = t * (1/24) denklemiyle t (süre) hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

Bir tekstil atölyesinde üretim yapan A ve B makineleri bulunmaktadır. A makinesinin çalışma kapasitesi, B makinesinin çalışma kapasitesinin %60'ı kadardır. Bu iki makine bir siparişi yetiştirmek için aynı anda çalışmaya başlıyor. 5 saat sonra A makinesi arızalanıyor ve kapasitesi yarıya düşüyor. B makinesi ise normal kapasitesiyle çalışmaya devam ediyor. Siparişin tamamı toplam 15 saatte bittiğine göre, B makinesi bu siparişi tek başına, aralıksız ve sabit hızla çalışarak kaç saatte bitirebilirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

B makinesi işi tek başına 21 saatte bitirirdi.
Toplam iş miktarı, iki farklı çalışma dönemindeki (arıza öncesi ve sonrası) üretimlerin toplamıdır. İlk 5 saatte 8v8v hızla 40v40v iş, sonraki 10 saatte 6.5v6.5v hızla 65v65v iş yapılmıştır. Toplam 105v105v işi, hızı 5v5v olan B makinesi tek başına 105/5=21105/5 = 21 saatte bitirir.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin çalışma kapasitelerini (hızlarını) tanımla.
VB=100vV_B = 100v dersek, VA=60vV_A = 60v olur. İşlem kolaylığı için sadeleştirirsek: VB=5vV_B = 5v, VA=3vV_A = 3v.
Yüzdelik ilişkiyi matematiksel orana dökerek işlem yapılabilir hale getirmek için.
2
İlk 5 saatlik (arıza öncesi) dönemde yapılan iş miktarını hesapla.
Toplam Hız = 3v+5v=8v3v + 5v = 8v. Yapılan İş (W1W_1) = 8v×5=40v8v \times 5 = 40v.
İşin, kapasite değişikliği olmadan önceki kısmını bulmak için.
3
İkinci dönemdeki (arıza sonrası) yeni hızları ve süreyi belirle.
A'nın yeni hızı 3v/2=1.5v3v / 2 = 1.5v. B'nin hızı değişmez (5v5v). Yeni Toplam Hız = 6.5v6.5v. Kalan süre = 155=1015 - 5 = 10 saat.
Değişen koşullar altındaki çalışma hızını ve süresini netleştirmek için.
4
İkinci dönemde yapılan iş miktarını hesapla.
Yapılan İş (W2W_2) = 6.5v×10=65v6.5v \times 10 = 65v.
İşin kalan kısmının büyüklüğünü bulmak için.
5
Toplam iş miktarını bul ve B makinesinin hızına böl.
Toplam İş (WW) = 40v+65v=105v40v + 65v = 105v. B'nin süresi = 105v/5v=21105v / 5v = 21 saat.
B makinesinin bu toplam işi tek başına ne kadar sürede yapacağını bulmak için.

Anahtar Kavram

Değişken Kapasiteli İşçi Problemleri
Soru 26Soru

Bir kamu binasının güvenlik kamera sisteminin kurulumu için bir usta teknisyen ve bir yardımcı teknisyen görevlendirilmiştir. Usta teknisyen bu işin tamamını tek başına 1212 günde, yardımcı teknisyen ise aynı işi tek başına 1818 günde bitirebilmektedir. İkisi birlikte işe başladıktan 44 gün sonra usta teknisyen başka bir binada görevlendirildiği için işten ayrılmıştır.

Buna göre, kalan işi yardımcı teknisyen tek başına kaç günde tamamlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8

Cevap

Kalan işi yardımcı teknisyen tek başına 8 günde tamamlar.
Doğru çözümde önce işçilerin günlük kapasiteleri belirlenmiş, 4 gün birlikte çalışma sonunda işin 5/95/9'unun bittiği görülmüştür. Kalan 4/94/9'luk iş, yardımcı teknisyenin günlük 1/181/18'lik çalışma hızıyla 88 günde tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin bir günde işin kaçta kaçını bitirdiklerini (birim iş miktarlarını) belirleyin.
Usta teknisyen günde 112\frac{1}{12}, yardımcı teknisyen ise 118\frac{1}{18} oranında iş yapar.
İşçi problemlerinde toplam süreden birim zamandaki hıza geçmek temel çözüm yöntemidir.
2
4 gün boyunca birlikte yapılan toplam iş miktarını hesaplayın.
4×(112+118)=4×(3+236)=4×536=594 \times (\frac{1}{12} + \frac{1}{18}) = 4 \times (\frac{3+2}{36}) = 4 \times \frac{5}{36} = \frac{5}{9}.
İşçilerin kapasiteleri toplanarak geçen süreyle çarpıldığında toplam yapılan iş bulunur.
3
Geriye kalan iş miktarını bulun.
159=491 - \frac{5}{9} = \frac{4}{9}.
İşin tamamı 1 tam olarak kabul edilir; yapılan kısım çıkarıldığında kalan kısım bulunur.
4
Kalan işin yardımcı teknisyen tarafından bitirilme süresini hesaplayın.
Süre =49÷118=49×18=8= \frac{4}{9} \div \frac{1}{18} = \frac{4}{9} \times 18 = 8 gün.
Kalan iş miktarı, işçinin birim zamandaki hızına bölünerek gereken süre elde edilir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde birim zamanda yapılan iş üzerinden denklem kurma ve kalan iş miktarını hesaplama.

İpuçları

1
Önce teknisyenlerin 1 günde işin ne kadarını yaptıklarını rasyonel sayı olarak yazın.
2
4 gün beraber çalıştıklarında işin hangi oranda bittiğini bulun ve bunu 1'den çıkararak kalan işi belirleyin.
3
Kalan 4/94/9 oranındaki işi, yardımcı teknisyenin günlük 118\frac{1}{18} hızıyla oranlayarak süreyi bulun.

