Yarım Açı Formülleri
69 soru
Soru 21Soru →
Bir x dar açısı için 0<x<4π ve cos(2x)=53 olduğuna göre, tanx değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 0.5
Cevap
Kosinüs yarım açı form��lleri kullanılarak tanx değeri 0.5 (veya 21) olarak hesaplanır.
Verilen cos(2x)=53 eşitliğinde cos(2x)=2cos2x−1 yarım açı formülü uygulandığında cos2x=54 bulunur. Birinci bölgede kosinüs pozitif olduğundan cosx=52 ve buradan sinx=51 elde edilir. Tanjant tanımı gereği tanx=cosxsinx=21=0.5 sonucu elde edilir.
Adım Adım Çözüm
1
Kosinüsün yarım açı formülünü yazma
cos(2x)=2cos2x−1
2x açısının trigonometrik oranından yararlanarak x açısına geçiş yapabilmek.
2
Elde edilen denklemden cosx değerini çekme
cosx=52
0<x<4π aralığında kosinüs fonksiyonu pozitif işaretlidir.
3
sinx değerini bulup tanx oranını hesaplama
sinx=51⟹tanx=cosxsinx=0.5
İstenen tanx değerini elde etmek için temel trigonometrik özdeşlikleri uygulamak.
Anahtar Kavram
Kosinüsün yarım açı formülü yardımıyla bir açının iki katının değerinden açının kendisine ait trigonometrik oranların hesaplanması.
Soru 22Soru →
xinleft(fracpi2,frac3pi4right) olmak üzere,
sqrt1−sin(2x)+sqrt1+sin(2x)=frac2413
olduğuna göre, cos(2x) ifadesinin değeri kaçtır?
sqrt1−sin(2x)+sqrt1+sin(2x)=frac2413
olduğuna göre, cos(2x) ifadesinin değeri kaçtır?
frac119169
frac120169
−frac119169
−frac120169
−frac73169
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: −frac119169
Cevap
−frac119169
Verilen aralıkta kareköklü ifadeler mutlak değer dışına sırasıyla sinx−cosx ve sinx+cosx olarak çıkar. Bu iki ifadenin toplamı 2sinx değerine eşittir. Buradan sinx=frac1213 ve ikinci bölgedeki işaret dikkate alınarak cosx=−frac513 bulunur. Kosinüs yarım açı formülüyle cos(2x)=cos2x−sin2x=−frac119169 sonucuna ulaşılır.
Adım Adım Çözüm
1
Kareköklü ifadelerin içindeki trigonometrik ifadeleri tam kare formuna dönüştürün.
1−sin(2x)=sin2x+cos2x−2sinxcosx=(sinx−cosx)2
1+sin(2x)=sin2x+cos2x+2sinxcosx=(sinx+cosx)2
1+sin(2x)=sin2x+cos2x+2sinxcosx=(sinx+cosx)2
Kareköklü ifadeleri sadeleştirmek ve mutlak değer dışına çıkarabilmek için tam kare açılımlarından yararlanılır.
2
İfadeleri kök dışına mutlak değer olarak çıkarın ve verilen açı aralığına göre işaretlerini belirleyin.
sqrt(sinx−cosx)2=∣sinx−cosx∣
sqrt(sinx+cosx)2=∣sinx+cosx∣
xinleft(fracpi2,frac3pi4right) aralığında (II. bölge):
* sinx>0 ve cosx<0 değerlerini alır.
* Bu aralıktaki açılar için sinx>∣cosx∣ olduğundan, sinx>−cosx olur.
Buradan:
* sinx−cosx>0implies∣sinx−cosx∣=sinx−cosx
* sinx+cosx>0implies∣sinx+cosx∣=sinx+cosx
Toplam ifadesi:
(sinx−cosx)+(sinx+cosx)=2sinx şeklinde sadeleşir.
sqrt(sinx+cosx)2=∣sinx+cosx∣
xinleft(fracpi2,frac3pi4right) aralığında (II. bölge):
* sinx>0 ve cosx<0 değerlerini alır.
* Bu aralıktaki açılar için sinx>∣cosx∣ olduğundan, sinx>−cosx olur.
Buradan:
* sinx−cosx>0implies∣sinx−cosx∣=sinx−cosx
* sinx+cosx>0implies∣sinx+cosx∣=sinx+cosx
Toplam ifadesi:
(sinx−cosx)+(sinx+cosx)=2sinx şeklinde sadeleşir.
II. bölgedeki trigonometrik fonksiyonların işaretlerini ve büyüklük ilişkilerini doğru tayin ederek mutlak değer dışına çıkarma işlemini hatasız tamamlamak gerekir.
3
Elde edilen denklemi çözerek sinx değerini bulun, ardından cosx ve cos(2x) değerlerini hesaplayın.
2sinx=frac2413impliessinx=frac1213
II. bölgede cosx<0 olduğundan:
cosx=−sqrt1−sin2x=−sqrt1−left(frac1213right)2=−frac513
Kosinüs yarım açı formülünü uygulayarak cos(2x) değerini bulun:
cos(2x)=cos2x−sin2x=left(−frac513right)2−left(frac1213right)2
cos(2x)=frac25169−frac144169=−frac119169
II. bölgede cosx<0 olduğundan:
cosx=−sqrt1−sin2x=−sqrt1−left(frac1213right)2=−frac513
Kosinüs yarım açı formülünü uygulayarak cos(2x) değerini bulun:
cos(2x)=cos2x−sin2x=left(−frac513right)2−left(frac1213right)2
cos(2x)=frac25169−frac144169=−frac119169
Yarım açı formülü yardımıyla tek bir açının trigonometrik değerinden iki katı olan açının kosinüs değerine geçiş yapılır.