Daha Fazla Pratik

İşçilerin kapasitelerinin (hızlarının) değiştiği veya işin belirli bir kısmından sonra yeni bir işçinin katıldığı senaryoları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşin tamamını 12 ve 18'in en küçük ortak katı olan 36 birim kabul edin. Usta günde 3 birim, yardımcı 2 birim iş yapar. 4 günde toplam 4×(3+2)=204 \times (3+2) = 20 birim iş yapılır. Kalan 3620=1636 - 20 = 16 birim işi, yardımcı teknisyen günde 2 birim yaparak 16/2=816 / 2 = 8 günde bitirir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru

Bir tekstil fabrikasında bulunan iki sanayi tipi ütü makinesinden A makinesi bir siparişi tek başına 12 saatte, B makinesi ise aynı siparişi tek başına 18 saatte tamamlayabilmektedir. Siparişin yetiştirilmesi için iki makine aynı anda çalıştırılmaya başlanıyor. Başlangıçtan 3 saat sonra A makinesinde teknik bir arıza meydana geliyor ve makinenin çalışma kapasitesi yarıya düşüyor. B makinesi ise normal kapasitesiyle çalışmaya devam ediyor. Buna göre, siparişin kalan kısmı kaç saatte tamamlanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Siparişin kalan kısmı 6 saatte tamamlanır
Makinelerin çalışma hızları belirlenip (A: 3 birim, B: 2 birim), ilk 3 saatte yapılan iş (15 birim) toplam işten (36 birim) çıkarılır. Kalan 21 birimlik iş için, A'nın hızı yarıya düşürülerek (1,5 birim) B ile toplanır (3,5 birim). 21 birimlik iş, 3,5 birimlik hızla 6 saatte biter.

Adım Adım Çözüm

1
İşin tamamını birim cinsinden tanımla (EKOK yöntemi)
İşin tamamı = 36 birim olsun. (12 ve 18'in en küçük ortak katı)
Kesirli sayılarla uğraşmamak için işin tamamına 12 ve 18'e bölünebilen bir değer verilir.
2
Makinelerin saatlik çalışma hızlarını (kapasitelerini) hesapla
A makinesinin hızı (VAV_A) = 36/12=336/12 = 3 birim/saat. B makinesinin hızı (VBV_B) = 36/18=236/18 = 2 birim/saat.
Hız = İş / Zaman formülü kullanılır.
3
İlk 3 saatte yapılan işi ve kalan işi hesapla
Birlikte hız = 3+2=53 + 2 = 5 birim/saat. 3 saatte yapılan iş = 5×3=155 \times 3 = 15 birim. Kalan iş = 3615=2136 - 15 = 21 birim.
Arıza öncesi normal hızlarla ne kadar ilerlendiği bulunur.
4
Arıza sonrası yeni hızları belirle
A makinesinin kapasitesi yarıya düştüğü için yeni hızı = 3/2=1,53 / 2 = 1,5 birim/saat. B makinesi değişmedi (22 birim/saat). Yeni toplam hız = 1,5+2=3,51,5 + 2 = 3,5 birim/saat.
Soruda belirtilen kapasite düşüşü hıza yansıtılır.
5
Kalan işin bitme süresini hesapla
Süre = Kalan İş / Yeni Hız = 21/3,5=621 / 3,5 = 6 saat.
Yol = Hız x Zaman bağıntısı (İş = Hız x Zaman) kullanılır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde çalışma hızı ile süre ters orantılıdır. Kapasite (hız) değişimlerinde, kalan iş miktarı üzerinden yeni bir hız denklemi kurulmalıdır.

İpuçları

1
İşin tamamına 12 ve 18'e tam bölünebilen bir sayı (örneğin 36 birim) vererek makinelerin saatlik hızlarını hesaplayın.
2
İlk 3 saatte toplam işin ne kadarının bittiğini bulun ve kalan iş miktarını belirleyin.
3
A makinesinin hızını yarıya indirin (3 birimden 1,5 birime). Şimdi B ile (2 birim) birlikte kalan işi ne kadar sürede bitireceklerini hesaplayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 28Soru

Bir kamu kurumunda yürütülen dijital dönüşüm projesi kapsamında, tüm evrakların taranması işini bir uzman tek başına 1212 günde, bir asistan ise tek başına 2424 günde bitirebilmektedir. Buna göre, uzman ve asistan birlikte çalışarak bu işin 34\frac{3}{4}'ünü kaç günde bitirebilirler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

Uzman ve asistan birlikte çalışarak işin belirtilen kısmını 6 günde bitirirler.
Doğru cevap, her iki çalışanın bir günde yaptıkları iş miktarlarının toplanması (1/12 + 1/24 = 1/8) ve ardından işin tamamı için gereken 8 günün 3/4'ünün hesaplanması (6 gün) ile bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Uzman ve asistanın 1 günde yapacakları iş miktarını (iş hızlarını) belirle.
Uzman: 112\frac{1}{12}, Asistan: 124\frac{1}{24}
İşçi problemlerinde süre ile yapılan iş miktarı ters orantılıdır.
2
İkisinin birlikte 1 günde yaptıkları toplam iş miktarını bulmak için hızları topla.
112+124=2+124=324=18\frac{1}{12} + \frac{1}{24} = \frac{2+1}{24} = \frac{3}{24} = \frac{1}{8}
Birlikte çalışma durumunda birim zamanda yapılan işler toplanır.
3
İşin tamamının (11) kaç günde bittiğini ve ardından 34\frac{3}{4}'ü için gereken süreyi hesapla.
Tamamı 88 günde biter. 34\frac{3}{4}'ü ise: 8×34=68 \times \frac{3}{4} = 6 gün.
İşin tamamı için geçen süreyi istenen oranla çarparak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

İşçi Problemlerinde Birlikte Çalışma Denklemi

İpuçları

1
İşçi problemlerinde kişilerin işi bitirme sürelerini değil, bir günde yapabildikleri iş miktarlarını toplayarak başlamalısın.
2
Uzman bir günde işin 1/121/12'ini, asistan ise 1/241/24'ünü yapar. Önce ikisinin birlikte işin tamamını kaç günde bitireceğini bul.
3
Birlikte 1/12+1/24=1/81/12 + 1/24 = 1/8 hızla çalışırlar, yani tamamı 88 gün sürer. Şimdi bu 88 günlük sürenin 3/43/4'ünü hesaplamalısın.