Anahtar Kavram
Tam kare ifadelerin mutlak değer yardımıyla kök dışına çıkarılması ve kosinüs yarım açı formüllerinin uygulanması.
Soru 23Soru →
x∈(0,2π) olmak üzere,
sinx−cosx=51
olduğuna göre, sin(2x) değeri kaçtır?
sinx−cosx=51
olduğuna göre, sin(2x) değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 0.96
Cevap
İfadenin karesi alınarak temel trigonometrik özdeşlikler uygulandığında sin(2x) değeri 0,96 (yani 2524) olarak elde edilir.
Verilen denklemde her iki tarafın karesi alındığında elde edilen sin2x+cos2x ifadesi 1'e eşittir. Karesel açılımdaki −2sinxcosx terimi ise −sin(2x) yarım açı formülüne karşılık gelir. Buradan 1−sin(2x)=1/25 denklemi çözülerek sin(2x)=24/25=0,96 sonucuna doğrudan ulaşılır.
Adım Adım Çözüm
1
Eşitliğin her iki tarafının karesini almak
sin2x−2sinxcosx+cos2x=251
İfadedeki terimlerin çarpımını ve kareler toplamını ortaya çıkararak bilinen trigonometrik özdeşlikleri kullanabilmek için.
2
Trigonometrik özdeşlikleri uygulamak
1−sin(2x)=251
sin2x+cos2x=1 temel özdeşliği ile yarım açı formülü olan 2sinxcosx=sin(2x) eşitliklerini yerine koymak için.
3
sin(2x) değerini yalnız bırakmak
sin(2x)=1−251=2524=0,96
Soruda istenen yarım açı değerini hesaplamak için.
Anahtar Kavram
Sinüs fonksiyonunun yarım açı formülü (sin(2x)=2sinxcosx) ve temel trigonometrik özdeşliklerin (sin2x+cos2x=1) kullanımı.
Soru 24Soru →
x∈(0,2π) olmak üzere,
sinx=54
olduğuna göre, sin(2x) ifadesinin değeri kaçtır?
2512
2524
257
−2524
524
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 2524
Cevap
Yirmi dört bölü yirmi beş
Verilen açının sinüs değeri 54 olduğuna göre, dik üçgen çizilerek komşu kenar 3 birim bulunur ve açının birinci bölgede olmasından dolayı cosx=53 elde edilir. Sinüs yarım açı formülü olan sin(2x)=2sinxcosx bağıntısında değerler yerine konulduğunda, aranan değer 2524 olarak bulunur.
Adım Adım Çözüm
1
Açının bölgesi ve temel trigonometrik özdeşlikler kullanılarak cosx değeri bulunur.
cosx=53
x∈(0,2π) aralığında olduğundan kosinüs değeri pozitiftir. sin2x+cos2x=1 özdeşliğinden cosx=1−(54)2=53 bulunur.
2
Sinüs yarım açı formülü olan sin(2x)=2sinxcosx ifadesinde bilinen değerler yerine yazılır.
sin(2x)=2⋅54⋅53
Yarım açı ilişkisini kurarak sin(2x) değerini hesaplamak amaçlanır.
3
İfade çarpılarak sonuç elde edilir.
sin(2x)=2524
Çarpma işlemi tamamlanarak nihai sonuca ulaşılır.
Anahtar Kavram
Sinüs Yarım Açı Formülü
Soru 25Soru →
sin(8π)⋅cos(8π)cos4(8π)−sin4(8π)
ifadesinin değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 2
Cevap
Verilen trigonometrik ifadenin sadeleştirilmesi ve özel açı değerlerinin yerine konulması sonucunda elde edilen değer 2'dir.
Pay kısmında yer alan iki kare farkı açılımı yapıldığında cos2(π/8)−sin2(π/8) çarpanı elde edilir ve bu ifade kosinüsün yarım açı formülünden cos(π/4)'e eşittir. Paydadaki sin(π/8)cos(π/8) çarpımı ise sinüsün yarım açı formülünden 21sin(π/4)'e eşittir. İki değerin birbirine oranı ise cot(π/4)=1 değerinin iki katı olan 2 sonucunu verir.
Adım Adım Çözüm
1
Pay kısmındaki ifadeyi iki kare farkı özdeşliği ve kosinüs yarım açı formülü ile sadeleştirmek
cos(4π)
a4−b4=(a2−b2)(a2+b2) özdeşliği ve cos2x+sin2x=1 ile cos(2x)=cos2x−sin2x yarım açı formülü birlikte kullanılmıştır.
2
Payda kısmındaki ifadeyi sinüs yarım açı formülü ile düzenlemek
21sin(4π)
sin(2x)=2sinxcosx yarım açı formülünden yararlanılmıştır.
3
Elde edilen sadeleşmiş pay ve payda oranını hesaplamak
2
21sin(π/4)cos(π/4)=2cot(π/4) elde edilir. cot(π/4)=1 olduğundan sonuç 2 bulunur.
Anahtar Kavram
Kosinüs ve sinüs yarım açı formüllerini kullanarak trigonometrik ifadeleri sadeleştirme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →
x∈(π,23π) olmak üzere,
1−cosx1+cosx+1+cosx1−cosx=3
olduğuna göre, tan(2x) değeri kaçtır?
−945
−45
945
45
525
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 45
Cevap
45
Verilen rasyonel köklü ifadelerin paydaları eşitlenip toplandığında ifade ∣sinx∣2 şekline sadeleşir. Açının üçüncü bölgede yer almasından dolayı sinüs fonksiyonu negatif değer alır ve mutlak değer dışına −sinx olarak çıkar. Buradan sinx=−32 ve dik üçgen bağıntıları yardımıyla tanx=52 elde edilir. Tanjant iki kat açı formülü uygulandığında doğru sonuç 45 olarak hesaplanır.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen köklü ifadelerin paydaların�� eşitleyerek ortak paydada toplamak.
1−cosx1+cosx+1+cosx1−cosx=1−cos2x(1+cosx)+(1−cosx)=sin2x2=∣sinx∣2
Köklü ifadeleri ortak paydada birleştirerek sadeleştirmek amacıyla payda eşitleme işlemi yapılır.
2
Açının bulunduğu bölgeyi dikkate alarak mutlak değer dışına çıkarma işlemini tamamlamak ve sinx değerini elde etmek.
x∈(π,23π) aralığında (üçüncü bölge) sinüs fonksiyonu negatif değer aldığından, ∣sinx∣=−sinx olur. Bu durumda,
−sinx2=3⟹sinx=−32 elde edilir.
−sinx2=3⟹sinx=−32 elde edilir.
Karekök dışına çıkan ifadelerin işaret belirlemesi, açının tanımlı olduğu koordinat düzlemi bölgesine göre yapılır.
3
Trigonometrik özdeşlikler yardımıyla cosx ve tanx değerlerini bulmak.
Üçüncü bölgede kosinüs fonksiyonu negatif değer aldığından,
cosx=−1−sin2x=−1−94=−35
Buradan tanjant değeri,
tanx=cosxsinx=−5/3−2/3=52
olarak bulunur.
cosx=−1−sin2x=−1−94=−35
Buradan tanjant değeri,
tanx=cosxsinx=−5/3−2/3=52
olarak bulunur.
İki kat açı formülünü uygulamak için gerekli olan tek kat açının tanjant değeri belirlenir.
4
Tanjant iki kat açı formülünü uygulayarak tan(2x) değerini hesaplamak.
tan(2x)=1−tan2x2tanx=1−(52)22⋅52=1−5454=5154=520=45
İki kat açıya geçiş yaparak soruda bizden istenen nihai değere ulaşılır.
Anahtar Kavram
Yarım açı formülleri ve bölge özelliklerine göre trigonometrik ifadelerin mutlak değer yardımıyla sadeleştirilmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 27Soru →
0<x<2π olmak üzere,
cos(2x)=2517
olduğuna göre, sinx değeri kaçtır?
cos(2x)=2517
olduğuna göre, sinx değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 0.4
Cevap
0,4
Kosinüsün yarım açı açılımı olan cos(2x)=1−2sin2x eşitliğinde cos(2x)=17/25 yazıldığında sin2x=4/25 bulunur. Birinci bölgede sinüs fonksiyonu pozitif olduğundan sinx=2/5=0,4 olur.
Adım Adım Çözüm
1
Kosinüs yarım açı formülünü yazmak
cos(2x)=1−2sin2x
Bilinen cos(2x) değeri üzerinden aranan sinx değerini bulabilmek için uygun olan yarım açı formülü seçilir.
2
Denklemde verilen değeri yerine yerleştirmek ve çözmek
2517=1−2sin2x⟹2sin2x=1−2517=258⟹sin2x=254
sinx değerini elde etmek amacıyla sin2x ifadesi yalnız bırakılır.
3
Açının bulunduğu bölgeye göre doğru işareti belirlemek
0<x<2π aralığında sinx pozitif olduğundan sinx=52=0,4 bulunur.
Birinci bölgede sinüs fonksiyonunun değeri pozitiftir.
Anahtar Kavram
Kosinüs yarım açı formülleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 28Soru →
x∈(π,45π) olmak ��zere,
sin2x1+cos2x1=16cos2(2x)
olduğuna göre, cosx değeri kaçtır?
−22+2
22+2
−22−2
22−2
−22
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: −22+2
Cevap
−22+2 değeri doğru cevaptır.
Verilen denklem payda eşitleme ve ardışık olarak sinüs yarım açı formülleri uygulandığında sin2(4x)=1 denklemine dönüşür. Belirtilen x∈(π,45π) aralığında bu eşitliği sağlayan tek kök x=89π açısıdır. Bu açının iki katı olan 2x=49π açısının kosinüsü 22 olup yarım açı formülü yardımıyla cos2x=42+2 elde edilir. x açısı üçüncü bölgede yer aldığından kosinüsü negatiftir ve karekök alındığında negatif olan değer doğru cevap olur.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen denklemde paydaları eşitleyerek sol taraftaki ifadeyi tek bir kesir haline getirin.
sin2x⋅cos2xcos2x+sin2x=sin2x⋅cos2x1 elde edilir.
Rasyonel ifadeleri sadeleştirmek ve bilinen trigonometrik özdeşlikleri uygulayabilmek için paydaların eşitlenmesi gerekir.