Daha Fazla Pratik

İşçilerden birinin hızı iki katına çıkarılsaydı sonucun nasıl değişeceğini hesaplayarak pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Hız atama yöntemi: İşin tamamına 12 ve 24'ün ortak katı olan 24x24x birim diyelim. Uzman günde 2x2x birim, asistan günde xx birim iş yapar. İkisi birlikte günde 3x3x birim iş yapar. İşin 3/43/4'ü olan 24x×3/4=18x24x \times 3/4 = 18x birim işi bitirmek için: 18x/3x=618x / 3x = 6 gün gerekir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru

Bir atölyede alınan bir siparişi; Ahmet usta tek başına 12 günde, Burak usta ise tek başına 15 günde hazırlayabilmektedir. İkisi birlikte sipariş üzerinde çalışmaya başlayıp 2 gün sonra Ahmet usta işten ayrılıyor. Kalan işi Burak usta, çalışma hızını %50 oranında artırarak tamamlıyor.

Buna göre, siparişin tamamı toplam kaç günde hazırlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

Siparişin tamamı 9 günde hazırlanmıştır.
Toplam iş 60 birim olarak belirlenirse, Ahmet günde 5, Burak günde 4 birim iş yapar. İlk 2 gün birlikte (5+4)=9 birim hızla 18 birim iş yaparlar. Geriye 42 birim iş kalır. Burak hızını %50 artırınca hızı 4'ten 6'ya çıkar. Kalan 42 birim işi 6 hızla 7 günde bitirir. Başlangıçtaki 2 gün ile birlikte toplam süre 9 gündür.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam iş miktarını belirlemek için gün sayılarının en küçük ortak katını (EKOK) hesapla.
EKOK(12, 15) = 60 birim iş olsun.
İşçi problemlerinde toplam işe sayısal bir değer vermek işlem kolaylığı sağlar.
2
Ustaların günlük çalışma hızlarını (kapasitelerini) bul.
Ahmet'in hızı: 60/12=560 / 12 = 5 birim/gün.
Burak'ın hızı: 60/15=460 / 15 = 4 birim/gün.
Birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden hesaplama yapılır.
3
Birlikte çalışılan 2 günde yapılan iş miktarını ve kalan işi hesapla.
Birlikte hız: 5+4=95 + 4 = 9 birim/gün.
2 günde yapılan: 2×9=182 \times 9 = 18 birim.
Kalan iş: 6018=4260 - 18 = 42 birim.
İşin ilk aşamasında ne kadarının bittiğini bulmak gerekir.
4
Burak'ın %50 artırılmış yeni hızını hesapla.
Eski hız: 4 birim.
Artış: 4×0,50=24 \times 0,50 = 2 birim.
Yeni hız: 4+2=64 + 2 = 6 birim/gün.
Kalan iş yeni hızla yapılacaktır.
5
Kalan işin bitme süresini ve toplam süreyi hesapla.
Kalan iş süresi: 42/6=742 / 6 = 7 gün.
Toplam süre: 2 (ilk)+7 (sonraki)=92 \text{ (ilk)} + 7 \text{ (sonraki)} = 9 gün.
Soru işin tamamının kaç günde bittiğini sormaktadır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde iş miktarını birim cinsinden tanımlamak (EKOK yöntemi) ve değişen hız durumlarında periyodik hesaplama yapmak.

İpuçları

1
Ahmet ve Burak'ın işi bitirme sürelerinin en küçük ortak katını (EKOK) alarak toplam iş miktarına bir sayı değeri verin (örneğin 60 birim).
2
Önce ikisinin 2 günde toplam işin ne kadarını bitirdiğini hesaplayın, sonra kalan iş miktarını bulun.
3
Burak'ın normal hızı 4 birim ise, %50 artırılmış hızı 6 birim olur. Kalan işi bu yeni hıza bölerek ikinci kısmın süresini bulun ve ilk 2 günü ekleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, hız artışı yerine 'yanına bir çırak alarak' veya 'kapasitesini düşürerek' senaryosuyla çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Kesir yöntemi ile: Ahmet 1 günde 1/12, Burak 1/15 iş yapar. 2 günde 2×(1/12+1/15)=2×(9/60)=18/602 \times (1/12 + 1/15) = 2 \times (9/60) = 18/60 biter. Kalan 42/6042/60 işi Burak 1,5 kat hızla (yani 1/15×1,5=1/101/15 \times 1,5 = 1/10 hızla) yapar. Süre = (42/60)/(1/10)=7(42/60) / (1/10) = 7 gün.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 30Soru

Bir halk kütüphanesindeki eski kitapların restorasyonu işinde Hakan ve Merve görevlendirilmiştir. Hakan bu işi tek başına 2020 günde, Merve ise tek başına 3030 günde bitirebilmektedir. İkisi birlikte restorasyon işine başladıktan bir süre sonra Merve işten ayrılmış ve kalan işi Hakan tek başına 55 günde tamamlamıştır. Buna göre, Hakan ve Merve birlikte kaç gün çalışmışlardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 99