2
Sinüs yarım açı formülünü (sin(2x)=2sinxcosx) kullanarak paydayı düzenleyin.
sinxcosx=2sin(2x) olduğundan, paydadaki ifade sin2xcos2x=4sin2(2x) olur. Bu durumda denklemin sol tarafı sin2(2x)4 haline gelir.
Farklı açılardaki trigonometrik ifadeleri aynı açı cinsinden yazarak denklemi çözülebilir kılmak amaçlanmıştır.
3
Elde edilen ifadeyi orijinal denklemde yerine yazarak içler dışlar çarpımı yapın ve sinüs yarım açı formülünü tekrar uygulayın.
sin2(2x)4=16cos2(2x)⟹4=16sin2(2x)cos2(2x)⟹sin2(2x)cos2(2x)=41 elde edilir. sin(4x)=2sin(2x)cos(2x) formülünün karesini alırsak, sin2(2x)cos2(2x)=4sin2(4x) olur. Buradan 4sin2(4x)=41⟹sin2(4x)=1 bulunur.
Denklemi tek bir trigonometrik fonksiyon (sin4x) cinsinden yazarak kökleri bulmayı kolaylaştırmak hedeflenmiştir.
4
x açısının tanım aralığından yararlanarak 4x açısının aralığını belirleyin ve sin(4x)=1 denklemini çözün.
x∈(π,45π)⟹4x∈(4π,5π) olur. Bu aralıkta sinüs fonksiyonu pozitif değerler aldığından, sin2(4x)=1⟹sin(4x)=1 olmalıdır. Buradan 4x=4π+2π=29π⟹x=89π bulunur.
Açının bulunduğu bölge, trigonometrik fonksiyonların işaretini ve tam değerini belirlemek için kritiktir.
5
cos(2x) değerini hesaplayın ve ardından kosinüs yarım açı formülüyle (cos2x=21+cos(2x)) cosx değerini bulun.
2x=49π=2π+4π olduğundan, cos(2x)=cos(4π)=22 olur. Yarım açı formülünden: cos2x=21+22=42+2 elde edilir. x=89π açısı üçüncü bölgede yer aldığı için kosinüs değeri negatif olmalıdır. Dolayısıyla, cosx=−22+2 bulunur.
2x açısının kosinüs değerini yarım açı formülüyle x açısına indirgeyerek nihai sonuca ulaşmak ve bölgeye göre doğru işareti seçmek gerekir.
Anahtar Kavram
Kosinüs ve sinüs fonksiyonlarında yarım açı formüllerinin uygulanması ve trigonometrik denklemlerde aralığa bağlı olarak bölge ve işaret analizinin yapılması.
Soru 29Soru →
sinx=0 ve cosx=0 olmak üzere,
sinxsin(2x)−cosxcos(2x)=4
olduğuna göre, cosx değeri kaçtır?
sinxsin(2x)−cosxcos(2x)=4
olduğuna göre, cosx değeri kaçtır?
−41
21
−21
41
31
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 41
Cevap
41
Verilen denklemde sin(2x)=2sinxcosx ve cos(2x)=2cos2x−1 formülleri yerine yazılıp sadeleştirildiğinde cosx1=4 eşitliği elde edilir. Buradan cosx=41 sonucuna ulaşılır.
Adım Adım Çözüm
1
Pay kısımlarındaki sin(2x) ve cos(2x) ifadeleri için yarım açı formüllerini yazalım.
sin(2x)=2sinxcosx ve cos(2x)=2cos2x−1 formülleri elde edilir.
Verilen denklemdeki çift açılı ifadeleri tekil açılara indirgeyerek sadeleştirmek için.
2
Bu formülleri denklemde yerlerine yerleştirelim.
sinx2sinxcosx−cosx2cos2x−1=4 denklemi elde edilir.
Denklemi sadeleştirilebilir bir forma getirmek için.
3
İlk terimdeki ortak olan sinx çarpanlarını sadeleştirelim.
2cosx−cosx2cos2x−1=4 denklemi elde edilir.
Bilinmeyen sayısını azaltmak ve ifadeyi basitleştirmek için.
4
Denklemde payda eşitlemesi yaparak çıkarma işlemini gerçekleştirelim.
cosx2cos2x−(2cos2x−1)=4 ifadesi elde edilir.
İki terimli ifadeyi tek bir rasyonel ifadeye dönüştürmek için.
5
Pay kısmındaki parantezi açıp sadeleştirmeyi tamamlayarak cosx değerini çekelim.
cosx2cos2x−2cos2x+1=4⟹cosx1=4⟹cosx=41 olarak bulunur.
Bilinmeyen olan cosx değerine ulaşmak için.
Anahtar Kavram
Sinüs ve kosinüs yarım açı formüllerini kullanarak trigonometrik ifadeleri sadeleştirme.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 30Soru →
x∈(0,8π) olmak üzere,
cos(2x)2+2+2cos(8x)=3tan(2x)
olduğuna göre, 13sin(4x) ifadesinin değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 12
Cevap
İfadenin değeri 12 olarak bulunur.
Verilen aralıkta kosinüs değerleri pozitif olduğundan, kareköklü ifadeler mutlak değer dışına pozitif olarak çıkar. Sadeleştirmeler sonucunda tan(2x)=2/3 bulunur. Sinüsün yarım açı formülü kullanılarak sin(4x)=12/13 elde edilir ve buradan 13sin(4x)=12 sonucuna ulaşılır.