Cevap

Hakan ve Merve birlikte 9 gün çalışmışlardır.
Doğru yanıt olan 9 gün seçeneği, Hakan'ın 5 günde yaptığı işin toplam işin 14\frac{1}{4}'ü olduğu ve geri kalan 34\frac{3}{4}'lük kısmın iki işçinin ortak hızı olan 112\frac{1}{12} ile 9 günde tamamlanacağı hesaplamasına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hakan ve Merve'nin günlük iş yapma hızlarını belirlemek.
Hakan 1 günde işin 120\frac{1}{20}'sini, Merve 130\frac{1}{30}'unu yapar.
Bir işçinin işi bitirme süresi tt ise, birim zamanda yaptığı iş 1t\frac{1}{t} formülü ile bulunur.
2
Hakan'ın tek başına çalıştığı 5 günde ne kadar iş yaptığını hesaplamak.
5×120=145 \times \frac{1}{20} = \frac{1}{4}
Merve ayrıldıktan sonra kalan işi Hakan tek başına tamamladığı için bu sürede yapılan iş miktarı belirlenmelidir.
3
Birlikte çalıştıkları sürede yapılan iş miktarını bulmak.
114=341 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}
İşin tamamı 1 birim kabul edildiğinde, Hakan'ın tek başına yaptığı kısım çıkarılarak ortak çalışma kapasitesi bulunur.
4
Birlikte çalışılan süreyi (tt) bulmak için denklem kurmak.
t×(120+130)=34t \times (\frac{1}{20} + \frac{1}{30}) = \frac{3}{4}
İki işçi birlikte çalışırken birim zamanda yaptıkları iş miktarları toplanır.
5
Denklemi çözmek.
t×(360+260)=34t×560=34t12=34t=9t \times (\frac{3}{60} + \frac{2}{60}) = \frac{3}{4} \Rightarrow t \times \frac{5}{60} = \frac{3}{4} \Rightarrow \frac{t}{12} = \frac{3}{4} \Rightarrow t = 9
Payda eşitleme ve sadeleştirme işlemleri yapılarak bilinmeyen süre bulunur.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde temel mantık, işçilerin birim zamanda (1 gün, 1 saat vb.) yaptıkları iş miktarlarını toplayarak toplam iş süresine ulaşmaktır.

İpuçları

1
Önce Hakan'ın son 5 günde işin ne kadarını bitirdiğini hesaplayarak başlayın.

Daha Fazla Pratik

İşçilerin çalışma hızlarının (kapasitelerinin) farklı oranlarda artırıldığı senaryoları incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

Bir belediyenin dijital veri merkezinde çalışan bir sistem analisti, belirli bir veri setini tek başına 88 saatte, bir veri giriş personeli ise aynı veri setini tek başına 2424 saatte sisteme yükleyebilmektedir.

Buna göre, her iki çalışan aynı anda ve birlikte çalışmaya başlarlarsa bu veri setinin sisteme yüklenme işlemi toplam kaç saatte tamamlanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

İki çalışan birlikte bu işi 6 saatte tamamlar.
Doğru yanıt olan seçenek, işçilerin birim saatteki iş yapma kapasitelerinin toplanması prensibine dayanır. Sistem analisti işin sekizde birini, personel ise yirmi dörtte birini bitirdiğine göre, toplamda bir saatte işin altıda biri tamamlanır. Bu da işin 6 saatte biteceği anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışanların birim zamanda (1 saatte) yapabildikleri iş miktarını belirleyin.
Sistem analisti işin 18\frac{1}{8}'ini, veri giriş personeli ise 124\frac{1}{24}'ünü yapar.
İşçi problemlerinde temel yaklaşım, işçilerin hızlarını (birim zamanda yapılan işi) bulmaktır.
2
Birlikte çalıştıklarında 1 saatte yapılan toplam iş miktarını bulmak için hızları toplayın.
18+124=324+124=424=16\frac{1}{8} + \frac{1}{24} = \frac{3}{24} + \frac{1}{24} = \frac{4}{24} = \frac{1}{6}
Birlikte çalışırken birim zamanda yapılan işler toplanarak toplam kapasite bulunur.
3
İşin tamamının kaç saatte biteceğini hesaplamak için toplam hızın tersini alın.
1 saatte işin 16\frac{1}{6}'sı biterse, tamamı 66 saatte biter.
İşin bitiş süresi, bir saatte yapılan iş miktarının çarpmaya göre tersidir.

Anahtar Kavram

Birlikte Çalışma Formülü

İpuçları

1
İşçi problemlerinde işçilerin bir saatte işin ne kadarını bitirdiklerini bulmakla başlayın.
2
Analist 1 saatte 1/81/8'ini, personel 1/241/24'ünü bitirir. Bu iki değeri toplayın.
3
Paydaları 24'te eşitleyerek 3/24+1/243/24 + 1/24 işlemini yapın ve çıkan kesrin tersini alın.

Daha Fazla Pratik

İşçilerin kapasiteleri (hızları) arasındaki oranı kullanarak problemleri çözme üzerine pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşin tamamına sayıların ortak bir katı olan değerler verebiliriz. İşin tamamı 2424 birim olsun. Bu durumda; analist saatte 24/8=324/8 = 3 birim iş yapar, personel ise saatte 24/24=124/24 = 1 birim iş yapar. İkisi birlikte saatte 3+1=43 + 1 = 4 birim iş yaparlar. İşin tamamı olan 2424 birimi, saatlik kapasite olan 44'e bölersek 24/4=624/4 = 6 saat sonucuna ulaşırız.
Tahmini Süre:45s
Soru 32Soru

Bir tekstil atölyesinde alınan yüklü bir siparişi, A makinesi tek başına 20 saatte, B makinesi ise tek başına 30 saatte dokuyabilmektedir. İki makine siparişi yetiştirmek için aynı anda çalışmaya başlamış, ancak bir süre sonra B makinesi arızalanarak devre dışı kalmıştır. Kalan siparişleri A makinesi 10 saat daha çalışarak tamamladığına göre, B makinesi arızalanmadan önce kaç saat çalışmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