Adım Adım Çözüm
1
En içteki kareköklü ifadeyi yarım açı formülü kullanarak basitleştirme
2+2cos(8x)=2cos(4x)
1+cos(2θ)=2cos2θ özdeşliği ve x∈(0,π/8) için 4x∈(0,π/2) olduğundan cos(4x)>0 olması.
2
Dıştaki kareköklü ifadeyi basitleştirme
2+2cos(4x)=2cos(2x)
1+cos(4x)=2cos2(2x) özdeşliği ve 2x∈(0,π/4) aralığında cos(2x)>0 olması.
3
Elde edilen ifadeyi denklemde yerine yazarak tan(2x) değerini bulma
tan(2x)=32
cos(2x)=0 olduğundan pay ve paydadaki cos(2x) terimlerinin sadeleşmesi.
4
sin(4x) değerini yarım açı formülüyle tan(2x) cinsinden hesaplama
sin(4x)=1312
sin(2θ)=1+tan2θ2tanθ formülünde θ=2x yazılması.
5
13sin(4x) değerini hesaplama
12
13⋅1312=12 işleminin yapılması.
Anahtar Kavram
Kosinüs yarım açı formülleri ile kareköklü ifadelerin sadeleştirilmesi ve sinüs yarım açı formüllerinin uygulanması.
Soru 31Soru →
x∈(π,23π) olmak üzere,
cos(2x)=257
olduğuna göre, tan(2x) ifadesinin değeri kaçtır?
-3
−31
31
3
−34
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: -3
Cevap
İstenen değer -3 olarak bulunur.
Verilen aralıkta kosinüsün yarım açı formülü kullanılarak cosx=−54 ve buna bağlı olarak sinx=−53 bulunur. tan(2x)=1+cosxsinx formülü uygulandığında sonuç -3 olarak elde edilir.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen x∈(π,23π) aralığına göre, cos(2x)=2cos2x−1 yarım açı formülünü kullanarak cosx değerini bulmak.
257=2cos2x−1⟹2cos2x=2532⟹cos2x=2516 elde edilir. x açısı 3. bölgede olduğundan cosx değeri negatif olmalıdır. Dolayısıyla cosx=−54 olur.
x açısının trigonometrik oranlarını bularak yarım açı formülüne hazırlık yapmak.
2
sin2x+cos2x=1 özdeşliğini kullanarak sinx değerini hesaplamak.
sin2x=1−(−54)2=1−2516=259 olur. x açısı 3. bölgede olduğundan sinx değeri de negatif olmalıdır. Buradan sinx=−53 bulunur.
tan(2x) değerini veren formülde kullanmak üzere sinüs değerini elde etmek.
3
tan(2x)=1+cosxsinx yarım açı formülünü uygulayarak sonucu hesaplamak.
tan(2x)=1−54−53=51−53=−3 bulunur.
Yarım açı formülü ile doğrudan sonuca ulaşmak.
Anahtar Kavram
Kosinüs ve tanjant fonksiyonlarının yarım açı formülleri ile açıların bölgelerine göre işaret tayini.
Alternatif Yöntem
tanx=cosxsinx=−4/5−3/5=43 bulunur. tanx=1−tan2(x/2)2tan(x/2) formülünde tan(x/2)=t denirse, 1−t22t=43⟹3t2+8t−3=0⟹(3t−1)(t+3)=0 denkleminden t=31 veya t=−3 elde edilir. 2x açısı ikinci bölgede olduğundan tanjant negatif olmalıdır, bu nedenle tan(2x)=−3 bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 32Soru →
x∈(4π,2π) olmak üzere,
1+cos(4x)+sin(4x)1−cos(4x)+sin(4x)=−724
olduğuna göre, tanx ifadesinin değeri kaçtır?
1+cos(4x)+sin(4x)1−cos(4x)+sin(4x)=−724
olduğuna göre, tanx ifadesinin değeri kaçtır?
34
43
−43
−34
7
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 34
Cevap
Dört bölü ü�� (4/3)
Verilen ifade sadeleştirildiğinde tan2x=−724 bulunur. Tanjant iki kat açı formülü kullanılarak elde edilen 12t2−7t−12=0 denkleminin kökleri 34 ve −43'tür. x∈(π/4,π/2) aralığında tanx>1 olması gerektiğinden doğru değer 34 olur.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen rasyonel ifadenin pay ve paydasındaki terimleri yarım açı formülleri yardımıyla sadeleştirin.
1−cos4x=2sin22x ve 1+cos4x=2cos22x eşitlikleri ile sin4x=2sin2xcos2x özdeşliği yerine yazıldığında pay ifadesi 2sin2x(sin2x+cos2x) ve payda ifadesi 2cos2x(sin2x+cos2x) olur. Buradan ifade tan2x olarak sadeleşir.
Trigonometrik denklemi daha basit bir formda çözebilmek için yarım açı formüllerini kullanarak sadeleştirme yapılması gerekir.
2
Elde edilen tan2x=−724 eşitliğini tanjant yarım aç�� formülünde yerine koyun.
tan2x=1−tan2x2tanx formülünde tanx=t yazılarak 1−t22t=−724 denklemi kurulur.
tan2x değerinden tanx değerine geçiş yapabilmek için tanjantın yarım açı (iki kat açı) formülü kullanılır.
3
Oluşan ikinci dereceden denklemi düzenleyin ve çözün.