B makinesi 6 saat çalışmıştır.
B makinesinin çalışma süresi, makinelerin birlikte çalıştığı süreye eşittir. Toplam iş 60 birim kabul edilirse, A'nın hızı 3, B'nin hızı 2 birimdir. A son 10 saatte tek başına 30 birim iş yapmıştır. Geriye kalan 30 birim işi, iki makine başlangıçta birlikte (hızları toplamı 5) yapmıştır. 30/5=630 / 5 = 6 saat bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Yapılacak toplam iş miktarını belirle (EKOK kullan).
EKOK(20, 30) = 60 birim iş.
İşlem kolaylığı sağlamak için saatlerin en küçük ortak katı toplam iş olarak alınır.
2
Makinelerin saatlik çalışma hızlarını (kapasitelerini) hesapla.
A makinesi: 60/20 = 3 birim/saat, B makinesi: 60/30 = 2 birim/saat.
Her makinenin birim zamanda ne kadar iş ürettiğini bulmak gerekir.
3
A makinesinin tek başına çalıştığı sürede yaptığı işi hesapla.
10 saat x 3 birim = 30 birim iş.
Arızadan sonra yapılan iş miktarını toplam işten çıkarmak için.
4
Birlikte yapılan iş miktarını ve süresini bul.
Kalan iş (Birlikte yapılan): 60 - 30 = 30 birim. Ortak Hız: 3 + 2 = 5 birim/saat. Süre: 30 / 5 = 6 saat.
Birlikte çalışılan süre, B makinesinin arızalanmadan önceki çalışma süresidir.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde yapılan iş, çalışma hızı ile sürenin çarpımına eşittir (W=VtW = V \cdot t). Parçalı çalışmalarda her bölüm ayrı hesaplanır.

İpuçları

1
İşin tamamına makinelerin bitirme sürelerinin ortak katı olan bir sayı vererek (örneğin 60 birim) başlayabilirsiniz.
2
A makinesi son 10 saatte tek başına ne kadar iş yapmıştır? Bu miktarı toplam işten çıkarırsanız, makinelerin başlangıçta birlikte yaptığı işi bulursunuz.
3
Birlikte yapılan iş miktarı 30 birimdir. İki makinenin hızları toplamı saatte 5 birim olduğuna göre, 30 birimlik iş ne kadar sürer?

Alternatif Yöntem

Kesir yöntemi ile: İşin tamamı 1 olsun. Birlikte tt saat, sonra A tek başına 10 saat çalışsın. Denklem: t(120+130)+10(120)=1t(\frac{1}{20} + \frac{1}{30}) + 10(\frac{1}{20}) = 1 şeklinde kurulabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

Bir kamu kurumunun peyzaj düzenleme çalışmaları kapsamında, belirlenen bir alanın ağaçlandırılması işi yapılacaktır. Bu işi tecrübeli bir bahçıvan tek başına 9 günde, yeni başlayan bir bahçıvan ise tek başına 18 günde bitirebilmektedir.

Buna göre, bu iki bahçıvan birlikte çalışırlarsa aynı işin tamamını kaç günde bitirirler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6

Cevap

İki bahçıvan işi birlikte 6 günde bitirirler.
İşçi problemlerinde genel formül 1t1+1t2=1tortak\frac{1}{t_1} + \frac{1}{t_2} = \frac{1}{t_{ortak}} şeklindedir. Verilenler yerine konulduğunda 19+118=318=16\frac{1}{9} + \frac{1}{18} = \frac{3}{18} = \frac{1}{6} bulunur. Buradan ortak çalışma süresi 6 gün olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin birim zamanda (1 günde) yaptıkları iş miktarlarını bul.
Birinci bahçıvan 1 günde işin 19\frac{1}{9}'unu, ikinci bahçıvan ise 118\frac{1}{18}'ini yapar.
İşçi problemlerinde temel mantık, birim zamanda yapılan iş üzerinden gitmektir.
2
İki işçinin birim zamanda birlikte yaptıkları işi hesaplamak için kesirleri topla.
19+118=218+118=318\frac{1}{9} + \frac{1}{18} = \frac{2}{18} + \frac{1}{18} = \frac{3}{18}
Birlikte çalışma kapasitesini bulmak için bireysel kapasiteler toplanır.
3
Bulunan kesri sadeleştir ve işin tamamının ne kadar sürede biteceğini bul (kesri ters çevir).
318=16\frac{3}{18} = \frac{1}{6}. İşin tamamı (11) için geçen süre tt ise, 1t=16t=6\frac{1}{t} = \frac{1}{6} \Rightarrow t = 6 gündür.
Birim zamanda yapılan iş 1t\frac{1}{t} ise, işin tamamı tt sürede biter.

Anahtar Kavram

Birim Zamanda Yapılan İş
Soru 34Soru

Eşit kapasiteli 16 işçi bir işi 30 günde bitirebilmektedir. İşe hep birlikte başlandıktan 6 gün sonra işçilerin yarısı işten ayrılıyor. Kalan işçiler ise çalışma kapasitelerini %50 oranında artırarak işe devam ediyor. Bu durumda, işin tamamı toplam kaç günde biter?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 38

Cevap

İşin tamamı 38 günde biter
Toplam iş yükü 480 birimdir. İlk 6 günde 96 birim iş yapılır, geriye 384 birim kalır. Kalan 8 işçi kapasitelerini %50 artırınca, her biri 1.5 birimlik iş yapar hale gelir. Grubun yeni günlük gücü 8 x 1.5 = 12 birim olur. Kalan 384 birim iş 384/12 = 32 günde biter. Başlangıçtaki 6 gün ile birlikte toplam süre 38 gündür.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam iş miktarını 'işçi x gün' birimi cinsinden hesapla.
16 is¸c¸i×30 gu¨n=48016 \text{ işçi} \times 30 \text{ gün} = 480 birim iş.
İşçi problemlerinde toplam işi tanımlamak için işçi sayısı ile süreyi çarpmak temel bir yöntemdir.
2
İlk 6 günde yapılan iş miktarını ve kalan işi bul.
Yapılan: 16×6=9616 \times 6 = 96 birim. Kalan: 48096=384480 - 96 = 384 birim.
İşin bir kısmı tamamlandığında geriye kalan yükü belirlemek gerekir.
3
Yeni işçi sayısını ve kapasite değişimini hesapla.
Kalan işçi: 16/2=816 / 2 = 8 kişi. Eski hız: 11, Yeni hız: 1+0.5=1.51 + 0.5 = 1.5 birim/gün.
İşçilerin yarısı ayrılmış ve kalanlar hızlarını %50 (yarısı kadar) artırmıştır.
4
Kalan işçilerin yeni toplam gücünü bul.
8 is¸c¸i×1.5 hız=128 \text{ işçi} \times 1.5 \text{ hız} = 12 birim/gün.
Grubun günlük toplam üretim kapasitesi, kişi sayısı ile kişi başı hızın çarpımıdır.
5
Kalan işin bitme süresini ve toplam süreyi hesapla.
Kalan süre: 384/12=32384 / 12 = 32 gün. Toplam süre: 6+32=386 + 32 = 38 gün.
Toplam süre, ilk aşamadaki çalışma süresi ile ikinci aşamadaki sürenin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Ters Orantı ve Kapasite Değişimi

İpuçları

1
Toplam iş miktarını '16 işçi x 30 gün = 480 birim' olarak düşünerek başlayın.
2
İlk 6 günde ne kadar iş yapıldığını toplamdan çıkarın. Geriye kalan işçilerin yeni hızını hesaplarken %50 artışın 1.5 katına çıkmak olduğunu unutmayın.
3
Kalan iş yükü 384 birimdir. Kalan 8 işçinin her biri 1.5 birim hızla çalışırsa günlük toplam 12 birim iş yaparlar.

Alternatif Yöntem

Orantı Yöntemi: Kalan iş (normal şartlarda) 16 işçi ile 24 günde bitecekti. İşçi sayısı yarıya indi (süre 2 katına çıkar -> 48 gün). Hız 1.5 katına çıktı (süre 1.5'e bölünür -> 48/1.5 = 32 gün). Toplam 6 + 32 = 38.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 35Soru

Bir tekstil atölyesinde bulunan iki dokuma makinesinden A makinesi bir top kumaşı 12 saatte, B makinesi ise aynı uzunluktaki bir top kumaşı 24 saatte dokuyabilmektedir. İki makine birlikte çalışmaya başladıktan 2 saat sonra A makinesinin hızı teknik bir arıza nedeniyle yarıya düşmüştür. B makinesi ise normal hızında çalışmaya devam etmiştir. Buna göre, kumaşın dokunma işlemi toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11

Cevap

İşlem toplam 11 saat sürmüştür.
Makinelerin hızlarını iş miktarı üzerinden oranlayarak çözmek en güvenilir yoldur. Toplam iş 24 birim olsun. A makinesi saatte 2, B makinesi 1 birim iş yapar. İlk 2 saatte toplam 6 birim iş biter, geriye 18 birim kalır. A arızalanıp hızı 1 birime düşünce, toplam hız 2 birim olur. Kalan 18 birim iş 9 saatte tamamlanır. Toplam süre 2+9=112 + 9 = 11 saattir.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin çalışma hızlarını (birim zamanda yaptıkları işi) belirle.
İşin tamamı EKOK(12, 24) = 24 birim olsun. A makinesinin hızı VA=2412=2V_A = \frac{24}{12} = 2 birim/saat, B makinesinin hızı VB=2424=1V_B = \frac{24}{24} = 1 birim/saat olur.
Kesirli sayılarla uğraşmamak için iş miktarını somut bir sayı seçmek hesaplamayı kolaylaştırır.
2
İlk 2 saatte yapılan iş miktarını ve geriye kalan işi hesapla.
Birlikte hızları 2+1=32 + 1 = 3 birim/saat. 2 saatte yapılan iş = 3×2=63 \times 2 = 6 birim. Kalan iş = 246=1824 - 6 = 18 birim.
Arıza öncesi tamamlanan kısmı belirleyip kalan işe odaklanmak için.
3
Arıza sonrası yeni hızları ve kalan işin süresini hesapla.
A'nın hızı yarıya düşer: 2/2=12 / 2 = 1 birim/saat. B'nin hızı değişmez: 1 birim/saat. Yeni toplam hız = 1+1=21 + 1 = 2 birim/saat. Kalan süre = 182=9\frac{18}{2} = 9 saat.
Değişen kapasite ile kalan işin ne kadar sürede biteceğini bulmak için.
4
Toplam süreyi hesapla.
Toplam süre = İlk kısım (2 saat) + İkinci kısım (9 saat) = 11 saat.
Soruda işin tamamının süresi istendiği için iki aşamanın süreleri toplanır.

Anahtar Kavram

İşçi Problemlerinde Değişken Hız ve Aşamalı İş

İpuçları

1
İşin tamamına 12 ve 24'ün ortak katı olan bir sayı (örneğin 24 birim) vererek her makinenin saatlik hızını bulun.
2
İlk 2 saatte ne kadar iş yapıldığını bulup toplam işten çıkarın. Sonra A makinesinin hızını yarıya indirin.
3
Kalan işi makinelerin yeni hızları toplamına bölün. Bulduğunuz bu süreyi, baştaki 2 saate eklemeyi unutmayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 36Soru

Bir tekstil atölyesinde çalışan Esra, Berna ve Ceyda'nın çalışma hızları ile ilgili şu bilgiler verilmiştir:

Esra'nın çalışma hızı, Berna'nın çalışma hızının 2 katına, Ceyda'nın çalışma hızının ise 3 katına eşittir.