1−t2t=−712⟹12t2−7t−12=0 denklemi elde edilir. Bu denklem çarpanlarına (4t+3)(3t−4)=0 şeklinde ayrılır. Kökler t1=34 ve t2=−43 olarak bulunur.
Rasyonel denklemi çözülebilir kılmak için içler dışlar çarpımı yapılarak ikinci dereceden denklem standart formuna getirilir.
4
Açının tanım kümesini kontrol ederek doğru tanx değerini belirleyin.
x∈(4π,2π) aralığında tanjant fonksiyonu pozitif değerler alır ve tanx>1 olmalıdır. Bu koşulu sağlayan kök t=34'tür.
Trigonometrik fonksiyonların değerleri bulunurken açının ait olduğu bölge (kadran) işaret ve büyüklük sınırlarını belirler.
Anahtar Kavram
Tanjant yarım açı formülü ve trigonometrik ifadelerin yarım açı formülleriyle sadeleştirilmesi
Soru 33Soru →
x∈(0,4π) olmak üzere,
sin(2x)−sin(2x)cos(2x)sin(4x)=3
olduğuna göre, tanx değeri kaçtır?
sin(2x)−sin(2x)cos(2x)sin(4x)=3
olduğuna göre, tanx değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 0.5
Cevap
Verilen ifade sadeleştirildiğinde cos(2x)=53 denklemine ulaşılır. Bu değerden yarım açı formülü yardımıyla, belirtilen aralıkta tanx değeri 0.5 olarak bulunur.
Verilen denklemde pay sin(4x)=2sin(2x)cos(2x) şeklinde açılıp payda sin(2x) parantezine alındığında, sin(2x) terimleri sadeleşerek 1−cos(2x)2cos(2x)=3 denklemi elde edilir. Bu denklem çözüldüğünde cos(2x)=0.6 bulunur. x∈(0,π/4) aralığı için cos(2x)=1+tan2x1−tan2x özdeşliği kullanılarak tanx=0.5 değeri tek olarak elde edilir.
Adım Adım Çözüm
1
Payda bulunan sin(4x) ifadesine yarım açı formülünü uygulamak
2sin(2x)cos(2x)
Değişkenlerin derecesini düşürmek ve paydadaki terimlerle sadeleştirme yapabilmek için yarım açı formülü kullanılmıştır.
2
Paydayı ortak çarpan parantezine almak
sin(2x)(1−cos(2x))
Payda kısmındaki ortak sin(2x) terimlerini gruplayarak sadeleştirmeye hazır hale getirmek hedeflenmiştir.
3
İfadeyi sadeleştirmek ve içler dışlar çarpımı yapmak
cos(2x)=53
Pay ve paydadaki sin(2x) terimleri sadeleştirilerek elde edilen basit rasyonel denklem çözülmüştür.
4
Kosinüs yarım açı formülü yardımıyla tanjant değerine geçiş yapmak
tanx=0.5
cos(2x)=1+tan2x1−tan2x formülü uygulanıp x∈(0,4π) bölge koşulu dikkate alınarak pozitif kök bulunmuştur.
Anahtar Kavram
Yarım açı formülleri yardımıyla trigonometrik denklemleri sadeleştirme ve çözme.
Soru 34Soru →
x bir gerçel sayı olmak üzere,
sinx−cosx=0,6
olduğuna göre, sin(2x) değeri kaçtır?
sinx−cosx=0,6
olduğuna göre, sin(2x) değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 0.64
Cevap
0,64
sinx−cosx=0,6 eşitliğinin her iki tarafının karesi alındığında sin2x−2sinxcosx+cos2x=0,36 elde edilir. sin2x+cos2x=1 ve 2sinxcosx=sin(2x) özdeşlikleri kullanılarak denklem 1−sin(2x)=0,36 şekline dönüştürülür. Buradan sin(2x)=0,64 olarak hesaplanır.
Adım Adım Çözüm
1
Eşitliğin her iki tarafının karesini alma
sin2x−2sinxcosx+cos2x=0,36
sinxcosx çarpım terimini ortaya çıkarmak için karesini alma işlemi uygulanır.
2
Temel trigonometrik özdeşliği yerine koyma
1−2sinxcosx=0,36
sin2x+cos2x=1 özdeşliği kullanılır.
3
Yarım açı formülünü kullanarak sin(2x) değerini hesaplama
sin(2x)=0,64
2sinxcosx=sin(2x) yarım açı formülü yerine yazılır ve 1−sin(2x)=0,36 denkleminden sin(2x)=0,64 elde edilir.
Anahtar Kavram
Sinüs Yarım Açı Formülü
Soru 35Soru →
x∈(2π,π) olmak üzere,
1+cos(2x)+sin(2x)1−cos(2x)+sin(2x)=−43
olduğuna göre, tan(2x) ifadesinin değeri kaçtır?
1+cos(2x)+sin(2x)1−cos(2x)+sin(2x)=−43
olduğuna göre, tan(2x) ifadesinin değeri kaçtır?
−712
−2524
−724
724
712
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: −724
Cevap
−724
Verilen trigonometrik ifade yarım açı formülleri yardımıyla sadeleştirildiğinde tanx=−43 elde edilir. Tanjant iki kat açı formülü olan tan(2x)=1−tan2x2tanx ifadesinde bu değer yerine yazıldığında doğru sonuç −724 olarak bulunur.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen rasyonel ifadedeki yarım açı formüllerini uygulayarak sadeleştirme yapınız.