Üç işçi bir siparişi hazırlamak için birlikte işe başlayıp 2 gün çalıştıktan sonra Esra işten ayrılmıştır. Kalan işi Berna ve Ceyda birlikte çalışarak 4 günde tamamlamıştır.

Buna göre, bu siparişin tamamını Ceyda tek başına kaç günde hazırlayabilirdi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21

Cevap

Ceyda bu işi tek başına 21 günde bitirirdi.
Verilen bilgilere göre hızlar VE=6k,VB=3k,VC=2kV_E=6k, V_B=3k, V_C=2k şeklinde oranlanmalıdır. İlk aşamada üçü birlikte 2×11k=22k2 \times 11k = 22k iş üretir. İkinci aşamada Berna ve Ceyda 4×5k=20k4 \times 5k = 20k iş üretir. Toplam iş 42k42k birimdir. Ceyda'nın hızı 2k2k olduğu için, işin tamamını 42k2k=21\frac{42k}{2k} = 21 günde bitirir.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışma hızları arasındaki ilişkiyi kurmak için ortak bir kat (EKOK) belirle.
VEsra=2VBerna=3VCeydaV_{Esra} = 2V_{Berna} = 3V_{Ceyda} olduğu için hızlar: VEsra=6kV_{Esra} = 6k, VBerna=3kV_{Berna} = 3k, VCeyda=2kV_{Ceyda} = 2k olarak seçilir.
Hız problemleri çözülürken oranlar üzerinden ortak bir birim (k) belirlemek işlem kolaylığı sağlar.
2
Üç işçinin birlikte çalıştığı 2 günlük sürede yapılan iş miktarını hesapla.
Toplam Hız = 6k+3k+2k=11k6k + 3k + 2k = 11k. İş = 2 gu¨n×11k=22k2 \text{ gün} \times 11k = 22k.
Yapılan İş = Toplam Hız ×\times Süre formülü kullanılır.
3
Esra ayrıldıktan sonra Berna ve Ceyda'nın 4 günde yaptığı kalan işi hesapla.
Kalan Ekip Hızı = 3k+2k=5k3k + 2k = 5k. İş = 4 gu¨n×5k=20k4 \text{ gün} \times 5k = 20k.
Kalan süreçte sadece Berna ve Ceyda çalışmaktadır.
4
Toplam iş miktarını bul ve Ceyda'nın hızına bölerek süreyi hesapla.
Toplam İş = 22k+20k=42k22k + 20k = 42k. Ceyda'nın süresi = 42k2k=21\frac{42k}{2k} = 21 gün.
İşin tamamı / Kişisel Hız = Bitirme Süresi.

Anahtar Kavram

Ters Orantı ve İşçi Problemleri

İpuçları

1
İşçilerin hızlarını karşılaştırırken, verilen katların en küçük ortak katını (EKOK) kullanarak her birine kk cinsinden bir hız değeri atayın.
2
VEsra=2×VBerna=3×VCeydaV_{Esra} = 2 \times V_{Berna} = 3 \times V_{Ceyda} eşitliğini sağlamak için Esra'nın hızına 6k diyerek başlayabilirsiniz.
3
Toplam işi bulmak için: (3 kişinin hızı ×\times 2 gün) + (Berna ve Ceyda'nın hızı ×\times 4 gün) işlemini yapın.

Daha Fazla Pratik

İşin yarısı bittikten sonra kapasitelerin iki katına çıkarıldığı varyasyonları çalışın.

Alternatif Yöntem

Birim kesir yöntemiyle: Esra işi xx, Berna 2x2x, Ceyda 3x3x günde bitiriyor dersek yanlış olur (ters orantı). Süreler: Esra tt, Berna 2t2t, Ceyda 3t3t DEĞİL; Esra tt ise Berna 2t2t, Ceyda 3t3t olursa hızlar uymaz. Doğru süre oranları: Esra tt, Berna 2t2t, Ceyda 3t3t şeklinde hızlarla ters orantılı atanmalıdır (VE=6V_E=6 ise tt, VC=2V_C=2 ise 3t3t).
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 37Soru

Bir kamu kurumunun evrak arşivleme biriminde görevli bir memur, tek başına bir arşivi 6 saatte düzenleyebilmektedir. Aynı birimde çalışan bir stajyer ise aynı arşivi tek başına 12 saatte düzenleyebilmektedir. Buna göre, memur ve stajyer birlikte çalışırlarsa bu arşivi toplam kaç saatte düzenlerler?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Memur ve stajyer birlikte çalışarak bu işi 4 saatte bitirirler.
4 saat cevabı doğrudur çünkü memur ve stajyerin saatlik iş kapasiteleri toplandığında (16+112\frac{1}{6} + \frac{1}{12}), işin tamamının 312\frac{3}{12}'si (yani 14\frac{1}{4}'ü) 1 saatte biter. Dolayısıyla işin tamamı 4 saatte tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin saatlik iş hızlarını (birim zamanda yapılan iş) belirleyin.
Memur 1 saatte işin 16\frac{1}{6}'sını, stajyer ise 112\frac{1}{12}'sini yapar.
İşçi problemlerinde temel mantık, toplam süre üzerinden değil, birim zamanda yapılan iş miktarı üzerinden işlem yapmaktır.
2
Birlikte çalışma hızını bulmak için hızları toplayın.
16+112=212+112=312\frac{1}{6} + \frac{1}{12} = \frac{2}{12} + \frac{1}{12} = \frac{3}{12} Sadeleştirilirse: 14\frac{1}{4}
Birlikte çalışıldığında her iki kişinin de işe katkısı saatlik hızlarının toplamına eşittir.
3
Toplam süreyi (t) bulmak için denklemi tamamlayın.
1t=14t=4\frac{1}{t} = \frac{1}{4} \Rightarrow t = 4 saat.
1 saatte işin 14\frac{1}{4}'ü bitiyorsa, tamamı (yani 1 tam iş) 4 saatte biter.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde 'Birlikte Çalışma' formülü: 1t1+1t2=1ttoplam\frac{1}{t_{1}} + \frac{1}{t_{2}} = \frac{1}{t_{toplam}}