1−cos(2x)=2sin2x ve 1+cos(2x)=2cos2x özdeşliklerini kullanalım. Ayrıca sin(2x)=2sinxcosx olduğunu biliyoruz. Bu durumda pay: 2sin2x+2sinxcosx=2sinx(sinx+cosx) olur. Payda ise: 2cos2x+2sinxcosx=2cosx(cosx+sinx) olur.
İfadeyi daha sade ve çözülebilir bir biçime getirmek için yarım açı formülleriyle terimleri ortak çarpan parantezine almak gerekir.
2
Pay ve paydadaki ortak terimleri sadeleştirerek tanx değerini bulunuz.
İfade 2cosx(cosx+sinx)2sinx(sinx+cosx)=cosxsinx=tanx olarak sadeleşir. Bize bu ifadenin −43 olduğu verildiğinden tanx=−43 elde edilir.
Pay ve paydadaki (sinx+cosx) ve 2 terimleri sadeleştiğinde geriye kalan oran tanjant fonksiyonunun tanımını verir.
3
Tanjant fonksiyonunun yarım açı formülünü kullanarak tan(2x) değerini hesaplayınız.
tan(2x)=1−tan2x2tanx formülünde tanx=−43 değerini yerine yazalım: tan(2x)=1−(−43)22⋅(−43)=1−169−23=167−23=−23⋅716=−724 bulunur.
tanx değeri bilindiğinde, iki kat açı formülüyle doğrudan tan(2x) değerine ulaşılır.
Anahtar Kavram
Tanjant ve kosinüs fonksiyonlarının yarım açı formülleri kullanılarak trigonometrik ifadelerin sadeleştirilmesi ve iki kat açının trigonometrik değerlerinin hesaplanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 36Soru →
x∈(0,2π) olmak üzere,
sinx⋅cosx=103
olduğuna göre, sin(2x) değeri kaçtır?
sinx⋅cosx=103
olduğuna göre, sin(2x) değeri kaçtır?
53
103
203
−53
109
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 53
Cevap
İfadenin değeri üç bölü beş olarak bulunur.
Sinüs yarım açı özdeşliği olan sin(2x)=2sinxcosx formülünde, soruda verilen sinx⋅cosx=103 değeri yerine yazıldığında 2⋅103=53 sonucu elde edilir.
Adım Adım Çözüm
1
Sinüs yarım açı formülünü yazınız.
sin(2x)=2sinxcosx
sin(2x) ifadesini verilen sinx⋅cosx çarpımı cinsinden açmak için bu özdeşlik kullanılır.
2
Verilen sinx⋅cosx=103 değerini formülde yerine koyunuz.
sin(2x)=2⋅(103)
Bilinmeyen ifadeyi sayısal değere dönüştürmek için verilen eşitlik yerleştirilir.
3
Çarpma işlemini tamamlayıp kesri sadeleştiriniz.
sin(2x)=106=53
En sade rasyonel sonuca ulaşmak için pay ve payda sadeleştirilir.
Anahtar Kavram
Sinüs Yarım Açı Özdeşliği
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →
θ∈(0,2π) olmak üzere,
tanθ=31
olduğuna göre, tan(2θ) değeri kaçtır?
tanθ=31
olduğuna göre, tan(2θ) değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 0.75
Cevap
Tanjant yarım açı formülü kullanılarak elde edilen değer 0,75'tir.
Verilen açının tanjant değeri yarım açı formülünde yerine yazıldığında, elde edilen rasyonel ifadenin sadeleştirilmesiyle sonuç 3/4 yani ondalık olarak 0,75 bulunur.
Adım Adım Çözüm
1
Tanjant yarım açı formülü yazılır.
tan(2θ)=1−tan2θ2tanθ
İki kat açının tanjant değerini tek kat açı cinsinden hesaplamak için bu formül gereklidir.
2
Verilen tanjant değeri formülde yerine konur.
tan(2θ)=1−(31)22⋅31
Verilen bilginin sayısal karşılığını kullanarak sonuca ulaşmak hedeflenir.
3
Rasyonel sayılarda işlemler ve sadeleştirmeler tamamlanır.
tan(2θ)=9832=0,75
Pay ve payda kısımlarındaki işlemler yapılarak nihai oran elde edilir.
Anahtar Kavram
Tanjant fonksiyonunda yarım açı (iki kat açı) formülünün doğrudan uygulanması.
Soru 38Soru →
A=cos24∘⋅cos48∘⋅cos96∘⋅cos168∘ olduğuna göre, 64⋅A ifadesinin değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 4
Cevap
İfadenin sadeleştirilmesiyle elde edilen sonuç 4'tür.
Verilen ifade sin24∘ ile çarpılıp bölündüğünde ve cos168∘=cos192∘ dönüşümü yapıldığında, sinüsün yarım açı formülü ardışık olarak uygulanarak pay kısmında 161sin24∘ elde edilir. Paydadaki sin24∘ ile sadeleşen ifade A=161 değerini verir. Buradan 64⋅A=4 bulunur.
Adım Adım Çözüm
1
İfadeyi sin24∘ ile çarpıp bölerek yarım açı formülü uygulanabilir hale getirmek.
A=sin24∘sin24∘⋅cos24∘⋅cos48∘⋅cos96∘⋅cos168∘
Zincirleme yarım açı formülü uygulaması için ilk terimi oluşturmak.
2
cos168∘=cos192∘ özdeşliğini kullanarak açı dizilimini iki katı olacak şekilde tamamlamak.
A=sin24∘sin24∘⋅cos24∘⋅cos48∘⋅cos96∘⋅cos192∘
cos192∘ ve cos168∘ değerlerinin her ikisi de −cos12∘ değerine eşit olduğundan zinciri bozmadan iki katı kuralını sürdürmek.
3
sin(2x)=2sinxcosx yarım açı formülünü pay kısmına sırayla uygulamak.
sin24∘cos24∘=21sin48∘
21sin48∘cos48∘=41sin96∘
41sin96∘cos96∘=81sin192∘
81sin192∘cos192∘=161sin384∘
21sin48∘cos48∘=41sin96∘
41sin96∘cos96∘=81sin192∘
81sin192∘cos192∘=161sin384∘
Pay kısmındaki kosinüs çarpımlarını tek bir sinüs terimine indirgemek.
4
sin384∘ açısının esas ölçüsünü bularak paydadaki sin24∘ ile sadeleştirmek.
sin384∘=sin(360∘+24∘)=sin24∘
A=sin24∘161sin24∘=161
A=sin24∘161sin24∘=161
A değerini rasyonel bir sayıya dönüştürmek.
5
64⋅A ifadesini hesaplamak.
64⋅A=64⋅161=4
Soruda istenen nihai çarpım değerini bulmak.
Anahtar Kavram
Sinüs yarım açı formülünün (sin2x=2sinxcosx) ardışık kosinüs çarpımlarında zincirleme kullanımı ve indirgeme formülleri.
Soru 39Soru →
x∈(0,2π) olmak üzere,
sinx=51
olduğuna göre, cos(2x) değeri kaçtır?
sinx=51
olduğuna göre, cos(2x) değeri kaçtır?
54
53
−53
51
−54
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: 53
Cevap
Kosinüs yarım açı formülü olan cos(2x)=1−2sin2x ifadesinde sinx=51 değeri yerine yazıldığında elde edilen 53 değeridir.
Doğru yanıt olan 53 ifadesi, cos(2x)=1−2sin2x formülünde sinx=51 değeri yerine yazılarak 1−2(51)=53 şeklinde elde edilir.
Adım Adım Çözüm
1
Kosinüsün bilinen sinüs değerine bağlı yarım açı formülünü belirleyin.
cos(2x)=1−2sin2x
Verilen sinüs değerini doğrudan kullanabilmek için bu yarım açı formülü tercih edilir.
2
sinx=51 değerini formülde yerine yazın.
cos(2x)=1−2(51)2
İfadenin sayısal değerini hesaplamak için yerine koyma işlemi yapılır.
3
Gerekli aritmetik işlemleri tamamlayın.
cos(2x)=1−2(51)=1−52=53
Çıkarma işlemini yaparak sonucu bulun.
Anahtar Kavram
Kosinüsün sinüs değerine bağlı yarım açı formülünü (1−2sin2x) kullanarak açı küçültme ve hesaplama yapma.
Tahmini Süre:45s
Soru 40Soru →
x∈(0,2π) olmak üzere,
1−sin(2x)cos(2x)=3
olduğuna göre, cos(4x) ifadesinin değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap: -0.28
Cevap
Doğru cevap −0.28 (veya −257) olmalıdır.
Verilen rasyonel trigonometrik denklem sadeleştirildiğinde tanx=0.5 eşitliği elde edilir. Bu değer yardımıyla iki kez yarım açı formülü uygulanarak sırasıyla cos(2x)=0.6 ve cos(4x)=−0.28 değerlerine ulaşılır.
Adım Adım Çözüm
1
Pay ve paydadaki trigonometrik ifadeleri yarım açı formülleriyle düzenleyin.
cos(2x)=(cosx−sinx)(cosx+sinx) ve 1−sin(2x)=sin2x+cos2x−2sinxcosx=(cosx−sinx)2 elde edilir.
Denklemi sadeleştirmek ve sinx ile cosx arasındaki ilişkiyi bulmak için bu özdeşliklerin kullanılması gerekir.
2
Elde edilen ifadeleri denklemde yerine yazarak sadeleştirin ve tanx değerini bulun.
(cosx−sinx)2(cosx−sinx)(cosx+sinx)=3⟹cosx−sinxcosx+sinx=3⟹cosx+sinx=3cosx−3sinx⟹4sinx=2cosx⟹tanx=21 elde edilir.
x∈(0,π/2) aralığında ve denklemin sonucu pozitif olduğundan cosx−sinx>0 olup sadeleştirme yapılması uygundur.
3
tanx=21 bilgisini kullanarak cos(2x) değerini hesaplayın.
cos(2x)=1+tan2x1−tan2x=1+1/41−1/4=53=0.6 elde edilir.
cos(4x) değerine geçiş yapabilmek için öncelikle cos(2x) değerinin bulunması gerekmektedir.
4
cos(2x) değerini kullanarak kosinüsün yarım açı formülüyle cos(4x) değerini hesaplayın.
cos(4x)=2cos2(2x)−1=2(0.6)2−1=0.72−1=−0.28 bulunur.
cos(2θ)=2cos2θ−1 çift kat açı formülüyle nihai sonuca ulaşılır.
Anahtar Kavram
Trigonometrik yarım açı formülleri ve özdeşliklerin sadeleştirilmesi.
Tahmini Süre:2m 30s