İpuçları

1
Birlikte çalışıldığında işin bitiş süresinin, tek başına en hızlı çalışandan (6 saat) bile daha kısa olması gerektiğini unutmayın.
2
Memurun 1 saatlik iş miktarını 16\frac{1}{6}, stajyerin 1 saatlik iş miktarını 112\frac{1}{12} olarak alarak işe başlayın.
3
16+112=1t\frac{1}{6} + \frac{1}{12} = \frac{1}{t} denklemini çözerek birlikte bitirme süresi olan tt değerine ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer stajyer memur kadar hızlı çalışsaydı (yani o da 6 saatte bitirseydi), birlikte kaç saatte bitirirlerdi?

Alternatif Yöntem

İşin tamamına bir sayı vererek de çözebilirsiniz. Örneğin işin tamamı 12 birim evrak olsun. Memur 6 saatte bitiriyorsa saatte 2 birim, stajyer 12 saatte bitiriyorsa saatte 1 birim iş yapar. İkisi birlikte saatte 2+1=32+1=3 birim iş yaparlar. Toplam 12 birimlik işi ise 12/3=412 / 3 = 4 saatte bitirirler.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru

Bir ilçe belediyesinin fen işleri müdürlüğü, bozuk olan bir caddeyi asfaltlamak için envanterindeki iki farklı asfalt serme makinesini (A ve B) kullanmaktadır. Bu makinelerden A makinesi caddenin tamamını tek başına 10 saatte, B makinesi ise aynı caddeyi tek başına 15 saatte asfaltlayabilmektedir.

İki makine birlikte işe başladıktan 2 saat sonra A makinesi arızalanmış ve tamiri 3 saat sürmüştür. Bu 3 saatlik süre zarfında B makinesi çalışmaya tek başına devam etmiştir. Tamir edilen A makinesi, teknik bir sorundan dolayı çalışma hızı yarıya düşmüş olarak işe geri dönmüş ve iş bitene kadar B makinesiyle birlikte çalışmıştır.

Buna göre, caddenin asfaltlanma işi başlangıçtan itibaren toplam kaç saat sürmüştür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9

Cevap

Asfaltlama işi toplam 9 saat sürmüştür.
İşlem üç aşamada gerçekleşir: 1) İlk 2 saat birlikte çalışma (13\frac{1}{3} iş biter). 2) 3 saat boyunca sadece B'nin çalışması (15\frac{1}{5} iş biter). 3) Kalan 715\frac{7}{15}'lik işin, hızı yarıya düşen A (120\frac{1}{20}) ve normal B (115\frac{1}{15}) ile tamamlanması. Son aşama 4 saat sürer. Toplam süre 2+3+4=92 + 3 + 4 = 9 saattir.

Adım Adım Çözüm

1
Makinelerin birim zamanda yaptıkları iş miktarlarını (hızlarını) hesapla.
VA=110V_A = \frac{1}{10}, VB=115V_B = \frac{1}{15}. Birlikte çalışma hızı: 110+115=3+230=530=16\frac{1}{10} + \frac{1}{15} = \frac{3+2}{30} = \frac{5}{30} = \frac{1}{6}
İşçi problemlerinde işlemler birim zaman üzerinden yapılır.
2
İlk 2 saatte birlikte yapılan iş miktarını hesapla.
İş = 2×16=132 \times \frac{1}{6} = \frac{1}{3}
Makineler arıza öncesi 2 saat tam kapasite çalışmıştır.
3
A makinesinin tamirde olduğu 3 saat boyunca B makinesinin tek başına yaptığı işi hesapla.
İş = 3×115=315=153 \times \frac{1}{15} = \frac{3}{15} = \frac{1}{5}
Arıza süresince iş durmamış, B makinesi devam etmiştir.
4
Şu ana kadar yapılan toplam işi ve kalan işi bul.
Yapılan: 13+15=5+315=815\frac{1}{3} + \frac{1}{5} = \frac{5+3}{15} = \frac{8}{15}. Kalan: 1815=7151 - \frac{8}{15} = \frac{7}{15}
Son aşamada ne kadar iş kaldığını belirlemek için.
5
A makinesi hızı yarıya düşmüş olarak döndüğünde yeni ortak hızı hesapla ve kalan işin süresini bul.
Yeni VA=120V_A = \frac{1}{20}. Yeni Ortak Hız = 120+115=3+460=760\frac{1}{20} + \frac{1}{15} = \frac{3+4}{60} = \frac{7}{60}. Süre = Kalan I˙s¸Hız=7/157/60=715×607=4\frac{\text{Kalan İş}}{\text{Hız}} = \frac{7/15}{7/60} = \frac{7}{15} \times \frac{60}{7} = 4 saat.
A makinesi yavaşlamış, B aynen devam etmiştir.
6
Tüm aşamaların sürelerini toplayarak toplam süreyi bul.
Toplam Süre = 22 (ilk) + 33 (tamir/ara) + 44 (son) = 99 saat.
Soruda başlangıçtan bitişe kadar geçen toplam süre sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

İşçi problemlerinde değişen hızlar ve kesintili çalışma süreleri
ÖncekiSayfa 2 / 2
İşçi Problemleri Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin